ዛዕባ ገንሸል ካብቶም ኣብ ቃል ኣምላኽ ዘለዉ ኣዝዮም ጽቡቓት ዛዕባታት ሓደ እዩ። ካብ ዘፍጥረት ክሳብ ራእይ ኣብ ምሉእ ቅዱስ ጽሑፋት ተሰሪሑ ይርከብ። ኣብ ዘፍጥረት 4፡ ኣቤል ካብ መጓሰኡ በዅሪ ንኣምላኽ ምስ ኣቕረበ፡ ገንሸል ብምሳሌ ንርእዮ። ኣምላኽ ንወለዱ ንምልባስ ንሓደ ንጹህ ግዳይ ደም ከም ዘፍሰሰ ተረዲኡ ነይሩ፡ ንሱ ድማ ንኣምላኽ ንጹህ ግዳይ ኣቕረበ፡ እዚ ድማ ነቲ ክመጽእ ዝነበሮ ገንሸል የርኢ። ኣብ ዘፍጥረት 22፡ ገንሸል ከም ዝተነበየ ንርኢ። ኣምላኽ ንርእሱ ገንሸል ከቕርብ እዩ፡ እቲ ገንሸል ድማ ንደቂ ሰብ ሰብ ክኸውን ነይርዎ። ኣብ ዘጸ 12፡ ሓደ ጽቡቕ ስእሊ ናይቲ ዝተሓርደ ገንሸልን ደሙ ከም ዝተቐብአን ንርኢ። ኣብ ኢሳይያስ 53፡ ገንሸል ብሰብ መልክዕ ንርእዮ፤ ኣብ ዮሃንስ 1:29፡ ገንሸል ከም ዝተለለየ ንርኢ፤ ኣብ ራእይ 5፡ ገንሸል ከም ዝዓበየ ንርኢ፤ ኣብ 22:1፡ ገንሸል ከም ዝኸበረ ንርኢ።
ንገንሸል ብቅዱስ ጽሑፋት ክንከታተሎ ከለና፡ ኣብ ዘፍጥረት 4፡ እቲ ገንሸል ንሓደ ውልቀሰብ ከም ዝነበረ፡ ኣብ ዘጸ 12 ንሓደ ስድራቤት፡ ኣብ ዘሌዋውያን 16፡ እቲ ገንሸል ንሓደ ህዝቢ፡ ኣብ ዮሃንስ 1:29 ድማ ንምሉእ ዓለም ከም ዝነበረ ንመሃር። ጐይታ የሱስ ከም ገንሸል ኣምላኽ፡ ለዋህ፡ ሓጢኣት ዘይብሉ፡ ፍጹም መስዋእቲ ድማ ነበረ። ኣብ 1 ጴጥሮስ 1:18-20 ከምዚ ኢልና ነንብብ፦
ካብ ኣቦታትኩም ብወግዒ እተቐበልኩምዎ ንኸንቱ ምግባርኩም፡ ብጠፋኢ ነገር፡ ብብሩር ወይ ብወርቂ ኸም ዘይደሓንኩም፡ ብኽቡር ደም ክርስቶስ ግና፡ ከም ናይ ገንሸል ብዘይ ነውርን ብዘይ ጥፋእን ምዃኑ እናፈለጥኩም ኢኹም። ንሱ ብሓቂ ቕድሚ ምምስራት ዓለም ተመዲቡ ነይሩ፡ ግናኸ ምእንታኹም ኣብዚ ዳሕሮት ዘመናት ተገሊጹ።
ኣብ ዘፍጥረት 22 ክነተኩር ከለና፡ ነዚ ታሪኻዊ ምዕራፍ ንምርኣይ ብዙሕ ኣገባባት ኣለዉ። ነቲ ብዙሕ ተግባራዊ ትምህርትታት ናይ እተፈተነ እምነት ወይ ነቲ ጽቡቕ ኣብነት ናይ ርክብ ኣቦን ወድን ክንምርምሮ ንኽእል ኢና። ሓደ ትንቢታዊ ሸነኽ ኣሎ፡ ንኡ ድማ ኣቓልቦና ክስሕበሉ እፈቱ።
ድሕረ ባይታ
እዚ ዛንታ እዚ ሓያሎ ምዕራፋት ቅድሚ ሕጂ እዩ ዝጅምር፡ ኣምላኽ ንኣብራም ንመጀመርታ ግዜ ምስ ጸውዖ፡ ዘርኡ ኸም ከዋኽብቲ ሰማይ ብዙሕ ከም ዝኸውን ድማ ተስፋ ሃቦ። ኣብራም ንኣምላኽ ኣመነ፡ እዚ ድማ ንጽድቂ ተቖጽረሉ። ኣብራም ወዲ 99 ዓመት ምስ ኮነ፡ ጐይታ ምልክት ኪዳን ሃቦ፡ ስሙ ድማ ካብ ኣብራም (ዝኸበረ ኣቦ) ናብ ኣብርሃም (ኣቦ ብዙሓት) ለወጦ። እቲ ጸገም ግን ኣብርሃም ክሳብ ሽዑ ዝኾነ ይኹን ውሉድ ኣይነበሮን! ሰበይቱ ሳራይ ነቲ ጉዳይ ብኢዳ ወሲዳ፡ ንገረድኣ ሃጋር፡ ውሉድ ክትወልደሉ ሃበቶ፡ እዚ ግን መገዲ እምነት ኣይነበረን፡ መገዲ ኣምላኽ'ውን ኣይነበረን! ኣብ ምዕራፍ 21፡ ሃጋርን ወዳ እስማኤልን፡ ይስሃቅ፡ ወዲ ተስፋ፡ ምስ ተወልደ ከም ዝተሰጎጉ ንመሃር። ልደት ይስሃቅ ስእሊ ልደት ጐይታ የሱስ እዩ፡ ሃጋርን እስማኤልን ድማ ስእሊ ሕጊ እዮም።
ሰለስተ ትንቢታዊ ስእልታት ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ናብ ገንሸል ኣምላኽ የመልክቱና። ኩሎም ዓይነታትን ስእልታትን ገደብ ኣለዎም፡ ግናኸ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ብዙሕ ዘደንቕ ነገር ኣሎ።
ኣብርሃም ኣቦ
ምዕራፍና ብኣብርሃም ብኣምላኽ ክፍተን ከሎ ይጅምር (ቁ.1-2)፦
ድሕሪ እዚ ነገር እዚ ድማ ኰነ፡ ኣምላኽ ንኣብርሃም ፈተኖ፡ «ኣብርሃም!» ድማ በሎ። ንሱ ድማ፡ «ኣነ ኣብዚ ኣለኹ» በለ። ሽዑ ድማ በሎ፡ «ንወድኻ፡ ንሓደ ወድኻ ይስሃቅ፡ እትፈትዎ፡ ሕጂ ውሰድ፡ ናብ ምድሪ ሞርያ ድማ ኪድ፡ ኣብኡ ድማ ኣብ ሓደ ኻብቶም ኣነ ዝነግረካ ኣኽራናት ከም ምሕራር መስዋእቲ ኣቕርቦ።»
ብሰብኣዊ ኣዘራርባ፡ እዚ ፈተና እዚ ውልቃዊ፡ ዕላማዊ፡ ሓመቓዊ፡ ከምኡ'ውን ግራሞታዊ ነበረ። ብምሉእ እቲ ፈተና፡ ንጽኑዕ ምእዛዝ ኣብርሃምን ንምሉእ ብኣምላኽ ዝተመስረተ እምነትን ንመሃር። ኣብ እብራውያን 11:19 ክነንብብ ከለና፡ ኣብርሃም «ኣምላኽ ንእኡ (ንይስሃቅ) ካብ ምዉታት ከም ዘተንስኦ፡ ካብኡ ድማ ብምሳሌ ከም ዝተቐበሎ» ከም ዝኣመነ ንመሃር። ፈተናታትን መፈተንታታትን ብምሉእ ህይወትና ይመጹና። እቲ ካብ ኣብርሃም እንመሃሮ ትምህርቲ፡ ነገራት ንዓና ትርጉም ዘይህቡ ምስ ዝኾኑ ከመይ ጌርና ምላሽ ከም እንህብ እዩ። ኣብርሃም ስእሊ ምሳሌ 3:5-6 ብህይወት ዝተነብረ እዩ፡ «ብምሉእ ልብኻ ብእግዚኣብሔር ተኣመን፡ ብልቦናኻ ድማ ኣይትጸጋዕ፤ ኣብ ኩሉ መገድኻ ንእኡ ኣፍልጦ፡ ንሱ ድማ መገድኻ የቕንዕ።»
ኣብርሃም ድማ ስእሊ ኣምላኽ ኣቦ ንፍቑር ወዱ ዝህብ እዩ። ኣብ ካልእ ኣበይ እዩ ኸምዚ ዝበለ ጽቡቕ ኣብነት ናይቲ ኣብ ጎልጎታ ንጐይታ የሱስ ምሃብ ንኣቦ እንታይ ማለት ከም ዝነበረ እንረክብ? ኣብ ቁጽሪ 4፡ «ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ፡ ኣብርሃም ኣዒንቱ ኣንቃዕሪሩ፡ ነቲ ቦታ ርሑቕ ኮይኑ ረኣዮ» ኢልና ነንብብ። እቲ ቦታ ኣርባዕተ ግዜ ተጠቒሱ ኣሎ (22:3, 4, 9, 14)። ሞርያ ማለት «ብኣምላኽ ዝተረኣየ» ወይ «ብኣምላኽ ዝተመርጸ» ማለት እዩ። ኣምላኽ ኣቦ ኣብቲ ጎልጎታ ዝተባህለ ቦታ ንፍቑር ወዱ ዝጽበዮ ዝነበረ ኩሉ ይፈልጥ ነይሩ። እታ ሳልሰይቲ መዓልቲ ትንሳኤ ከተዘኻኽረና ትኽእል እያ። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ሰለስተ ግዜ ኣቦን ወድን ሓቢሮም ከም ዝኸዱ ነንብብ (22:6, 8, 19)፡ እዚ ድማ ነቲ ኣብ መንጎ ኣምላኽ ኣቦን ፍቑር ወዱን ዘሎ ቀጻሊ ርክብ የዘኻኽረና። ከምኡ'ውን ኣብርሃም ሓውን ካራን ብኢዱ ሒዙ ነይሩ (22:6)። እቲ ሓዊ ብዛዕባ ፈተናን ቅዱስ ፍርድን ይዛረብ፡ እቲ ካራ ድማ ብዛዕባ ሞት ይዛረብ።
ኣምላኽ ንኣብርሃም ንይስሃቅ ከም ምሕራር መስዋእቲ ከቕርቦ ከም ዝሓተቶ ምጥቃስ ጽቡቕ እዩ። ኣብ መጽሓፍ ዘፍጥረት፡ ኩሎም መስዋእቲታት ምሕራር መስዋእቲ እዮም። ምሕራር መስዋእቲ ኩሉ ንኣምላኽ እዩ። ጣዕሚ ዘለዎ ሽታ ክኸውን ነይርዎ (ዘሌዋውያን 1, 7)። እቲ ኣገዳስነት፡ ንሓደ ድሙስ ክሳብ ዘይተዋሃበና፡ ሓሳብ ምትካእ ከም ዘይረኸብና እዩ። ይስሃቅ ስእሊ ናይቲ ወዲ ንልቢ ኣቦ ዝነበሮ እዩ፤ ንሱ ጣዕሚ ዘለዎ ሽታ እዩ! ነቲ ኣብ ይስሃቅ ዝተነብረ ዕንጨይቲ ሓሙሽተ ግዜ ከም ዝተሰንጠቐ ነንብብ። ዕንጨይቲ፡ ኣብ ቅዱስ ጽሑፋት፡ ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ ሰብኣውነት ይዛረብ። እዚ ዝተሰንጠቐ ዕንጨይቲ ኣብ ውሽጢ ክትርኢ ከም ዝትኽእል ማለት እዩ። ኣቦ ነቲ ኣብዚ ዓለም እዚ ከም ሰብ ዝነበረ ፍጹም ስነ-ምግባራዊ ባህርያት ናይ ፍቑር ወዱ ረኣዮን ኣድነቖን።
ይስሃቅ ወዲ
ይስሃቅ ስእሊ ናይቲ ወድነት ናይ ጐይታ የሱስ እዩ። ንፍሉይ መግለጺ ይስሃቅ ኣስተብህል፦ ወድኻ፡ ሓደ ወድኻ፡ ይስሃቅ (ማለት ሳሕቅ ወይ ሓጎስ)፡ እትፈትዎ። እዚ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ንፍቕሪ ዝተጠቕሰሉ ንመጀመርታ ግዜ እዩ። ብፍሉይ ድማ ምስ ወዲ ፍቕሪ ኣቦ ተተሓሒዙ ኣሎ! ይስሃቅ ፍሉይ ወዲ ኣብርሃም ከም ዝነበረ ንርኢ። እስማኤል'ውን ወዲ ኣብርሃም ነበረ፡ ይስሃቅ ግን ክቡር ነበረ፡ ወዲ ተስፋ፡ ወዲ ፍቕሪ ኣብርሃም ስለ ዝነበረ። እዚ ኣብ ወንጌል ዮሃንስ፡ ብዛዕባ ፍቕሪ ኣቦ ንወዲ ሸውዓተ ግዜ ከም እንብብ የዘኻኽረና (ዮሃንስ 3:35, 5:20, 10:17, 15:9, 17:23, 24, 26)።
ይስሃቅ ድማ ስእሊ ናይቲ መድሓኒ ኣብኡ ዘሎ እዩ መስዋእቲ። ኣብርሃም ንይስሃቅ ኣብቲ ኣምላኽ ዝነገሮ ቦታ ኣብ መሰውኢ ኣንበሮ። እዚ ቦታ እዚ ኣብ ሉቃስ 23:33 እንብቦ የዘኻኽረና፡ «ናብቲ ጎልጎታ ዝተባህለ ቦታ ምስ በጽሑ፡ ኣብኡ ሰቐልዎ።» ደብረ ሞርያ ኣብቲ ጎልጎታ ዝርከበሉ ዝነበረ ተመሳሳሊ ኣኽራን ነበረ። ልክዕ ከምቲ ይስሃቅ ናብቲ ቦታ ዝኸደ፡ ጐይታ ድማ ህይወቱ ከም ጣዕሚ ዘለዎ ሽታ ንኣምላኽ ንምቕራብ ናብቲ ጎልጎታ ዝተባህለ ቦታ ኸደ!
ይስሃቅ ድማ ነቲ ኣገልጋልነት ናይ ጐይታ የሱስ የዘኻኽረና። ይስሃቅ ንእሽቶ ወዲ ኣይነበረን፤ ምናልባት ወዲ ዕስራታት ዓመቱ ዝኾነ መንእሰይ ነበረ። ንኣብርሃም ብቐሊሉ ክስዕሮ ይኽእል ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ንሱ ተገዛኢከም ዝነበረ ንርኢ፡ ከም ኣገልጋሊ ድማ ብምጽዋር ዕንጨይቲ፡ ድሕሪኡ ድማ ክእሰርን ኣብ መሰውኢ ክቕመጥን ፈቒዱ። እዚ ድማ ነቲ ፍጹም ኣገልጋሊ ዝኾነ ጐይታና የሱስ የዘኻኽረና፡ ንሱ ድማ ንፍቓድ ኣቦ ተገዚኡ፡ ክሳብ ሞት፡ ክሳብ ሞት መስቀል'ውን ታኣዚዙ። «ገጹ ናብ የሩሳሌም ክኸይድ ጸኒዑ ገበሮ»፡ «ፍቓደይ ዘይኮነስ፡ ፍቓድካ ይኹን!» ድማ በለ። ኣብ ቁጽሪ 9፡ ከምዚ ኢልና ነንብብ፦
ሽዑ ድማ ናብቲ ኣምላኽ ዝነገሮ ቦታ በጽሑ። ኣብርሃም ድማ ኣብኡ መሰውኢ ሰርሐ፡ ነቲ ዕንጨይቲ ድማ ብስርዓት ኣንበሮ፤ ንይስሃቅ ወዱ ድማ ኣሰሮ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ዕንጨይቲ ኣብ መሰውኢ ኣንበሮ።
ክሳብ እዚ ነጥቢ እዚ ኣብ ዘፍጥረት፡ እቶም መስዋእቲታት ኣብ መሰውኢ ቅድሚ ምቕማጦም ይቕተሉ ነበሩ፡ ይስሃቅ ግን ብህይወት ኣብ መሰውኢ ተነብረ። እዚ ድማ ንሓደ እኳ ህይወት ጐይታ የሱስ ከም ዘይወሰደ የዘኻኽረና። ንሳ ክሰድዳን እንደገና ክወስዳን ስልጣን ነበሮ! ህይወቱ ምእንታና ሃበ!
ሓድሓደ ግዜ ንዝምር፦
ፍቕሪ ናብ መሰውኢ ኣሰረካ፡ ፍቕሪ ኣቦን ናትካን፡ ምእንታና፡ ኦ ፍሉይ መስዋእቲ፡ ምእንቲ ምሳኻ ክንበርህ። ሃብትኻ ኣረከብካ፡ ርእስኻ ብነጻ ሃብካ፡ ህይወትካ ብዘይገደብ ጸጋ፡ ምእንቲ ምሳኻ ክንነብር።
ኣብ መዝሙር 118:27፡ «ንመስዋእቲ ብሓምሳታት ናብ ቐርኒ መሰውኢ እሰርዎ» ኢልና ነንብብ። ጐይታና ብወርቃዊ ሓምሳታት ፍቕሪ ናብ ኣቦን ብብሩራዊ ሓምሳታት ፍቕሪ ናብ ሰብን ተኣሲሩ ነይሩ!
እቲ ድሙስ – እቲ ተካኢ
ኣብ ቁጽሪ 7፡ ይስሃቅ፡ «ገንሸል ንምሕራር መስዋእቲ ኣበይ እዩ?» ኢሉ ይሓትት። እዚ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ንቓል ገንሸል ንመጀመርታ ግዜ እንብቦ እዩ! እዚ ሕቶ እዚ ንልቢ ኣብርሃም ከመይ ጌሩ ከም ዝሰረጾ ክንሓስብ ንኽእል ኢና፡ ንሱ ድማ፡ «ወደይ፡ ኣምላኽ ንርእሱ ገንሸል ንምሕራር መስዋእቲ ከቕርብ እዩ» ኢሉ መለሰ። ይስሃቅ ነቲ ሕቶ ክሓትት እዩ፡ ዮሃንስ መጥምቕ ድማ ድሕሪ ዓመታት ክምልሶ እዩ፡ «እንሆ! ገንሸል ኣምላኽ፡ ንሓጢኣት ዓለም ዘርሕቕ!» ኢሉ እናኣወጀ።
ኣብርሃም ንይስሃቅ ኣብ መሰውኢ ምስ ኣንበሮ፡ ነቲ ካራ ኣልዒሉ፡ ናብ ወዲ ፍቕሩ ክሰድዶ ከሎ፡ መልኣኽ እግዚኣብሔር ካብ ሰማይ ጸዊዕዎ፡ «ኣብርሃም፡ ኣብርሃም!» በሎ። ንሱ ድማ፡ «ኣነ ኣብዚ ኣለኹ» በለ። ንሱ ድማ፡ «ኣብ ልዕሊ እቲ ወዲ ኢድካ ኣይተንብር፡ ወይ ዝኾነ ይኹን ነገር ኣይትግበርሉ፤ ሕጂ ንኣምላኽ ከም እትፈርህ ፈሊጠ ኣለኹ፡ ወድኻ፡ ሓደ ወድኻ፡ ካባይ ስለ ዘይከለኣካ።» ኣብርሃም ኣዒንቱ ኣንቃዕሪሩ፡ «ድሕሪኡ ድማ ሓደ ድሙስ ብቐርኑ ኣብ ቍጥቋጦ ተታሒዙ ነበረ። ኣብርሃም ድማ ነቲ ድሙስ ወሲዱ፡ ኣብ ክንዲ ወዱ ንምሕራር መስዋእቲ ኣቕረቦ። ኣብርሃም ድማ ነቲ ቦታ፡ እግዚኣብሔር የቕርብ እዩ፡ ኢሉ ሰመዮ፤ ከምቲ ሎሚ ዝበሃል፡ «ኣብ ደብረ እግዚኣብሔር ክቐርብ እዩ።» ንይስሃቅ፡ ሓደ ተካኢ ነበረ፡ ብሓይሉ ኣብ እሾኽ ዝተታሕዘ። እዚ ድማ ብሓይሊ ፍጹም ፍቕሩን ምእዛዙን፡ ጐይታ የሱስ ንሓጢኣት፡ ንሞትን ንመቓብርን ከም ዝሰዓረ የዘኻኽረና! ንሱ ተካኢና ነበረ! እቲ ምሕራር መስዋእቲ ንኽብሪ ኣቦ እዩ፡ እቲ ተካኢ ድሙስ ድማ ብዛዕባ ምድሓንና ይዛረብ (1 ጴጥሮስ 1:18-19, 3:18)።
ቁጽሪ 5 ነዚ ምሕራር መስዋእቲ ምስ ኣምልኾ ከም ዘተሓሓዞ ምርኣይ ኣገዳሲ እዩ፡ እዚ ኣብ ቅዱስ ጽሑፋት ንቓል ኣምልኾ ንመጀመርታ ግዜ እንብቦ እዩ። ኣብርሃም ነቲ ድሙስ ከም ምሕራር መስዋእቲ ምስ ኣቕረበ ዝኾነ ይኹን ቃል ኣይተዛረበን! እቲ ኣምልኾ ብዛዕባ እቲ ምሕራር መስዋእቲ ነበረ፡ ብዛዕባ ኣብርሃም ወይ ይስሃቅ ኣይነበረን። ኣምልኾና ብዛዕባና ኣይኮነን። ብዛዕባ ወዲ ክኸውን ይግባእ። ንወዲ ብውልቂ ክነምልኾ ከለና፡ ብህዝቢ ንእኡ ንምምስጋን ክንዳሎ ኢና!
ድሕሪኡ ድማ ነንብብ፦
እግዚኣብሔር ከም ዝበለ፡ ብርእሰይ መሓልኩ፡ እዚ ነገር እዚ ስለ ዝገበርካ፡ ንወድኻ፡ ንሓደ ወድኻ፡ ስለ ዘይከለኣካ፡ ብርግጽ ክባርኸካ እየ፡ ዘርእኻ ድማ ከም ከዋኽብቲ ሰማይን ከም ሓዊ ምድሪ ባሕርን ከብዝሖ እየ፤ ዘርእኻ ድማ ደገ ጸላእቶም ክወርስ እዩ። ብዘርእኻ ድማ ኩሎም ህዝብታት ምድሪ ክባረኹ እዮም፡ ድምጸይ ስለ ዝታኣዘዝካ።
ኣብዚ ንመጀመርታ ግዜ ቓል «ታኣዘዘ» ኣብ ቅዱስ ጽሑፋት ከም ዝተጠቕሰ ንርኢ። ኣብዚ ጽቡቕ ምዕራፍ እዚ፡ ብዛዕባ እቲ ብኣምላኽ ዝተዋህበ ገንሸል ዝዛረበና፡ ፍቕሪ፡ ኣምልኾ፡ ገንሸል፡ ከምኡ'ውን ምእዛዝ ኩሎም ንመጀመርታ ግዜ ተጠቒሶም ኣለዉ። ኩሎም ኣርባዕተ ድማ ምስ ገንሸል ኣምላኽ ተተሓሒዞም ይርኣዩ።
ኣብ መወዳእታ፡ ነቲ ምስ ገንሸል ዘሎ ምትእስሳር፡ እዚ ድማ መርዓት እያ፡ ክንርኢ ንደሊ። ይስሃቅ ናብ ኣብርሃም ምስ ተመልሰ (ስእሊ ትንሳኤ)፡ ርብቃ፡ ሰበይቲ ይስሃቅ፡ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ቁጽሪ 23 ተጠቒሳ ኣላ። ድሕሪኡ ኣብ ምዕራፍ 24፡ ከመይ ጌራ ናብኡ ከም ዝመጸት ንመሃር። እዚ ድማ ቤተ ክርስቲያን ሰበይቲ ገንሸል ከም ዝኾነት የዘኻኽረና። ኣምላኽ ንርእሱ ገንሸል ንምሕራር መስዋእቲ ስለ ዘቕረበ፡ ናብቲ ዘለናዮ ናይ ቀረባ ርክብ ምምጻእና ምዝካር ልብና ዝትንክፍ እዩ!
መንፈሳዊ ጽሑፍ
እቲ ዝተባረኸ ተስፋ
መሰረት ንህይወት ታሕሳስ 29, 2025
መንፈሳዊ ጽሑፍ
ጸጋ ተገሊጹ
መሰረት ንህይወት ታሕሳስ 26, 2025
መንፈሳዊ ጽሑፍ
ቅኑዕ ህያብ ኣብ ቅኑዕ ግዜ
መሰረት ንህይወት ታሕሳስ 25, 2025
መንፈሳዊ ጽሑፍ
እቲ ዝዓበየ ህያብ
መሰረት ንህይወት ታሕሳስ 24, 2025
መንፈሳዊ ጽሑፍ
ህይወት ተገሊጻ
መሰረት ንህይወት ታሕሳስ 23, 2025
መንፈሳዊ ጽሑፍ
ሓደ ኣማላዲ
መሰረት ንህይወት ታሕሳስ 22, 2025
