ታሊታ ቁሚ፡ ኣርባዕተ ኣራማይስጢ ሓረጋት ንክርስቶስ ዝገልጻ

ብ፡ ኣልፍሬድ ኢ. ቡተር

ሓደ ሰብ ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ እቲ ስለምንታይ መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ወንጌል ማርቆስ እዚኦም ኣርባዕተ ኣጋጣሚታት፡ ቃላት ጐይታ የሱስ ብትክክለኛ ቋንቋኡ ተዛሪቡ ከም ዝተሓዘ፡ ይሓስብ ነይሩ። ኣነ ቐረባ ግዜ፡ ነፍሲ ወከፍ እዚኦም ናይ ብርቱዕ ቅርበት ፍጻሜታት ምዃኖም ተረዲኡኒ። ንኣቶም ንርአ።

“ታሊታ ቁሚ”

ኣብ ማርቆስ 5:35–43፡ ሞትን ምትንሳእን ጓል ያኢሮስ ኣሎና። እተን ዘስካሕክሓ ቃላት

“ጓልካ ሞይታ እያ” ንያኢሮስ ከም ዝተነገራኦ፡ ጐይታ የሱስ ብቕጽበት ኣብ ጥቓኡ ብቃላት ምጽንናዕን ምትብባዕን ነበረ፡ “ኣይትፍራህ፡ ጥራይ እመን።” እዚ ኣብ ግዜ ብርቱዕ ሓዘንን ጭንቀትን ቅርበት መድሓኒና ክንረክብ ከም እንኽእልን ካብኡ ድማ ነቲ ኣብቲ ኩነታት ዝድግፈና ሓገዝ ክንቅበል ከም እንኽእልን የርኢ። ንሱ ምስ ያኢሮስ ናብቲ ቦታ ሞት ይኸይድ፡ ኩሉ ዘይምእማንን ምጽራፍን ድሕሪ ምውጻኡ፡ ግን ነቦን ኣደን ሰለስተ ፍሉያት ደቀ መዛሙርትን ምስኡ ይወስድ።

ነታ ጓል ብኢዳ ሒዝዋ፡ ታሊታ ቁሚ ድማ በላ።

ኣብ ትሕቲ ሕጊ፡ ሓደ ኣይሁዳዊ ንምዉት ስጋ እንተተንከፈ፡ ንሳ ኸኣ መንፈሳ ስለ ዝወጸኣ ሞይታ ነበረት (ሉቃስ 8:55)፡ ነቲ ሰብ ንሸውዓተ መዓልቲ ርኹስ ይገብሮ ነበረ። ይኹን እምበር፡ መድሓኒ ግን ከምኡ ኣይነበረን፡ ከመይሲ ብሓጢኣትን ሳዕቤናቱን ክረክስ ኣይከኣለን፡ ግን ብዘይገደብ ጸጋ፡ ናብቲ ሓጢኣት ዘምጽኣና ቦታ ወረደ፡ ክሳብ ኣብ መስቀል ንሞት ምሓዝ። እዚ ጽቡቕ ተግባር ናይ ነታ መንእሰይ ጓል ኢዳ ምሓዝ፡ ናይ ብርቱዕ ቅርበት እዩ፡ ነተን ኣብ ሉቃስ 10:33 ዘለዋ ቃላት ድማ የርኢ፡

እናኸደ፡ ናብቲ ዝነበሮ በጽሐ።

"ኤፍፋታ”

ኣብ ማርቆስ 7:31–37፡ ምሕዋይ እቲ ጸማም ዝነበረን ኣብ ምዝራቡ ዕንቅፋት ዝነበሮን ሰብ ኣሎና፡ ሓደ ዘሕዝን ኣካላዊ ኩነታት፡ ንሳቶም ሓዘን ዝመልኦም ስነ-ምግባራዊ ሳዕቤናት ኣለዎም፡ እዚኦም ድማ ኣብቲ ግዜ እቲ ንህዝቢ እስራኤል ባህርያዊ ነበሩ፡ ግን ንኹሉ ነቲ መድሓኒ ዘይፈልጥ እውን ሓቂ እዩ። እስራኤል፡ ኣብ ትሕቲ ሕጊ፡

“ቃላት ኣምላኽ” ተዋሂቦም ብጣዕሚ ፍሉያት ነበሩ፡ ግን ብዘይምእማን ጸማማት ኮይኖም ነበሩ፡ ስለዚ ኸኣ ንኣምላኽ ብምስጋናን ኣምልኾን ምላሽ ኣይነበረን። ከምኡ እዩ ምስናይና እንተዘይሰማዕናን ወንጌል እንተዘይኣመንናን፡ ከመይሲ፡

ብዘይ እምነት ንእኡ ባህ ምባል ኣይከኣልን እዩ (እብራውያን 11:6)።

ካብቲ ህዝቢ ወሲዱ ናብ ሓደ ወገን ኣውጺኡ፡ ኣጻብዑ ናብ ኣእዛኑ ኣእተወ፡ ተፍአ ድማ፡ ንልሳኑ ድማ ተንከፈ፤ ናብ ሰማይ ድማ ርእዩ፡ ኣንፈሰ፡ ኤፍፋታ ድማ በሎ።

እንደገና፡ ነቲ ድኻ ሰብ ካብቲ ዘይኣምን ህዝቢ የርሕቖ፡ ከመይሲ እዚ ህዝባዊ ጉዳይ ዘይኮነስ፡ ውልቃዊን ቅርባዊን እዩ። ድሕሪኡ ጐይታ የሱስ ኣጻብዑ ናብ ኣእዛን እቲ ሰብ የእቱ። እዚ ኣብዚ ወንጌል እዚ ብዛዕባ ኣጻብዕ ጐይታ ዝተጠቕሰ ሓደ ጥራይ እዩ፤ ብሓቂ ሓደ ካልእ ጥራይ ኣሎ፡ ኣብ ዮሃንስ 9። ብዛዕባ እዚ ፍጻሜ ብቑዕ ምዝራብ ክንደይ ዘይከኣል ምዃኑ፡ ኣብ ኣእምሮና ንወዲ ኣምላኽ፡ ሓደ ኣጻብዑ ናብ ነፍሲ ወከፍ ኣእዛን እቲ ሰብ እናኣእተወ፡ ድሕሪኡ እናተፍአን ተፍኡ ኣብ ልሳን እቲ ሰብ እናገበረን፡ ንባዕሉ ምስቲ ኩነታት ብኣጻብዑ እናኣተሓሓዘ፡ ገለ ካብ ባዕሉ ኣብ ልሳኑ እናገበረን ምግላጽ። ካብዚ ንላዕሊ ዝቐረበ ነገር ክሓስብ ኣይከኣልን እየ፦ ኣምልኾን ኣድናቖትን የውጽእ። ድሕሪኡ "ኣንፈሰ" ይብል ኣሎ። ሓደ ቃል ንዓሚቕ ሓዘን ዝገልጽ፡ ከመይሲ ሓጢኣት ንኣምላኽ ኩሉ ነገር ከም ዘበላሸዎ ይስምዖ፡ ድሕሪኡ ድማ "ኤፍፋታ፡ ማለት፡ ተኸፈት" ይብል።

“ኣባ”

ኣብ መግለጺ ማርቆስ ብዛዕባ ስቓይ ጐይታ ኣብ ጌተሴማኒ፡ ንኣቡኡ ክዛረብ ከሎ፡ ነቲ ቃል

“ኣባ” (14:36) ይጥቀም። እዚ ኣዘራርባ፡ “ብኣፍ ህጻናት ዝተሰርሐ ቃል እዩ፡ ዘይተመራመረ እምነት ድማ የርኢ” (ደብልዩ. ኢ. ቫይን)። ኣብ ፍቕዲ 33 ከም ዝበለ "ብጣዕሚ ተገረመ፡ ብጣዕሚ ድማ ሓዘነ" ንብል። እቲ ቃል ተገረመ ካብ ሓደ "ዘይንቀሳቐስ" ማለት ካብ ዝብል ሱር ዝመጸ እዩ፡ ብዙሕ ግዜ ድማ ምስ "ሽበራ" ይተሓሓዝ፤ ብጣዕሚ ምሕዛን ድማ ናይ ዓሚቕ ጭንቀት መግለጺ እዩ። ብዛዕባ እዚኦም ቃላት፡ መንፈስ ቅዱስ ነቲ ኣብ ቅድሚኡ ዝነበረ ነገር ኣብ ቅዱስ ሰብነቱ ዘሕደሮ ጽልዋ ንምግላጽ ዝጥቀመሉ፡ ክዛረብ ይፈርህ እየ፡ ከመይሲ ንሳቶም ከምዚ ዝበለ ብርቱዕ ስምዒታት ዝሓዙ እዮም፡ ካብ ምስትውዓልና ንላዕሊ እዮም። ስለዚ

“ንእሽቶ ናብ ቅድሚኡ ኸደ፡ ኣብ ምድሪ ድማ ወደቐ።” እዚ ነቲ ንጴጥሮስ ዝበሎ ቃሉ የዘኻኽረና፡ “ሕጂ ክትስዕበኒ ኣይትኽእልን ኢኻ”፡ ከመይሲ ናብቲ ናብ መስቀል ጥራይ ዝመርሕ ዝነበረ ናይ መወዳእታ መገዲ ይኣቱ ነበረ፡ ኣብኡ ኸኣ ሓደ እኳ ክሰንዮ ኣይከኣለን። ገና ግን ንኣቡኡ ክዛረብ ከሎ፡ ብጣዕሚ ጣዕሚ ዘለዎ ቅልልን ቅርበትን ይዛረብ። ስለዚ ኣብ ሮሜ 8:15 ከምዚ ዝብል ምንባብ ክንደይ ዘገርም እዩ፡

ግን መንፈስ ውሉድነት ተቐቢልኩም ኢኹም፡ ብእኡ ኸኣ ኣባ፡ ኣቦ፡ ኢልና ንጽውዕ።

ናብ ዝምድና ደቁ ስለ ዝኣተናን ባህሪይ እቲ ዝምድና ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ስለ ዘሎናን፡ ናብቲ ናቱ ዝነበረ ቅርበት ክንኣቱ ንኽእል ኢና፡ ከም ሰብ ኣብ ታሕቲ፡ ነቦ ድማ በዚ ሓደ ቃል፡ "ኣባ"፡ ክንጽውዖ ንኽእል ኢና።

"ኤሎሄ፡ ኤሎሄ"

ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ማርቆስ 15:34 ከምዚ ዝብል ንብብ፡

ኣብ ትሽዓተ ሰዓት ድማ የሱስ ብዓብዪ ድምጺ ጨደረ፡ ኤሎሄ፡ ኤሎሄ፡ ላማ ሳባኽታኒ በለ።

ኣብታ ቅድሚኣ ዘላ ፍቕዲ፡ ብዛዕባ እቲ ንሰለስተ ሰዓታት ኣብ ልዕሊ ኩላ ምድሪ ዝነበረ ጸልማት ንብብ፡ ከመይሲ ሓደ እኳ ሰብኣዊ ኣእምሮ ኣብቲ ኣብ መንጎ እቲ ፍጹም ሰብን ኣምላኹን ኣብተን ሰዓታት ዝካየድ ዝነበረ ነገር ክኣቱ ኣይከኣለን። ፍቕድታት 1ን 3ን ናይ መዝሙር 22፡ ነቲ ንእኡ እተን ናይ ብርቱዕ ስምዒት ቃላት ከም ዝዛረብ ዝገበሮ፡ ከምኡ እውን ነቲ ዝጻወሮ ዝነበረ ብርቱዕ ኣካላዊ ስቓይ ንምስትውዓል ንእሽቶ ይሕግዘና። ስለምንታይ እዩ ኣምላኹ፡ ንእኡ ብእምነት ዘገልገሎ፡ ዝሓደጎ? ኣብ ፍቕዲ 3፡ ነቲ ዓሚቕ ሕቶ መልሲ ይህብ፡ "ግን ንስኻ ቅዱስ ኢኻ።" ስለዚ፡ ብፍጹም ጽድቂ፡ ንኣምላኽ ብምሕዳጉ የጽድቖ፡ ከመይሲ "ሓጢኣት ኮይኑ" ነበረ፡ ሓጢኣትና ድማ ኣብ ስጋኡ ኣብ ኦም ይጸውር ነበረ።

እንደገና፡ እቲ ናይቲ ካብ ኣፉ ኣብተን ናይ ዓሚቕ ስቓይ ሰዓታት ዝወጸ ቃላት ምሕላው፡ ነቲ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ቅድሜና ከምጽኦ ዝደሊ ቅርበት የርእየና፡ ብኽብሪ ግን ብኣምልኾ፡ ነቶም ቅዱሳት ስቓያት እናሓሰብና።