ክርስቶስ ንጉስ ምዃኑ ምግንዛብ፡ ኣብ መንግስቱ ዘሎና ቦታና

ንሓደ ምእመን እግዚኣብሔር የሱስ ጐይታን መድሓንን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንጉስና እውን እዩ። ንሕና፡ ንዕኡ ከም መድሓንን ጐይታን እንፈልጦ፡ ብምትእስሳር ምስ ማሕበርን ቤት ኣምላኽን ንፈልጦ ኢና፡ ግናኸ ብዛዕባ መንግስቱን ኣብኣ ዘሎና ቦታናን ገለ ክንፈልጥ የድልየና እዩ። ምስ እግዚኣብሔር የሱስ ከም መድሓኒና፡ እቲ ምእንታና ዝሞተን ንሓጢኣትና ፍርዲ ኣምላኽ ዝጸወረን፡ ዘሎና ርክብና ብጽቡቕ ንፈልጦ ኢና። ከም ጐይታ፡ እቲ ጐይታይ ዝኾነ፡ ኣብ ኣገልግሎተይ ንዕኡ ተሓታቲ ዝኾንኩሉን ብእኡ ድማ ኩሉ በረኸተይ ዝፈስስን፡ ንፈልጦ ኢና። ከም ርእስና ኣብ ዕለታዊ ህይወተይ ይመርሓኒን መንፈሳዊ ምግቢን ጥበብን ይህበኒን እዩ። ግናኸ ከም ንጉሰይ፡ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ኣብ ጉዳያተይ ስልጣን ዘለዎ፡ ንባህርየይ ኣብ ቅድሚ ሰባት ዝመርሕሉ ደረጃታት ዘውጽእ፡ ከም ኣምባሳደር ድማ ንመንግስቱ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ንኽውክል ዝሾመኒ፡ እፈልጦዶ እየ፧

እታ እግዚኣብሔር ንጉሳዊ መሰላቱ ዘለዎ መንግስቲ ብብዙሕ ስማት ትፍለጥ፡ ግናኸ ብብዝሒ ከም መንግስቲ ኣምላኽ ትፍለጥ። ናብዛ መንግስቲ እዚኣ ምእታው ሎሚ—ድሕሪ ሞቱን ትንሳኤኡን ናብ ሰማይ ምዕራጉን—ብምእማን እዩ። እቲ ምእማን ሓቀኛ ይኹን ኣይኹን፡ ንዜጋታቱ ምስ መንግስታዊ ሕግታትን ስርዓታትን እታ መንግስቲ ክሰማምዑ የድልዮም፡ ኣብ ህዝባዊ ምቕራቡ ድማ ኣብ ሰማይ (ንምእመን) ወይ ኣብ ምድሪ (ንሓደ ተኣማኒ) ብፍርዳዊ መርመራ ተሰንዩ እዩ።

ታሪኻዊ መሰረት ንጉሳዊ ግዝኣት

ቀዳማይ ዝተዋህበ ግዝኣት

ኣምላኽ ንኣዳም ኣብ ገነት ኤደን ንጉሳዊ ስልጣናት ኣቚሙ፡ ንሱ ዝፈጠሮ ፍጥረት ክገዝእ ስልጣን ምስ ሃቦ። እቲ ቀዳማይ ሰብ ከም ዝፈሸለን ሓጢኣት ናብ ዓለም ከም ዝኣተወን ንፈልጥ ኢና፡ ግናኸ ምፍሻል ኣዳም ንፍጹም ሰብ ኣምላኽ፡ ንጐይታና የሱስ ከም ኣብ መዝሙር 8:5-8 ዝተገልጸን ኣብ እብራውያን 2:7-8 ዝተደገመን፡ የብርህ።

ሃገራዊት መንግስቲ እስራኤል

ኣምላኽ ድሕሪኡ ንደቂ እስራኤል ካብ ግብጺ ምስ ኣውጸኦም ኣብዛ ዓለም እዚኣ ሃገራዊት መንግስቲ ኣቚሙ፡ ኣብታ መንግስቲ እቲኣ ድማ ቀጥታዊ ግዝኣት ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ እታ ምድራዊት ሃገር ኣሎና (ዘጸኣት 15:16-18)። ከም ንጉስ ሕግታትን ስርዓታትን ሃቦም፡ መኮነናት ሾመ፡ ጉዳያቶም ድማ ኣሰናሲሉ ምንቅስቓሳቶም ብበረኻን ናብ ምድርን መርሖም። ድሕሪኡ እቶም ህዝቢ ምድሮምን ከተማታቶምን ምስ ረኸቡ ንጉስ ባዕሎም ክሾሙ ደለዩ። ሳሙኤል፡ ፈራድን ነብይን ኣምላኽ፡ ነዚ ተቓወሞ፡ ግናኸ እቶም ህዝቢ ኣይሰምዕዎን፤ ኣምላኽ ንሳሙኤል ከም ዘይነጸግዎ እሞ ንዕኡ ከም ዝነጸግዎ ኣነጺሩ ገለጸ (1 ሳሙኤል 8:7)። ንጉስ እቶም ህዝቢ፡ ሳኦል፡ ጥፍኣት ኮነ፡ ግናኸ ድሕሪኡ ኣምላኽ ንወኪል ንጉሱ ዳዊት ቀብኦ፡ ብኪዳን ድማ ብድሕሪ ልቢ ኣምላኽ ዝነበረት መንግስቲ ኣቚሙ። ኣምላኽ ስድራቤት ዳዊት ንጉሳዊ መስመሩ ከም ዝኾኑ ኣወጀ፡ እታ ምድሪ ድማ ዓባይ ከም ዝኾነትን ኩሎም ጸላእቲ ብሓይሊ ኣምላኽ፡ ብንጉስ ዝተዓየ፡ ከም ዝተኣልዩን ንርኢ። ድሕሪኡ ድማ ግርማ ኣምላኽ ኣብ ወዲ ዳዊት፡ ሰሎሞን፡ ብእኡ ድማ ተራእየ፡ ግዝኣቱ ምስ ተኸተለ፡ እቲ ግርማዊ ቤተ መቕደስ ድማ ንመንበሪ ኣምላኽን ንምግላጽ ግርማኡን ተሰርሐ። ሽኪና ግርማ።

ኣህዛባዊ መንግስታት

ኩሉ ንዘርኢ ዳዊት ተረጋጊጹ ነበረ፡ ግናኸ ፈሸሉን ሕግን ስርዓትን ኣምላኽ ኣይተኸተሉን፡ ንመጠንቀቕታታቱ ብነብያቱ ኣይሰምዕዎን። ኣምላኽ ብፍርዲ ኣተወ፡ ኣብ ትሕቲ ናቡከደነጾር ድማ ንኣህዛብ ግዝኣት ሃቦም፡ ንምግዛእ ድማ መሰሎም ኣቚሙ፡ ግናኸ መሰላቱ ኣይሓደገን። (ዳንኤል 2:37-38)። ኣምላኽ ነዛ ኣህዛባዊት ሃገር እዚኣ ከም መንግስቱ ኣይቖማን ወይ ኣይፈልጣን፡ መስዋእትን ሕግታትን እውን ኣይሃባን፤ ብሓቂ ሓደ ካብቶም ቀዳሞት ተግባራት እታ ሓዳስ መንግስቲ ጣኦታዊ ኣምልኾ ምምስራት ነበረ። ግናኸ ኣብ መወዳእታ እቲ ነዛ ኣህዛባዊት መንግስቲ እዚኣ ዘቚም ትንቢት ንሓሳብ ኣምላኽ ኣብ ዳንኤል 2:44-45 ተገሊጹ ንርኢ። ሎሚ ናብ ምፍጻም እዚ ኣብ መንግስቲ ክርስቶስ ኣብ ምድሪ ንጥምት፡ እቲ "ግዜያት ኣህዛብ" ምስ ዝዛዘም እሞ እቲ ንጉስ ካብ ሰማይ መንግስቱ ካብ የሩሳሌም ምስ ዘቚም፡ ሽዑ ኩላ ዓለም ብመወዳእታ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ክትከውን እያ።

ምቕራብ ንጉስ ኣብ ምድሪ

ኣብዚ ግዜ ኣህዛባዊ ግዝኣት እቲ ንጉስ መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ተቐሪቡ ነበረ (ማቴዎስ 1-4)። ኣብ ማቴዎስ 2:2 ንረክብ፦

"እቲ ዝተወልደ ንጉስ ኣይሁድ ኣበይ ኣሎ፧ ንሕናኸ ጽዋእኡ ኣብ ምብራቕ ርኢና ኢና፡ ክንሰግደሉ ድማ መጺእና ኢና።"

ጽቡቕ ኣስተብህል፡

ንሱ ንጉስ ኮይኑ ተወሊዱ እዩ፡ ንጉስ ክኸውን ዝተወልደ ኣይኮነን።

ዮሃንስ መጥምቕን ሕግታት መንግስትን

ጐይታና የሱስ ንመንግስቱ ከም መሲሕ እስራኤል ክጠልብ ናብዛ ምድሪ እዚኣ መጸ፡ ምቕራቡ ድማ ይስዕብ። ዮሃንስ መጥምቕ፡ ከም ቀዳማይ፡ መንግስቲ ሰማያት ቀሪባ ከም ዘላ ይእውጅ፡ ንህዝቢ ኣይሁድ ድማ ንኽንስሑን ንዕኡ ንኽዳለዉን ይጽውዕ፡ ሓደ እግዚኣብሔራዊ ዝተረፈ ድማ ነዚ ምስክርነት እዚ ዝተቐበሉን ዝተጠመቑን ይርአ። ኣብ ማቴዎስ 5-7 እቲ መንግስቲ እትመሓደረሉ ሕግታት ወይ ስርዓታት የውጅ፡ ንሰባት ድማ ምስ ሰብን ምስ ኣምላኽን፡ ንሱ ከም ኣቦ ኣብ ሰማይ ዝገልጾ፡ ቅኑዕ ርክብ ክህልዎም ይምህር። ኣብዚ ንመግለጺ መንግስቲ ኣምላኽ ንመጀመርታ ግዜ ተጠቒሱ ንረክብ፡ እዛ መንግስቲ እዚኣ ድማ ከም ኣብ ብሉይ ኪዳን ብጂኦግራፍያዊ ወይ ብኣካላዊ መገዲ ዘይኮነስ፡ ብሞራላዊ መገዲ፡ ማለት ኣብ ባህርይና፡ ከም ዝተገልጸት ንጹር እዩ፦

"ጽድቂ፡ ሰላምን ሓጐስን ብመንፈስ ቅዱስ"

ፍቓድ ኣምላኽ ዝርአሉ ቦታ እዩ።

መንግስቲ ሰማያት ኣብ ማቴዎስ

ኣብ ወንጌል ማቴዎስ ንመጽሓፍ ፍልልይ ዝህቡ ክልተ መግለጺታት ኣሎና፡ ማለት "መንግስቲ ሰማያት ወይ ሰማያት" ከምኡ እውን "ሰማያዊ ኣቦ ወይ ኣቦ ኣብ ሰማይ።" እቲ ቀዳማይ ቃል ብፍላይ ኣብ ማቴዎስ ይርከብ፡ ምስ ምቕራብ ንጉስ ኣብዛ ወንጌል እዚኣ ድማ እዚ ንግዝኣት ሰማይ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ከም ዝገልጽን ንዳንኤል 4 ከም ዘረጋግጽን ንርድእ። ካብ ኣርባዕተ ምጥቃስ ንሰማያዊ ኣቦ ወይ ኣቦ ኣብ ሰማይ ኣብ ማርቆስን ሉቃስን ወጻኢ፡ እቶም ዝተረፉ 14 ኩሎም ኣብ ማቴዎስ ይርከቡ።

ምድሓር ንጉስ

ድሕሪኡ ኣብ ምዕራፋት 8-9 ሓይሊ ንጉስ ብተኣምራት ምሕዋይን ምግዛእ ተፈጥሮን ይርአ። ምዕራፋት 10-11 ስብከት መንግስቲ ብደቀ መዛሙርቲ ከምኡ እውን ብንጉስ ባዕሉ የርእዩ፡ ኣብ ምዕራፍ 12 ድማ እቲ ንጉስ ከም ዝተነጽገን እቲ ንጉስ ድማ ነታ ቤት (እስራኤል) ሓዲጉ ናብ ገምገም ባሕሪ (ኣህዛብ) ከም ዝኸደን ንረክብ።

መንግስቲ ብምስጢራዊ መልክዕ

ማቴዎስ 13 ንመንግስቲ ብምስጢራዊ መልክዕ (ከምኡ እውን) የቕርብ፡ እዚ ድማ መንፈሳዊ ጥበብ ንዝተዋህቦም (ቁ. 35) ክርድኦም እዩ፡ ታሪኽ መንግስቲ ሰማያት ድማ ኣብ ግዜ ምድሓርን ዘይምህላውን ንጉስ የቕርብ።

ባጭርታ፡ መንግስቲ ሰማያት እቲ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዘሎ ግዝያዊ ኣገባብ ዘርእይን ሰማይ ኣብ ጉዳያት ሰባት ከም ዝገዝእ ዘጕልሕን ገጽ መንግስቲ ኣምላኽ እዩ።

ኣብ መንግስቲ ዘሎና መጻኢ ገጽ

እታ መንግስቲ ነዚ ሰፊሕ ርእሲ ንምብራህ ብዙሕ ገጽ ኣለዋ፤ ኣብ ማቴዎስ 13 ብዛዕባ እታ መንግስቲ ክልተ ተወሳኺ ምጥቃስ ኣሎ፦ "ወዲ ሰብ" (ቁ. 41) ከምኡ እውን "መንግስቲ ኣቦኦም" (ቁ. 43)። እዞም ክልተ ስያመታት እዚኦም ናብ መጻኢ መዓልቲ ይጥምቱ፦ ቀዳማይ ጐይታና የሱስ ከም ወዲ ሰብ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ፍጥረት ግዝኣት ምስ ዝወስድን ፍቓድ ኣምላኽ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ንምግላጽ ግዝኣቱ ምስ ዘምጽእን። እቲ ካልኣይ ገጽ፡ "ኣቦኦም" ዝብል፡ ኣብ ግዜ ምድሓሩ ንክርስቶስ ዝተዋህቡ ደቂ ኣምላኽ ይገልጽ፡ እዞም ድማ ኣብ እትመጽእ መዓልቲ ግርማኡ ከም ጸሓይ ክበርሁ እዮም።

ተወሳኺ ስያመታት

ዝቕጽሉ ምሳሌታት ኣብ ማቴዎስ 20፡ 22፡ ከምኡ እውን 25 ብዛዕባ ምስሊ መንግስቲ ሰማያት ተወሳኺ ዝርዝራት ይህቡ። ድሕሪኡ ኣብ ማቴዎስ 26:29 ተወሳኺ ስያመ ከም "መንግስቲ ኣቦይ" ተገሊጹ ኣሎ፡ እዚ ድማ ኣብ ምድራዊት መንግስቲ ጐይታ ኣብዛ ዓለም እዚኣ እቶም ንኣምላኽ ከም ኣቦ ክፈልጥዎ ዝመጹ—ንዝተነስሑ እስራኤላውያን እውን ሓዊሱ—ናብ ሓጐስን በረኸትን እቲ ቦታ ዝኣትዉሉ ግዜ እዩ።

ንጉስ እስራኤል ተነጺጉ

ኣብ ወንጌል ማርቆስ

መግለጺ እታ መንግስቲ ከም "ኣቦና ዳዊት" ኣብ ማርቆስ 11:10 ይርከብ። እዚ ስም እዚ ብደቀ መዛሙርቲ ጐይታና ናብ የሩሳሌም ምስ ኣተወን እቶም ህዝቢ ሆሳዕና እናበሉ ምስ ኣጨናነቕዎ እተዋህበ እዩ። ነዚ ትርኢት እዚ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኣይሁድ ስኣሎ፦ እቲ ዝተመባጽዐ መሲሕ ናብ ከተማኡ ይኣቱ፡ ግዝኣቱ ድማ ከም ኣብ መዝሙራትን ነብያትን ዝተገልጸ የቚም፡ ግርማ ንጉስ፡ እስራኤል ሃገር ኣምላኽ ምዃና፡ ከምኡ እውን ኩሉ ሰላምን ብልጽግናን መንግስቲ ዳዊት። ግናኸ እዚ ክኸውን ኣይኮነን—እቲ ንጉስ ተነጺጉ፡ ምፍጻም እቲ ትንቢታት ድማ ገና ይጽበ ኣሎ፡ ግናኸ ብዝዓበየ ደረጃ።

ኣብ ወንጌል ዮሃንስ

ኣብ ወንጌል ዮሃንስ ንጹር መግለጺ ጐይታ የሱስ ከም ንጉስ እስራኤል ኣብ ኣምልኾ ናትናኤል (ዮሃንስ 1:49) ንረክብ፡ እዚ ድማ ንእግዚኣብሔራዊ ዝተረፈ ኣብ ህዝቢ ኣይሁድ ዝውክል እዩ፡ ግናኸ እቲ ንጉስ ተነጺጉ፤ ብሓቂ ካብ መጀመርታ እታ ወንጌል ንንበብ፦

"ናብ ናቱ መጸ፡ ናቱ ግና ኣይተቐበልዎን" (ዮሃንስ 1:11)።

መደምደምታ ምድሓሩ ኣብ ፍርድን ስቕለትን ንረክብ፡ ጲላጦስ ንጐይታና ምስ ዘቕርብ፦

"እንሆ ንጉስኩም!"

ምላሽ እቶም ህዝቢ ድማ፦

"ስቐልዎ… ካብ ቄሳር ወጻኢ ንጉስ የብልናን" (ዮሃንስ 19:14-15)።

ኩላ ዓለም ኣብ መስቀል ተወኪላ ነበረት፡ ኣብኡ እቲ መድሓኒ ህይወቱ ኣንቢሩ፦

"ጲላጦስ ድማ ጽሕፈት ጸሓፈ እሞ ኣብ መስቀል ኣንበሮ። ጽሑፍ ድማ፡ የሱስ ናዝራዊ፡ ንጉስ ኣይሁድ፡ ዝብል ነበረ። ነዚ ጽሕፈት እዚ ድማ ብዙሓት ኣይሁድ ኣንበብዎ፡ እቲ የሱስ ዝተሰቕለሉ ቦታ ናብ ከተማ ቀረባ ነበረ እሞ፤ ብእብራይስጢ፡ ብግሪኽ፡ ብላቲን ድማ ተጻሒፉ ነበረ" (ዮሃንስ 19:19-20)።

መንግስቲ ኣብ መልእኽታት

መንግስቲ ክርስቶስ

መንግስቲ ክርስቶስ (ኤፌሶን 5:5) ንግዝኣት ንጉስ ኣምላኽ ዝውክል ቅድስናን ጽድቅን ይህበና፡ እቲ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ፍጽምና ሰብኣውነት ዘርኣየ፡ ኣብኡ ፍቓድ ኣምላኽ ብፍጹም ዝግለጽ፡ እዚ ድማ ንመንግስቲ ባህርያዊ ክኸውን እዩ።

መንግስቲ ወዲ ፍቕሩ

ቆሎሴ 1:14 ናብ "መንግስቲ ወዲ ፍቕሩ" የዕርፈና፡ እቲ ነቶም ናይዛ መንግስቲ እዚኣ ዝኾኑ ዝውክል ድማ ፍቕሪ እዩ። ናብ ስርዓት ፍቕሪ፡ ፍቕሪ ኣምላኽ ዝፈሰሰ፡ ፍቕሪ ንመድሓኒና ንባዕሉ ምእንቲ ናቱ ክህብ ዝገበረት፡ ኣቲና ኢና። ግናኸ ካልእ እውን ኣሎ፡ ከም ደቂ ኣምላኽ ምስኡ ናብዚ ምትእስሳር እዚ ምእታው፡ ኣብ ቅድሚ ኣቦና ኣብ ህዝባዊ ምግላጽ ናይዚ ፍቕራዊ ርክብ እዚ ሎሚ ከም ኣብ መንግስቱ ምዃን።

ሰማያዊትን ዘለኣለማዊትን መንግስቲ

ናይዛ ግርማዊት መንግስቲ እዚኣ ክልተ ተወሳኺ ገጽ ኣሎ፦ ቀዳማይ "ሰማያዊት መንግስቲ" (2 ጢሞቴዎስ 4:18) ከምኡ እውን ካልኣይ "ዘለኣለማዊት መንግስቲ" (2 ጴጥሮስ 1:11)። ኣብቲ ቀዳማይ እቲ ሃዋርያ ነታ እኩይ ሮማዊት መንግስቲ፡ ኣብኣ ብዘይፍትሓዊ ዝሳቐ ነበረ፡ ምስ ብጽድቂ እትመሓደር መንግስቲ የነጻጽራ፡ ኣብኣ ድማ ንጐይታኡ ብእምነት ንምግልጋል ዝወሃብ ዓስቢ የተኣማምን። ሞት ብኢድ ገበነኛ ጨካኒ ዘይኮነስ፡ በረኸት ሰማያዊ ሰላምን ዕግበትን። ኣብቲ ካልኣይ፡ እቲ ዘለኣለማዊ ባህሪ እታ መንግስቲ ንዓና እዛ መንግስቲ እዚኣ ወራሲ ከም ዘይብላ የዘኻኽረና፤ እቶም ቀዳሞት መንግስታት ናይዛ ዓለም እዚኣ መጺኦምን ሓሊፎምን እዮም፦ ባቢሎን፡ ሜዶን ከምኡ እውን ፋርስ፡ ግሪኽ፡ ከምኡ እውን ሮሜን ኩሎም ዝቕጽሉ ስልጣናት ብሓይሊን ግርማን ግዝኣትን ስልጣንን ጐይታ የሱስ ተዛዚሞም ወይ ክዛዘሙ እዮም፡ ንሱ ድማ ከም ንጉስ ነገስታትን ጐይታ ጐይቶትን ብልዑል ደረጃ ክገዝእ እዩ፡ ንኹሉ ገዛኢ ወይ ንጉስ ድማ ናብ ትሕቲኡ ከምጽእ እዩ። እዚ ግዝኣት እዚ ንትንቢት ዳንኤል 4:34-35 ናብ ፍጻሜ ከምጽእን ኣብዛ ዓለም እዚኣ ፍጹም መንግስቲ ብሰብ ከም ዘቚምን ንኣምላኽ ድማ ከም ኣብ ራእይ 11:15 ዝተገልጸ ከም ዘጽድቕን እዩ።

እዚ ምምስሳል እዚ ንልብና ናብ ጐይታ የሱስ ከም ዝመርሕን ኣብዛ ዓለም እዚኣ ድማ ባህርያት ንጉስናን ሉዓላዊ ገዛኢናን፡ ከም ኣምባሳደራቱን ኣገልገልቱን፡ ከም እነርእን ትምኒትና እዩ።

እዚ ምምስሳል እዚ ካብ ምንባብ "መንግስቲ ኣምላኽን መንግስቲ ሰማያትን" ብጆርጅ ዴቪሰን (ክቡራት ነገራት፡ ሓምለ/፡ 1956 ጥራዝ)ፈሰሰ። እታ ዓንቀጽ ብዛዕባ ፍልልይ መንግስቲ ኣምላኽን መንግስቲ ሰማያትን ንዝቐረበ ሕቶ መልሲ ኮይና ተጻሒፋ ነበረት።