ትምኒት ወንጌል

ዋና ትምኒት [ዕላማ፣ ዝድለ ዕላማ] መልእኽቲ ወንጌል እንታይ እዩ? ዮሃንስ ኣገዳሲ ምሕጽርታ ይህብ፡ «የሱስ ከኣ ኣብ ቅድሚ ደቀ መዛሙርቱ ብዙሕ ካልእ ትእምርቲ ገበረ፡ እዚ ግና ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ኣይተጻሕፈን። እዚ ግና የሱስ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ምእንቲ ኽትኣምኑ፡ ብምእማን ከኣ ብስሙ ህይወት ምእንቲ ኽትረኽቡ ተጻሕፈ» (ዮሃንስ 20፡30-31 NKJV)። ኣብዚ ጥቕሲ እዚ እተን ክልተ «እመኑ» ዝብላ ቃላት ኣስተብሂልኩምለንዶ?

ዮሃንስ ንክርስቶስ ዝምልከት ጽሑፉ ብኽልተ ምኽንያታት ጸሓፎ። ቀዳማይ፡ ምእንቲ ኽንኣምን – ብዛዕባ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝነበረ ፍሉይ ተግባርን ቀጻሊ ሳዕቤንን ዝገልጽ። እዚ ንምድሓን ብመልእኽቲ ወንጌል ምእማንን ምሕዳስን ዝምልከት እዩ። ዘለኣለማዊ ህይወት ድሕሪ ምቕባል፡ እታ ካልአይቲ «እመኑ» ዝበለ ቃል ኣዝያ ኣገዳሲት ትኸውን። እዚ ምእማን እዚ ቀጻልን ብዕብየት ዝምዕብልን ክኸውን ኣለዎ፡ በዚ ኸኣ እቲ ምእመን ህይወት ክርስቶስ ዝያዳን ዝያዳን የርእን ይጥዕምን፡ ከምኡ’ውን ንጐይታ ብዝዓበየ መጠን ኬፍቅሮ ይምሃር።

ምእማን ምድላይ እዩ

ብዙሓት ክርስትያናት ሎሚ፡ ከምቶም ኣብ ኤፌሶን ዝነበሩ ካልኣይ ወለዶ ምእመናን፡ ትምህርታዊ ንጽህና ይሕልዉ፡ ዘይነቀፍ ህይወት ይመርሑ፡ ንቤተ ክርስቲያን ድማ ብቐጻሊ የገልግሉ። ገና ግና ንክርስቶስ ዓሚቕ ፍቕሪ የብሎምን። ቤተ ክርስቲያን ሎሚ ክርስቶስ ንኤፌሶናውያን ዝሃቦም መጠንቀቕታ ኽትሰምዕ ኣለዋ፡

ግናኸ እታ ቐዳመይቲ ፍቕርኻ ሓዲግካ ኢኻ እሞ፡ እዚ ኣባኻ ኣሎኒ። ስለዚ ኻብ ኣበይ ከም ዝወደቕካ ዘክር እሞ ተነስሕ እሞ ነቲ ቐዳማይ ግብሪ ግበር። እንተ ዘይኰነስ፡ እንተ ዘይተነስሕካስ፡ ብቕልጡፍ ናባኻ ኽመጽእ እየ፡ ነቲ ቐንዴልካ ኸኣ ካብ ስፍርኡ ኸርሕቖ እየ (ራእይ 2፡4-5)።

ጐይታ ተኸተልቲ ጥራይ ኣይደልን እዩ፤ ንርእሶም ዝሞቱን ንእኡ ዝነብሩን ደቀ መዛሙርቲ እዩ ዝደሊ። ቅኑዕ ትምህርትን ኣገልግሎትን ጥራይ ኣይኣክልን። ክርስቶስ ልቢ እቲ ምእመን ከምኡ’ውን ኣእዳዉን ርእሱን ይሓትት። ንእኡ ኸም ቐዳማይ ፍቕሮም ዝነጽጉ ምእመናን ኣብ መወዳእታ ንክርስቶስ ዝምስክሩሉ ምስክርነቶም ኬጥፍኡ እዮም። ዘይፍጹም ፍቕርና ኣብ ክንዲ እቲ ንሱ ዝህቦ ህይወት ምጥዓም – ክንደይ ዘደንቕ!

ምእማን ምምስጋን እዩ

ደቀ መዛሙርቲ ክርስቶስ ክንከውን ዘሎና ባህጊ፡ ንእኡ ክንደይ ከም እነፍቅሮን መልእኽቱ ኸም እንኣምንን ቀጥታዊ መለክዒ እዩ። ኦስዋልድ ቻምበርስ ከምዚ ኢሉ ገለጸ፡ «የሱስ ክርስቶስ ኩሉ ሳዕ ካብ ምንጪ ነገራት እዩ ዝዛረብ፤ ስለዚ እቶም ብላዕለዋይ ገጽ ጥራይ ዝነጥፉ ንእኡ መዓንቀፊ ይረኽብዎ።» 1 ጐይታ የሱስ ብዛዕባ ደቀ መዛሙርቲ ማእከላይ መገዲ ኣይመሃረን፤ ስለዚ፡ ኩሉ ወይ ምንም የለን፡

ሓደ እኳ ናባይ እንተ መጸ፡ ኣቦኡን ኣዲኡን ሰበይቱን ውሉዱን ኣሕዋቱን ኣሓቱን፡ እወ፡ ንርእሱ እኳ እንተ ዘይጸልኤ፡ ደቀ መዝሙረይ ኪኸውን ኣይከኣልን እዩ (ሉቃስ 14፡26)።

መስቀሉ ዘይጸውርን ድሕረይ ዘይመጽእን ከኣ ደቀ መዝሙረይ ኪኸውን ኣይከኣልን እዩ (ሉቃስ 14፡27)።

ከምኡ ኸኣ፡ ካባኻትኩም ዘለዎ ዘበለ ዅሉ ዘይሓድግ፡ ደቀ መዝሙረይ ኪኸውን ኣይከኣልን እዩ (ሉቃስ 14፡33)።

«ምእንቲ ክርስቶስ ዕሽሽ» (1 ቈረንቶስ 4፡10) ካብ ምዃን፡ በዚ ኸኣ ኣብ ህይወትና ዕዙዝ ኢድ ኣምላኽ ካብ ምርኣይ እንዕገትሉ ምኽንያት ጥርጣረ እዩ – ንኣምላኽ ኣይንኣምንን። ብዘይምእማን እቲ ምእንታና እተሰቕለ ንዓና መዓንቀፊ ይኸውን። እቶም ንመልእኽቲ ወንጌል ዝምልሱ ንይቕረታ ንምቕባል ናብ መስቀል ጥራይ ክመጹ የብሎምን፡ የግዳስ መስቀሎም እናጾሩ ንክርስቶስ ክስዕብዎ ድማ ድሉዋት ክኾኑ ኣለዎም (ሉቃስ 9፡23-24)። ንሕና ካብ ገሃነም ንምድሓን ጥራይ ናብ ክርስቶስ ኣይንመጽእን፤ የግዳስ ካብ ሓይሊ ሓጢኣት ብውሽጥና ክንድሕን ኣዝዩ የድልየና።

ምእማን ምግዛእ እዩ

ፍቓድ ኣምላኽ ምግባር ብባህርይና ኣይመጸናን። ብሓቂ፡ ባህርይና ንፍቓድ ኣምላኽ ይጻረር እዩ (ገላትያ 5፡17)። ኣብ ፍቓድ ኣምላኽ ንምጽናዕ ዝግበር ዝኾነ ይኹን ስሱዕ ምኽንያት ወይ ተግባር ብሕማቕ ክፈሽል እዩ። ምስ ጐይታ ብሓድነት ንምጽናዕ ዘሎና እንኮ መገዲ ንፍቓዱን ስልጣኑን ምግዛእ እዩ – ንእኡ ዘሐጕሶ ምግባር። በዚ ምኽንያት እዚ ጐይታ ንሰማዕቱ መርማሪ ሕቶ ኣቕረበሎም፡

ስለምንታይ «ጐይታ፡ ጐይታ» ትብሉኒ፡ እቲ ዝብሎ ዘበለ ግና ኣይትገብሩን ኢኹም (ሉቃስ 6፡46)።

ብኻልእ ኣዘራርባ፡ «እቲ ዝብሎ ዘበለ ኽትገብሩ እንተ ዘይኰንኩም፡ ‘ጐይታ’ ኣይትበሉኒ!» እቲ ዝእዝዞ እንተ ዘይገበርና፡ ንክርስቶስ «ጐይታ» ኽንብሎ ኣይንኽእልን። ንሱ ጐይታ ኩሉ ክኸውን ኣለዎ፡ እንተ ዘይኰነስ ጐይታ ኣይኰነን። ንእኡ ንምሕጓስን ሰላሙ ንምጥዓምን ንስልጣን ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ክንገዝእ ኣለና።

ምእማን ምንባር እዩ

ክርስትና ንምድሓን ናብ ጐይታ ካብ ምምጻእ ንላዕሊ እዩ። ብመንፈሳዊ ህይወት ምስኡ ምቕጻል እውን እዩ። መልእኽቲ ወንጌል ንሓጥእ ናብ ገሃነም ዝኸይድ ንመስቀል ክርስቶስ ኬቕፍፍ ይልምን፡ ከምኡ’ውን ንቕዱስ ናብ ሰማይ ዝኸይድ መስቀሉ ኺጾር፡ ምእንቲ ሕጂ ህይወት ኬጥዕም። ጐይታ ንፍርዲ ንምምላጥ ጥራይ ብእኡ ኽንኣምን ኣይደልየናን፤ ብቐጻልን ብዘይ ምቁራጽን ምእማን ከምኡ ኽንከውን ይደልየና። ንመልእኽቲ ወንጌል ብሓቂ እንተ ኣሚንና፡ ንእኡ ኽንገዝእ ኢና፡ ህይወቱ ኸኣ ሕጂ ኸነጥዕም።

ኣነ ማዕጾ እየ። ሓደ እኳ ብኣይ እንተ ኣተወ፡ ኪድሕን እዩ፡ ኪኣቱን ኪወጽእን መብልዕ ኪረክብን እዩ። ሰራቒ ንምስራቕን ንምቕታልን ንምጥፋእን እምበር፡ ኣይመጽእን እዩ። ኣነ ህይወት ምእንቲ ኺህልዎም፡ ብብዝሒ ኸኣ ምእንቲ ኺህልዎም እየ ዝመጻእኩ (ዮሃንስ 10፡9-10)።

ምእማን ብሩኽ እዩ

ክቡር ኣንባቢ፡ ንምሉእ መልእኽቲ ወንጌል የሱስ ክርስቶስ ብሓቂ ትኣምንዶ? ሕጂ ንምሉእ ህይወት ክርስቶስ – ንዘላቒ ፍቕሩ፡ ንዘፍስስ ሓይሉ፡ ንዓብዪ ሓጐሱን ንህዱእ ሰላሙን – ትጥዕምዶ ኣለኻ? እንተ ዘይኰነስ፡ ተነስሕ፡ እመን እሞ ተገዛእ – ናብኡ ከይበጻሕካ ሰማይ ምጥዓም ፈጺምካ ኣይትጠዓስን። ኤ. ደብልዩ. ቶዘር ሓደ እዋን ከምዚ ኢሉ መዓደ፡ «ምስኣን ኣምላኽ ኣብ ዝግባእ ቦታኡ ምቕማጥ ንምሉእ መስርሕ ህይወት የናውጾ።» 2 ብወንጌል ክርስቶስ ዘለኣለማውን ምሉእን ህይወት ይህብ – እዚ እዩ ትምኒት መልእኽቱ። ስለዚ፡ ንምንባር ወስን – ሕጂ ንክርስቶስ ንበር እሞ እቲ ንሱ ጥራይ ኪህቦ ዝኽእል ምሉእ፡ በረኸት ዝመልኦ ህይወት ጥዓም!

ብዛዕባ እቲ ኣብ ክርስቶስ ዘሎ ምሉእ ህይወት፡ መንእሰይ ጆን ዌስሊ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ኦ ጐይታ፡ ዘይጠቅም ኮይነ ከይንበር ኣይትፍቀደለይ።» ኣምላኽ ነቲ ትሑት ጸሎት መለሰሉ። ዌስሊ ንመልእኽቲ ወንጌል የሱስ ክርስቶስ ንዝሰምዕ ዘበለ ኺሰብኽ ብኣሽሓት ማይላት ብፈረስ ተጓዕዘ። ኣሽሓት ነፍሳት ንምድሓን ብክርስቶስ ኪኣምኑ መሰከረ። ኣብ መወዳእታ ህይወቱ ዌስሊ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ሎሚ ናብ ሰማንያን ክልተን ዓመተይ ኣቲየ፡ ንዕዮ ኸምኡ’ውን ንዝኾነ ይኹን ምንቅስቓስ ኣካል ወይ ኣእምሮ ኸምቲ ኣርባዓ ዓመት ይገብር ዝነበርኩሉ ሓይሊ ኸም ዘሎኒ ረኺበ። እዚ ንኻልኣይ ምኽንያታት ኣይውድቦን እየ፡ የግዳስ ንሉዑላዊ ጐይታ ኩሉ እዩ። ንሱ እዩ ጸሓይ ህይወት ክትቀውም ዝእዝዝ፡ ክሳዕ ዝደለየ። ኣብ ሰማንያን ሓደን ዓመተይ ከምቲ ኣብ ዕስራን ሓደን ዓመተይ ዝነበርኩሉ ሓያል እየ፤ ግናኸ ካብቲ ኣብ ንእስነተይ ዝነበረኒ ሕማም ርእሲ፡ ሕማም ስኒ፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ሕማማት ኣካል ዝሓወኹ ምዃነይ፡ ኣዝየ ጥዑይ እየ። ‘ጐይታ ይገዝእ’ ጥራይ ኽንብል ንኽእል ኢና። ክሳዕ እንነብር፡ ንእኡ ንንበር!» 3

እታ ቕድሚ ስቕለቱ ዝነበረት ለይቲ ጐይታ የሱስ ብትግሃት ለመነ፡

ኣቦ፡ እቶም ዝሃብካኒ እውን ኣነ ዘለኹዎ ምእንቲ ኺህልዉ፡ እቲ ዝሃብካኒ ኽብርኻ ኸኣ ምእንቲ ኺርእዩ፡ እደሊ ኣሎኹ። ንስኻ ንዓይ ቅድሚ ምምስራት ዓለም ኣፍቂርካኒ ኢኻ እሞ (ዮሃንስ 17፡24)።

ክቡር ምእመን፡ ንምሉእ ህይወት ክርስቶስ እንተ ዘይትነብር፡ ኣዒንትኻ ናብ ሰማይ ኣልዕል እሞ ብብርሃን ቃሉ ንኽብሪ እቲ መድሓኒ ርአ።

ትምኒት ወንጌል እንታይ እዩ?

ከም ርኹሳት ሓጥኣን ብእምነት ጥራይ ናብ ክርስቶስ ንመጽእ፡ ይቕረታ ንምቕባልን መንፈሳዊ ልደት ንምጥዓምን። ምሕዳስ መወዳእታ ምድሓንና ኣይኰነን፤ የግዳስ ናይ ዘለኣለማዊ ህይወት መጀመርታ ተመክሮ እዩ። ናብ ክርስቶስ ምምጻእ ማለት ምስኡ ክንቅጽል ኣለና ማለት እዩ። ምስኡ። ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ኣሕጸሮ፡

ምስ ክርስቶስ ተሰቒለ እየ፤ ድሕሪ ሕጂ ኣነ ኣይኰንኩን ዝነብር፡ ክርስቶስ እዩ ኣብ ውሽጠይ ዝነብር፤ እቲ ሕጂ ብስጋ ዝነብሮ ዘሎኹ ህይወት ከኣ፡ ብእምነት ወዲ ኣምላኽ፡ እቲ ዘፍቀረንን ንርእሱ ምእንታይ ዝሃበንን፡ እየ ዝነብር (ገላትያ 2፡20-21)።

ንመልእኽቲ ወንጌል የሱስ ክርስቶስ ብሓቂ ምእማን፡ ነቲ ሓድሽ ምእመን ንጐይታ የሱስ ኪስዕብ፡ ህይወቱ ንእኡ ኺህብ፡ ንስልጣኑ ኺግዛእ፡ ከምኡ’ውን ህይወቱ ብዝወሰኖ መገዲ ኺነብር የለዓዕሞ። ከም ምእመናን፡ ህይወትና ኣብ ክርስቶስ ተሓቢኡ ኣሎ። ንእኡ ብምፍቃር ጥራይ ኢና ብዘይ ስስዔ ኽንፈቅር እንኽእል፡ ንእኡ ብምንባር ጥራይ ከኣ ኢና ብብዝሒ ኽንነብር እንኽእል!