ብዛዕባ ዘሁልቍስ 11 መጽናዕቲ ብዛዕባ ምጕርምራም
ምጕርምራም ኣብዚ እዋን እዚ ኣዝዩ ልሙድ ስለ ዝኾነ ንብዙሓት ሰባት ከም ኣነባብራ ኮይኑ ኣሎ። ኩሉ ሰብ ከም ዝብል ይጕርምርም። ስለምንታይከ ኣይጕርምርን? ብዙሕ ዝጕርምረሉ ነገር ኣሎ: ፖለቲከኛታት፣ ትራፊክ፣ ግብሪ፣ ከምኡ’ውን ኩሉ ዓይነት ጸገማት! ግናኸ ልሙድ ምዃኑ ቅኑዕ ኣይገብሮን። መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሓጢኣት ምጕርምራም ብጽኑዕ ይዛረብ። ምጕርምራም ንክርስትያናት ጌጋ ምዃኑ ይምህር።
ኣምላኽ ኣብ ዘሁልቍስ 11 ብዛዕባ ምጕርምራም መጽናዕቲ ይህበና። ንምጕርምራም እስራኤላውያን ጥራይ ኣይንዕዘብን፣ ብዛዕባ ምኽንያታት ምጕርምራሞም’ውን ግንዛበ ንረክብ። ብተወሳኺ፣ ብሰንኪ ምጕርምራሞም ናብ እስራኤል ዝመጸ ዘሕዝን ሳዕቤናት ንርኢ። ብርግጽ፣ እዚ ኩሉ ንዓና ሎሚ ኣፕሊኬሽን ኣለዎ። 1 ቈረንቶስ 10:11 ኣምላኽ ህዝቡ ኣብ ዝነበሩሉ ግዜ ልዕሊ 3,000 ዓመታት ዝሓለፉ ነገራት «ንዓና ንምጠንቀቕ ተጻሕፉ» ይብል።
እቲ ናይ ዘሁልቍስ 11 ድሕረ ባይታ ኣብ ምድረ በዳ ዝነበረ ጉዕዞ እስራኤል እዩ። ኣምላኽ ንሙሴ ተጠቒሙ ካብ ባርነት ግብጺ ኣውጺኦም። ናብ ደብረ ሲና ከይዶም እሞ ዓሰርተ ትእዛዛት ተዋሂቦም፣ ሕጂ ድማ ናብ ከነዓን፣ እታ ሎሚ ሃገር እስራኤል ዘላቶ፣ ይኸዱ ነበሩ። ግናኸ ኣብ መገዲ ኩሉ ግዜ ይጕርምሩ ነበሩ። ብሰንኪ ምጕርምራሞም ኣምላኽ ብጽኑዕ ገሰጾም። ገሊኦም ህይወቶም ኣጥፍኡ! ዘሁልቍስ 11 ኣምላኽ ንምጕርምራም ከም ዘየፍቅሮ ይጭድር ኣሎ። 1 ቈረንቶስ 10:10 ድማ «ከም ገሊኦም ኣይትጕርምሩ – እሞ ብኣጥፋኢ መልኣኽ ተቐትሉ» ኢሉ የተባብዓና።
ምጕርምራም ብዛዕባ መዓልታዊ ጸገማት
ኣብ ዘሁልቍስ 11 ክልተ ዝተፈላለዩ ቦታታት ምጕርምራም ንርኢ። ኣብ ፍቕዲ 1 እቶም ሰባት ብዛዕባ «ጸገማት» እቲ ጉዕዞ ይጕርምሩ ነበሩ። ከም ጥሜት፣ ወረርቲ ሕማም፣ ወይ ሓድሽ ፈርዖን ዝሰዓቦም ሓደ ጸገም ኣይነበረን። ብዛዕባ እቲ ናይ ምድረ በዳ ምንባርን ምጉዓዝን ዝነበረ መዓልታዊ ጸገማት – ድንኳናት ምጽዋር፣ ሓደ ዓይነት ትርኢት፣ ውዑይ መዓልታት፣ ወዘተ. – ልሙድ ምጕርምራም ጥራይ ነበረ። እዚ ኣብዚ መጽሓፍ ቅዱስ ዝምህሮ እንተዘይነበረ፣ እዚ ሕጋዊ ምጕርምራም ነበረ ክንብል ንኽእል ነይርና! ግናኸ እዚ ፍቕዲ እዚ እዚ «ምጕርምራም» ንጐይታ ከም ዘሕረቖን ሓዊኡ ድማ «ገሊኡ ካብቲ ወሰን ሰፈር ከም ዝበልዖን» ይነግረና።
ንሕና’ውን ብዛዕባ ጸገማት መዓልታዊ ህይወት ንጕርምርዶ? ብዛዕባ እቲ ኣብ ቅድሜና ዝቐረበ ምግቢ እንታይ ይብሃል? ብዛዕባ እቲ ዘይፍትሓዊ ዝተደርበየና ስራሕ እንታይ ይብሃል? ብዛዕባ ኩነታት ኣየር እንታይ ይብሃል? እወ፣ እዞም «ጸገማት» እዚኣቶም ንፍቓድና ዘይኮኑ ይኾኑ፣ ግናኸ ብዛዕባኦም ክንጕርምር የብልናን። ጐይታ ንዝፈቕዶልና ጸገማት ኩሉ ግዜ ጽቡቕ ምኽንያታት ኣለዎ። ዘዳግም 8:2-3 ገሊኡ ካብኦም ይስፍር: «ንምሕናኽካ ... ንምፍታንካ ... ንምምሃርካ።»
እቲ ናይ ጐይታ ገሰጽ ኣብ ከባቢ ወሰን እቲ ሰፈር ዝያዳ ንጡፍ ምዃኑ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ብዝያዳ ነቶም ዝተረፉ፣ «እቶም ዓመጸኛታት» (11:4) ካብ ስርዓት ወጻኢ ዝነበሩ ዝምልከት ነበረ። ኣምላኽ ንእስራኤል ብጽኑዕ ዝተወሰነ ኣቀማምጣ ክሰፍሩን ክጕዓዙን ኣዚዝዎም ነበረ (ዘሁልቍስ 2,10)። ምናልባት እቶም ኣብ ወሰን እቲ ሰፈር ዝነበሩ ኣብ ዝግብኦም ቦታ ኣይነበሩን እሞ ብግብርን ብቓልን ንዘይምጕርምራሞም ይገልጹ ነበሩ። ኣብ ዝኾነ ክርስትያናዊ ሓድነት ወይ ኣገልግሎት ኩሉ ግዜ እቶም ዝተረፉ ወይ ዝስዕቡ ከም ዘለዉ ይመስል። ብዙሕ ግዜ እቲ ዝዓበየን ዝጽኑዕን ምጕርምራም ካብቲ ወሰናዊ ጉጅለ ይመጽእ።
ብዛዕባ ህዝቢ ጐይታ ኣብ ዝግብኣና ቦታዶ ኢና? ወይስ ምናልባት ኣብ «ወሰን እቲ ሰፈር» ጕርምርም እናበልና ብኸምኡ ድማ ንጽኑዕ ኢድ ገሰጽ ኣምላኽ ንሓትት ኣሎና? ኣብ ዘሁልቍስ 11:2’ውን ኣምላኽ ንሓዊ ገሰጽ ብምላሽ ጸሎት ሙሴ ከም ዘቋረጾ ኣስተብህል። ጸሎት እሙናት ህዝቢ ኣምላኽ ንሎሚ ንዝተረፉ ሰባት ምስ ትዕግስቲ ኣምላኽ ንጕርምርምቲ ብዙሕ ዝገብሮ ነገር ክህልዎ ይኽእል እዩ።
ምጕርምራም ብዛዕባ ዘይምርዋይ
ኣብ ዘሁልቍስ 11:4-10 እስራኤላውያን ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ዝሃቦም ምግቢ’ውን ከም ዝጕርምሩ ንርኢ። ጐይታ ብተኣምራዊ መገዲ መዓልታዊ መና – ካብ ሰማይ ዝመጸ ነጻ እንጌራ – ኣቕረበ! ኣብ መጀመርታ ምስ ተዋህበ፣ እቶም ሰባት ኣዝዮም የመስግኑ ነበሩን ይሕጎሱ ነበሩን። «ከም ቆርበት ማር ዝጥዕም ነበረ» (ዘጸኣት 16:31) ኢሎም ተዛረቡ። ግናኸ ንመና ብዘይ ምግምጋም ክወስድዎ ጀመሩ እሞ ደኸሙሉ (11:6)። ድሕሪኡ እቲ ጣዕሚ ማር ኣይነበሮን። ሕጂ ድማ ከም ብዘይ ዘይቲ ዝተጋገረ ኬክ ዝብሉ ጣዕሚ ከም ዘለዎ ይጕርምሩ ነበሩ (11:8)። ብርግጽ እቲ መና ባዕሉ ኣይተለወጠ፣ ምግምጋሞም ንኣቕርቦት ኣምላኽ ተለዊጡ ነበረ።
ግናኸ እስራኤል ንምጕርምራም እዚ ክምሓር ኣለዎ! ድሕሪ ኩሉ፣ መና ንቁርሲ፣ መና ሳንድዊች ንምሳሕ፣ ከምኡ’ውን መና በርገር ንድራር ኩሉ እቲ ዝጥዕም ኣይኮነን! ግናኸ «ጐይታ ኣዝዩ ሓረቐ» (11:10) ኢልና ነንብብ። ስለምንታይ? ምኽንያቱ እቶም ሰባት ንስጦታታቱ ኣየመስግኑን ነበሩ። እቲ መና ስቴክ ወይ ሎብስተር ከም ዘይነበረ ሓቂ እዩ፣ ግናኸ ንኣድካሚ ጉዕዞ ጽቡቕን መግብን ዝኾነ ምግቢ ነበረ። ንጐይታ ንመዓልታዊ ኣቕርቦቱ ከም ዘመስግኑ፣ ይጕርምሩ ነበሩን ንጥዑም ምግባት ግብጺ ይናፍቑ ነበሩን (11:5)።
ብኣምላኽ ንዝተዋህበና ረኺብናዶ ኢና? እዚ ክትግበር ዝኽእለሉ ብዙሕ ተግባራዊ መገዲ ኣሎ፣ ግናኸ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ኣብ ክርስቶስ ዝገበረልና መንፈሳዊ ኣቕርቦት ንሕሰብ። ኣብ ዮሃንስ 6 የሱስ ብዛዕባ መና ተዛረበ፣ ድሕሪኡ ድማ ንሱ «እቲ ሓቀኛ እንጌራ ካብ ሰማይ» ምዃኑ ኣርኣየ (ዮሃንስ 6:32)። ከምቲ መና ንኣካላዊ ህይወት እስራኤል ንምሕላው ዝነበረ፣ ከምኡ ድማ ክርስቶስ እቲ ናይ ምእመን መንፈሳዊ ህይወት ዝድገፈሉ መገዲ እዩ። ንዕኡ ክንመግብ ኣሎና። ንሱ ምንጪ መንፈሳዊ ህይወትና ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንህይወት እቲ ምግቢ’ውን እዩ።
ብክርስቶስ ረኺብናዶ ኢና፣ ወይስ ብዛዕባ ዘይምምላእ ንጕርምር ኣሎና? ቃል ኣምላኽ ንምሉእ ምምላእ ዘድልየና ኩሉ ኣብ ክርስቶስ ከም ዝርከብ ይምህር። ግናኸ ጸገም ብዙሓትና ሕጂ’ውን «ንሽጉርቲ፣ ሽጉርቲ ጻዕዳ፣ ከምኡ’ውን ሽጉርቲ ቀይሕ» ናይ ቀደም ህይወትና ንደሊ ኢና (11:5)። ህዝቢ እስራኤል ብዛዕባ ዘይምምላእ ይጕርምሩ ነበሩ ምኽንያቱ ካብኣ ዝድሓኑላ ግብጺ ንዝነበሩ ነገራት ክናፍቑ ጀመሩ።
ሕጂ’ውን ንነገራት እዛ ዓለም እዚኣ ዝናፍቑ ክርስትያናት ብመንፈስ ዘይተመልኡ ክኾኑ እዮም። «ጣዕሚ ስምዒትና» ብጽኑዕ ድሌታት ንነገራት እዛ ዓለም እዚኣ ንምርኣይ፣ ወይ ንፍጥራዊ ነገራት እዛ ዓለም እዚኣ ንምእካብ፣ ወይ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ንምዕባይ እንተደኣ ተለዓዒሉ፣ ሽዑ ነገራት ክርስቶስ ደረቕን ዘይጥዑምን ክኾኑ እዮም። ጣዕሚ ስምዒትና ኣበይ ኣሎ?
ምላሽ ኣምላኽ ንምጕርምራም
ምላሽ ጐይታ ንምጕርምራም እስራኤል ብዛዕባ ኣቕርቦቱ ካልእ ኣገዳሲ ትምህርቲ ይምህር። ኣብ 11:18-20፣ ኣምላኽ ንሙሴ ስጋ ክህቦም ከም ዝኾነ ነገሮም። ንዝደለይዎ ብኸምኡ ብብዝሒ ክህቦም እዩ «ክሳብ ካብ ኣፍንጫኹም ዝወጽእን ትጸልእዎን።» እዚ ድማ ብልክዕ ዝኾነ እዩ፣ ብስስዔ ስጋ ብምእካብ ድማ እንደገና ንጽኑዕ ኢድ ገሰጽ ኣምላኽ ረኸቡ (11:31-35)።
እቲ ነፍሱ ንነገራት እዛ ዓለም እዚኣ እትጕርምር ክርስትያን ድሌቱ ክረክብ ይኽእል እዩ። ግናኸ ኣምላኽ ነቲ ሕቶ ብኸምኡ መገዲ ክህቦ ይኽእል እዩ እሞ ኣቦኣዊ ገሰጹ’ውን ይሓውስ። ዘይተገደበ ድሌታትና ጽኑዕ ሳዕቤናት እንተዘይኣምጽአ እንታይ ዓይነት ኣቦ እዩ ኣምላኽ ዝኸውን? ኣምላኽ ንልብና ዝደለይናዮ ስለ ዝፈቐደልና ፍቓዱ ከም ዘሎና ኣይንሕሰብ። እዚ ትምህርቲ እዚ ኣብ መዝሙር 106:14-15 ተጠቃሊሉ ኣሎ: «ኣብ ምድረ በዳ ንድሌቶም ተገዝኡ፤ ኣብ ምድረ በዳ ንኣምላኽ ፈተንዎ። ስለዚ ድማ ዝሓተትዎ ሃቦም፣ ግናኸ ዘጥፍእ ሕማም ሰደደሎም።»
ሓጢኣት ምጕርምራም እስራኤል ኣብ ምድረ በዳ ኣርባዓ ዓመታት ዝዞረሉ ሓደ ምኽንያት ነበረ። ንህዝቢ ካብ ግብጺ ንምውጻእ ሓጺር ሰዓታት ጥራይ ወሲዱ፣ ግናኸ ንግብጺ ካብ ህዝቢ ንምውጻእ ኣርባዓ ዓመታት ወሲዱ። ብሰንኪ ሓጢኣት ምጕርምራም ኣብ ምድረ በዳ ክርስትያናዊ ህይወት ንዞር ኣሎናዶ ይኸውን? ኣብ ቦታታት ትምህርትን ቁርጽናን ኩሉ ነገር ሓቢርና ክንገብር ንኽእል ኢና፣ ግናኸ ከምኡ እናበልና ንጕርምር።
ምጕርምራም፣ ብርግጽ፣ ናይ ዝዓመቐ ጸገም ላዕለዋይ ምልክት ጥራይ እዩ – ዘይምርዋይ። በዚ ምኽንያት እዩ መጽሓፍ ቅዱስ ንምጕርምራም ብጽኑዕ ዝኹንን። ምጕርምራም ዘይምርዋይና ምስቲ ኣምላኽ ህይወት ናባና እትመጸሉ ዘላ መገዲ ምዃኑ መርኣያ እዩ። ፍታሕ ናይዚ ጸገም እዚ ንሓጢኣትና ምፍላጥ፣ ድሕሪኡ ድማ ሰማያዊ ኣቦና ኩሉ ግዜ ንዓና ዝበለጸ ነገር ከም ዝፈልጥ ምእማን እዩ – ክሳብ እቶም ንእሽቶ ጸገማት ዝፈቕዶልና።
