ብዘመን እያቄም ወዲ ዮስያስ፡ ኣብ ይሁዳን ኢየሩሳሌምን ዝነበረ ኩነታት ብቕልጡፍ ይበላሾ ነበረ። ኤርምያስ ነብዪ ነበረ፡ ብእግዚአብሔር ዝተንስአን ቃል እግዚአብሔር ንምእዋጅን ናብ መወዳእታ ጥፍኣት ዝመርሕ ዝነበረ ኩነታት ብትብዓት ንምግላጽን ዝተመዘዘ። ባሮክ ነቲ ኤርምያስ ክዛረቦ ዝነበሮ ቃል ኣብ መጽሓፍ ንምጽሓፍ ዝተቖጽረ ጸሓፊ ነበረ። እዚ ኸኣ ምዕራፍ 45 ኤርምያስ ክንበብ ከሎ ንመሃሮ።
ብዙሓት ህዝቢ ነቲ ኤርምያስ ዝበሎ ኩሉ ዘይግድሶም፡ እንተዘይኮይኑ ጸላእቲ ነበሩ።
ባሮክ ግን ከምኡ ኣይነበረን። ትንቢታት ፍርዲ ጥራይ ኣይጸሓፈን፡ ከምቲ ኣብ ፍቕዲ 3 ናይቲ ሓጺር ምዕራፍ እንርእዮ፡ ክብደትን ሓዘንን ናይቲ ትንቢታት ተሰምዖ። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ወዮ ተነጊሩ ነበረ፡ ንሱ ግን ንርእሱ ተሰምዖ፡ “ሕጂ ወዮ ለይ!” እናበለ። ብተወሳኺ ኸኣ ካብ ኣምላኽ ተቐበሎ። ንናቡከደነጾር፡ ነቲ ዓብዪ ንጉስ ባቢሎን፡ መከራ ከም ዘምጽኣሎም ክዛረብ ይኽእል ነበረ፡ ግን ኣይፋሉን፡ ንሱ ዝበኸየ “እግዚአብሔር ኣብ ሓዘነይ ሓዘን ወሲኹለይ” ዝብል ስለ ዝነበረ። ንሱ እቲ ዝጸሓፎ ነገራት ኣሚኑ ነበረ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ጥፍኣት ገና ከም ዝመጽእን ቀረባ ከም ዝኾነን ድማ ይፈልጥ ነበረ።
ፈተና ርእሰ-ምድላይ
ነፍሲ ወከፍና ነቲ ኩነታት ከመይ ምመለስናሉ ኢልና ንልብና ንፈትኖ። ብሓይሊን ተበግሶን እንተ ተዓዲልና፡ እዋን ሃገራዊ ጥፍኣት ንትብዓተኛ ሰብ ንምዕባለን ዓብዪ ረብሓን ዓብዪ ዕድላት ከም ዘቕርብ ክንብል ዝነበረና ዝንባሌ ኣይኮነንዶ? እዚ ዓይነት ኣተሓሳስባ ምስ ባሮክ ከም ዝነበረ ይረአ፡ ስለዚ ኸኣ እቲ ቃል ንዕኡ፡ “ዓብዪ ነገር ንርእስኻ ትደሊ ዲኻ? ኣይትድለዮ” ዝብል ነበረ።
ርእሰ-ምዕባይ ብርግጽ ክእለ ነበረ። ህይወቱ ከም “ምርኮ” ወይ “ምዝማት” ኣብ ዝኾነ ይኹን ዝኸደሉ ቦታ ከም ዝወሃቦ ጥራይ ተነጊርዎ ነበረ። ኣምላኽ ህይወቱ ክሕሉ እዩ፡ እዚ ኸኣ እቲ ክጽበዮ ዝነበሮ ጥራይ ረብሓ ነበረ።
እዚ ንእሽቶ ፍጻሜ እዚ ንምምሃርና ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ተመዝጊቡ ኣሎ። ካብኡ ክንጥቀም ንፈትን። ሰሎሞን ዓበይቲ ነገራት ንርእሱ ክደልን ሃብቲ ክእክብን ካብ ዝጀመረሉ ጊዜ ጀሚሩ፡ ምስ ሃገርን ነገስታታን ምውዳቕ ተጀመረ።
ርእሰ-ምድላይ ኣብ ዘመን ብልጽግና ኣዕናዊ እዩ፡ ኣብ ዘመን ምውዳቕን ጥፍኣትን ድማ ዝበለጸ እዩ። እዚ ንእስራኤል፡ እቶም ትሕቲ ሕጊ ዝነበሩ፡ ሓቂ ነበረ። ንህዝቢ ኣምላኽ ድማ ሎሚ ብማዕረ፡ እንተዘይኮይኑ ዝበለጸ፡ ሓቂ እዩ፡ ከመይሲ ትሕቲ ሕጊ ዘይኮነስ ትሕቲ ጸጋ ኢና። ርእሰ-ምድላይ ኣብ ክርስትና
ግን ወዮ! ርእሰ-ምድላይ ኣብቲ ሓዘን ዝመልኦ ታሪኽ ክርስትና ኣዝዩ ዝገነነ ክፉእ ነበረ። ኣዝዩ ቀደም እዩ ዝጀመረ፡ ከመይሲ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ቤት ማእሰርቱ ከሎ፡ “ኩሎም ንርእሶም እዮም ዝደልዩ፡ እቲ ናይ የሱስ ክርስቶስ ግን ኣይኮነን” (ፊልጲ 2:21) ኢሉ ክጽሕፍ ነይርዎ። ሒደት ዘመናት ሓለፉ፡ እቲ ናይ ቀሳውሳውነት ዘስካሕክሕ ክፉኣት፡ እቲ ኣብ ፓፓዊነት ዝበጽሐ፡ ተፈጸመ፡ ኣብኡ ኸኣ ርእሰ-ምድላይ ብዘይካ ሓፍረት ይካየድ ነበረ። ገና ድማ ዘመናት ሓለፉ፡ ንሕና ኸኣ፡ ከምቲ እንኣምኖ፡ ኣብ መወዳእታ ዘመናት ክርስትና ኢና ዘለና፡ ብዛዕባ ባህሪ እቶም ዘመናት ድማ ኣብ ራእይ 3 ኣብቲ ጐይታ ንቤተ ክርስቲያን ላኦዲቅያ ዝበሎ ቃል ንርኢ።
እቲ ቀንዲ ባህሪ ናይቲ ቤተ ክርስቲያን ርእሰ-ዕግበቱ እዩ፡ እዚ ኸኣ ናይ ርእሰ-ምድላይ ጉዕዞ፡ ብዓወት ዝተዓርገ፡ ተፈጥሮኣዊ ውጽኢት እዩ። ብርግጽ ኣብ መንጎ “ዓወት” ሰሎሞንን ላኦዲቅያውያንን ዘገርም ምትእስሳር ኣሎ። ኣብ መክብብ 2 ሰሎሞን ከመይ ገይሩ “ሃብታም ኮነን ብንብረት በዝሐን”፡ ክሳዕ “ሓንቲ እኳ ዘይድልዮ” ዝኾነ ንብብ። ላኦዲቅያ ድማ በዚ ኩነታት እዚ ነበረት፡ እቲ ዝምክሕሉ ዝነበሩ “ንብረት” ግን ካብቲ ናይ ሰሎሞን ዝተፈላለየ ዓይነት ነበረ። ኣብ መወዳእታ፡ ሰሎሞን ንብረቱ “ከንቱነትን ምጕዳል መንፈስን” ጥራይ ከም ዝኾነ ረኸበ፡ እቲ ናይ ላኦዲቅያውያን መወዳእታ ኸኣ ካብ ኣፍ እግዚአብሔር ብምሉኡ ምትፋእ ነበረ።
ዓበይቲ ነገራት ንርእስኻ ምድላይ፡ ካብ ኩሉ ዝንባሌታት ዝወደቐ ሰብኣዊ ባህሪ፡ እቲ ቀንዲ እዩ። ስርዓት ዓለም ብመሰረት መትከላት ዝወደቑ ሰባት እዩ ዝምዕብል። ትሕቲ እቲ መርማሪ ትንተና መንፈስ ኣምላኽ ኣትዩ፡ እቲ ፍርዲ ኸኣ፡ “ኩሉ ኣብ ዓለም ዘሎ፡ ትምኒት ስጋን ትምኒት ኣዒንትን ትዕቢት ህይወትን ካብ ኣቦ ኣይኮነን” (1 ዮሃንስ 2:16)። እዞም ሰለስተ ኣካላት ዓለም ድማ እንታይ እዮም እንተዘይኮይኖም ዝተፈላለዩ ቅርጽታት ርእሰ-ምድላይ?
ብመስቀል ክርስቶስ ዓለም ተፈሪዳ እያ፡ ከምቲ ኣብ ዮሃንስ 12:31 እንብቦ። በቲ መስቀል እቲ ድማ “ሓጢኣት ኣብ ስጋ” ተወጊዙ እዩ፡ ከምቲ ኣብ ሮሜ 8:3 ተገሊጹ ዘሎ፡ ማለት እቲ ዝወደቐ ባህርና ተወጊዙ እዩ፡
በዚ ኸኣ “ርእሲ” ተፈሪዱን ተወጊዱን እዩ። ብዝኾነ ጊዜ ሓሳባትን ትምኒታትን ክርስትያን ክገዝእ የብሉን። ልዕል ዝበሉ ነገራት ምድላይ
ስለዚ እቲ ቃል ንዓና፡ “ነቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ድለዩ፡ ክርስቶስ ኣብ የማን ኣምላኽ ተቐሚጡ ዘሎ” (ቈሎሴ 3:1)። እዚ ንዓና፡ እቶም ዕድልና ኣብ መበል ዕስራ ክፍለ ዘመን ዝወደቐ፡ ከምቲ ንቕዱሳን ናይ መጀመርታ ክፍለ ዘመን ዝነበረ፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ነዚ ትእዛዝ እዚ ብምእዛዝና፡ ካብ ዓበይቲ ነገራት ንርእስና ምድላይ ክንድሕን ኢና።
ብተወሳኺ ኸኣ፡ ነቲ ዓበይቲ ነገራት ኣምላኽ ክንደሊ ኢና።
ሓደ ንኣምላኽ ዝተወፈየ ኣገልጋሊ፡ ቅድሚ ሓደ ክፍለ ዘመንን ፈረቓን ኣብ ስራሕ ሚስዮን ቀዳማይ ዝነበረ፡ ከምዚ ዝብል መርሖ ነይርዎ፡ “ዓበይቲ ነገራት ንኣምላኽ ፈትን፡ ዓበይቲ ነገራት ካብ ኣምላኽ ጽበ”። ካሪ፡ እቲ ጫማ ሰራሒ ናይ ኖርዝሃምፕተንሻየር፡ ከምዚ ኢሉ ተዛረበ፡ ንሱ ኸኣ፡ ብዘይካ ተቓውሞን ሓሓሊፉ ምዝባዕን፡ ብፍላይ ኣብ ምትርጓም ቅዱሳት ጽሑፋት ናብ ወግዓዊ ቋንቋታት፡ ይሰርሕ ነበረ። ኣብ ዘመኑ ዝተራእየ ዘደንቕ ውጽኢት ኣይነበረን፡ ግን ዓበይቲ ነገራት ካብ ኣምላኽ ካብቲ ንሱ ንኣምላኽ ዝፈተኖ ተረኺቡ እዩ።
ህይወት ከም ምርኮ ኣብ ክርስቶስ
ስለዚ ንርእስና ነዘኻኽር፡ ከምቲ ምስ ባሮክ ዝነበረ፡ ከምኡ ድማ ምስና፡ ብዝበለጸን ዝገርምን ትርጉም፡ ህይወትና ከም “ምርኮና” ተዋሂባትና እያ። ብዛዕባ እቲ ዝተንስአ ጐይታና፡ “ምርኮ ምስ ብርቱዓት ክመቕል እዩ” (ኢሳይያስ 53:12) ተባሂሉ ብትንቢት ተገሊጹ ነበረ፡ ንሕና ኸኣ ናብቲ ናቱ ዝኾነ ዘለኣለማዊ ህይወት ኣቲና ኢና፡ ከመይሲ ኣብኡ ኣሎና።
እቲ ናትና ዝኾነ ዘለኣለማዊ ህይወት ኣብ ርእሲ ዘይኮነስ ኣብኡ እዩ ዝምርከዝ። ከም ክርስትያናት፡ ነቲ ዓለም ንርእሳ እትምነዮ ዓበይቲ ነገራት ክትደሊ ንሕደጋ። ንሕና እቲ ብሓቂ ህይወት ዝኾነ ህይወት ኣሎና፡ ንነገራት መንግስቲ ኣምላኽን ክርስቶስን ጥራይ ድማ ንደሊ። ስለዚ ነቲ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ዝሃቦ መምርሒ፡ “ነቲ ዘለኣለማዊ ህይወት ሓዝ” (1 ጢሞቴዎስ 6:12)፡ እዚ ኸኣ ብጸጋ ኣምላኽ ዝተጸዋዕናሉ፡ ንእዘዝ።
