ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ሓይሊን ትርጉምን ስም የሱስ ክርስቶስ

አልፍሬድ ቦውተር
29 መስ 2022
21 ዝተሓተ ንባብ

የሱስ ናብ ዝምለስ ዓሰርተ መዓልቲ ጸኒሑ፡ ከምቲ ኣብ ዮሃንስ 14–16 ተነጊሩ ዝነበረ፡ መንፈስ ቅዱስ ናብ ንዝነበሩ ምእመናን ልኢኹ፡ ኣብ ውሽጦም ከኣ ሓዲሩ። ድሕሪ ሓጺር እዋን ንጴጥሮስን ዮሃንስን ጀሚሩ ሓንካስ ዝነበረ ለማኒ ብተኣምር ከም ዝሓዊ ገበሮም። እቲ ሰብኣይ ገንዘብ ምስ ለመኖም፡ ጴጥሮስ ከኣ፡ «ብሩርን ወርቅን የብለይን፡ ግናኸ ዘሎኒ እህበካ፡ ብስም የሱስ ናዝሬታዊ ተንስእ እሞ ተጓዓዝ» () በሎ። ከምኡ ድማ ገበረ!

እዚ ዘደንቕ ፍጻሜ እዚ፡ ንጸጋን ሓይልን መሲሕ ናብዚ ሰብኣይ እዚ ኣርኣየ፡ ምሕዋዩ ድማ ንህዝቢ እስራኤል መምሃሪ ዀነ። እቲ ንሰብኣይ እዚ ዝወረዶ፡ እንተ ተነሲሖም ብየሱስ መሲሕ፡ ነቲ ዝነጸግዎን ዝሰቐልዎን፡ እንተ ኣመኑ፡ ኣብ ኩሎም ሰባት ክኸውን ይኽእል ነይሩ። የሱስ ምዉታት ተንስአ፡ ኣምላኽ ድማ ኣብ የማና ኣኽበሮ።

እኳ ደኣ እቲ ህዝቢ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ገበነኛ እንተ ነበረ፡ ጴጥሮስ ከኣ፡ «እምበኣር ንኹላትኩም፡ ንኹሉ ህዝቢ እስራኤል ድማ ይፍለጥ፡ በቲ ንስኻትኩም ዝሰቐልኩምዎ፡ ኣምላኽ ከኣ ምዉታት ዘተንስኦ፡ ብስም የሱስ ናዝሬታዊ፡ እዚ ሰብኣይ እዚ ኰይኑ ኣብ ቅድሜኹም ደው ኢሉ ኣሎ። እዚ እቲ ‘ንስኻትኩም ህንጻ ዝነጸግኩምዎ እምኒ፡ እሱ ድማ ኰይኑ’። ብኻልእ ድማ ምድሓን የልቦን፡ ከመይሲ ኣብ ትሕቲ ሰባት ዝተዋህበ፡ ብእኡ ክንድሕን ዘሎና ካልእ ስም የልቦን» ()።

ብመንፈስ ኣምላኽ ተመሪሑ፡ ነቲ «» ዝብል ጸብጻቡ ጸሓፈ፡ ንርእሱ ዝምልከት ርእይቶ ድማ ኣስፈረ፡ « ድማ ንትብዓት ጴጥሮስን ዮሃንስን ምስ ረኣዩ፡ ከም ዘይተማህሩን ዘይሰልጠኑን ሰባት ምዃኖም ምስ ፈለጡ፡ ተገረሙ። ምስ የሱስ ከም ዝነበሩ ድማ ተረድኡ። እቲ ዝሓወየ ሰብኣይ ምስኦም ደው ኢሉ ምስ ረኣዩ ድማ፡ ምንም ክዛረቡ ኣይከኣሉን» (ቁ.13-14)።

ጴጥሮስ፡ ክዛረብ ከሎ፡ ንመዝሙር እውን ጠቒሱ። ኣብኡ ከኣ ንብብ፡ «እቲ ህንጻ ዝነጸግዎ እምኒ፡ እሱ ድማ ኰይኑ። እዚ ግብሪ እግዚኣብሔር እዩ፡ ኣብ ኣዒንትና ድማ ዘደንቕ እዩ። እዚ እቲ እግዚኣብሔር ዝገበሮ መዓልቲ እዩ፡ ንሕና ድማ ባህ ክንብልን ክንሕጐስን ኢና።» እቲ ዝተነጽገ እምኒ፡ ንመሲሕ ይዛረብ፡ ንሱ ድማ ንምኽሪ ኣምላኽ ፈጺሙ፡ መሰረትን ማእከልን ሓዳስ ፡ እሱ ድማ ማሕበር ኣምላኽ ኰይኑ። እቲ እግዚኣብሔር ዝገበሮ፡ ኣብ ኣዒንቲ ደራሲ መዝሙር ዘደንቕ ነበረ፡ ከምኡ ድማ ንጴጥሮስ፡ ነዚ ጽሑፍ እዚ ዝጠቐሰ። ንዓና እውን ሎሚ ከምኡ እዩ፡ ከመይሲ ብጸግኡ ኰይንና ኢና። ስሙ ይኽበር!

ስም የሱስን ጸጋ ኣምላኽን

ጸጋ ኣምላኽ፡ ኣብ ኣካይዳን ኣገልግሎትን የሱስ ተገሊጹ፡ ብዝፈጸሞ ግብሪ ድማ ተረጋጊጹ። ብሓድሽ፡ ብዝበለጸ ድማ ብብዝሒ፡ እዚ ጸጋ እዚ ነዚ ዘሎ ዘመን ይገልጽ፡ እሱ ድማ ብምምጻእ መንፈስ ቅዱስ ዝጀመረ፡ ብምጥቃስ ድማ ዝዛዘም እዩ (፤ 1 )። ብተወሳኺ፡ ጸጋ ኣምላኽ ንሓቂ ኣምላኽ ኩሉ ይሕሉ እዩ። ጸጋ፡ ንባህርዩ እናሓለወ፡ ንሓቂ ፈጺሙ ኣየላግስን። «ከመይሲ እቲ ምድሓን ዘምጽእ ጸጋ ኣምላኽ ንኹሎም ሰባት ተገሊጹ ኣሎ፡ ንዓና ድማ፡ ንዘይፍርሃት ኣምላኽን ዓለማዊ ትምኒትን ክንነጽግ፡ ኣብዚ ዘሎ ዘመን ብጥንቃቐ፡ ብጽድቂ፡ ብፍርሃት ኣምላኽ ክንነብር፡ ነቲ ብሩኽ ተስፋን ክብሪ ምግላጽ ዓቢይ ኣምላኽናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስን ክንጽበ ይምህረና» ( )።

መዓልቲ ጰንጠቆስ፡ እቲ «ብስም የሱስ» ዝብል ኣበሃህላ ንመጀመርታ ዝተጠቕመሉ እዩ፡ ድሕሪ እቲ መንፈስ ቅዱስ ወሪዱ ኣብ ምእመናን ምስ ሓደረ። ሰለስተ ሽሕ ሰባት ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ድሕሪ መልእኽቲ ጴጥሮስ ምስማዖም ተነሲሖም። ንሱ ድማ፡ «ተነሲሑ፡ ነፍሲ ወከፍኩም ድማ ንምሕረት ሓጢኣትኩም ብስም የሱስ ተጠመቑ፡ ህያብ መንፈስ ቅዱስ ድማ ክትቅበሉ ኢኹም» () በሎም። እዚ ምእዋጅ እዚ፡ ንገበነኛ ህዝቢ፡ ነቲ ናይ መሲሖም ዝነጸገ፡ ጸጋ ኣምላኽ ኣርኣየ። እቲ ሓንካስ ሰብኣይ ምስ ሓወየ፡ ኣምላኺ ምስ ኰነ፡ እቲ ሓደ ጸጋ ተገሊጹ ()።

እቲ ብጣዕሚ ህዝባዊ ፍጻሜ፡ ንመራሕቲ ኣይሁድ ኣሕፈሮም፡ ብፍላይ ድማ ንመግለጺ ጴጥሮስ ምስ ሰምዑ ()። ኣብ መንጎኦም ምስ ተማኸሩ፡ ንጴጥሮስን ንኻልኦት ሃዋርያትን፡ «ብስም የሱስ ፈጺምኩም ከይትዛረቡ ወይ ከይትምህሩ» (ቁ.18) ኢሎም ኣዘዙ። ንሳቶም ድማ ብምሉእ ኣኽብሮት፡ ጴጥሮስን ዮሃንስን ከኣ፡ «ንኣምላኽ ዘይኮነስ ንዓኻትኩም ምስማዕ ቅኑዕ እንተ ዀይኑ፡ ንስኻትኩም ፍረዱ» (ቁ.19) ኢሎም መለሱ።

እቶም ሃዋርያት ነቲ ዝረኣይዎን ዝሰምዕዎን ክሓብኡ ኣይከኣሉን (ቁ.20)። ብተወሳኺ፡ ኩሎም እቶም ኣብ ከባቢ ዝነበሩ ሰባት ነዚ ዘደንቕ ምሕዋይ እዚ ንኣምላኽ ኣመስገኑ (ቁ.21-22)። ጴጥሮስ ንሰማዕቱ፡ ነቲ እቶም መራሕቲ ዝነጸግዎን ንምስቓል ዝሃብዎን የሱስ ዝገበሮ ዓቢይ፡ ዕዉት ምሕዋይን ምምሃርን ኣዘኻኸሮም። ነቲ ጸብጻቡ፡ እቶም ሃዋርያት ንምእመናን – «ንብጾቶም» (ቁ.23) – ብዛዕባ እቲ ዝተፈጸመ ኩሉ ከመይ ከም ዘፍለጥዎ ብምጥቕላል ዛዘሞ። ንሳቶም ድማ «ብሓደ »1 (ቁ.24) ብጸሎትን ልማኖን ናብ ኣምላኽ መለሱ፡ ንሱ ድማ ንጸሎቶም ብዘደንቕ መገዲ መለሰሎም።

ስም የሱስ ተቓዊሙ

እቶም ዝበለጹ መራሕቲ ኣይሁድ ነበሩ፡ ንሳቶም ድማ ብትንሳኤ ፈጺሞም ኣይኣምኑን ነበሩ። ኣብ ምጥንኻሮምን ምድሓሮምን ጸኒዖም፡ ንኹሎም ሃዋርያት፡ ንጴጥሮስን ዮሃንስን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ክእሰሩ ኣዘዙ። ይኹን እምበር፡ ብለይቲ እቶም ዓሰርተ ክልተ ሃዋርያት ብመልኣኽ ብተኣምር ተፈትሑ፡ ንሱ ድማ፡ «ኣብ ቤተ ደው ኢልኩም ንህዝቢ ኩሉ ቓላት እዚ እዚ ተዛረቡ» () በሎም። ከምኡ ድማ ገበሩ፡ ግናኸ እቲ ኣይሁዳዊ ክምለሱ ኣዘዞም። ኣብ ቅድሚ እቲ ፡ ጴጥሮስ፡ ንሃዋርያት ወኪሉ፡ ንእቶም መራሕቲ ብንጹር፡ «ንኣምላኽ ዘይኮነስ ንሰባት ይግባኣና» (ቁ.29) በሎም። መልእኽቱ ንኣባላት እቲ ኣእመኖም፡ ብቝጥዖኦም ድማ ንኹሎም ሃዋርያት ክቐትሉ ሓሰቡ (ቁ.33)።

ኣብዚ እዋን እዚ፡ ብፍጹም ቁጽጽር ፡ ገማልኤል2 ጣልቃ ኣተወ። ንሱ ሓደ ካብቶም ኣብቲ ዝነበረ እዩ። ብሓፈሻዊ ይኣምኑ ነበሩ፡ ግናኸ የሱስ ወዲ ኣምላኽን መሲሕን ምዃኑ፡ ወይ ድማ ብትንሳኤኡ ኣይኣምኑን ነበሩ። ይኹን እምበር፡ ንመራሕቲ ኣይሁድ፡ ንሃዋርያት ከይቐትልዎም ክፈትሕዎም መኸሮም (ቁ.34-39)። እቲ ድማ ሰምዖ፡ ንሓሳቡ ድማ ተቐበሎ። ይኹን እምበር፡ እቶም ሃዋርያት ቅድሚ ምፍታሖም ተወቒዖም፡ «ብስም የሱስ» ከይዛረቡ ብብርቱዕ ተፈራርሑ (ቁ.40)።

ካብቲ ምስ ወጹ፡ እቶም ሃዋርያት ብስሙ ክሳቐዩ ብቑዓት ስለ ዝተቖጽሩ ከም ዝተሓጐሱ ጸብጸበ። ኩሉ መዓልቲ ኣብ ቤተ መቕደስን ቤት ናብ ቤት የሱስ መሲሕ፡ ምዃኑ ይምህሩን የበስሩን ነበሩ (ቁ.41-42)። እቶም ዝበለጹ ሃይማኖታውያን መራሕቲ እውን ንኣምላኽ ደው ከብልዎ ኣይከኣሉን! ከምኡ ድማ፡ ግብሩ ብዘደንቕ መገዲ ቀጸለ፡ ክሳዕ እቲ ብዙሓት ካብቶም ፡ እቶም ካህናትን ኣባላት ባይቶን ዝነበሩ፡ ምእመናን ዝዀኑ ()።

ይኹን እምበር፡ ድሕሪ እዚ ፍጻሜታት እዚ ሓጺር እዋን ጸኒሑ፡ እቲ ብዙሕነት መራሕቲ ነቲ ዘደንቕ ኣብ ቅድሚ ሊቀ ካህናትን ኩሉ ባይቶን ነጸግዎ። ብምጥንኻሮምን ጽልኦምን፡ ከም ጸራፊ ገይሮም ብእምኒ ወቒዖም ቀተልዎ ()።

ስም የሱስ ናብ ዘይኣይሁድን ኣይሁድን ህዝቢ በጺሑ

ኣምላኽ ደው ክብል ኣይከኣለን! ብመራሕቲ ኣይሁድ ተጸሊኡ፡ ንኣተኩሮኡ ናብ ሰማርያውያን ኣዙሩ፡ ንፊልጶስ ድማ ናብኦም ለኣኾ። እዚ ባርያ እዚ ሓደ ካብቶም ዲያቆናት ኣብ የሩሳሌም ዝነበረ እዩ ()። ፊልጶስ ወንጌል – እቲ – ኣወጀ፡ ንክርስቶስ ድማ ኣወጀ፡ የሱስ መሲሕ ምዃኑ ድማ ኣረጋግጸ። እቲ ምላሽ ዘደንቕ ነበረ፡ ከመይሲ ብዙሓት ኣሚኖም ሓወዩ፡ ናብ ዓቢይ ሓጐስ ድማ መርሖም ()። ሲሞን ጠንቋሊ እውን ተኣሚኑ፡ ነቲ ህቡብ ጥንቁሉ ምጥቃም ኣቋረጸ፡ ግናኸ እኳ እንተ ተጠመቐ ብሓቂ ኣይደሓነን (ቁ.9-24)። ሃዋርያ ጴጥሮስ ከኣ ኣቃልዖ፡ ናይ ባህርዩ ድማ ገለጸ (ቁ.21)።

እውን ከምዚ ኢሉ ጸብጸበ፡ «ንፊልጶስ ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽን ስም የሱስ ክርስቶስን ክሰብኽ ከሎ ምስ ኣመኑ፡ ደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ተጠመቑ» (ቁ.12)። እዚ ድማ ንሓይሊ የሱስ ብመንፈሱ ዝገለጾ እንደገና የርኢ፡ ከመይሲ ብስሙ ተኣምራት ተፈጺሞም፡ እቲ ድማ ተሰብከ። ከምኡ ድማ፡ ጥምቀቶም እውን ምስ ስሙ ተኣሳሲሩ ነበረ።

ድሕሪ እዚ፡ ሓይሊ ስም የሱስ ኣብ ሳውል ዘተርሴስ፡ እቲ ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ኣይሁድ ዝበለጸ ፋናቲካዊ ዝነበረ፡ ተገሊጹ። ሓዲስ ብዛዕባ ምድሓኑ እንተ ወሓደ ጸብጻባትን ምጥቕላልን ይሓዝ። ሓደ ምኽንያት ነዚ ዘደንቕ እዚ፡ እቲ ሳውል ዝሓለፎ ድራማዊ ለውጥታት ንኹሎም ምእመናን፡ ንሎሚ ዘለዉ እውን ሓዊሱ፡ መምሃሪ ምዃኑ እዩ። ክልተ ጸብጻባት ናይዚ ድራማዊ እዚ ኣብ 1 1:12-17ን 1:11-16ን ንረክብ።

ድሕሪ ጽውዓቱን ምድሓኑን፡ ሳውል ኣብ ተቐመጠ፡ ቅዱሳት ጽሑፋት ድማ የሱስ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ኣርኣየ ()። እቲ ኣይሁዳዊ ምላሽ ንሳውል ክቐትልዎ ምፍታን ነበረ፡ ግናኸ ናብ ዓረብ ክኸይድ መርሖ ()፡ ኣብኡ ድማ ንሓያሎ ዓመታት ተቐመጠ። ድሕሪ እዚ እዚ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ፡ ናብ ተመሊሱ፡ ንኣይሁድ የሱስ ፡ መሲሕ ምዃኑ ኣረጋገጸ ()። እንደገና፡ ኣይሁድ ክቐትልዎ ፈተኑ፡ ግናኸ ብሓገዝ ምእመናን ሃዲሙ ናብ የሩሳሌም ተጓዕዘ፡ እታ ንብጾቱ ኣይሁድ፡ የሱስ መሲሕ ምዃኑ ዝኣምኑ ዝነበሩ፡ ዝሰጎጎም ከተማ።

ኣብዚ እዋን እዚ፡ በርናባስ፡ እቲ ኣብ መጀመርታ ንምእመናን ኣብኡ ዝሓገዘ ()፡ «ንሳውል ወሲዱ ናብ ሃዋርያት ኣምጽኦ። ንሳቶም ድማ ኣብ መገዲ ንጐይታ ከመይ ከም ዝረኣዮ፡ ንሱ ድማ ከመይ ከም ዝተዛረቦ፡ ኣብ ድማ ብስም የሱስ ብትብዓት ከመይ ከም ዝሰበኸ ነገሮም» ()። እዚ ዘደንቕ ኣይኮነንዶ? መገዲ ኣምላኽ ናትና ዝበለጸ እዩ፡ እቲ ንምእመናን ኣብ የሩሳሌምን ከባቢኣን ዝሰጎጎ ጸላኢ፡ ናብኦም ተመሊሱ፡ ከም ሰጓጊ ዘይኮነስ፡ ከም ፈታዊ፡ ከም ልኡኽ ! ሳውል ምስኦም ሓድነት ረኸበ (ቁ.28)፡ ብስም የሱስ ድማ ብትብዓት ተዛረበ።

እንደገና፡ እቶም ዘይኣምኑ ኣይሁድ ክቐትልዎ ፈተኑ (ቁ.29)፡ ስለዚ ናብታ ዝመጸላ ከተማ – (ቁ.30) ሃደመ። ኣብኡ ንሓያሎ ዓመታት ተቐመጠ፡ ክሳዕ እቲ ንሱ ኣብ መንጎ ምእመናን ኣብ የሩሳሌም ዘእተዎ በርናባስ ክደልዮ ዝኸደ ()። በርናባስ፡ ስሙ «ወዲ ምትብባዕ» ዝብል ትርጉም ዘለዎ ()፡ እቶም ሓደስቲ ምእመናን ኣብ ክጥቀሙ ምዃኖም ተገንዘበ፡ ምስ ረኸቦ ድማ፡ ክልቲኦም ናብታ ሓዳስ ማሕበር ተጓዕዙ። ክልቲኦም ንሓደ ዓመት ብትግሃት ኣገልገሉ፡ እቲ ውጽኢት ድማ እቲ ህዝቢ ኣብኡ ንምእመናን ቅጽል ስም ሃቦም፡ «ክርስቲያን» ()። ብሓቂ፡ እቶም ምእመናን ኣብኡ ነቲ ዝተነጽገ ፡ ነቲ ቅቡእ፡ ምስኦም እናሰርሐ፡ ሓዳስ ግብሩ ድማ ብመንፈስ ቅዱስ እናመርሐ፡ ይውክሉ ነበሩ። ንሕና ሎሚ ብሓደ መገዲ ንወክሎዶ?

ገሊኡ ዝርዝራትን ፍጻሜታትን ኣብ መንጎ ዝተፈጸሙ እናሓለፍና፡ ናብ 13 ንኸይድ። ኣብኡ ድማ ብዛዕባ በርናባስን ሳውልን፡ ተባሂሉ እውን ዝፍለጥ፡ ምስ ካልኦት ሓቢሮም ግብሪ እናገበሩ ንብብ። እናጾሙን እናጸለዩን ከለዉ፡ የሱስ ብመንፈስ ቅዱስ ጸዊዕዎም፡ ብምሉእ ደገፍ ማሕበር ድማ ናብ ኣገዳሲ ተልእኾ ለኣኾም።

ናብ ክጓዓዙ ተመሪሖም፡ ኣብኡ ድማ በርናባስ ቅድሚ ይነብር ነበረ፡ ድሕሪ ኣብኡ ንሓያሎ ምዕያዮም (ቁ.4-12)፡ ናብ ዝተፈላለዩ ክፍሊ ናይ ደቡባዊ ቱርኪ ተጓዕዙ፡ ኣብኡ ድማ ስራሕ ሚስዮናዊነቶም ቀጸሉ። ብዙሓት ሰባት ደሓኑ፡ ብብዝሒ ካብቶም ንኣምላኽ ዝፈርሁ ፡ እቶም ኣባይቲ ዝኸዱ፡ ግናኸ ድሕሪኡ እውን ዝተፈላለዩ ኣምለኽቲ ጣኦት። ኣብ ክልቲኡ እዚ ብፍጹም ዝተፈላለየ ኣውድታት፡ ንመልእኽቲ ወንጌል ጽቡቕ ምላሽ ነበረ፡ ግናኸ ብርቱዕ ተቓውሞ እውን ነበረ። እቲ ስደትታትን መጥቃዕትታትን ንሃዋርያት፡ ንሓደ እኳ እንተ ዀነ፡ ንሓደስቲ ምእመናን ገዲፎም ናብ ፡ ካብኣ ተልእኾኦም ዝጀመሩላ፡ ክምለሱ ኣገደዶም ()።

ኣብ ማሕበር ንሓያሎ እናተቐመጠ ከሎ፡ ብዛዕባኦም ስለ ዝተጨነቐ፡ መልእኽቱ ናብ ገላትያውያን ክጽሕፍ ጀመረ። እቶም ሓደስቲ ምእመናን ኣብ ብኣይሁዳውያን መምህራን፡ እቶም የሩሳሌም ዝመጹ፡ ይሽገሩ ከም ዝነበሩ ዜና ተቐቢሉ ነበረ ( 1–3 ተመልከት)። እዚ ዓይነት ኩነታት እዚ ደጋጊሙ ይፍጸም ነበረ። ኣብ ዝሰርሓሉን ሰባት ዝድሕኑሉን ቦታ ኩሉ፡ እቶም ኣይሁዳውያን ክስዕብዎምን ንሓደስቲ ምእመናን ክሽግሩን እርግጸኛታት ነበሩ። ስለዚ እዩ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ጉዳያት ናብ ምእመናን ኣብ እውን ዝቐረበ፡ ካብኣ ድማ ጳውሎስን በርናባስን ስራሕ ሚስዮናዊነቶም ዝጀመሩ ()። ኣብ ልኡኽ ናብ የሩሳሌም ክልኣኽ ተወሰነ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ እቲ ሽግር የሩሳሌም መጺኡ፡ ኣብኡ ድማ ክፍታሕ ነበሮ፡ እሱ ድማ ብጸጋ ኣምላኽ ተፈጸመ (እባኹም 15 ኣንብቡ)።

ስም የሱስ ብዝያዳ ተዘርጊሑ

ድሕሪ የሩሳሌም፡ ነተን ኣብ ግዜኡን ድሕሪኡን ምስ በርናባስ ኣብኡ ዝሰርሐሉ ዝነበረ ማሕበራት ክበጽሕ ደለየ። እቲ ድሕሪኡ ዮሃንስ ፡ እቲ ኣብ መጀመርታ ጉዕዞኦም ዝሓደጎም፡ ምስኦም ክኸይድ ምስ ኣተሓሓዘ፡ ነጸገ3፡ ንሲላስ ድማ ከም ብጻዩ መረጸ። እዚ ሓው፡ ሄለናዊ ኣይሁዳዊ፡4 ከምቲ ሃዋርያ ዝገበሮ ምእመን ኰነ፡ እኳ ደኣ ኣብ እግሪ ተማሂሩ ()፡ ቅድሚ ንጐይታ ምርካቡ ነዊሕ ኦርቶዶክሳዊ ኣይሁዳዊ ራቢ ክኸውን።

፡ ከምቲ ቅድሚ ዝረኣናዮ፡ እቲ ሃዋርያ ኣብ ካልኣይ ጉዕዞ ሚስዮናዊነቱ ብፍጹም ዝተፈላለየ ኣረኣእያን ዕላማን ነበረ። እንደገና ናብቲ ቅድሚ ምስ በርናባስ ዝሰርሓሉ ዝነበረ ከባቢ በጽሐ፡ እሱ ድማ ፡ ልስጥራን ኢቆንዩምን ይሓውስ። ካብዚ እዩ ዝመጸ። ምስኡ ወሲዱ፡ ናብ ትሮኣስ ተጓዕዘ ()፡ ኣብኡ ድማ ተጸንበሮም፡ ከምቲ ካብቲ «ንሕና» ናይ ክንበጽሖ እንኽእል። ሓቢሮም ናብ ተሳጊሮም ናብ ፊልጲ ተጓዕዙ (ቁ.12)።

ኣብ ፊልጲ ዘገርም ፍጻሜ ተፈጸመ፡ ድማ ብዝርዝር ገለጾ። ከምቲ ልሙድ ኣብ ሓደ ቦታ ክጽልዩ እናኸዱ ከለዉ፡ ሓንቲ ብመንፈስ ጥንቁልና፡ ጳውሎስን ብጾቱን «ባሮኽቲ እቲ ልዑል ኣምላኽ፡ ንመገዲ ምድሓን ዝሰብኩ» () ምዃኖም ኣወጀት። ብጸላኢ ዝመጽእ ፕሮፓጋንዳ ኣየድለዮምን ነበረ፡ እሱ ድማ ናብ ምብልባል ጥራይ ዝመርሕ፡ ግልጺ ምግጣም ዝበለጸ ሓደገኛ ዝኾነ ስውር ዓይነት ተቓውሞ ነበረ። ከምዚ ኢሉ ገለጸ፡ «እዚ ንብዙሕ መዓልታት ገበረት። ግና ብጣዕሚ ተቖጢዑ፡ ተመሊሱ ንመንፈስ፡ ‘ብስም የሱስ ካብኣ ክትወጽእ ኣዝዘካ ኣሎኹ’ በሎ። ኣብታ ሰዓት እቲኣ ድማ ወጸ» (ቁ.18)። ምንጪ ኣታዊኦም ስለ ዝሰኣኑ፡ ከመይሲ ባርያኦም ከምቲ ቅድሚ ትገብሮ ዝነበረት ክትገብር ኣይከኣለትን፡ ወነንታ ናብቶም ኣብ ዕዳጋ ተቐሚጦም ዝነበሩ ፈራዶ ወሲዶም ብሓሶት ከሰስዎም። ብዘይ ዝኾነ ፍትሒ፡ ክልቲኦም ናብ ቤት ማእሰርቲ ተደርበዩ።

ብለይቲ፡ ኣብ ሓደ ሓያሎ ተኣምራት ዝሓውስ ዛንታ፡ ኣምላኽ ምድርንጥጥ ክኸውን ገበረ፡ ብእኡ ድማ ኩሎም እቶም እሱራት መቑሕኦም ተፈትሑ። እዚ ድማ ንሓላዊ ቤት ማእሰርቲ ኣስሓበ፡ ከመይሲ ብመሰረት ሕጊ ንሱ ብህይወቱ ንእሱራት ነበረ። ይኹን እምበር፡ ኩሉ ኣብ ውሽጢ ጸኒዑ ነበረ፡ እቲ ቤት ማእሰርቲ ኣሚኑ ደሓነ፡ ብተወሳኺ ድማ ሓያሎ ካልኦት፡ ዘደንቕ ዛንታ (ቁ.25-34)። ኣብታ ዝቕጽል መዓልቲ፡ ቤት ማእሰርቲ ተፈቲሖም፡ ጳውሎስን ሲላስን ናብ ቤት ተመሊሶም፡ ኣብኡ ድማ ቅድሚ ክቕመጡ ተዓዲሞም ነበሩ (ቁ.40)።

ድሕሪ ሓጺር ፡ ጳውሎስን ሲላስን ንፊልጲ ገዲፎም፡ ምስ ሓቢሮም። ኣብኡ ንሓያሎ ዓመታት ተቐመጠ፡ ተዋፊሩ ድማ ነበረ።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia