ግሩም ግብሩ ኺዝከር ገበሮ። እግዚኣብሄር መሓርን መግለጽን እዩ። —መዝሙር 111:4
ምሕረት ብዝስዕቡ ቃላትን መግለጺታትን ክትግለጽ ትኽእል እያ፦ «ርሕራሔ»፣ «ምስጢር»፣ «ናይ ዓሚቕ ፍቕሪ ስምዒት»፣ «ምሕረት» ከምኡ’ውን «ዓቢይ ሓልዮት»።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ን«ምሕረት» ዝምልከት ቀዳማይ ምጥቃስ ኣብ ዘጸኣት 2:6 ይርከብ፣ ከምዚ ድማ ይብል፦ «ከፈተቶ ኸኣ፡ እንሆ፡ ቈልዓ ረአየት። እቲ ሕጻን ይበኪ ነበረ። ንእኡ ኸኣ በኸየሉ፡ እዚ ሓደ ኻብቶም ደቅን ኣንስትን እዩ በለት።» ሓንቲ ኣረማዊት ልዕልቲ፣ ግብጻዊት፣ ንሕጻን ሙሴ ክበኪ ምስ ረኣየቶ ብምሕረት ምምጥቃስ እዚ ሰብኣዊ ጸጋ ንኣምላኻዊ ሰባት ጥራይ ከም ዘይኮነ የመልክት። ይኹን እምበር፣ ኣምላኽ ምሕረት ከም ዝገብር ወይ ብምሕረት ከም ዝምጥቅ ብዙሕ ግዜ ንርኢ፣ እዚ ድማ ንብዙሓት ሰባት ንምሕጋዝ ናብ ተግባር የብጽሖ።
ኣባጊዕ
እዚ ዝስዕብ ሓደ ኻብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት እዩ፦ «ነቶም ህዝቢ ምስ ረአዮም ግና፡ ጓሳ ዜብሎም ከም ኣባጊዕ ተበቲኖም ተጨኒቖም ስለ ዝነበሩ፡ በኸየሎም» (ማቴዎስ 9:36)።
ከምቲ ጽቡቕ ጓሳ ንደኻታት፣ ንዝተበተኑን ንዝጠፍኡን ኣባጊዕ ይምሕር። እዘን ኣባጊዕ እዚኤን ብጨካን ተኹላ – ሰይጣን – ተበቲነን እየን፣ ከምቲ ኣብ ዮሃንስ ተነጊሩና ዘሎ፦ «እቲ ዓሻራይ ግና፡ ጓሳ ዘይኰነ፡ እተን ኣባጊዕውን ናቱ ዘይኰና፡ ተኹላ ኺመጽእ ከሎ ምስ ረአየ፡ ነተን ኣባጊዕ ሐዲጉ ይሃድም፡ እቲ ተኹላ ኸኣ ይሕዝወንን ይብትነንን» (ዮሃንስ 10:12)። ከምኡ’ውን ኣብ ኢሳይያስ 53:6 «ኵላትና ኸም ኣባጊዕ ጠፋእና፡ ነፍሲ ወከፍና ናብ መገዱ ገጽና፡ እግዚኣብሄር ከኣ ኣበሳ ኵላትና ኣብኡ ኣንበረ» ንርኢ።
ንሱ፣ እቲ ጽቡቕ ጓሳ፣ ንዝደኸሙን ንኣናእሽቱን ኣብ ቅድሚኡ ይወስዶም እሞ ናብ ድሕንነት ይወስዶም። እቲ ትጽቢት ንኣይሁዳውያን መራሕቲ ጽቡቓትን ለዋሃትን ጓሶት ክኾኑ እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፣ ንመጓሰ ምሕላው ኣብ ክንዲ ዝገብሩ፣ ሃዲሞም ነተን ኣባጊዕ ንፍቓድ እቲ ክፉእ ተኹላ ገዲፎምወን።
ሕሙማት
ኣብ ማቴዎስ 14:14 እግዚኣብሄር ንሕሙማት ብኸመይ ከም ዝምሓረ ንርኢ፦ «የሱስ ከኣ ወጸ፡ ብዙሕ ህዝቢ ረአየ፡ በኸየሎም ከኣ፡ ንሕሙማቶም ድማ ኣሕወየ።» ንስኻ ወይ ፍቑርካ ሓሚምኩም እንተኾይንኩም፣ እግዚኣብሄር የሱስ ነቲ ሕማም ከም ዝፈልጦ ክትተኣማመኑ ትኽእሉ ኢኹም። ንሱ’ውን ንኣኻን ነቲ ፍቑርካን ይምሕር። ብሓደ ቃል ካብ ቅዱስ ከናፍሩ ክሕውይ ከም ዝኽእል’ውን ተኣማመኑ።
ይኹን እምበር፣ ንሱ ኩሉ ግዜ ብኸምዚ ኣገባብ ከም ዘይኣትው ኣይትረስዑ፣ ከመይሲ ንሱ ንሕማም ንደቁ ንምልማድ ዝጥቀመሉ ግዜያት ኣሎ። ሃዋርያ ጳውሎስ ንጉባኤ ቆሮንቶስ ብዛዕባ እቲ ዘይግብኦም ኣገባብ እንጌራ ዝበልዑሉን ጽዋእ ዝሰተዩሉን ኣብ እዋን ናይ መዘከርታ ኣኼባ ተቓወሞም። ጳውሎስ ከምቲ ዝገብሩዎ ዝነበሩ ኣገባብ፣ «ብዙሓት ኣባኻትኩም ደኻማትን ሕሙማትን እዮም፣ ብዙሓት ድማ ይድቅሱ» (1 ቆሮንቶስ 11:30) በለ። እብራውያን 12:6-7 ከምዚ ይብለና፦ «እግዚኣብሄር ንዝፈትዎ ይቐጽዖ፣ ንዝቕበሎ ወዲ ኸኣ ይገርፎ። ምቕጻዕ እንተ ተጻዊርኩም፣ ኣምላኽ ከም ደቁ ይገብረኩም እዩ፣ ከመይሲ ኣቦ ዘይቐጽዖ ወዲ መን እዩ?»
ገሊኦም ሕማማት ብቐንዱ ንኽብሪ ኣምላኽ እዮም፣ ከምቲ ኣብ ዮሃንስ 9:1-3 ተነጊሩና ዘሎ፦ «የሱስ ክሓልፍ ከሎ፡ ሓደ ኻብ ማሕጸን ኣዲኡ ዐውር ዝነበረ ሰብኣይ ረአየ። ደቀ መዛሙርቱ ኸኣ፡ መምህር፡ እዚ ሰብኣይ እዚ ወይስ ወለዱ፡ ዐውር ኰይኑ ኺውለድሲ፡ መን እዩ ዝበደለ፧ ኢሎም ሓተትዎ። የሱስ ከኣ፡ ንሱ ኣይበደለን፡ ወለዱውን ኣይበደሉን፡ ግናኸ ግብሪ ኣምላኽ ኣብኡ ምእንቲ ኺግለጽ እዩ፡ ኢሉ መለሰሎም።» ኣምላኽ ካብ ጥዑያት ኮይንና ካብ እንገብሮ ንላዕሊ፣ ሓሚምናን ተገዲፍናን ክንህሉ ዓቢይ ክብሪ ዝቕበለሉ ግዜያት ኣሎ (2 ቆሮንቶስ 11:7-10 ኣስተብህሉ)።
ጥሙያት
እግዚኣብሄር የሱስ ንጥሙያት ምሕረት ገበረ፦ «የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ጸዊዑ፡ ንህዝቢ እምሕሮም፡ ከመይሲ ንሳቶም ሰለስተ መዓልቲ ምሳይ ጸኒሖም፡ ዚበልዕዎ የብሎምን፡ ኣብ መገዲ ኸይደኽሙ ኸኣ፡ ጾሞም ክሰዶም ኣይፈቱን፡ በለ» (ማቴዎስ 15:32)። ንስኻ ንስጋዊ/ተፈጥሮኣዊ ምግቢ ትጥሚዶ? እግዚኣብሄር የሱስ ብምሕረት ይርእየካ እሞ ብኸመይ ከም ዝስምዓካ ይፈልጥ፣ ከመይሲ ንሱ’ውን ጠሚዩ ነይሩ። ማቴዎስ 4:1-2 ከምዚ ይብል፦ «ሽዑ የሱስ ብመንፈስ ናብ በረኻ ተወስደ፡ ብሰይጣን ኪፍተን። ኣርባዓ መዓልትን ኣርባዓ ለይትን ምስ ጾመ ኸኣ፡ ድሕሪኡ ጠመየ።» እዚ ንእግዚኣብሄር የሱስ ንነዊሕ ግዜ ብዘይ ምግቢ ክጸንሕ ዓቢይ ግዜ እዩ ነይሩ! ሰብ ስለ ዝነበረ፣ ድሕሪኡ ጠመየ።
ውድእ ኣንባቢ፣ እግዚኣብሄር የሱስ ምሉእ ሰብን ምሉእ ኣምላኽን ምዃኑ ኣስተብህል። ንሱ ፍርቂ ሰብን ፍርቂ ኣምላኽን ኣይኮነን፣ ኣይፋሉን፣ ኣይፋሉን፣ ኣይፋሉን። የሱስ ምሉእ ብምሉእ ሰብን ምሉእ ብምሉእ ኣምላኽን እዩ፣ ስለዚ ድማ ንኣኻ ብቑዕ ዝኾነ ክህበካ ይኽእል እዩ።
ዕውራት
ኣብ ማቴዎስ 20:34 እግዚኣብሄር የሱስ ንዕውራት ብኸመይ ከም ዝምሓረ ንርኢ፦ «የሱስ ከኣ በኸየሎም፡ ኣዒንቶም ድማ ተንከፈ፡ ብኡብኡ ኸኣ ኣዒንቶም ተኸፍታ፡ ሰዐብዎ ድማ።» ንስኻ ብስጋዊ መገዲ ዕውር ወይ ራእይካ ዝጎደለ እንተኾይንካ፣ እግዚኣብሄር የሱስ ንኹሉ ሽግርካ ከም ዝስምዖ ፍለጥ። እግዚኣብሄር የሱስ ኣብዚ ክመላለስ ከሎ፣ ኣብ ቅድሚኡ ሓደ’ኳ ዕውር ኮይኑ ዝተረፈ ኣይዝክርን፣ ከምኡ’ውን ንሓገዝ ዝጸውዑ ራእዮም ክቕበሉ ዘይከኣሉ ኣይነበሩን።
ይኹን እምበር፣ ንሱ ከሕውዮ ዝፈትዎ ዝዓበየ ዕውርነት ኣሎ። እዚ ድማ ንወዲ ኣዳም ዝጸልዎ ዕውርነት እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ 2 ቆሮንቶስ 4:3-4 ይጠቕሶ፣ ከምዚ ድማ ጸሓፈ፦ «ወንጌልና ተሰዊሩ እንተሎ ግና፡ ነቶም ዚጠፍኡ እዩ ተሰዊሩ ዘሎ። ንኣቶም፡ ኣምላኽ እዛ ዓለም እዚኣ፡ ብርሃን ወንጌል ክብሪ ክርስቶስ፡ ንሱ ኸኣ ምስሊ ኣምላኽ እዩ፡ ከይበርሃሎምሲ፡ ኣእምሮ እቶም ዘይኣምኑ ኣዕወሮ።» ኣዕሩኽ፣ እዚ ናይ ኣእምሮ ዕውርነት ካብ ዕውርነት ናይ ተፈጥሮኣዊ ኣዒንቲ እዝግ ዝኸፍአ እዩ። ኩላትና ከም በርጢሜዎስ ንእግዚኣብሄር ንሓገዝ ዝጸውዐ፣ ንሱ ድማ እንታይ ከም ዝደሊ ምስ ሓተቶ፣ «ጐይታይ፡ ኣዒንተይ ክረክብ» (ሉቃስ 18:41) ኢሉ ዝመለሰ ንኹን።
ሓዘንተኛታት
እቲ ናይ መወዳእታ ናይ ምሕረት መርኣያ ብእግዚኣብሄር ንሰባት ከም ዝምሕር ክገልጾ ዝደሊ፣ ንሓዘንተኛ መበለት ኣብ ናይን ምሕረት ምስ ገበረ እዩ። ሉቃስ 7:13 ከምዚ ይብለና፦ «እግዚኣብሄር ምስ ረአያ፡ በኸየላ፡ ኣይትብከዪ ድማ በላ።» ምናልባት ንስኻ መበለት ወይ መበለት ኢኻ፣ ወይ ምናልባት ኣቦ ዘይብልካ ወይ ኣደ ዘይብልካ ኢኻ። ምናልባት ብፍቕሪ ዝፈቐርካዮ ሰብ ሞይቱ ክኸውን ይኽእል እዩ። እግዚኣብሄር ንስቓይካ ይስምዖ፣ ከመይሲ ንሱ ባዕሉ ላዛሮስ ዝተባህለ ጽቡቕ ዓርኪ ነይርዎ፣ ንሱ ድማ ብኸቢድ ሓሚሙ ብመወዳእታ ሞተ። ላዛሮስ ምስ ሞተ ኣርባዕተ መዓልቲ ጸኒሑ፣ የሱስ ሓንቲ ኻብ ኣሓቱ፣ ማርያም፣ ረኸበ። «የሱስ ከኣ ንሳ ኸም እትበኪ፡ ምሳኣ ዝመጹ ኣይሁድውን ከም ዚበኽዩ ምስ ረአየ፡ ብመንፈሱ ጐነጨ፡ ተጨነቐ ድማ። ኣበይ ኣንበርኩምዎ፧ ድማ በለ። ንሳቶም ከኣ፡ ጐይታይ፡ ንዓ እሞ ርአ፡ በልዎ። የሱስ በኸየ። ሽዑ ኣይሁድ፡ እንሆ፡ ከመይ ከም ዝፈትዎ፡ በሉ!» (ዮሃንስ 11:33-36)።
እግዚኣብሄር የሱስ ንስቓይካ ከም ዝስምዖ ብምሉእ እምነት እብለካ። ንሱ ብምሉእ ይርድኦ እሞ ብዛዕባኡ ሓደ ነገር ክገብር እዩ። ንሞት ናብቲ ሓይዚ ሓዊ ክድርብዮ እሞ ንዘለኣለም ከጥፍኦ እዩ (ራእይ 20:14)።
ምትብባዕ ንዓና
ኣብ ኩሎም ኣርባዕተ ወንጌላት ንስራሕ ምሕረትን ፍቕርን ናይ እግዚኣብሄር ንርኢ። እዚ ኣብ መስቀል ዓቢይ ስቓይ ክቕበል ከሎ’ውን ተገሊጹ። ንኣብነት፣ ንሱ ንኣዲኡ ንዮሃንስ ሃዋርያ ምሕላዋ ኣረጋጊጹን ኣረኪቡን (ዮሃንስ 19:26-27)።
ደቀ መዛሙርቲ ከም ጐይታኦም ክኾኑ ጽቡቕን ቅኑዕን እዩ። ሉቃስ 6:40 ከምዚ የዘኻኽረና፦ «ደቀ መዛሙርቲ ካብ መምህሮም ኣይበልጹን፡ ኩሉ ፍጹም ዝኾነ ግና ከም መምህሩ ክኸውን እዩ።» «ብመወዳእታ ኸኣ፡ ኩላትኩም ሓደ ሓሳብ ዘለኩም ኩኑ፡ ንሓድሕድኩም ተራሕርሑ፡ ከም ኣሕዋት ተፋቐሩ፡ መሓርቲ ኩኑ፡ ለዋሃት ኩኑ፡ ክፉእ ኣብ ክንዲ ክፉእ፡ ወይስ ጸርፊ ኣብ ክንዲ ጸርፊ ኣይትመልሱ፡ ግናኸ… በረኸት፡ በረኸት ክትወርሱ ምእንቲ፡ ናብዚ ኸም እተጸዋዕኩም ፈሊጥኩም፡ ባርኹ» (1 ጴጥሮስ 3:8-9)።
ሓደ ሓሳብ – ሓሳብ እግዚኣብሄር – ምህላው ንሓድሕድና ምሕረት ክንገብር ክመርሓና እዩ። «ምሕረት እግዚኣብሄር ኣይትውዳእን፡ ኩሉ ንግሆ ሓድሽ እዩ» (ሰቆቃው ኤርምያስ 3:22-23)፣ እቲ ድሕሪኡ ዘሎ ምኽንያት ድማ ፍቕሪ ክኸውን ኣለዎ። እዚ ፍቕሪ ብሰብኣዊ ኣገባብ ኣይኮነን፣ ግናኸ ፍቕሪ ከምቲ ኣብ መለኮታዊ ዝምድናታት ናይ ስድራቤት ኣምላኽ ዝተኣሳሰረ እዩ። መለኮታዊ ፍቕሪ ንክርስትያን ለዋህን ትሑት ኣእምሮ ዘለዎን ክኸውን ክመርሖ እዩ፣ ከምኡ’ውን ንስቓይ ካልኦት ክስምዓና ከሎ ንርእስና ክንርስዕ ክመርሓና እዩ። ስለዚ ክርስቶስ፣ ብዛዕባ ናይ ገዛእ ርእሱ ምቾት ወይ ድሕንነት ከይሓሰበ፣ ሰባት ክቐትልዎ ናብ ዝደለዩሉ ቦታ ክኸይድ፣ ምስ ክልተ ሓዘንተኛ ኣሓት ክበኪ (ዮሃንስ 11:8,35)። ናይ ግብራዊ ህይወትና ኣብ ክርስትያናዊ ክበብ ብበረኸት ክንወርስ ከም ዝተጸዋዕና ብዝብል ሓቂ ክመሓደር ኣለዎ። ብፍቕሪ ዝበለጸትና ጸጋ ብዝብል ስምዒት፣ ካልኦት እንተ በደሉና’ውን ክንባርኽ ድሉዋት ክንከውን ኣለና። እዘን ቀሊላት ትእዛዛት እንተ ተፈጺመን፣ ልዕልናን ፍቕርን ክርስቶስ ክግለጽ ነይሩ! ኣብዛ ዓለም ትሑት ኮይኑ፣ ብመለኮታዊ ፍቕሪ ዝመልአ ልቢ ተመሪሑ፣ ኢዱ ብምሕረት ኩሉ ግዜ ይዝርግሕ ነይሩ። —ሃሚልተን ስሚዝ (ካብ ቀዳማይ መልእኽቲ ጴጥሮስ ዝተወስደ)
