ጐይታ – ሰላም ፈጣሪናን ኣብነትናን
ሓደ ትርጉም ሰላም “ዝተሰማምዑ ዝምድናታት ኣብ መንጎ (1) ኣምላኽን ሰባትን፤ (2) ሰባትን ሰባትን፤ ወይ (3) ሃገርን ሃገርን” (ደብልዩ. ኢ. ቫይን) እዩ። ሰላም ፈጣሪ ድማ ኣብ ዝምድናታት ስምምዕ ከምጽእ ዝደሊ ሰብ እዩ። ክርስቶስ ጥራይ እዩ ሰላም ምስ ኣምላኽ ክህበና ዝኽእል። ይኹን እምበር፣ ነፍሲ ወከፍና ኣብቲ ናይ ተጽዕኖና ክበብ ሰላም ከምጽእ ክንጽዕር ንኽእል ኢና። ኣብ መወዳእታ፣ ጐይታ የሱስ ባዕሉ ኣብ ግዜ 1,000 ዓመት ግዝኣቱ ሰላም ኣብ መንጎ ሃገራት እውን ከምጽእ እዩ።
ገሊኦም ጥቕስታት ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ ሰላም ንርአ።
ሰላም ምስ ኣምላኽ
ብደም መስቀሉ ሰላም ብምግባር። —ቈሎሴ 1:20 ጄ.ኤን.ዲ.
መጀመርታ፣ ክርስቶስ ሰላም ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብን ከመይ ከም ዝገበረ ክንርኢ ንደሊ። ወዲ ኣምላኽ ካብ ሰማይ ወሪዱ (ዮሃንስ 6:38)፣ ፍጹም ህይወት ኖሩ፣ ድሕሪኡ ድማ ነዚ ሰላም እዚ ንምግባር ናብ መስቀል ጎልጎታ ከደ። ሓሓሊፉ እዛ ሕቶ እዚኣ ትሕተት እያ፣ “ሰላምካ ምስ ኣምላኽ ገይርካ ድኻ?” እዛ ሕቶ እዚኣ ጽቡቕ ትርጉም እኳ እንተሃለዋ፣ ብሓቂ ግና ጌጋ እያ። ንሕና ባዕልና ሰላምና ምስ ኣምላኽ ክንገብር ኣይንኽእልን። ጐይታ የሱስ ጥራይ እዩ ክገብሮ ዝኽእል፣ እቲ ጽቡቕ ዜና ድማ ንሱ ገይርዎ እዩ!
ከምቲ ጥቕስና ዝብሎ፣ ብደም መስቀሉ ሰላም ገይሩ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ሰላም ንምምስራት፣ ክመውትን ክቡር ደሙ ከፍስስን ነይሩዎ። ሓደ መልኣኽ እኳ ሰላም ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብን ክገብር ኣይክእልን ነይሩ። ሓደ እኳ ካብቶም ዓበይቲ ሰባት ናይዛ ምድሪ እዚ ሰላም እዚ ክገብር ኣይክእልን ነይሩ – ሓደ ፕረዚደንት፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ወይ ሃብታም ቢልዮነር። ክርስቶስ ጥራይ እዩ ክገብሮ ዝኽእል። ንሕና ነንብብ፦ “ሓደ ኣምላኽ ኣሎ፣ ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰባትን ድማ ሓደ መካከሊ ኣሎ፣ እቲ ሰብ ክርስቶስ የሱስ” (1 ጢሞቴዎስ 2:5 ኪ.ጄ.ቪ.)። ጐይታ የሱስ መካከሊ እዩ። እዚ ማለት ንሱ ንኣምላኽ ኣብ ቅድሚ ሰባት፣ ንሰባት ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ክውክል ይኽእል ነይሩ። ዕዮኡ – ንዕኡ ጥራይ ዝምልከት – ንዝኣምኑ ሰላም ኣምጺኡ እዩ። “ስለዚ፣ ብእምነት ጸዲቕና፣ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ሰላም ምስ ኣምላኽ ኣሎና” (ሮሜ 5:1)።
ክቡር ኣንባቢ፣ ነዚ ዝተረጋገጸ ሰላም ምስ ኣምላኽ ትሕጐሰሉ ዲኻ? እንተዘይኮይኑ፣ ሎሚ ክርስቶስ ሓጢኣትካ ኣብ መስቀል ከም ዝወሰደ፣ ኩሉ ድማ ብስምካ ምስ ቅዱስ ኣምላኽ ከም ዝፈጸመ እመን። ንሱ ተሰቒሉ፣ ንስኻ ሓራ ክትከውን እሞ ነዚ ሰላም እዚ ክትሕጐሰሉ ምእንቲ። ሎሚ ኣብዚ ንሱ ዝገበሮ ሰላም ክትዕርፍ ትኽእል ኢኻ!
ሰላም ምስ ካልኦት ሰባት
እንተተኻኢሉ፣ ክሳዕ ክንድዚ ብኣኻ ዝምርኮስ፣ ምስ ኩሎም ሰባት ብሰላም ንበር። —ሮሜ 12:18 ጄ.ኤን.ዲ. ብጹዓን እቶም ሰላም ዝገብሩ፣ ንሳቶም ደቅን ኣምላኽ ክበሃሉ እዮም። —ማቴዎስ 5:9
ኣብቲ ሎሚ ዘሎና ዘመን፣ እቲ ኣብ ቲቶስ 3:3 ዘሎ ጽሑፍ ኣብ ቅድሚ ኣዒንትና ክፍጸም ንርኢ ኢና፣ ሰባት “ጽልኣውያን፣ ንሓድሕዶም ዝጸልኡ” ኮይኖም። ዓመጽን ብልሽውናን፣ እዘን ክልተ ነገራት ቅድሚ ማይ ኣይሂ ኖህ ንዓለም ዝገለጻ (ዘፍጥረት 6:11)፣ ሎሚ ንዓለምና ብዓቢኡ ይገልጻ ኣለዋ። ቅትለት፣ ምፍራስ ስድራቤታት፣ ዝጉዝጉዙ ጎረባብቲ – ኣብ ዓለም ንነብር ኢና፣ ኣብኣ ሰላም ኣብ መንጎ ሰባት ከም ዘይከኣል ይመስል። ብሓዘን፣ እዚ ኣብ መንጎ ናይ ሓቂ ምእመናን እውን ብዙሕ ግዜ እዩ ዝኸውን። እቶም ኣብ ላዕሊ ዘለዉ ጽሑፋት ምስ ኩሎም ሰባት ብሰላም ክንነብር ከም ዘሎና የዘኻኽሩና። ገሊኦም ኣብነታት፣ ጽቡቕን ሕማቕን፣ ንርአ።
ኣብራምን ሎጥን
ኣብራም ድማ ንሎጥ በሎ፣ ኣባኻን ኣባይን፣ ኣብ መንጎ ጓሶተይን ጓሶትካን ባዕልኻ ኣይትበኣስ፣ ምኽንያቱ ኣሕዋት ኢና። ኩላ እታ ምድሪ ኣብ ቅድሜኻ የላን ድያ? ባዕልኻ ካባይ ተፈልየ፦ ናብ ጸጋም እንተኸድካ፣ ሽዑ ኣነ ናብ የማን ክኸይድ፤ ናብ የማን እንተኸድካ ድማ፣ ሽዑ ኣነ ናብ ጸጋም ክኸይድ። —ዘፍጥረት 13:8-9
ካብ ግብጺ ምስ ተመልሱ፣ ኣብራምን ሎጥን ክልቲኦም ብዙሕ ከብቲ ነበሮም፣ ኣብ መንጎ ጓሶት ኣብራምን ጓሶት ሎጥን ድማ ባእሲ ነይሩ። ነቲ ኣብ መንጎኦም ዝነበረ ባእሲ ንምፍታሕ፣ ኣብራም ንሎጥ ምረጻ ምድሪ ሃቦ፣ ሎጥ ዝመረጾ ይምረጽ፣ ኣብራም ድማ ነቲ ካልእ ክፋል ምድሪ ክወስድ ምዃኑ ገለጸ። ሎጥ ናብ ጸጋም እንተኸደ፣ ኣብራም ናብ የማን ክኸይድ። ሎጥ የማን እንተመረጸ፣ ኣብራም ጸጋም ክወስድ። እዚ ናይ ኣብራም ኣዝዩ ለጋስነት ነይሩ፣ ምኽንያቱ ኩሉ ተስፋታት ኣምላኽ ንዕኡ ተዋሂቡ ነይሩ። ግና ኣብራም ነቲ ዝተሓተ ቦታ ክወስድ እሞ ኣብ መንጎኡን ሎጥን ኣገልገልቶምን ስምምዕ ከምጽእ ክኢሉ እዩ።
ክሳዕ ክንደይ ብዙሕ ግዜ ትዕቢት ባእሲ የልዕል! ኣነ፣ ንስኻ፣ ሰላም ንምፍጣር ነቲ ዝተሓተ ቦታ ክንወስድ ድሉዋት ዲና?
ዳዊትን ኣቤሴሎምን
ዳዊት ድማ ንወዱ [ኣቤሴሎም] ሓዘነ … ንጉስ ዳዊት ድማ ናብ ኣቤሴሎም ክኸይድ ናፈቐ። —2 ሳሙኤል 13:37,39
ወዲ ዳዊት ኣምኖን ንሓፍቱ ታማር ምስ ደፈራ፣ ዳዊት ሓንቲ እኳ ኣይገበረን። ድሕሪኡ ኣቤሴሎም ንኣምኖን ብምቕታል ሕነ ፈዲዩ ናብ ገራር ሃደመ። ዳዊት ንኣቤሴሎም ብዕምቆት ሓዘነ፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ምስ ወዱ ተዓረቐ። ሰላም ከም ዝተገብረ ይመስል ነይሩ፣ ግና ብሓቂ ድዩ? ንኣምኖን ብዘይ ምፍታሕ ጉዳይ ቅትለት ሰላም ንምግባር ፈተነ ተገይሩ ነይሩ። ግና ሰላም ኣብ ጽድቂ ክምስረት ኣለዎ፣ “ዕዮ ጽድቂ [ሰላም እዩ]” (ኢሳይያስ 32:17)። ሓጢኣት ኣቤሴሎም ስለ ዘይተፈትሐ፣ ኣብ መወዳእታ ኣብ ልዕሊ ኣቦኡ ዓመጸ። ኣብ ክንዲ ሰላም፣ ኣብ እስራኤል ሓድሕዳዊ ውግእ ነይሩ!
ሰላም ንምግባር ክንጽዕር ከሎና፣ ሓጢኣት ኩሉ ግዜ ብጽድቂ ክፍታሕ ኣለዎ፣ ከምቲ ዳዊት ዝገበሮ ድማ ኣብ ትሕቲ ምንጣፍ ክሕባእ የብሉን። እንተዘይኮይኑ ዝያዳ ከቢድ ሳዕቤናት ክህልዎ ይኽእል እዩ!
ዮሳፋጥን ኣሓብን
የሁ ድማ ወዲ ሓናኒ እቲ ራኢ ዝርኢ ንዕኡ ክረኽቦ ወጺኡ፣ ንንጉስ ዮሳፋጥ ድማ በሎ፣ ንረሲኣን ክትሕግዝን ንእግዚኣብሔር ዝጸልኡ ክትፈቱን ይግባኣካ ድዩ? —2 ዜና መዋእል 19:2 ኪ.ጄ.ቪ. ምስ ዘይኣምኑ ብዘይማዕርነት ኣይትተሓሓዙ፦ ምኽንያቱ ጽድቂ ምስ ዓመጽ እንታይ ሓድነት ኣለዎ? ብርሃን ድማ ምስ ጸልማት እንታይ ሓድነት ኣለዎ? —2 ቈረንቶስ 6:14-15
ዮሳፋጥ፣ ንጉስ ናይቲ ደቡባዊ መንግስቲ ይሁዳ፣ ምስ ኣሓብ፣ ንጉስ ናይቲ ሰሜናዊ መንግስቲ እስራኤል፣ ሰላም ገበረ። እዚ ጽቡቕ ነይሩ። ይኹን እምበር፣ ዮሳፋጥ ካብዚ ንላዕሊ ከይዱ “ምስ ኣሓብ ዝምድና” ገበረ፣ ማለት ዮሳፋጥ ጓሉ ንወዲ ኣሓብ ብምምርዓው ዝምድና ምስኡ ኣማዕበለ (2 ዜና መዋእል 18:1)። እዚ ድሕሪኡ ኣብ ይሁዳ ጥፍኣት ፈጠረ፣ ምኽንያቱ እቲ ንጉሳዊ መስመር ዳዊት ብጓል ኣሓብ ኣታልያ ብጥፍኣት ተቐሪቡ ነይሩ (2 ዜና መዋእል 22:10-12)። ዮሳፋጥ ድማ ምስ ኣሓብ ኣብ ወተሃደራዊ ሓድነት ተጸንቢሩ ህይወቱ ክስእን ኣዝዩ ቀሪቡ ነይሩ (18:2-34)።
ምስ ዘይኣምኑ ብሰላም ምንባር ቅኑዕ እዩ፦ “እንተተኻኢሉ፣ ክሳዕ ክንድዚ ብኣኻ ዝምርኮስ፣ ምስ ኩሎም ሰባት ብሰላም ንበር …” (ሮሜ 12:18 ጄ.ኤን.ዲ.)። ይኹን እምበር፣ “ምስ ዘይኣምኑ ብዘይማዕርነት ክንተሓሓዝ” የብልናን (2 ቈረንቶስ 6:14 ኪ.ጄ.ቪ.)። ሓደ ምእመን ምስ ዘይኣምን ክምርዖ ወይ ምስ ዘይድሓነ ሰብ ኣብ ንግዲ ሓድነት ክገብር የብሉን። እሞ፣ ሓደ ዘይኣምን ኣብ ዕዮ ጐይታ ከመይ ክሓብረና ይኽእል? ዘይከኣል እዩ!
ብዙሓት ዘይኣምኑ ኣብ ቤት ትምህርቲ፣ ስራሕ ወይ ኣብ ክበብ ፈለጥትናን ኣዕሩኽናን ክንፈልጥ ንኽእል ኢና። ይኹን እምበር፣ ኣብ ዘይምእዛዞም ንኣምላኽ ክንሓብር ወይ ንመለክዒታት ቃል ኣምላኽ ክንጥሕስ የብልናን፣ ንሰላም ምስኦም እኳ እንተኾነ።
ኤዎድያን ሲንጥኬን
ንኤዎድያ እምዕዳ፣ ንሲንጥኬ ድማ እምዕዳ፣ ብጐይታ ሓደ ሓሳብ ክትከውን፤ እወ፣ ንስኻ እውን፣ ናይ ሓቂ መሓዛይ፣ ሓግዞም። —ፊልጲ 4:2-3 ጄ.ኤን.ዲ.
ኤዎድያን ሲንጥኬን ክልቲኤን ምእመናት ነበራ። እቲ ሃዋርያ ብቐጥታ ኣብ ደብዳቤኡ ናብ ማሕበር ክርስትያናት ኣብ ፊልጲ ከም ዝዛረበን ምስ ሰምዓ ክደነቓ ኣለወን! ግና፣ ኣብ መንጎ ክልተ ኣሓት ብጐይታ ዘሎ ግጭት ንሓንቲ ከባብያዊት ማሕበር ክርስትያናት ኣዝዩ ክጎድእ ይኽእል እዩ። ጳውሎስ ነዚ ሓቂ እዚ ፈሊጡዎ ነይሩ። ስለዚ፣ ንሳተን ብጐይታ ሓደ ሓሳብ ክኾና ብምምዓድ ከም ሰላም ፈጣሪ ክዓዪ ጸዓረ። ንሱ ድማ ንሓደ ከባብያዊ ሓው፣ “ናይ ሓቂ መሓዛይ” ኢሉ ዝጸውዖ፣ ነዘን ክልተ ኣሓት ክዕረቓ ክሕግዘን ሓቲቱዎ። ገሊኦም ተንተንቲ መጽሓፍ ቅዱስ “መሓዛ” ናይ ሓቂ ስም ናይ ሓደ ሰብኣይ ኣብቲ ማሕበር ክኸውን ከም ዝኽእል ይጠቕሱ። ይኹን እምበር፣ ከም መሓዛ ዕዮ ምስ ጳውሎስ ዝነበሮ ባህሪ ጥራይ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ንዕኡ ድማ እቲ ሃዋርያ ከም ሰላም ፈጣሪ ናብዘን ክልተ ኣሓት ክዓዪ ክእመኖ ይኽእል ነይሩ።
ክቡራት ኣሓተይ ብክርስቶስ፣ ኣብ መንጎ ህዝቢ ጐይታ ዘሎ ድርሻኽን ህዝባዊ እኳ እንተዘይኮነ – ድምጽኽን ኣብ ምዝማርን “ኣሜን” ኣብ ምባልን እኳ እንተነፍቅሮ – ሕጂ እውን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ከም ኣሕዋት፣ ጸሎትኽንን ምትብባዕኽንን ኣዝዩ የድልየና። ከምኡ እውን ጐይታ ንዓኽን ንዓቢ በረኸት ኣብ መንጎ ህዝቡ ክጥቀመልክን ከም ዝኽእል ፍለጣ፣ ኣብ መንጎ ኣሓት ዘሎ ዝኾነ ይኹን ግጭት ኣብ ልዕሊ ኩሉ ማሕበር ቅዱሳን ኣምላኽ ኣሉታዊ ጽልዋ ክህልዎ እዩ፣ ከምቲ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ብጐይታ ዘሎ ግጭት።
ሰላም ኣብ መንጎ ሃገራት
ስሙ ድማ … መስፍን ሰላም ክበሃል እዩ። —ኢሳይያስ 9:6 ኪ.ጄ.ቪ.
ምንም እኳ ሰላማዊ ውዕላት፣ ምቁራጽ ውግኣትን ዓለምለኻዊ ውድባትን ኣብዛ ዓለም ሰላም ንምምጻእ ዝዓለመ እኳ እንተሃለወ፣ ሕጂ እውን ብዙሓት ግጭታትን ውግኣትን ኣለዉ። ንሕና ክርስትያናት ነታ ግሩም መዓልቲ ንጽበ ኢና፣ ጐይታ የሱስ ብዓቢ ሓይልን ክብሪን ክምለስ እሞ ኩሉ ንርእሱ ክገዝእ (ማቴዎስ 24:30፤ ማርቆስ 13:26)። ንሱ ጥራይ እዩ ንሃገራት “ሰይፎም ናብ መጥበቢ” ክልውጡ፣ እሞ “ድሕሪኡ ውግእ ከይመሃሩ” ከረጋግጽ ዝኽእል (ኢሳይያስ 2:4)። ኣብተን 1,000 ዓመታት ክርስቶስ ከም ንጉስ ነገስታትን ጐይታ ጐይቶትን ክገዝእ ከሎ፣ “ብዙሕ ሰላም” ክኸውን እዩ (መዝሙር 72:7) – ድሕሪኡ ውግኣት ወይ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ግጭታት ኣይክህሉን! ከምቲ ዓቢ ሰላም ፈጣሪ ኣብ መወዳእታ ኣብዛ ብግጭት ዝደኸመት ምድሪ ሰላም ክምስርት እዩ። ንሱ ንመጀመርታ ግዜ ሰላም ምስ ኣምላኽ ንምምስራት መጺኡ። እንደገና ድማ ሰላም ኣብ መንጎ ሃገራት ንምምስራት ክመጽእ እዩ። ክሳዕ ክንደይ ዓቢ እዩ እሞ ሕጂ ንኣምልኾናን ንምስጋናናን ብቑዕ እዩ!
መደምደምታ
ንቕሩብ ምምላስ ክርስቶስ ክንጽበ ከሎና፣ መጀመርታ ንቤተ ክርስቲያኑ ድሕሪኡ ድማ ምስ ቅዱሳኑ ክገዝእ፣ ነቲ ንሱ ብደሙ ኣብ መስቀል ዝገበረልና ሰላም ምስ ኣምላኽ ክንሕጐሰሉ ንጽዓር። ከምኡ እውን ምስ ሓድሕድና ብሰላም ክንነብር ንጽዓር – ምስ ዘይኣምኑን ምስ ናይ ሓቂ ምእመናንን – ንመለክዒታት ኣምላኽ ከይጠሓስና።
ብቓላት ጐይታ ንዛዝም፦ “ብጹዓን እቶም ሰላም ዝገብሩ፣ ንሳቶም ደቅን ኣምላኽ ክበሃሉ እዮም” (ማቴዎስ 5:9 ኤን.ኬ.ጄ.ቪ.)።
ብኬቨን ኳርተል
“ብጹዓን እቶም ሰላም ዝገብሩ”
ንሰይጣንን ንተንኮላቱን ብትብዓት ክንቃወም እንተኾይና፣ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ሰባት ሰላም ክንከውን ኣሎና። ጌጋ፣ ትምህርታዊን ስነ-ምግባራዊን፣ ብጽኑዕን ብቐጻልነትን ክንቃወሞ ኣሎና። ግና እቲ መጓሰ ኣባጊዕ ክርስቶስ መዋግኢ ቦታ ክኸውን የብሉን – እንተዘይኮይኑ እቲ ጸላኢ ኣብኡ እንተኣትዩ፣ ሽዑ ብርግጽ ክስጎግ ኣለዎ። ግና ንኣሕዋትና ንምውጋእ ኣይኮነን። ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎኻን ባእሲ ኣይሃሉ፣ ምኽንያቱ ኣሕዋት ኢና። ክሳዕ ክንደይ ብዙሕ ግዜ እዚ ይርስዕ። ብሕታዊ ስድብን ብሕታዊ ቅሬታታትን ናይ ግጭት ርእሰ ጉዳይ ይኾኑ። ምፍልላይን ዘይምስምማዕን ይኣትዉ፣ ቅድሚ ምፍላጥና ድማ ህዝቢ ኣምላኽ ይደናገሩ፣ መንፈስ ቅዱስ ይሓዝን እሞ ምስክርነትን ዕዮን ኣምላኽ ይዕንቀፍ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ግዜያት ብህድኣት ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዝጸንሕ፣ ሓደ ዕላማ ጥራይ ዘለዎ፣ ክብሪ ክርስቶስ፣ ንሕማቕ ብምውጋድ፣ በዚ ድማ ንምፍራስ ብምሕዋይ፣ ብጹዕ እዩ። ሰላም ፈጠርቲ ክንከውን ንምነ። ቀሊል ኣይኮነን፤ ካብ ክልቲኡ ወገን ክሲ ክንረክብ ኢና፣ ግና ንኹሉ እንተፈቲና፣ ንኹሉ እንተኣገልገልና፣ ንጐይታ ድማ እሙናት እንተኾና፣ ምጽዳቕኡ ኩሉ ነገር ይውድእ፣ እሞ ነተን ዝፈርሓ ኣባጊዕ እንደገና ኣብቲ ሓምላይ መጓሰ ክድቅሳ ክንርኢ ኢና። —ኣልማናክን ኣማኻርን፣ 1914
