ሕማም ልቢ ዝኸፍአ: ሓጢኣትን ትርጉሙ ብመጽሓፍ ቅዱስን

ሕማም ልቢ ዝኸፍአ ምስትውዓል ልቢ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣካል ናይ ውሽጣዊ ሰብ እዩ።ትፈልጥዶ? ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ልዕሊ 700 ግዜያት ብዛዕባ ልቢ ተጠቒሱ ከም ዘሎ፣ ካብኡ ድማ ክልተ ጥራይ፣ 2 ሳሙኤል 18:14ን 2 ነገስት 9:24ን፣ ብሓቂ ናብ ስጋዊ ልቢ ዝምልከቱ ምዃኖም? ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት፣ ቃል “ልቢ” ዝተፈላለየ ትርጉም ኣለዎ። ሓድሓደ ግዜ ንኣእምሮን ንምስትውዓልን መተካእታ እዩ። ሓድሓደ ግዜ ንፍቕሪ፣ ሓድሓደ ግዜ ንፍቓድ፣ ሓድሓደ ግዜ ድማ ንሕልና የመልክት። ብሓቂ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት “ልቢ” ዝተፈላለዩ ተግባራት ናይ ውሽጣዊ ሰብ የጠቓልል። ልቢ ማእከል ናይ ስነ-ምግባራዊ ባህሪ ሰብ እዩ፣ እቲ ውሽጣዊ ምንጪ ካብኡ “ውጽኢታት ህይወት” ዝፍልፍል (ምሳ. 4:23) KJV)። ንኹሉ ነፍሲ የመልክት፣ ከምኡ ድማ ምንጪ ኩሉ ሓሳባትና፣ ትምኒትና፣ ስምዒትና፣ ፍቕርና፣ ስምዒትና፣ ምኽንያትና፣ ግብራዊ ምላሽና፣ ከምኡ ድማ ባህርያትና እዩ። ልቢ ማእከል ናይ ውሽጣዊ ወይ ስውር ህይወትና ምዃኑ ብጴጥሮስ ብንጹር ተገሊጹ ኣሎ: “እቲ ስውር ሰብ ናይ ልቢ።” ምምሃር ጐይታ ምስ ኩሉ መጽሓፍ ቅዱስ ዝሰማማዕ እዩ። ሰብ ብመሰረት ኩነታት ልቡ ይፍረድ: “ሰብ ጽቡቕ ካብ ጽቡቕ መዝገብ ልቡ የውጽእ፣ እኩይ ሰብ ድማ ካብ እኩይ መዝገብ ልቡ እኩይ የውጽእ” (ሉቃ. 6:45)። ብዙሓት ቅዱሳት ጽሑፋት ልቢ ኣእምሮኣዊ ተግባራት ከም ዝፍጽም የመልክቱ። ስለዚ ልቢ ይሓስብ (ምሳ. 23:7)፣ ሓሳባት ኣለዎ (ዘፍ. 6:5፤ 8:21)፣ ከምኡ ድማ መንበር ሓሳባትን ዕላማታትን እዩ (እብ. 4:12)። ጐይታ ባዕሉ፣ እቲ እንኮ መርማሪ ሕማም ሰብ፣ እኩይ ሓሳባት ካብ እኩይ ልቢ ሓጥኣን ከም ዝፍልፍል የረጋግጽ (ማር. 7:21)። ካልኦት ኣእምሮኣዊ ተግባራት ንልቢ ዝውሃቡ ድማ: ምምኽራር (ማር. 2:8)፣ ሓሳባት ምፍጣር (ግብ. 5:4)፣ ምስትውዓል (ምሳ. 8:5፤ ዮሃ. 12:40)፣ ከምኡ ድማ ቃል ኣምላኽ ምሕባእ (መዝ. 119:11)። ንሕና ብሓፈሻ ንልቢ ከም ስምዒታዊ ክፋል ሰብ ንሓስቦ። ከምኡ ድማ ልቢ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ንፍቕሪ ንምግላጽ ይጥቀመሉ: “ልበይ ብጐይታ ይሕጐስ” (1 ሳሙ. 2:1)፤ “ልበይ ጽቡቕ ነገር የፍልፍል (ይፍልፍል)” (መዝ. 45:1)፤ “ልብኹም ኣይተጨነቕ” (ዮሃ. 14:1)። ሓድሓደ ግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ንቃል “ልቢ” ንሕልና ንምምልካት ይጥቀመሉ (1 ሳሙ. 24:5፤ 2 ሳሙ. 24:10)። እብራውያን 10:22 ሕልና ኣብ ሰብ፣ ብሓቂ፣ ኣካል ናይ ልቡ ምዃኑ የመልክት: “ልብና ካብ እኩይ ሕልና ተነጺሑ።” ልቢ ብዘይጥርጥር ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣካል ናይ ውሽጣዊ ሰብ እዩ። እዚ ድማ ብልዕሊ 700 ግዜያት ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባኡ ብምጥቃሱ፣ ኣምላኽ ብኸመይ ከም ዝርእዮን ብዛዕባኡ ከም ዝምዕደናን፣ ሰይጣን ንኣጥቃዕትታቱ ናብኡ ከም ዝመርሕን፣ ምስ ኩሎም ካልኦት ኣካላት ነፍሲ ዘለዎ ጥቡቕ ዝምድናን፣ ከምኡ ድማ ኣብ ህይወት ሓጥእን ቅዱስን ዘለዎ ኣገዳሲ ተራን ንጹር ይኸውን። ኣምላኽን ልብን
እቲ ልዕለ-ልዕሊ ቦታ ናይ ልቢ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብኸመይ ኣምላኽ ከም ዝርእዮ ይረጋገጽ። መጽሓፍ ቅዱስ ዝተፈላለዩ መለኮታዊ ኣመለኻኽታታት ናብ ልቢ ሰብ የቕርብ። መጀመርታ፣ ጐይታ ናብ ልቢ ይርኢ: “ሰብ ናብ ግዳማዊ ገጽ ይርኢ፣ ጐይታ ግና ናብ ልቢ ይርኢ” (1 ሳሙ. 16:7)። ኣዒንቲ ኣምላኽ ብቐንዱ ኣብቲ ውሽጣዊ ምንጪ ካብኡ ውጽኢታት ህይወት ዝፍልፍል ተተኺለን ኣለዋ። ንሱ ጥራይ እዩ ብምሉኡ ምስቲ ዓቢ ማእከል ናይ ስነ-ምግባራዊ ህላዌና ዝተዋወቕ። ንሓሳባቱን ዕላማታቱን ይርኢ፣ ንምኽንያታቱን ግብራዊ ምላሹን ይዕዘብ፣ ንባህርያቱን ይርኢ፣ ከምኡ ድማ ንትምኒታቱን ስምዒታቱን ይፈልጥ። ካልኣይ፣ ጐይታ ንልቢ ይሓስብ (ምሳ. 21:2፤ 24:12)። እዚ ብዛዕባ ካልእ ኣካል ናይ ውሽጣዊ ህላዌና ካብ መንፈስ ወጻኢ ኣይተባህለን (ምሳ. 16:2)። ምሳሌ 24:12 ንኣምላኽ ከም “ንልቢ ዝሓስብ” ከምኡ ድማ ፈራዲ ኩሉ ምድሪ “ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ብመሰረት ግብሩ ዝፈርድ” ይገልጾ። እቲ ጻድቕ ኣምላኽና ብመሰረት ኩነታት ልብና ይገብረና፣ ከመይሲ ኩሉ ቃላትና፣ ግብርታትና፣ ከምኡ ድማ ኣካይዳና ናብቲ ምንጪ ክምለስ ይኽእል። ሳልሳይ፣ ጐይታ ንልቢ ይመልስ: “ልቢ ንጉስ ኣብ ኢድ ጐይታ እዩ ... ናብ ዝደለዮ ይመልሶ” (ምሳ. 21:1)። ቅድሚ ሕጂ “ልቢ” ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ንኹሉ ነፍሲ ከም ዝምልክት ርኢና ኢና፤ ልቢ ብምምላስ እቲ ልዕለ-ልዕሊ ንኹሉ ሰብ ክጸሉ ይኽእል። ራብዓይ፣ ጐይታ ንልቢ ይፈልጥ (ግብ. 15:8)። ንሱ ጥራይ እዩ ምስቲ ስውር ምንጪ ህይወትን ስብእናን ዝተዋወቕ። ካባና ሓደ እኳ ንስውር ምኽንያታትን ሕቡእ ክፍለ-ልብናን ብምሉኡ ክምርምር ኣይክእልን። እቲ ምፍራስ ሰብ ንሱ “ጽቡቕን ክፉእን” ከም ዝፈልጥ ገይርዎ (ዘፍ. 3:22)፣ ግናኸ ንልቡ ባዕሉ ኣይፈልጥን (ኤር. 17:9)። ሓምሳይ፣ ጐይታ ንልቢ ይምርምር (ኤር. 17:10)። እዚ ብዛዕባ ካልእ ክእለት ናይ ነፍሲ ካብ ኣእምሮ ወጻኢ ኣይተባህለን። ስለዚ ኣምላኽ ንልብን ኣእምሮን ከም ዝርኢ፣ ከም ዝምርምርን ከም ዝፍትንን ንንበብ (መዝ. 7:9፤ ኤር. 20:12፤ ራእ. 2:23)። ብሓባር፣ ልብን ኣእምሮን “ውሽጣዊ ኣካላት ... እቲ ሕቡእ ክፋል” የመልክቱ (መዝ. 51:6)። ኣምላኽ ሓቂ - ማለት፣ ሓቂ እምበር ግብዝና ዘይኮነስ - ኣብዚ ሕቡእ ኣካላት ይሓትት። ሓቂ ኣብ ኣፍ ምህላው ጥራይ ኣይበቅዕን፤ ናብ ውሽጣዊ ኣካላት - ልብን ኣእምሮን - ክበጽሕን ክሰርጽን ኣለዎ። ምዕዳን ኣምላኽ ብዛዕባ ልቢ
ዓቢ ኣገዳስነት ልቢ ድማ ኣብ ብዙሓት መለኮታዊ ምዕዳናት ብዛዕባኡ ይረአ። ኣብ ቃሉ፣ ኣምላኽ ንዓና ይእዝዘና: “... ግዝረት ልብኹም ግዘሩ” (ዘዳ. 10:16፤ ኤር. 4:4)፤ “ልብኻ ካብ ክፋእ ሕጸብ” (ኤር. 4:14)፤ “ልብኹም ምበር ክዳውንትኹም ኣይትቕደዱ፣ ናብ ጐይታ ኣምላኽኩም ድማ ተመለሱ” (ኢዩ. 2:13)፤ “ብምሉእ ልብኻ እመን” (ግብ. 8:37፤ ሮሜ 10:9)፤ ከምኡ ድማ “ልብኹም ኣንጽሑ” (ያዕ. 4:8)። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ልቢ ማእከል ናይ ሰብኣዊ ተሓታትነት እዩ። ንኽልተ ተወሳኺ ትእዛዛት ካብ ምሳሌታት ብዝያዳ ንርአ። መጀመርታ፣ ተነጊርና ኣሎና፣ “ንልብኻ ብኹሉ ትግሃት ሓልዎ፣ ከመይሲ ካብኡ እዩ ምንጪ ህይወት” (ምሳ. 4:23)። እዚ መለክዒ ናይ ሓቀኛ ሃይማኖት እዩ፣ እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዕማም ጐይታ ንነፍሲ ወከፍና ዝሃበና። ግናኸ ብኸመይ ዘሕዝን እዩ ዝግደፍ! ብዙሓትና ንኣካላትና፣ ንባንክና፣ ንስምና፣ ከምኡ ድማ ንቦታና ብዓቢ ትግሃት ንሕሉና። ግናኸ ልብና ኣይሕሎን፣ ንሰይጣን ድማ ንምእታውን ንምምላእን ቀሊል ምርኮ ይኸውን። ካልኣይ፣ ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ይብል፣ “ልብኻ ሃበኒ” (ምሳ. 23:26)። ኣምላኽ ልቢ፣ ንኹሉ ውሽጣዊ ሰብ ዝውክል፣ ብዘይገደብ ንዕኡ ክውሃብ ይጽሕፍ። ንኣምላኽ ርእሲ ጥራይ እንተሃብናዮ (ቲኦሪካዊ ዘይድሕን ፍልጠት ከምቲ ኣብ 2 ጴጥ. 2:20 ዝተገለጸ)፣ ከናፍር (ሃይማኖት ኣፍ)፣ ኣእዳው (ሃይማኖት ስራሕ)፣ ወይ ኣእጋር (ሃይማኖት ሓሶት ኣካይዳ)፣ ኣይቅበሎምን። ከምኡ ድማ ዘይጸንዕ፣ ዝተኸፋፈለ ልቢ ኣይቅበልን። ንልቢ ሰብ ምስ ካልእ ጣኦት ኣይካፈልን (ዘጸ. 20:3፤ 1 ዮሃ. 5:21)። ሰይጣንን ልብን
ንሰብ ኣብ ምፍታን፣ ሰይጣን ኩሉ ግዜ እኩይ ፍላጻታቱ ናብ ልቢ ይልእኽ። በዚ ድማ፣ ንፍልጠቱ ብዛዕባ ኣናቶሚ ውሽጣዊ ህላዌና ከምኡ ድማ ስነ-ኣእምሮ ሰብ ይገልጽ። ብ6,000 ዓመታት ተሞክሮ ንሰብ ኣብ ምፍታን፣ ንሱ ንልቢ ሰብ ክኣቱ እንተኽኢሉ፣ ንኹሉ ሰብ ብምሉኡ ከም ዝቆጻጸር ይፈልጥ። የሱስ ስራሕ ሰይጣን ኣብ ልቢ ከም ዝተተኮረ የረጋግጽ። ኣብ ኩሎም ሰለስቲኦም ጸብጻባት ምሳሌ ዘራእን ዘርእን፣ ጐይታና እቲ መስፍን ጸልማት ቃል ኣምላኽ ካብ “ልቢ” እቶም “መንገዲ” ሰማዕቲ ከም ዝወስድ ይእውጅ (ማቴ. 13:19፤ ማር. 4:15፤ ሉቃ. 8:12)። ብተወሳኺ ቃል ኣምላኽ ካብ ልቢ ሰባት “ከይኣምኑን ከይድሕኑን” (ሉቃ. 8:12) ካብ ምውሳድ፣ ንሱ ድማ እኩይ ሓሳባት ናብ ልቢ ከእቱ ይኽእል፣ ከምቲ ንሓሳብ “ናብ ልቢ ይሁዳ” ንየሱስ ንምሕላፍ ዘእተወ (ዮሃ. 13:2)። ቅዱሳት ጽሑፋት ሰለስተ ደረጃታት ስራሕ ሰይጣን ኣብ ውሽጢ ልቢ ሰብ የቕምጡ። መጀመርታ፣ ንሱ እኩይ ሓሳባት ናብ ልቢ ይሹሹኽ (ዮሃ. 13:2)። ንእኩይ ሓሳባት ብቕጽበት ምምካትናን ኣብኦም ዘይምቕማጥናን ሓላፍነትና እዩ። እቲ ዘይተሓለወ ልቢ - ምስ ምሳሌ 4:23፣ “ንልብኻ ሓልዎ” ዘይሰማማዕ - ንእኩይ ቀሊል ምርኮ እዩ። ካልኣይ፣ ሰይጣን ብሓቂ ናብ ልቢ ይኣቱ (ሉቃ. 22:3)፣ ንዕኡ ድማ ንእኩይ ዕላማኡ መተሓላለፊ ይገብሮ። ኣብ ሓሳባቱ ክንምገብ ከለና ንዕኡ ናብ ልብና ንምእታው ነተባብዖ። ሳልሳይ፣ እኩይ ተግባሩ ከም ዝፍጸም ንምርግጋጽ፣ ሰይጣን ንልቢ ብምሕያል ጽንዓት ሓጥእ ንእኩይ ተግባር ንምፍጻም ይመልኦ። እዚ ድማ ብምጽራፍ ጴጥሮስ ንኣናንያ ይግለጽ: “ስለምንታይ ሰይጣን ንልብኻ ንመንፈስ ቅዱስ ንምሕሳው መሊእዎ?” (ግብ. 5:3)። ሕቶ ጴጥሮስ ኣናንያ ንፈተና ብምምላሱ ተሓታቲ ምዃኑ ብንጹር የመልክት። ሓደ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምኽንያት ንምንታይ “ንልብና ብኹሉ ትግሃት ክንሕሉ” (ምሳ. 4:23) ዝምዕደና፣ ሓያል ጸላኢ “ከም ዝጓዝም ኣንበሳ፣ ዝውሕጦ ዝደሊ እናበለ ይኸይድ” (1 ጴጥ. 5:8) ምህላዉ እዩ። ኣብ ውሽጥና ሓደ መሓዛ ኣለዎ፣ እቲ እኩይ ባህርይና፣ “ስጋ” ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝጽውዖ። ሓጥእን ልብን
ኣብ ዝወደቕናሉ ኩነታት፣ ሓደ እኳ ኣካል ናይ ውሽጣዊ ህላዌና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ልቢ ብኸመይ ዘስካሕክሕ ኣይተገለጸን። ብምሉኡ እኩይ፣ ብተስፋ ዝተበላሸወ፣ ብትውልዲ ዓሻ፣ ብባህሪኡ እብድ፣ ከምኡ ድማ ኣዝዩ ተንኮለኛ ተባሂሉ ይረአ (ዘፍ. 6:5, 8:21፤ ምሳ. 22:15፤ መክ. 8:11, 9:3፤ ኤር. 17:9)። እዚ ንምንጪ ኩሉ ህይወታዊ ተግባራት ዘዋርድ ገለጻ ንኣፍ እቶም ዝበለጹ ሰባት ኣብ ሓመድ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ የንብር። እቶም ብኽብረት ባህሪ ሰብ ዝምክሑ ምስቲ ፈጣሪና - ንዕንወት ሓጢኣት ኣብ ውሽጥና ዝገበሮ ዝፈልጥ - ብዛዕባና ዝብሎ ክዋወቑ ይግባእ። ቅዱሳት ጽሑፋት መንበር ሓጢኣት ኣብ ልቢ ከም ዝርከብ ብንጹር የምህሩ። ሓጢኣት ዘስካሕክሕ ሕማም ልቢ እዩ። ስለዚ እዩ “መዓት ልቡ” ተባሂሉ ዝጽዋዕ (1 ነገ. 8:38)። ሓጢኣት “ዕሽነት ... ኣብ ልቢ ቈልዓ ዝተኣስረ” እዩ (ምሳ. 22:15)። ሰሎሞን እኩይ ኣብ ልቢ ከም ዝርከብ የረጋግጽ: “ልቢ ደቂ ሰብ ብክፋእ ምሉእ እዩ” ከምኡ ድማ “ንክፉእ ንምግባር ብምሉኡ ተተኺሉ ኣሎ” (መክ. 9:3, 8:11)። እቶም ቃላት “ምሉእ”ን “ብምሉኡ”ን ንምሉእነትን ዘስካሕክሕነትን ናይ ውሽጣዊ ብልሽውና የመልክቱ። ሓጢኣት መዓት ኩሉ ልቢ እዩ። ብኸመይ ዘሕዝን እዩ ንህላዌ እዚ ሞት ዘምጽእ ጸላኢ ዘይንፈልጥን ብምሉኡ ዕውራት ምዃንና! ህላዌኡ ብቀሊል መሸፈኒ ስነ-ስርዓትን ጽቡቕ ኣገባብን፣ ክዳን ሃይማኖት፣ ወይ ብዝተመሓየሸ ግዳማዊ ባህልን ትምህርትን ክሽፈን ይኽእል። ግናኸ ኣብ ልቢ ዓሚቑ ይርከብ። ከምኡ ድማ፣ ዝኸፍአ ኩሉ፣ ኣይንፈልጦን ኣይንስምዖን። ምስኡ ሰላም ኣሎና። ኣይንጸልኦን፣ ኣይንሓዝነሉን፣ ወይ ካብኡ ንምድሓን ኣይንናፍቕን። ክርስቶስ ንሞት ዘምጽእ ሕማም ሰብ ብንጹር ይምርምር፣ ንኹሉ ሓጢኣት ድማ ናብ “እኩይ መዝገብ ልቡ” የውርዶ (ሉቃ. 6:45)። ንሱ ይብል: “ካብ ልቢ እኩይ ሓሳባት፣ ቅትለት፣ ምንዝርና፣ ምንዝርና፣ ስርቂ፣ ሓሶት ምስክርነት፣ ስድብ ይፍልፍል” (ማቴ. 15:19)። ሓጢኣት ኣብ ልቢ መንበሪኡ ምህላዉ ቢያንስ ሓሙሽተ ገጽታታት ናይ ሰብኣዊ ኣካይዳ የረድእ። መጀመርታ፣ ኣብ ኩሉ ሓጢኣትና፣ ትምኒትናን ፍቕርናን ንምኽንያትን ፍርድን ይስዕሩ። ሓንሳብ እቲ ውግእ ኣብ መንጎ ዘይሕጋዊ ትምኒትናን ምኽንያትናን እንተተባራቢሩ፣ ትምኒት ካብ ምኽንያት ዝበለጸ ስለዝኾነ ድሮ ተሳዒሩ እዩ። ካልኣይ፣ ሰብ ንልቡ ምስማዑ እምበር ንኣእምሮኡ ዘይምስማዑ ሰባት ንዝፈልጥዎ ጌጋ ንምንታይ ከም ዝገብሩ የረድእ። ኣብ ኣእምሮኦም፣ ሰባት ምስታይ፣ ሓሽሽ፣ ቁማር፣ ምትካኽ ሲጋራ፣ ከምኡ ድማ ጾታዊ ምዝንጋዕ ንስጋዊ፣ ስምዒታዊ፣ ገንዘባዊ፣ ከምኡ ድማ ማሕበራዊ ህይወቶም ከም ዝጎድእ ይፈልጡ - ግናኸ ሚልዮናት ኣብዚ እኩይ ተግባራት ይሳተፉ። እቲ ዝምድና ኣብ መንጎ ምትካኽ ሲጋራን ካንሰር ሳምባን ብንጹር ተረጋጊጹ ኣሎ፣ ግናኸ ብዙሓት ኣብዚ ሞት ዘምጽእ ልምዲ ይቕጽሉ። ሳልሳይ፣ ኩሉ ፈተነታት ንባህሪ ሰብ ንምምሓይሽ ኣእምሮ ብምቕያር ከንቱ እዩ። ሓጢኣት ኩሉ ኣብ ልቢ ስለዝፍልፍል፣ ዝኾነ መጠን ትምህርቲ፣ ሃይማኖታዊ ምምሃር፣ ምፍርራህ፣ ቅጽዓት፣ ወይ ዝኾነ ካልእ ሰብኣዊ ጻዕሪ ንሰብኣዊ ክፋእ ክዓግቶ ኣይክእልን። እዚ ድማ ንምንታይ ኩሎም ዓይነታት ማሕበራዊ ምምሕያሽ፣ ምምሕያሽ ከባቢ፣ ከምኡ ድማ ካልኦት ሰብኣዊ ጻዕርታት ኣብ ምፍጣር ዝኾነ ዓቢ ምምሕያሽ ኣብ ባህሪ ሰብን ኣካይዳኡን ከም ዝፈሸሉ የረድእ። ራብዓይ፣ ሓጢኣት ኣብ ልቢ ሰብ ስለዝተተኸለ፣ ኩሉ ውሳነታት ንሓጢኣት ንምቅዋም ክፈሽል ተፈሪዱዎ እዩ። ውሳነታት ብኣእምሮን ፍቓድን ይግበሩ፣ ክልቲኦም ድማ ብእኩይን ተንኮለኛን ልቢ ይቆጻጸሩ። ሓምሳይ፣ ሓጢኣት ኣብ ልዕሌና ስልጣን ስለዝረክብ ብፍቕርና ኣቢሉ፣ እቲ ውግእ ንሓጢኣት ብዓወት ክካየድ ዝኽእል ናብ ልቢ እንተተመሪሑ ጥራይ እዩ። ኩሎም መለኮታዊ ምዕዳናት ንሓጢኣት ንምቅዋም ኣብ ልቢ ተተኪሮም ኣለዉ: “ንልብኻ ብኹሉ ትግሃት ሓልዎ” (ምሳ. 4:23)፤ “... ልብኹም ግዘሩ” (ኤር. 4:4)፤ “ልብኻ ካብ ክፋእ ሕጸብ” (ኤር. 4:14)፤ “ኣቱም ክልተ ሓሳብ ዘለኩም፣ ልብኹም ኣንጽሑ” (ያዕ. 4:8)። ኣብዚ ፍቕዲ፣ ኣብ ልቢ እምበር ኣብ ኣእምሮ ዘሎ ኣትኩሮት ኣስተውዕል። እቶም ክልተ ሓሳብ ዘለዎም ንልቦም ከንጽሑ የድልዮም። እዞም ላዕለዋይ ተግባራዊ ስርዓታት ንሓጢኣት ንምቅዋም ክጥቀሙ ኣለዎም። ትምኒት ናይ እኩይ ባህሪ ምስ ግዳማዊ ፈተና ክራኸብ ከቶ ኣይትፍቀድ። እቲ ግጭት ኣብ መንጎ ትምኒትን ምኽንያትን ክነድድ ከቶ ኣይትፍቀድ፣ ከመይሲ ትምኒት ኩሉ ግዜ ተዓዋቲ እዩ። ንድኹም ቦታታትካ ትፈልጦም። ከቶ ኣይትእተዎም። ብሃንደበት ምስ ፈተና ገጽ ንገጽ እንተረኺብካ ንባዕልኻ፣ እንኮ ድሕነት ኣብ ምህዳም እዩ። ዮሴፍ ነዚ ሕግታት ሰሚዑ ተዓዊቱ። ዳዊት፣ ንተመሳሳሊ ፈተና እናገጠሞ፣ ደንጉዩ ኣብ ሓጢኣት ወደቐ። እቲ ውጽኢት ኣዝዩ ኣሰቃቒ ነበረ። እቲ “ብመሰረት ልቢ ኣምላኽ” ዝነበረ ሰብ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ፈሺሉ ንኽልተ ሓጢኣት ምንዝርናን ቅትለትን ፈጸመ። ቅዱስን ልብን
ንልቢ ሰብ ንምቕያር ሓደ ጥራይ መገዲ ኣሎ - ካብ ውሽጢ ናብ ወጻኢ። ከምኡ ድማ ኣምላኽ ጥራይ እዩ ከምዚ ዝበለ ለውጢ ክገብር ዝኽእል: “ሓድሽ ልቢ ድማ ክህበኩም እየ” (ህዝ. 36:26)። እዚ ድማ ጸጋዊ ተስፋኡ እዩ። ልቢ ዝኸፍአ ክፋል ናይ ዘይተወልደ ሰብ ክኸውን ከሎ፣ ድሕሪ ምውላድ ግና ዝበለጸ ክፋል ይኸውን። ሓድሽ ልደት ኣብ ልቢ ክብሪ ዝመልኦ፣ ምሉእ፣ ከምኡ ድማ መሰረታዊ ለውጢ የምጽእ። እዚ ድማ ብመንፈስ ቅዱስ ጥራይ ክካየድ ዝኽእል ልዕለ-ተፈጥሮኣዊ ለውጢ እዩ፣ ንሱ ድማ “ልቢ እምኒ” ወሲዱ “ልቢ ስጋ” ይህብ (ህዝ. 11:19)። ከምዚ ዝበለ ሓያል ምሳሌያዊ ቋንቋ መሰረታዊ ለውጢ ልቢ የመልክት - እዚ ድማ ላዕለዋይን ግዝያዊን ኣይኮነን። ኣብ ግዜ ሓድሽ ልደት ኣምላኽ ንልቢ ሰብ ብመንፈሱ (2 ቈረ. 1:22) ከምኡ ድማ ብወዱ (ኤፌ. 3:17) ኣብኡ ብምቕማጥ የኽብሮ። ዝኾነ ዝተበላሸወ ኣባል ናይ ዝወደቐ ዘርኢ ምስ ኣምላኽ ንዘለኣለም ኣብ ዘለኣለማዊ ህይወት ኣይነብርን፣ ኣምላኽ ቅድሚኡ ኣብ ልቡ ኣብዚ ወገን ዘለኣለማዊ ህይወት እንተዘይነበረ። ንብዙሕ ዓመታት እቲ ብዘይገደብ ቅዱስ ኣምላኽ ኣብ ልቢ ሰብ ብምህላው ሓጢኣት ከም ዝነብር ተገሪመ እየ። ሓቂ እዩ ኣብ ሓድሽ ልደት ካብ ቅጽዓት፣ ሓይሊ፣ ፍቕሪ፣ ከምኡ ድማ ጥፋት ሓጢኣት ንድሕን፣ ግናኸ ካብ ህላዌኡ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ንዓመጽ ክርኢ ዘይክእል ቅዱስ (ኣባ. 1:13) ኣብ ውሽጢ ልቢ ምእመን ንምንታይ ክነብር ይቕበል? ኣምላኽ ከቶ ኣብ ዘይተወልደ ልቢ ኣይነብርን፣ እዚ ድማ ብሓጢኣት ዝመሓደር እዩ። ሓጢኣት ብሓድሽ ልደት ካብ ዝፋን ድሕሪ ምውራዱ ጥራይ እዩ ኣብ ልብና ንምምባር ዝወርድ። “ስጋ ሓጢኣት ክጠፍእ” (ሮሜ 6:6) ክሳብ ዝኸውን ኣምላኽ ኣብ ልቢ ኣይነብርን። ቃል "ጠፍአ" ኣብዚ ፍቕዲ “ጠፍአ” ማለት ኣይኮነን፣ ግናኸ “ዘይሰርሕ ተገብረ”፣ እቲ ኣብ ልዕሊ ሰብ ዝነበረ ስልጣኑ ተወሲዱ። ወይ ኣምላኽ ወይ ሓጢኣት ዝፋን ልቢ ሰብ ይሕዝ። ኣምላኽ ኣብ ዝተወልደ ልቢ ምምባሩ፣ እኳ ደኣ እቲ ካብ ዝፋን ዝወረደ ሓጢኣት - ዝኾነ ግዜ ክነጥፍ ዝኽእል - ገና እንተሃለወ፣ ናይ ዘይገደብ ጸጋ ተግባር እዩ። እቲ ቅድሚ ሕጂ ምስ ሓጢኣት ዝተኣስረ ልቢ ሕጂ ምስ ቅድስና ይተኣሰር። ከምኡ ድማ ካብቲ ዘይገደብን ግርማዊን ኣምላኽ ንልብና ቤቱ ምግባሩ ዝበለጸ እንታይ ኣሎ? ኣብ ዝጠፍአ ሓጥእ ልቢ ምንጪ ኩሉ ሽግር እዩ። ግናኸ ኣብ ዝተነሳሕን ዝኣመነን ሓጥእ፣ ልቢ ማእከል ናይ ክርስትያናዊ ህይወት እዩ። ኣብ ግዜ ሓድሽ ልደት፣ “ፍቕሪ ኣምላኽ ብመንፈስ ቅዱስ ኣብ ልብና ፈሲሱ ኣሎ” (ሮሜ 5:5)። እዚ ተኣምር ጸጋ ኣብ ውሽጥና ይፍጸም፣ ከመይሲ ኣምላኽ “ኣብ ልብና (ኣብ ኣእምሮና ዘይኮነስ) ኣብርሃ፣ ንብርሃን ፍልጠት ክብሪ ኣምላኽ ኣብ ገጽ የሱስ ክርስቶስ ንምሃብ” (2 ቈረ. 4:6)። ብዛዕባ ደራሲ: ሞሪስ ባሳሊ፣ ዶክተር፣ ጡረተኛ ስፔሻሊስት ኣብ ምርመራ ራድዮሎጂ እዩ። እዚ ጽሑፍ ካብ መጽሓፉ እዩ፣ መድሃኒት ንነፍሲ ካብ Believers Bookshelf, Box 261, Sunbury, PA, 17801, USA ይርከብ።