ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ብእምነት ጥራይ ምጽዳቕ ኣብ ክርስትና ምስትውዓል

ኬቪን ኳርቴል
16 መስ 2023
12 ዝተሓተ ንባብ

«ጐይታና የሱስ ከኣ ብሰሪ ገበናትና ተዋህበ፡ ንጽድቅና ድማ ተንስኤ። ... ስለዚ ብእምነት ስለ ዝጸደቕና፡ ብጐይታና የሱስ ገይርና ምስ ኣምላኽ ኣሎና።» — JND

እቲ ብጐይታ የሱስ፡ ወዲ ኣምላኽ፡ ዝተገብረ ዕዮ ኣዝዩ ዓብይን ኩሉ ዝሓቖፈን ስለ ዝኾነ፡ ኣምላኽ ንምግላጹ ብዙሕ ዝተፈላለየ ቃላት ይጥቀም፡ እዚ ድማ ነቶም ብእኡ ዝኣምኑ በረኸት ይኸውን። ነቶም ንጐይታ የሱስ እንፈልጦ፡ ትርጉም እዞም ቃላት እዚኦም ምድላይን ብዛዕባ የሱስን ብዛዕባ እቲ ኣብ ጎልጎታ ዝገበሮ ግሩም ዕዮን እንታይ ከም ዝምህሩና ምፍላጥን ባህጊና ክኸውን ይግባእ። ሓደ ኻብቶም ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝጥቀሙ ቃላት «ምጽዳቕ» እዩ።

ምጽዳቕ እንታይ ማለት እዩ?

ንጽድቅና ክልተ ከም ዘለዎ ምርኣይ ሓጋዚ እዩ። ሓደ ሸነኽ የቕርብ፦ «ብእኡ ድማ ኵሎም እቶም ዚኣምኑ ኻብ ኵሉ እቲ ብሕጊ ሙሴ ኽትጸድቁሉ ዘይከኣልኩምዎ ነገር ይጸድቁ እዮም» (KJV)። ክንጸድቕ ከለና፡ እቲ ዝነበረ ኩሉ ክሲ ይርሓቕ። ሃዋርያ እዚ ብሕጊ ዘይከኣል ከም ዝነበረ የጕልሕ (እዚ ድሕሪ ብዝርዝር ክንርእዮ ኢና)። ይኹን እምበር፡ እቲ ሕጊ ኽገብሮ ዘይከኣለ፡ ዕዮ ፈጺምዎ እዩ። «ኻብ ኵሉ ነገር» ጸዲቕና ኢና፡ ኣምላኽ ንዝጸደቖም ድማ ሓንቲ እኳ ክሲ ኣይትተርፍን። «መን እዩ ንሕሩያት ኣምላኽ ዚኸስስ? ኣምላኽ እዩ ዜጽድቕ» ()።

እቲ ኻልእ ሸነኽ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘሎና ጻድቕ ኣቋውማና እዩ። እዚ ኣብ 2 ቈረንቶስ ተራእዩ ኣሎ፦ «ንሱ ንሓጢኣት ዘይፈልጥ ንኣና ሓጢኣት ገበሮ፡ ንሕና ብእኡ ጽድቂ ኣምላኽ ምእንቲ ኽንከውን።» ኣብቲ መጀመርታ ዝተጻሕፈሉ ግሪኽኛ፡ እቶም ምጽዳቕን ጽድቅን ተባሂሎም ዝተተርጐሙ ቃላት ብሓደ ዝተኣሳሰሩ እዮም። ኣምላኽ ከጽድቐና ከሎ፡ ጻድቃን ጌሩ ይቖጽረና ()። ጻድቕ ጌርካ ምቑጻር እንታይ ማለት እዩ? ምስ ኩሉ እቲ ብባህሪኡ ዝኾኖ – ከምኡ ድማ ፍቕሩን ቅድስናኡን፡ ምሕረቱን ሓቅን ማለት እዩ። እዚ ድማ ብዕዮ ዝተሰረተ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘሎና ኣቋውማና ወይ ቦታና የጠቓልል። እቲ ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ዘሎና ናይ ኩነታት ካልእ ሕቶ እዩ።

ፍቕድናን ምጽዳቕን እንታይ ፍልልይ ኣለዎም?

ብጸጋ ኣምላኽ፡ እቲ ዝኣምን ይጸድቕን ይቕረ ይብሃለሉን። ይኹን እምበር፡ እዞም ቃላት እዚኦም ብሓደ ትርጉም ኣይኮኑን። ሓደ ባንኪ 10,000 ዶላር ከም ዝለቐሓኒ ንግበር፡ ግናኸ እቲ ምስ በጽሐ እቲ ኽኸፍሎ ኣይከኣልኩን። እቲ ባንኪ ዕዳይ እንተ ሓዲጉለይ፡ እቲ ንዘይምኽፋለይ ዝነበረ መቕጻዕቲ ተኣልዩ እዩ። ተሓዲገለይ። ሓደ ሰብ ናብ ባንኪ ኸይዱ እቲ እንተ ኸፊሉለይ፡ ሽዑ ኻብቲ ዝነበረኒ ጸዲቐ ማለት እዩ። መቕጻዕቲ ጥራይ ኣይኮነን ዝተኣልየ፡ እቲ እውን ተኸፊሉ እዩ። ምጽዳቕ ምሕዳግ ጥራይ ይበልጽ።

ኣብ ወንጌል፡ ዕዮ ኣምላኽ ክልቲኡ ብነጻ ኽህብ የኽእሎ። እቲ ዝኣምን ይቕረ ይብሃለሉ፡ ምኽንያቱ ንሓጢኣቱ ዝግብኦ መቕጻዕቲ ስለ ዝተሰከመ ()። እቲ ድማ ብዕዮ የሱስ ኣብ ስለ ዝተኸፍለ፡ እቲ ዝኣምን ኩሉ እቲ ኣባኡ ዝነበረ ክሲ ይጸድቕ ()።

ኣምላኽ ንመን እዩ ዜጽድቕ?

ኣምላኽ ንመን ከም ዜጽድቕ ክንሓስብ ከለና፡ ብብልጽግና ጸጋ ኣምላኽ ክንገረም ንኽእል ኢና ()። ን«ጽቡቓት» ወይ «ብሞራል ቅኑዓት» ዝኾኑ ሰባት ድዩ ዜጽድቕ? ብዛዕባ «ሃይማኖታውያን» ሰባትከ? «ጽቡቕ ግብሮም ሕማቕ ግብሮም ዝበዝሕ» ሰባት ድዩ ዜጽድቕ? ኣይፋሉ። ኣምላኽ፡ ኣምላኽ «ንዘይፍርሃም እዩ ዜጽድቕ» ይብለና ( jnd)። ንሓጥኣን፡ ጥፉኣት ሰባት ወሲዱ፡ ኩሉ ክሲ የንጽሖምን ኣብ ቅድሚኡ ናብ ጻድቕ ኣቋውማ የምጽኦምን። ይኹን እምበር፡ ምእንቲ ኽንጸድቕ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘሎና ጥፉእን ገበነኛን ኩነታት ክንፈልጥ ኣሎና። ዘይፍርሃም ከም ዝኾንናን ብቕኑዕ ትሕቲ ፍርዲ ኣምላኽ ከም ዘሎናን ክንእመን ኣሎና። እዚ ብምእማን፡ ብእምነት ናብ ክንምለስ ንኽእል ኢና፡ ብሰሪ ዕዮኡ ድማ – ንሱ ኣብቲ ብቕኑዕ ዝግብኣና ፍርዲ ስለ ዝቖመ – ኣምላኽ ብጻድቕነት ከጽድቐና ከም ዝኽእል ክንፈልጥ ንኽእል ኢና። «ግናኸ ንዘይዓዪ፡ ንዘይፍርሃም ዜጽድቕ ግና ዚኣምን፡ እምነቱ ንጽድቂ ይቑጸረሉ» ( KJV)።

የሱስ ዝገበሮ ክንሓስብ ከለና፡ ንእኡ ነመስግኖን ነምልኾን!

ብኸመይ ኢና እንጸድቕ?

ንዚ ሕቶ እዚ ንምምላስ፡ ንጽድቅና ሰለስተ ኣካላት ከም ዘለዎ ምርኣይ ሓጋዚ እዩ። ቅድሚ ኩሉ፡ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ «ብጸጋኡ ብምድሓን የሱስ ብነጻ ንጸድቕ» ይብሉ ()። ከም ዝረኣናዮ፡ ዜጽድቕ ኣምላኽ እዩ። ንሱ እዩ እቲ ምንጪ ምጽዳቕና። ብጸጋኡ – ብዘይግብኦ ምሕረቱ – ኢና እንጸድቕ። ንምርካቡ ዝገበርናዮ ወይ ክንገብሮ እንኽእል ነገር የልቦን። ንሱ ብነጻ ንኹሎም እቶም ዝኣምኑ ይህቦ፡ ንኣና ዋጋ የብሉን፡ ንእኡን ንቡሩኽ ወዱን ግና ዓብዪ ዋጋ ኣለዎ።

ካልኣይ፡ «ብደሙ [] ንጸድቕ» ንብል ()። እዚ እዩ እቲ () ምጽዳቕና። ኣብ ፡ « ኣብ እያ» ንብል ()። ዝፈሰሰ ብሞት ዝተዋህበ የርኢ። ስለዚ፡ ብሞት ጐይታና የሱስ ኢና እንጸድቕ። ንሱ ብሰሪ ገበናትና ተዋህበ፡ ንፍርዲ ኣምላኽ ብሰሪ ሓጢኣትና ተሰከመ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣምላኽ ንጽድቅና እንደገና ኣተንስኦ፡ እዚ ድማ ኩሉ ሓጢኣትና ከም ዝተወገደ መርኣያ እዩ ()። ኣምላኽ «ጻድቕን ዜጽድቕን» ንኹሎም እቶም ብየሱስ ዝኣምኑ ምእንቲ ኽኸውን፡ ንሱ እቲ ዕዮ ፈጺምዎ እዩ ()!

ሳልሳይ፡ «ብእምነት ንጸድቕ» ንብል ()። እዚ እዩ እቲ ናትና ሸነኽን እቲ መርህ (መድለዪ) ምጽዳቕና። ኣብርሃም ንኣና እዩ፦ «ኣብርሃም ንኣምላኽ ኣመኖ፡ ንጽድቂ ድማ ተቖጽረሉ» ()። ከምኡ ድማ ንኣና፦ «ንዘይዓዪ፡ ንዘይፍርሃም ዜጽድቕ ግና ዚኣምን፡ እምነቱ ንጽድቂ ይቑጸረሉ» ()። እቲ ናትና ግደ፡ የሱስ «ብመሰረት ቅዱሳት ጽሑፋት ብሰሪ ሓጢኣትና ከም ዝሞተ፡ ከም ዝተቐብረ፡ ብሳልሰይቲ መዓልቲ ድማ ብመሰረት ቅዱሳት ጽሑፋት ከም ዝተንስአ» ጥራይ እዩ (1 ቈረንቶስ )። ወዲ ኣምላኽ ባዕሉ ኣብ መወዳእታ ስቓዩ ኣብ «ተፈጺሙ» () ስለ ዝበለ፡ እንታይ ካልእ ክንገብር ንኽእል? እቲ ናትና ግደ፡ ኩሉ ከም ዝተፈጸመ ጥራይ እዩ።

ከምቲ ምሳሌ ዓብዪ ድራር፡ ሎሚ እቲ ድምጺ፡ «ንዑ፡ ኩሉ ድሉው እዩ» () ይብል። ኣብቲ ምሳሌ፡ እቲ ዝድለ ዝነበረ ኻብቶም ዝተዓደሙ ምላሽ ጥራይ እዩ። እቶም ነቲ መልእኽቲ ዝነጸጉ ወይ ዝዘንገዑ፡ ሳዕቤን ምድሓሮም ክቕበሉ ተሓዲጎም። እቶም ዝኣመኑን ናብቲ ድራር ዝመጹን ግና፡ ኩሉ እቲ ዝተዳለወ በረኸት ተሓጒሶም። ከምኡ ድማ ኣብ ወንጌል እዩ። ኩሉ ተዳልዩ እዩ፦ ገና ብዘይሓይሊ ኸለና፡ ንርእስና ኽንሕግዝ እንኽእሎ ነገር ከም ዘይነበረ፡ ብሰሪና – ብሰሪ ዘይፍርሃም – ሞተ ()። «ብእኡ ድማ ኵሎም እቶም ዚኣምኑ ኻብ ኵሉ እቲ ብሕጊ ሙሴ ኽትጸድቁሉ ዘይከኣልኩምዎ ነገር ይጸድቁ እዮም» ()።

ብዛዕባ ሕጊኸ?

ኣብ 3-4፡ ብሕጊ፡ ብግብሪ ወይ ብግዝረት ክንጸድቕ ንኽእል ዝብል ሕቶ ይለዓል። ብዙሓት ሰባት ሎሚ እውን ከምኡ ዝበለ ሕቶ ስለ ዘለዎም፡ ቅዱሳት ጽሑፋት እንታይ ከም ዝምህሩ ንርአ።

ብዛዕባ ብሕጊ ምጽዳቕና፡ ኣምላኽ፡ «ስለዚ ብግብሪ ሕጊ ሓደ እኳ ኣብ ቅድሚኡ [ኣምላኽ] ኣይጸድቕን እዩ» () ይብል። እዚ ፍቕዲ እዚ ብሕጊ ኽንጸድቕ ከም ዘይንኽእል ብንጹር ይገልጽ። ሽዑ ዕላማ ሕጊ እንታይ እዩ? ንደቂ እስራኤልን ንኹሉ ሰብን ሓጥኣን ከም ዝኾኑ ንምግላጽ ጥራይ እዩ። «ብሕጊ ድማ ፍልጠት ሓጢኣት እዩ» ()። ሕጊ ንሓደ እኳ ናብ ንምምጻእ ከም ዘይተዋህበ ኽንርድእ ኣሎና። ሓደ እኳ ሕጊ እንተ ሓልዩ፡ ኣብ ጥራይ ምቐጸለ ( 8:1ን 10:28ን ርአ)። ኩሎም እቶም ትሕቲ ሕጊ ዝነበሩ ከም ዝሞቱ ( ጥራይ ናብ ከም ዝተወስደ፡ ንሱ እውን ሓጥእ ከም ዝነበረ ግና ብንጹር)፡ «ኩሎም ሓጢኣት ገበሩን ክብሪ ኣምላኽ ከኣ ኣጕደሉን» () የርኢ።

ኣብ ወንጌል፡ ኣምላኽ ንሰብ ጽድቂ – ማለት፡ ብሕጊ ዝተሰረተ ጽድቂ – ከም ዘይህብ ምርኣይ ኣገዳሲ እዩ። ግናኸ ንሱ ጽድቁ፡ እቲ «ብዘይ» ወይ ሕጊ ዝኾነ ጽድቂ ኣምላኽ ይህብ ()። ከም ሓጥኣን፡ ጽድቂ ኣምላኽ ንዘለኣለም ቅዱስ ህላዌኡ ከም ዝዓጽወና ብቕኑዕ ምሓሰብና። ቅድስናን ፍትሕን ኣምላኽ ጥራይ እናረኣና፡ መወዳእታና እንታይ ክኸውን ይግባእ እንተ ዘይኮይኑ ዘለኣለማዊ ምጥፋእ? ይኹን እምበር፡ ዕዮ የሱስ ኣብ ኣዝዩ ዓብዪ ስለ ዝኾነ፡ ጽድቂ ኣምላኽ ንኹሎም እቶም ዝኣምኑ እዩ። ኣብ ልዕሌና እዩ ()፡ ከምቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዝነበሩን ኣብ ድንኳን ዝመስረቱን ሰሌዳታት ዝነበረ (ዘጸኣት )። « ግና እቲ ሕጊ ዚብሎ ዘበለ፡ ነቶም ትሕቲ ሕጊ ዘለዉ ኸም ዚብሎም ንፈልጥ ኢና፡ ከምኡ ኸኣ ኵሉ ምእንቲ ኺዕጸው፡ ኵላ ዓለም ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ገበነኛ ምእንቲ ኽትከውን። ስለዚ ብግብሪ ሕጊ ሓደ እኳ ኣብ ቅድሚኡ ኣይጸድቕን እዩ፡ ብሕጊ ድማ ፍልጠት ሓጢኣት እዩ። ግና ጽድቂ ኣምላኽ ብዘይ ሕጊ ተገሊጹ ኣሎ፡ ብሕግን ብነብያትን ድማ ተመስኪሩሉ ኣሎ፡ እዚ ኸኣ ጽድቂ ኣምላኽ እዩ፡ ብእምነት የሱስ ናብ ኵሎም እቶም ዚኣምኑን ኣብ ልዕሊ ኵሎም እቶም ዚኣምኑን ዚኸውን።» ()።

ብዛዕባ ግብሪኸ?

ብሕጊ ከም ዘይንጸድቕ ንጹር እዩ፡ ግናኸ ሓደ ሰብ፡ «ብዛዕባ ግብሪኸ?» ክብል ይኽእል እዩ። ገሊኦም፡ ጽቡቕ ግብርና ሕማቕ ግብርና ዝበዝሕ እንተኾይኑ፡ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ኣምላኽ ክንቀውም ከለና ኩሉ ጽቡቕ ክኸውን እዩ ይብሉ። እዚ እዚ ምስ ኣምላኽ ይሰማማዕ ድዩ?

ቅድሚ ኩሉ፡ ኣሎና። ነብዪ ፡ ንህዝቢ ዘመኑ ጥራይ ዘይኮነስ ንኣና እውን፡ «ኩሉ ጽድቅና ኸም ርኹስ ክዳን እዩ» () ኢሉ ጸሓፈ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ኩሉ እቲ ጽድቃውያን ወይ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅቡላት ክገብረና እዩ ኢልና እንሓስቦ ጽቡቕ ግብሪ፡ ኣብ ቅድሚኡ ኸም ርኹስ ክዳን ጥራይ እዩ። እዚ ምስቲ ኣብ 15 ዘሎ ምሳሌ እቲ ንኣቡኡ ሓዲጉ ናብ ርሑቕ ሃገር ዝኸደ ወዲ ዝመሳሰል እዩ። ምስ ተመልሰ፡ ርኹስ ክዳን ለቢሱ ነበረ። ንኣቡኡ ቤት ዝኸውን ርእሱ ኽገብር ዝኽእሎ ነገር ነይሩ ድዩ? ኣይፋሉን። ንኣቡኡ ኣብ ቅድሚ ሰማይን ኣብ ቅድሚ ኣቡኡን ከም ዝበደለ ኽእመን ጥራይ እዩ ዝኽእል ዝነበረ። ሽዑ እቲ ኣቦ ኩሉ ነገር ገበረሉ፡ እቲ ዝበለጸ ክዳን ድማ ነቲ ርኹስ ክዳን ተክኦ።

ከምኡ ድማ ንሓጥእ ሎሚ፡ ምስ ኣምላኽ ቅኑዕ ርእሱ ኽገብር ዝኽእሎ ጽቡቕ ግብሪ ወይ ጻድቕ ተግባራት የልቦን። ኣምላኽ ኩሉ ኽገብሮ ኣለዎ። ስሙ ይባረኽ፡ ንሱ ኩሉ ብወዱ ዝገበሮ ብሓደ ተግባር ምእዛዝን ጽድቅን ኣብ ጎልጎታ ፈጺምዎ እዩ ()! ከምቲ እቲ ዝበለጸ ክዳን ኣብ ልዕሊ እቲ ዝተመልሰ ወዲ ዝተገብረ፡ ከምኡ ድማ «ጽድቂ ኣምላኽ» ኣብ ልዕሊ ኩሎም እቶም ብክርስቶስ ዝኣምኑ ይግበር።

፡ እቲ «ዘይዓዪ፡ ግናኸ ዚኣምን» እዩ ዜጽድቕን እምነቱ ንጽድቂ እትቑጸረሉን ይብለና። ኣብርሃም እንደገና ከም ተዋሂቡ ኣሎ ()። ኣብ ድማ ንብል፦ «ብጸጋ ኢኹም ብእምነት ዝደሓንኩም ... ብግብሪ ኣይኮነን፡ ሓደ እኳ ምእንቲ ኸይተመክሕ።» ቅዱስ፡ ምድሓንናን ምጽዳቕናን ብሓደ እኳ ኻብ ግብርና ከም ዘይኮነ ብንጹር ይምህር። እንተኾይኑ፡ እንመካሓሉ ነገር ምነበረና። ኣብ ክንዲኡ፡ ኣምላኽ ብፍቑር ወዱ ኽንመካሕ ይደልየና። ንሱ ጥራይ እዩ ንኹሉ ኣምልኾን ምስጋናን ዝግብኦ!

ብዛዕባ ግዝረትከ?

ሽዑ፡ ገሊኦም ኣብ ምጽዳቕ ግደ ኣለዎ ድዩ ኢሎም ኪሓቱ ይኽእሉ እዮም። እዚ ድማ ንዝኾነ ሃይማኖታዊ ስርዓት ወይ ቅዱስ ቁርባን ከጠቓልል ንኽእል ኢና። ምስ ኣምላኽ ቅኑዓት ንምዃን ዝኾነ ግደ ኣለዎም ድዩ? እቲ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝህቦ መልሲ ብንጹር «ኣይፋሉን» እዩ።

እንደገና፡ ኣብርሃም ከም ተዋሂቡ ኣሎ ()። በረኸት ምሕረትን ምጽዳቕን ንኣብርሃም ድሕሪ ምግዝራቱ ድዩ ወይስ ቅድሚኡ ዝመጸ? ብንጹር እቲ መልሲ ቅድሚኡ እዩ ዝመጸ። እምነቱ ንጽድቂ ተቖጽረሉ ብመሰረት 15፡ ክሳዕ 17 ግና ኣይተገዝረን።

ታሪኽ ደቂ እስራኤል ኣብ 1 ቈረንቶስ 10 ከም መጠንቀቕታ ተዋሂቡ ኣሎ። ብዙሓት ግብጺ ዝወጹን መና (መንፈሳዊ ምግቢ) ዝበልዑን ከውሒ ዝፈሰሰ ማይ (መንፈሳዊ መስተ) ዝሰተዩን ነበሩ፡ ግናኸ ኣብ ምድረ በዳ ጠፍኡ። ስለዚ፡ ሎሚ ሓደ ሰብ ጥምቀትን ድራር ጐይታን ክካፈል ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ንዘይፍርሃም ዜጽድቕ እንተ ዘይኣሚኑ፡ ገና ጥፉእ እዩ።

መደምደምታ

ብእምነት ጥራይ ኢና እንጸድቕ። ምስ ኣምላኽ ቅኑዓት ንምዃን ክንገብሮ እንኽእል ነገር የልቦን። ኩሉ ስለ ዝገበሮ ንሕጎስ! ንሱ ብሰሪ ገበናትና ተዋህበ፡ ንጽድቅና ድማ ተንስኤ፡ ስለዚ ኩሉ ትምክሕትና ብእኡ እዩ። ሽዑ፡ ከም ኣመንቲ፡ ንሱ ዝገበሮ ብምምላስ፡ ንቕልጡፍ ምምላሱ እናተጸበና ንእኡ ኽንነብር ንፈትን።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia