ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ናይ የሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዝተዛረቦም ሾውዓተ ቃላት ምብራህ

ያዕቆብ ሬዴኮፕ
27 ግን 2023
12 ዝተሓተ ንባብ

ኣርባዕተ ወንጌላት፡ ጐይታና የሱስ ኣብ ዝተዛረቦም ሾውዓተ ቃላት ይምዝግቡ። ሰለስተ ቃላት ኣብ መጀመርታ ሰዓታት ስቅለቱ ተዛሪቡ፣ ኣርባዕተ ድማ ኣብ ደሓር ሰዓታት። ኣብዚ ምምስጣር እዚ፡ እቶም ሾውዓተ ቃላት ብፍሉይ ቅደም ተኸተል ኣይተሰርዑን። ነፍሲ ወከፍ ወንጌል ምስቲ ናይቲ ፍሉይ ወንጌል ቴማ ዝሰማማዕ ቃላት ይምዝግብ። እቲ ናይ ምጥላዕ ድምጹ ጥራይ ኣብ ክልተ ወንጌላት፡ ማቴዎስን ማርቆስን ተመዝጊቡ ኣሎ፡ ካብኡ ድማ ንጅምር።

1. «ኣብ ትሽዓይቲ ሰዓት የሱስ ብዓውታ ድምጺ ጨደረ፡ ‘ኤሎሄ ኤሎሄ ሳባቕታኒ?’ ማለት፡ ‘ኣምላኸይ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ?’»

«ኣብ ትሽዓይቲ ሰዓት የሱስ ብዓውታ ድምጺ ጨደረ፡ ‘ኤሎሄ ኤሎሄ ሳባቕታኒ?’ ማለት፡ ‘ኣምላኸይ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ?’» ( NKJV)

የሱስ ብሊቃውንቲ ካህናትን ሽማግለታትን ብሓሶት ተኸሲሱ ናብ ኣናን ካብኡ ድማ ናብ ሊቀ ካህናት ቃያፋ ንፍርዲ ተወስደ ()። ድሕሪኡ ናብ ፡ ናብ ሄሮድስ፡ ከምኡ ድማ ናብ ተመልሰ። እቶም ሮማውያን ወተሃደራት ንየሱስ ብጭካኔ ደበደብዎ፡ ገጹ ነቕዐሉ፡ ኣላገጹሉ ድማ። ነብዪ ብዛዕባ እዚ ሓደ ከምዚ ኢሉ ተዛረበ፡ «ተጨቆነ፡ ተሳቐየ ድማ፡ ግናኸ ኣፉ ኣይከፈተን። ከም በጊዕ ናብ መሕረዲ ተመርሐ፡ ከም በጊዕ ድማ ኣብ ቅድሚ ጸጋሪኣ ዓባስ እያ፡ ከምኡ ድማ ኣፉ ኣይከፈተን» ()። የሱስ ፡ መስቀሉ ጾይሩ፡ ተኸዲኑ፡ ድሕሪኡ ተቐዲዱ እናፈሰሶ፡ ንምስቓል ናብ ጎልጎታ ተወስደ።

ክብሪ ኣብቲ ዝተረግመ ኦም ተሰቒሉ ክንርኢ ከለና፡ ብፍርሃት ንቖም። ንሕና ኣብኡ ክንህሉ ምኸኣልና፡ እቲ ግሩም ፍቕሩ ቦታና ከይወሰደ እንተዝኸውን።

«ንሱ ንዘይፈልጥ ሓጢኣት፡ ምእንታና ሓጢኣት ገበሮ፡ ንሕና ድማ ጽድቂ ኣምላኽ ብእኡ ምእንቲ ክንከውን» (2 ቈረንቶስ )።

ባዕሉ ነዚ ሕቶ እዚ መልሲ ሃበ፡ «ስለምንታይ ሓደግካኒ?» የሱስ ብኣምላኽ ተሓዲጉ፡ ንሕና ከቶ ምእንቲ ከይንሕደግ። ኣብ ክንድኡ፡ ፍቕሪ ኣምላኽ ብእምነት ብጐይታና የሱስ – ናይ ኣምላኽ ህያብ ንዓና – ንፈልጥን ንጥቀመሉን ኣለና። ፍቕሪ ዘይተገደበ፡ ከምኡ ድማ ነበረ። ጸሎት ነዚ ኣብ ከምዚ ኢሉ ይገልጾ፡

« ብእምነት ኣብ ልብኹም ምእንቲ ኺነብር፡ ብፍቕሪ ሱር ዝሰደድኩምን ዝተሰረተኩምን ኴንኩም፡ ምስ ኵሎም ፡ ስፍሓቱን ንውሓቱን ዕምቀቱን ልዕልናኡን እንታይ ምዃኑ ኽትፈልጡ፡ ንፍቕሪ ድማ፡ ንሳ ኻብ ፍልጠት እትበልጽ እያ እሞ፡ ክትፈልጥዋ፡ ብዅሉ ምልኣት ኣምላኽ ምእንቲ ኽትመልኡ።» ()

እንታይ እዩ እቲ ብሩኽ ኣምላኽ፡ ወድኻ ክትህብ ዝደረኸካ፡ ንፍቑርካ ምእንታና ብሓጢኣት ዝጠፍእና ክትህብ? ፍቕሪ ዘይተገደበ እዩ ከምኡ ክትገብር ዝደረኸካ ንፍቑርካ ምእንታና ክትህብ። —ኣን ታይለር (1782-1866)

2. «ሽዑ የሱስ፡ ‘ኣቦ፡ ይቕረ በለሎም፡ እንታይ ከም ዝገብሩ ኣይፈልጡን እዮም’ በለ።»

«ሽዑ የሱስ፡ ‘ኣቦ፡ ይቕረ በለሎም፡ እንታይ ከም ዝገብሩ ኣይፈልጡን እዮም’ በለ።» ()

ብፍቓደኛ፡ ሓጢኣተኛ፡ ዝደነነ ኣእዳው ንወዲ ኣምላኽ ኣብቲ ሰቐልዎ። እቶም ወተሃደራት ንየሱስ ኣሕሊቖም፡ ድሕሪኡ ስጋኡ ኣብቲ ኣንበርዎ። ኣእጋሩ ኣብቲ ዕንጨይቲ፡ ኣእዳዉ ድማ ኣብቲ ሰቐልዎ። እቲ ኣካላዊ ሕመምን ስቓይን፡ ኣልዒሎም ኣብቲ ኣብ ዝተዃዕተ ጕድጓድ ምስ ኣውደቕዎ ዘጋጥም ሓስቡ። እቶም ወተሃደራት ድሕሪኡ ተቐሚጦም ይዕዘብዎ ነበሩ።

ህዝቢ የሱስ ባዕሎም፡ ኣይሁድ፡ ኣላገጹሉ፡ «ብኣምላኽ ተወከለ፡ እንተደልዮ የድሕኖ፡ ‘ኣነ ወዲ ኣምላኽ እየ’ ኢሉ እዩ እሞ» ()። መዝሙር 22 ነዚ ትንቢታዊ ስእሊ እዚ ይህበና፡ ብዝኽፈቱ ኣፎም ከበብዎ፡ ከም ዝዓመጸን ዝጓዝምን – ስእሊ ሰይጣን – ንምብላዕ ድሉዋት ኴኖም ይዘውሩ ነበሩ። ኣኽላባት፡ ንኣህዛብ ዝውክሉ፡ ከምኡ ድማ ከበብዎ፡ ዝሕግዝ ድማ ኣይነበረን።

እልፊ መላእኽቲ ክጽውዕ ምኸኣለ፡ ግናኸ ኣይገበረን። ጸላእቱ ንምድሓን ኣብ ክንዲ ዝሓትት፡ ምእንቲ ጸላእቱ ጸለየ፡ «ኣቦ፡ ይቕረ በለሎም፡ እንታይ ከም ዝገብሩ ኣይፈልጡን እዮም» በለ። እንተዘይተጻዊሩ፡ ንሕፍረት እናነዓቐ፡ የሱስ ሓደ እኳ ይቕረ ክበሃለሉ ከም ዘይከኣል ይፈልጥ ነበረ። ፍትሒ ክረጋገጽ ኣለዎ። ሰይጣን፡ እቲ ኣታላሊ፡ ክስዓር ኣለዎ፡ ሓጢኣተኛ ድማ ክዕረቕ ኣለዎ።

3. «የሱስ ከኣ፡ ‘ብሓቂ እብለካ ኣሎኹ፡ ሎሚ ምሳይ ኣብ ክትከውን ኢኻ’ በሎ።»

«የሱስ ከኣ፡ ‘ብሓቂ እብለካ ኣሎኹ፡ ሎሚ ምሳይ ኣብ ክትከውን ኢኻ’ በሎ።» ()

የሱስ፡ እቲ ሓጢኣት ዘይብሉ ወዲ ሰብ፡ ኣብ መንጎ ክልተ ገበነኛታት ገበነኛታት ኣብ ተሰቒሉ ነበረ፡ እቶም ዝሓልፉ ድማ ርእሶም እናነቕነቑ፡ «ንኻልኦት ኣድሓነ፡ ንርእሱ ኸኣ ከድሕን ኣይከኣለን» () በሉ። እዚ ንቓላት ነብዪ ኤርምያስ የዘኻኽረና፡ «ኣቱም እትሓልፉ ዅላትኩም፡ እዚ ንዓኹም እንታይ እዩ? ርኣዩ እሞ እንተሎ ከም ሓዘነይ» (ሰቆቃ ኤርምያስ )።

እቶም ክልተ ሰረቕቲ የሱስ ነዘን ቃላት እዚኤን፡ «ኣቦ፡ ይቕረ በለሎም» እናበለ ኸም ዝጸለየ ሰሚዖምዎ ከም ዝኾኑ ጥርጥር የብሉን። ኣብ ማእከላይ ዝነበረ ዓባስ ስቓዩ እውን ተዓዚቦምዎ ነበሩ። ሓደ ኻብቶም ገበነኛታት ድሕሪኡ ብእምነት ናብ ኣዞረ፡ ገበኑ ኣሚኑ ድማ መልእኽቲ ይቕረታ ሓተተ። «፡ ናብ መንግስትኻ ምስ መጻእካ፡ ዘክረኒ» () በለ። ብኡብኡ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ምሳኡ ኣብ ከም ዝኸውን መረጋገጺ ሃቦ። እዚ ኣብ የሱስ «» ዝኾነ ሰብኣይ፡ ልቡ ብኸመይ ዝበለ ሓጐስ ተመሊኡ ክኸውን ኣለዎ! ስሙ ኣይተነግረናን፡ ብሓቂ ንዅሎም ዝኣምኑ ይውክል እዩ። ሓንቲ ቅጽበት ኣምላኽ ንዘለኣለም ምፍልላይ ይፈርህ ነበረ፡ እታ እትቕጽል ቅጽበት ድማ ምስ «ሎሚ» ክኸውን ቃልኪዳን ተቐበለ።

ሽዑ እዚ ዝተወልደ ሰብኣይ፡ ድሕሪ ናብቲ ሓይመይቲ ሓዊ ዘይፍረድ፡ ንኻልእ ኣብኡ ዝተሰቕለ ሰባኺ ወንጌል ኮነ። እቲ ዛንታ ናይዚ ዝኣመነ እውን ንዅሎም ነዚ መልእኽቲ ዝሰምዑ ይሰብኽ ኣሎ። ፍቑር ዓርኪ፡ ናብቲ መጺእካ ዲኻ? ንዅሎም ዝደልይዎ ቃልኪዳን ሂቡ እዩ። ከም ዘለኻን ኣብ ዘለኻዮን ንዓ። ናብቲ ንዓ፡ ምኽንያቱ ጽባሕ ከይህልወካ ይኽእል እዩ!

4. «የሱስ ብዓውታ ድምጺ ምስ ጨደረ፡ ‘ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽነካ’ በለ።»

«የሱስ ብዓውታ ድምጺ ምስ ጨደረ፡ ‘ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽነካ’ በለ።» ()

እቶም ናይ የሱስ ፈለማ ቃላት ኣብ ወንጌል ተመዝጊቦም ኣለዉ፡ ኣብ ቤተ ምስ ተረኽበ ንኣዲኡ፡ «ኣነ ኣብ ዕዮ ኣቦይ ክኸውን ከም ዝግብኣኒ ኣይትፈልጣን ዲኺ?» () ምስ ። ነዘን ቃላት የሱስ እውን መዝጊብወን ኣሎ፡ ብዓውታ ድምጺ እናጨደረ፡ «ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽነካ» በለ። የሱስ መጀመርታ ክሳዕ መወዳእታ ኣብ ዕዮ ኣቦኡ ነበረ። እናሓሸ፡ ንሕሙማት እናፈወሰ፡ ኣዒንቲ ዕውራት እናኸፈተ፡ ኣብ ኵሉ ኩነታት ድማ ፍቓድ ኣቦኡ ይደሊ ነበረ። ናብ ቅድሚ ምኻዱ፡ የሱስ ናብ ኣተወ፡ ብስቓይ ነፍሲ ድማ፡ «ኣቦ፡ እንተደሊኻ፡ ነዚ ጽዋእ እዚ ኻባይ ኣርሕቖ። ግናኸ ፍቓደይ ዘይኮነስ፡ ፍቓድካ ይኹን» () በለ። ብፍጹም ንፍቓድ ኣቦኡ ተገዝአ። ብዅሉ ልብና ምስቲ ኣብቲ ዝኾነ ዝረኣየን ንኣምላኽ ዘመስገነን ንሰማማዕ፡ «ብሓቂ እዚ ጻድቕ ሰብኣይ ነበረ!» ()።

5. «የሱስ ድማ ንኣዲኡን ነቲ ዝፈትዎ ደቀ መዝሙር ኣብ ጥቓኣ ደው ኢሉ ምስ ረኣየ፡ ንኣዲኡ፡ ‘ኣቲ ሰበይቲ፡ እንሆ ወድኺ!’ ። ድሕሪኡ ድማ ነቲ ደቀ መዝሙር፡ ‘እንሆ ኣዴኻ!’ በሎ። ካብታ ሰዓት እቲኣ ድማ እቲ ደቀ መዝሙር ናብ ገዛኡ ወሰዳ።»

«የሱስ ድማ ንኣዲኡን ነቲ ዝፈትዎ ደቀ መዝሙር ኣብ ጥቓኣ ደው ኢሉ ምስ ረኣየ፡ ንኣዲኡ፡ ‘ኣቲ ሰበይቲ፡ እንሆ ወድኺ!’ ። ድሕሪኡ ድማ ነቲ ደቀ መዝሙር፡ ‘እንሆ ኣዴኻ!’ በሎ። ካብታ ሰዓት እቲኣ ድማ እቲ ደቀ መዝሙር ናብ ገዛኡ ወሰዳ።» ()

ወንጌል ዮሃንስ ጥራይ እዩ ነዚ ንባዕሉን ንኣደ የሱስን ዘጠቓልል ትርኢት ዝጠቅስ። የሱስ ኣብ ተሰቒሉ ከሎ፡ ንማርያምን ንዮሃንስን፡ ነቲ ዝፈትዎ ደቀ መዝሙር፡ ኣብ ጥቓኡ ደው ኢሎም ረኣዮም። ፍቕሪ እዩ ናብኡ ዝሳሕቦም፡ ካልኦት ከኣ ሃዲሞም ነበሩ። ንሱ ኣብኡ ተሰቒሉ ክርእዩ ከለዉ፡ ልቦም ብኸመይ ዝበለ ሓሳባት ተመሊኡ ክኸውን ኣለዎ። የሱስ፡ ንርእሱ ወይ ንስቓዩ ከይሓሰበ፡ ንኣዲኡ ረኣያ፡ ብዝሓልይ ድማ፡ «ኣቲ ሰበይቲ፡ እንሆ ወድኺ!» ። ነቲ ደቀ መዝሙር ዮሃንስ ድማ፡ «እንሆ ኣዴኻ!» በሎ።

ኣብቲ ዝጸልመተ ሰዓቱ፡ የሱስ ንሓዘን ኣደ ሓለየ፡ ቃላት ድማ ተዛረባ፡ ንስምዒታውን ኣካላውን ድሌታታ ድማ ኣማልአ። ነዚ ዝጽብብ ዘሎ ሓደ ሰብኣይ ኣሎ፡ ብሓዘንን ስቓይን ዝሓልፍ ዘሎ፡ ንበይኑ ድማ ዝስምዖ። ፍቑር ሰብ ተወሲዱ፡ ዝሕግዝን ዘጸናንዕን ድማ የልቦን። እዚ ዘክር፡ የሱስ ይሓልየልካ እዩ – ንኣካላውን መንፈሳውን ድሌታትካ። እቲ ናብ ምእንታኻ ክኸይድ ዝደረኾ ፍቕሪ፡ ብርሕራሐ ዝመልአ እዩ፡ ንዅሉ ድሌትካ ድማ ክመልእ ድሉው እዩ።

6. «ድሕሪ እዚ፡ የሱስ ኵሉ ነገር ከም ዝተፈጸመ ፈሊጡ፡ እቲ ጽሑፍ ምእንቲ ክፍጸም፡ ‘ጸሚኤ’ በለ።»

«ድሕሪ እዚ፡ የሱስ ኵሉ ነገር ከም ዝተፈጸመ ፈሊጡ፡ እቲ ጽሑፍ ምእንቲ ክፍጸም፡ ‘ጸሚኤ’ በለ።» ()

ድሕሪ ሰለስተ ሰዓታት ኣብ ምጽናሑ፡ የሱስ ብዛዕባ ኣካላዊ ስቓዩ ንፈለማ ተዛረበ፡ «ጸሚኤ» ምስ በለ። ኣብዚ እውን ነቲ ትንቢታዊ ቃላት መዝሙር 22 ንዝክር፡

«ሓይለይ ከም ስባር ሸክላ ደረቐ፡ ልሳነይ ድማ ምስ ኣፍንጫይ ተጣበቐ» (መዝሙር )።

ሓደ እኳ መልኣኽ ንምጥንኻሩ ኣይመጸን። ኣብቲ ዝዓመቐ ድሌቱ ዝርሕርሓሉ ኣይነበረን። ኵሉ እቲ ሰባት ክህብዎ ዝኽእሉ ዝነበሩ ንምስታይ መጺጽ ሓምቢስ ጥራይ ነበረ።

እቲ ድምጺ፡ «ጸሚኤ»፡ ዝዓመቐ ትርጉም ነበሮ፡ ምኽንያቱ ምእንታኻን ምእንታይን ብፍቕሪ ኣብ ክሳቐ መጺኡ እዩ። እቲ ንምድሓንና ዝነበሮ ጽምኢ፡ ንርእሱ ምእንታና ከም «መስዋእትን መስዋእቲ ንኣምላኽ ንጥዑም ሽታ» () ክህብ ደረኾ። ፍቓደኛ መስዋእቲ ነበረ፡ ምኽንያቱ፡ «ነፍሰይ ምእንቲ ኽመልሳ እህባ ኣሎኹ። ሓደ እኳ ኻባይ ኣይወስዳን እዩ፡ ኣነ ግና ብፍቓደይ እህባ ኣሎኹ። ክህባ ስልጣን ኣሎኒ፡ ክመልሳ ድማ ስልጣን ኣሎኒ። ነዚ ትእዛዝ እዚ ኻብ ኣቦይ ተቐቢለዮ ኣሎኹ» () በለ።

እዚ የሱስ እዚ፡ ብጽምኢ ጉዕዞኡ ደኺሙ፡ ኣብ ጥቓ ዒላ ተቐሚጡ፡ ንሓንቲ ሰበይቲ ሳምራዊት ማይ ዝሓተተ እዩ። ድሕሪኡ ንመንፈሳዊ ጽምኣ ንምርዋይ ማይ ሃባ። ንሳ ኻብቲ ዝህብ ማይ ሰተየት፡ ረዊሓ ድማ ከደት፡ ምኽንያቱ ንክርስቶስ ረኺባ ነበረት። እውን ሓዲሱን ረዊሑን ነበረ፡ ምኽንያቱ ንዝድለ ነፍሲ ከገልግል ይፈቱ እዩ። ናብኡ ክትመጽእን ንሱ ድሌታትካን ትምኒታትካን ከምልእ ክትፈቅድን ድሉው ዲኻ?

7. «የሱስ ድማ ነቲ መጺጽ ምስ ተቐበለ፡ ‘ተፈጺሙ!’ በለ። ርእሱ ድማ ኣድኒኑ፡ መንፈሱ ሃበ።»

«የሱስ ድማ ነቲ መጺጽ ምስ ተቐበለ፡ ‘ተፈጺሙ!’ በለ። ርእሱ ድማ ኣድኒኑ፡ መንፈሱ ሃበ።» ()

«ተፈጺሙ!» እዘን ናይ የሱስ ኣብ ዝተዛረበን ናይ መወዳእታ ቃላት፡ ሰፊሕን ብትርጉም ዝበለጸን እየን። ኵሎም እቶም ናብ ዝሕብሩ ዝነበሩ ዓይነታትን ጽላሎታትን ኵሎም መስዋእትታትን ተፈጺሞም። ንምምላእ ዝያዳ ዝውሰኽ ወይ ዝድለ ኣይነበረን።

«ብሓንቲ መስዋእቲ ንዘለኣለም ንዝቕደሱ ፍጹማት ገበሮም ... ድሕሪኡ ድማ ይውስኽ፡ ‘ሓጢኣቶምን ዓመጻቶምን ድሕሪ ኣይዝክሮምን እየ’» (እብራውያን ,17)።

እቲ ናብ ቅድስተ ዝወስድ መገዲ ንዓና ተኸፊቱ ኣሎ፡ ብድፍረት፡ ወይ ብቅዱስ ሓርነት፡ ብእምነት ናብቲ ናይ ኣምላኽ መገዲ ክንኣቱ ንኽእል ኢና። እዚ ቅዱስ መሰል እዚ ንሕና ክንጥቀመሉ እዩ – ከም ቈልዓ ንፍቑር ኣቦኡ ከም ዝዛረብ።

«ብሓቂ ብምሉእ ምትእምማን ንቕረብ፡ ልብና ኻብ ሕማቕ ሕሊና ተነጺሑ፡ ስጋና ድማ ብንጹህ ማይ ተሓጺቡ ... ንሓድሕድና ንፍቕርን ንሰናይ ግብርን ንምትንሳእ ንሓድሕድና ንተዓዛዘብ፡ ከምቲ ልማድ ገሊኦም ምእካብና ኣይንሕደግ፡ ግናኸ ንሓድሕድና ንመዓድ፡ እታ መዓልቲ እናቐረበት ከም ዝመጸት እናርኣና ድማ ብዝያዳ።» (እብራውያን ,24-25)

እዚ ዘሎና መሰል እዩ፡ ግናኸ ኣብታ እትመጽእ ዘላ «መዓልቲ» ዝያዳ ክመጽእ ኣሎ።

መንፈስ ደጋጊሙ ናብቲ ብኽቡር ደሙ፡ ንዝመጽእ በረኸት መገዲ ዝኸፈተ በጊዕ ኣምላኽ የርእየና፡ እዚ ድማ መንግስቱ ንምምስራት ምስ መጸ ክግለጽ እዩ። ንየሱስ ኣብ ናብኡ ክመጽእ ምስ ረኣየ፡ «እንሆ፡ ንሓጢኣት ዓለም ዘርሕቕ በጊዕ ኣምላኽ!» () በለ። እዚ ፍቕዲ እዚ ንዕላማታት ኣምላኽ ንዝመጽእ ዘመናት የጠቓልል፡ ኣብ መዓልቲ ኣምላኽ ድማ ይበጽሕ፡ ኣብኣ «ንሕና ኸኣ ከምቲ ቃልኪዳኑ፡ ጽድቂ ዝነብረሉ ሰማያትን ምድርን ንጽበ ኣሎና» (2 ጴጥሮስ )።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia