ኣምላኽ ሰላም ብክርስቶስ ኣቢሉ ንምእመናን የፍጽሞም

“ኣምላኽ ሰላም ግና፡ ንጐይታና የሱስ፡ ንዓባይ ጓሳ መጓሰ፡ ብደም ዘለኣለማዊ ኪዳን ካብ ምዉታት ዘተንስኤ፡ ንሱ ብየሱስ ክርስቶስ ኣቢሉ ኣብ ቅድሚኡ ባህ ዜብል እናገበረ፡ ንሱ ንዘለኣለም ዘመናት ክብሪ ይኹኖ። ኣሜን። ኣቱም ኣሕዋት ግና፡ ቃል ምዕዳን ክትጸውሩ እልምነኩም ኣሎኹ፡ ምኽንያቱ ብሒደት ቃላት እየ ጽሒፈልኩም ዘሎኹ” (እብራውያን 13:20–22)። “ፍጹም” ወይ “ፍጽምና” ኣብ እብራውያን ካብ ዘለዉ ብዙሓት ኣገደስቲ ቃላት ሓደ እዩ። ኣብታ መልእኽቲ 12 ግዜ ተጠቒሱ ኣሎ (ብትርጉም JND)፡ ትርጉሙ ድማ ‘ንሓደ ስራሕ ወይ ኣገልግሎት ምጥዓም’ ማለት እዩ።

ኣርባዕተ ግዜ ብዛዕባ ጐይታ የሱስ ተጠቒሱ ኣሎ፡ ኩሉ ግዜ ድማ ብኣወንታዊ መገዲ እዩ (እብራውያን 2:10፤ እብራውያን 5:9፤ እብራውያን 7:28፤ እብራውያን 9:11—ንኣብነት፡ ብዝተሰቀሎ ነገራት ንክህነቱ ተፈጺሙ [ወይ ‘ተጠዓሚ’] እዩ)፤

• ኣርባዕተ ግዜ ብዛዕባ ሕጊ ተጠቒሱ ኣሎ፡ ኩሉ ግዜ ድማ ብኣሉታዊ መገዲ እዩ (እብራውያን 7:11, 19፤ እብራውያን 9:9፤ እብራውያን 10:2—ንኣብነት፡ ንእስራኤል ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ንምቕራብ ኣይከኣለን)፤ ከምኡ’ውን
• ኣርባዕተ ግዜ ብዛዕባ ምእመናን ተጠቒሱ ኣሎ፡ ኩሉ ግዜ ድማ ብኣወንታዊ መገዲ እዩ (እብራውያን 10:14, እብራውያን 11:40፤ እብራውያን 12:23፤ እብራውያን 13:21)።
• እቲ ኣብታ መልእኽቲ ንመወዳእታ ግዜ ዝተጠቕሰሉ፡ ምስ ሰናይ ግብሪ ምእመናን ብዝምድና እዩ፡ ኣብዚ ግና እቶም እብራውያን ምእመናን ንኹሉ ሰናይ ግብሪ ከም ዝተጠዓሙ ኣይተገልጸን፡ የግዳስ ኣምላኽ ንኹሉ ሰናይ ግብሪ ከም ዜጥዕሞም ብጸሎት እዩ። እዚኸ ከመይ ገይሩ እዩ ዚኸውን፡ ብመንከ እዩ ዚኸውን?

ኣምላኽ ጥራይ—ኣምላኽ ሰላም—እዩ እዚ ክገብር ዚኽእል። በዚ ምኽንያት እዩ እቲ ጸሓፊ ጸሎቱ ናብኡ ዘቕረበ። ንሱ እዚ ንምግባር ዘለዎ ሓይልን ፍቓድን፡ ንጐይታ የሱስ ካብ ምዉታት ብምትንሳኡ ይረአ፡ ኣብዚ ድማ ዓባይ ጓሳ መጓሰ ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ፡ እቲ ንእብራውያን ካብቲ ኣይሁዳዊ መጓሰ ንሓዋሩ ናብቲ “ምርዑይ መሮር”ን “ህዱእ ማያት”ን መዝሙር 23 ዚመርሖም፡ ደሙ ድማ ንሰማያዊ ክብሪ ዘጥዓሞም።

እቶም እብራውያን ምእመናን ግና ሓላፍነት ነበሮም፡ “ቃል ምዕዳን ኪጸውሩ” ነበሮም። እዚ ድማ ንኹሉ ትምህርቲ እታ መልእኽቲ፡ እተን “ሒደት ቃላት” እተጻሕፋሎም ምግምጋም፡ ብእምነት ድማ ብእኡ ምምልላስ የጠቓልል።

እሞኸ እንታይ እዩ ተጻሒፉሎም? ምናልባት ነቲ ቀንዲ ነጥብታት እታ መልእኽቲ ብኸመይ ጐይታ የሱስ ከም ዝቐረበልና ብምጅማር ምጥቕላል ጠቓሚ እዩ:

ኣቀራርባ ጐይታ የሱስ

>እቲ ባህርያዊ ቦታኡ ኣብ የማን ኣቦ ኣብ ክብሪ ምቕማጥ እዩ፡ ከምቲ ኣብ መዝሙር 110 ብዛዕባኡ እተነበየ (እብራውያን 1:3፤ እብራውያን 8:1፤ እብራውያን 10:12፤ እብራውያን 12:2፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዋን ግና እቲ ትኹረትን ኣገላልጻን ሒደት ፍልይ ዝበለ እዩ፡ እዚ ስለምንታይ ከም ዝኾነ ንምርኣይ ድማ ብዕምቆት ምጽናዕ የድሊ)።

ኣብኡ ከም “የሱስ”፡ እቲ ባህርያዊ ስሙ ኣብታ መልእኽቲ፡ ማለት እቲ ኣብ ምድሪ ዝነበረ ሰብኣይ እዩ (እብራውያን 2:9፤ እብራውያን 3:1፤ እብራውያን 4:8, እብራውያን 6:20, እብራውያን 7:22፤ እብራውያን 10:19፤ እብራውያን 12:2, 24፤ እብራውያን 13:12)።ክህነቱ እዩ እቲ ቀንዲ ባህርይ እታ መልእኽቲ (“ካህን/ክህነት”፡ “ምቕራብ/መስዋእቲ”፡ “መስዋእቲ”፡ “ደም”፡ ከምኡ’ውን “መቕደስ” ኩሎም ኣብታ መልእኽቲ ኣዝዮም ዝበርዙ ቃላት እዮም፡ ኣብ እብራውያን ካብ ካልእ መጽሓፍ ሓድሽ ኪዳን ንላዕሊ ተጠቒሶም)። እዚ ክህነት እዚ ክልተ ቀንዲ መልክዓት ኣለዎ:1. ኣብ ምድረበዳ ክንከይድ ከለና ካብ ምውዳቕ ይሕልወና (ምዕራፋት 1–7)፡ ከምኡ’ውን2. ኣብ መቕደስ ኣብ ምስጋናን ኣምልኾን ይመርሓና (ምዕራፋት 8–10)።

• እዞም ሰለስተ ባህርያት ብዛዕባ ጐይታ የሱስ፡ ንመላእ እታ መልእኽቲ ባህርይ ይህቡዋ፡ ንተስፋን ትጽቢትን እቶም እብራውያን ምእመናን ካብ ምድሪ ናብ ሰማይ የሰጋግሩ። ትምህርቲ እታ መልእኽቲ ንዓብይነቱን ልዕልነቱን ኣብ ልዕሊ ኩሉ እቲ ብሕጊ ዝፈልጥዎ ዝነበሩ የጕልሕ።

መሰረታዊ ነገራትን ቀንዲ ቃላትን

መሰረታት ብሉይ ኪዳን

እታ መልእኽቲ ኣብ ሰለስተ ቀንዲ ክፍሊ ብሉይ ኪዳን እተመስረተት እያ፡ እኳ ደኣ ካብ ብሉይ ኪዳን ኣስታት 40 ቀጥታዊ ጥቅስታት ምስ ብዙሓት ካልኦት ምጥቃሳት ኣለዋ:

መዝሙር 110፡

• መስዋእቲ ሌዋውያን፡ ከምኡ’ውን
• መዓልቲ ምትዕራቕ።
• ካልኦት ቀንዲ ቃላት

ካልኦት ቀንዲ ቃላት ወይ መግለጺታት ዚርከብዎም:

“ዝሓሸ” (14 ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 1:4፤ እብራውያን 6:9፤ እብራውያን 7:7, 19፤ እብራውያን 8:6 (x2)፤ እብራውያን 9:11, 23፤ እብራውያን 10:34፤ እብራውያን 11:16, 35, 40፤ እብራውያን 12:24)፡

• “ዝበለጸ” (ኣርባዕተ ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 1:4፤ እብራውያን 3:3 [ኣብኡ ግና ብእዘን ቃላት እዚአን ኣይተተርጐመን]፤ እብራውያን 8:6፤ እብራውያን 11:4)፡
• “ዓብዪ” (16 ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 1:3፤ እብራውያን 2:3፤ እብራውያን 3:3፤ እብራውያን 4:14፤ እብራውያን 6:13, 16፤ እብራውያን 7:4፤ እብራውያን 8:1, 11፤ እብራውያን 10:21, 35፤ እብራውያን 11:24, 26፤ እብራውያን 12:1, 3፤ እብራውያን 13:20)፡
• “ኣሎና…” (ትሽዓተ ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 4:15፤ እብራውያን 6:19፤ እብራውያን 8:1፤ እብራውያን 10:10፤ እብራውያን 12:9፤ እብራውያን 13:10, 14, 18)፡
• “ዘለኣለማዊ” (ሽዱሽተ ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 5:9፤ እብራውያን 6:2፤ እብራውያን 9:12, 14, 15፤ እብራውያን 13:20)፡
• “ሓንሳብ” (11 ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 6:4፤ እብራውያን 7:27፤ እብራውያን 9:7, 12, 26, 27, 28፤ እብራውያን 10:2, 10፤ እብራውያን 12:26, 27)፡
• “ድሕሪ ሕጂ ኣይኮነን” (ሽዱሽተ ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 8:12፤ እብራውያን 10:2, 17, 18, 26፤ እብራውያን 12:19)፡ ከምኡ’ውን
• “ፍጹም” ወይ “ፍጽምና” (12 ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 2:10, እብራውያን 5:9 (እብራውያን 5:14)፤ (እብራውያን 6:1)፤ እብራውያን 7:11, 19, 28፤ እብራውያን 9:9, 11፤ እብራውያን 10:1, 14፤ እብራውያን 11:40፤ (እብራውያን 12:2), እብራውያን 12:23፤ እብራውያን 13:21)።
• ነዘን መወከሲታት እዚአን ብምስዓብ፡ እቲ ትምህርቲ ብቐንዲ ብንጽጽር ከም ዝተገብረ ኪርአ እዩ፡ ምኽንያቱ ኩሉ እቲ ጐይታ ዘምጽኦ፡ ካብቲ ብሕጊ ዝለመድዎ ዝነበሩ ዝሓሸን ዝለዓለን እዩ።

እቶም እብራውያን ምእመናን ነዘን ትምህርቲ እዚአን እንተ ኣስተውዒሎምን ተዋፊሮምን፡ ንኹሉ ሰናይ ግብሪ ኪጥዕሙ እዮም፡ እዚ ግብሪ እዚ ሕጊ ዝሓተቶ እዩ፡ ግናኸ ንምፍጻሙ ሓይሊ ኣይሃበን፡ እዚ ግብሪ እዚ ብእምነት ጥራይ ኪግበር ዚኽእል እዩ፡ ብመርሆ ጸጋ (ምናልባት ካልእ ቀንዲ ቃል፡ ሸሞንተ ግዜ ተጠቒሱ—እብራውያን 2:9፤ እብራውያን 4:16 (x2)፤ እብራውያን 10:29፤ እብራውያን 12:15, 28፤ እብራውያን 13:9, 25)—እምበር ብሕጊ ኣይኮነን።

እቶም እብራውያን ምእመናን ጥራይ ኣይኮኑን ከምዚ ዝኣመሰለ ቃል ምዕዳን ዘድለዮም፡ ምኽንያቱ ንሕና’ውን ብመርሆ ሕጊ ግብሪ ንምፍጻም ንደሊ ኢና፡ እዚ ግብሪ እዚ ብመንፈስ ዘይኮነስ ብስጋ፡ ብናይ ገዛእ ርእስና ሓይሊ (እንተ ነይሩና!) ዚግበር እዩ። ንሕና’ውን ነቲ ትምህርቲ እዛ ክብርቲ መልእኽቲ ክንምርምርን ኣምላኽ ፍቓዱ ኣባና ከም ዚፍጽም ክንጽልን የድልየና፡ ንሕና’ውን ንኹሉ ሰናይ ግብሪ ክንጥዓም፡ ኣምላኽ “ብየሱስ ክርስቶስ ኣቢሉ ኣብ ቅድሚኡ ባህ ዜብል እናገበረ፡ ንሱ ንዘለኣለም ዘመናት ክብሪ ይኹኖ።”