ሓደ መንእሰይ ንኣምላኽ ተነሲሑ፣ ብወንጌል ኣሚኑ፣ ሓጢኣቱ ይቕረ ከም ዝተገብረሉ ድማ ፈለጠ። ለይትን መዓልትን ብሓጎስ መልአ፣ ንኣምላኽ ድማ ብምሕረቱ ኣዝዩ ኣመስገኖ፣ ክሳዕ ክንድዚ ድማ ክበልዕን ክድቅስን ኣይከኣለን። ድሕሪ ግዜ – ንኣምላኽ ብሓቂ ተለዊጡ እኳ እንተ ነበረ – ኣብ ውሽጡ ገለ ነገራት ክረክብ ጀመረ ኣብ ውሽጡ ኣዝዩ ዘጨነቕዎ ገለ ነገራት። እንደገና ምስ ተወልደ እምነታዊ ልቡ ክቕየርን ሓጢኣተኛ ዝኾኑ ትምኒታቱ ንሓዋሩ ክውሰዱን እዩ ዝሓስብ ነይሩ። ግናኸ ኣብ ውሽጡ ናብ ሕማቕ ነገራት ዝቐርብ ዝንባሌ ገና ረኸበ። ብሓቂ ጽንዓት ነበሮ፣ ነቲ ክፉእ ንምጥፋእን ነዘን ሕማቕ ዝንባሌታት ንምዕፋንን ብዝከኣሎ ኩሉ መገዲ ፈተነ። ወይለይ! ክበዝሕ ዝፈተነ መጠን፣ ዝበዝሕ ሕጉስ ዘይኮነ ኮነ።
ጽቡቕ ክገብር ምስ ደለየ፣ ክፉእ ምስኡ ነበረ። ሽዑ እቲ ሓሳብ መጸ፣ “ኣይፋል፣ ንስኻስ ፈጺምካ ኣይነበርካን ብሓቂ ተለዊጥካ፣ ኩሉ ስምዒት ጥራይ ነበረ። ሕደጎ።” ንሓዋርያኡ ኣማኸሮ፣ ንሱ ድማ “ንክርስቶስ ዝያዳ ጽዓር፣ ዝያዳ ስራሕ ስራሕ፣ ንዕላማኡ ድማ ዝያዳ ሃብ” ኢሉ መኸሮ። እዚ ድማ ገበረ እሞ ግና መከራኡ ኣይቀነሰን። ንርእሱ ምስጢር ነበረ፣ ሕጂ ድማ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበሮ ሓጎስ፣ ሕጂ ድማ ሕጉስ ኣይነበረን። እዘን ክፉእ ትምኒታት ምስኡ ክህልዋ ዝግብአን ስለምንታይ ምዃኑ ክርድኦ ኣይከኣለን፣ ንሱ ድማ ቅኑዕ ክኸውንን ንዓሰርተ ትእዛዛት ብሓቂ ክሕሉን ደለየ።
ኣብ ሮሜ 7 እተረኽበ ምርምር
በዚ ተመክሮ ክሓልፍ ከሎ፣ መግለጺ ሮሜ 7 ንጸገማቱ ኣወገደ፣ ኣብ መንፈሳዊ ታሪኹ ድማ ሓድሽ ምዕራፍ ጀመረ። ዝኾነ ኣንባቢ ብተመሳሳሊ ተመክሮ ክሓልፍ እንተኾይኑ፣ ናብቲ ምዕራፍ ክምለስ ንሕተቶዶ? ሰላሳን ሰለስተን “ኣነ” ዝብሉ ቃላት ይሓዝ። ሓደ ሰብ ብዙሕ “ኣነ” ዝብሉ ቃላት ክጥቀም ከሎ፣ ንርእሱ ከም ዝተዋፈረ ክንተኣማመን ንኽእል። እቲ ኣብኡ እተገለጸ ሰብ ንሕጊ፣ “ቅዱስን፣ ቅኑዕን፣ ጽቡቕን” ዝኾነ፣ ክሕሉ ብትግሃት ደለየ፣ ግናኸ ከምኡ ክገብር ክጽዕር ከሎ፣ ኣብ ውሽጡ ንቅዱስን፣ ቅኑዕን፣ ጽቡቕን ዝጻረር ነገር ከም ዘሎ ተማህረ። ቅድሚ ኩሉ ከም ዝነበሮ ረኸበ ጽቡቕ ትምኒታት ግናኸ ንምፍጻሞም ሓይሊ የብሉን፣ ክፉእ ትምኒታት ድማ ኩሉ ግዜ ምስኡ ነበራ እሞ ክስዕረን ኣይከኣለን። ሽዑ እዘን ክፉእ ትምኒታት ካብ ክፉእ ባህሪ ከም ዝመጻ ፈለጠ “ሓጢኣት” ተባሂሉ፣ እተን ጽቡቕ ትምኒታት ድማ ካብ ሓድሽ ባህሪ ከም ዝመጻ፣ እዚ ድማ “ውሽጣዊ ሰብ” ተባሂሉ። ሽዑ ብመርር ተመክሮ ናብዚ ሓዘን ዝመልኦ መደምደምታ ክበጽሕ ተገደደ፣ እዚ ድማ ክጽዕር ከሎ ነቲ ክፉእ ባህሪ ክነቅሎ ወይ ከምሕሾ ኣይከኣለን። እቲ ጉዳይ ተስፋ ዘይብሉ ነበረ።
ነዚ ምርምር ገይርካዶ? ነቲ ዘለካ ክፉእ ባህሪ ንምጥፋእ ወይ ንምምሕያሽ ፍጹም ሓይሊ ከም ዘይብልካ ረኺብካዶ? ክሳዕ ክንድዚ ሕማቕ ስለ ዝኾነ ክትቅይሮ ወይ ከምሕሾ ከም ዘይትኽእል ትርኢዶ? ነዚ ትምህርቲ ምስ ተማሃርካ፣ “ኣነ ሎሚ ዝተፈላለየ ክኸውን እየ፣ ካብ ትማሊ ዝሓሸ ድማ ክገብር እየ” ምባል ከተቋርጽ ኢኻ። ኣምላኽ ጽቡቕ የብሉን ኣብ ዝበለሉ ቦታ ጽቡቕ ምድላይ ከተቋርጽ ኢኻ።
ክትብል ኢኻ፣ “ኣብ ውሽጠይ – ማለት ኣብ ስጋይ– ጽቡቕ ነገር የብሉን። ዝከኣለኒ ምስ ገበርኩ፣ ድሕሪ ኩሉ ጻዕረይ፣ ምፍታነይ፣ ምውሳነይ፣ ንቅዱስ ሕጊ ኣምላኽ ክሕሉ ከም ዘይከኣል ክእመን ተገዲደ። ኦ፣ ኣነ ሕጉስ ዘይኮንኩ ሰብ፣ መን ከድሕነኒ እዩ?” ንኣምላኽ ምስጋና ይብጻሕ፣ መድሓኒ ኣሎ።
ኣብ ክርስቶስ ዘሎ ምድሓን
ንመገዲ ምድሓን ኣምላኽ ንምፍላጥ ናብ ካልኣይ ምዕራፍ ክንጓዓዝ ኣሎና። እቲ ካብ ሓጢኣትና ብምድሓንና ዝገላገለና፣ እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ሓጢኣትክንስዕር ዝሕግዘና እዩ። ከመይ? “ሕጊ መንፈስ ህይወት ብክርስቶስ የሱስ ኣድሒኑኒ ። ካብ ሕጊ ሓጢኣትን ሞትን ሓራ ገይሩኒ። ሕጊ ብስጋ ድኹም ስለ ዝነበረ ክገብሮ ዘይከኣለ፣ ኣምላኽ ንወዱ ብምልኣኽ፣ ብምስሊ ሓጢኣተኛ ስጋ፣ ንሓጢኣት [ብመስዋእቲ ንሓጢኣት]፣ ሓጢኣት ኣብ ስጋ ፈረደ።” እዚ ማለት እቲ “ስጋ”ን “ሓጢኣት”ን ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ኣረጊት ክፉእ ባህሪ፣ ክርስቶስ ምስ ተሰቕለ ፍጹም ተፈሪዱ ማለት እዩ። ሽዑ ካብኡ ዝኾነ ጽቡቕ ምድላይ ኣቋርጽ። ጳውሎስ “ምስ ክርስቶስ ተሰቒለ እየ” (ገላትያ 2:20) ይብል። ንስኻ ድማ ምስ ክርስቶስ ከም ዝሞትካ ክትሓስብ ኣሎካ።
ቋንቋኻ ክኸውን ዝግብኦ:
የሱስ ሞተ፣ ኣነ ድማ *ምስኡ ሞትኩ፣ *ኣብ መቓብሩ ተቐቢረ ተገምጢለ።
ኣብ መወዳእታ ሮሜ 7 ሓደ ሰብ መድሓኒ ከም ዝረኸበ ንኣምላኽ ዘመስግን ንረክብ። ንእዚ ድማ ካብ ርእስኻ ወጻኢ፣ ናብቲ ኣብ ዝለዓለ ዝፋን ግርማ ተቐሚጡ ዘሎ ዝተመስገነ ሰብ ክትርኢ ኣሎካ። ስሙ የሱስ እዩ። ንገረኒ፣ ንሱዶ ጽቡቕ እዩ? “ኦ፣ እወ” ትብል፣ “ኣብኡ ንልቢ ኣምላኽ ዘሐጉስ ኩሉ ነገር ኣሎ። ንሱ ፍጹም ተጻራሪ ናተይ እዩ፡ ንሱ ኩሉ ግዜ ንኣምላኽ ዘሐጉስ ነገራት ይገብር ነበረ።” ሕጂ፣ ክሓተካ፣ ኣብኡ ተዓቂቡ ዘሎ ኩሉ ጽቡቕ ሕጂ ናትካ ከም ዝኾነ ፍጹም እንተ ርግጸኛ እንተኾንካ፣ ናትካ ክትሓድግን ኣብኡ ጥራይ ክትዕረፍንዶ?
እቲ ኣብ ሮሜ 7 ዘሎ ሰብ ከምኡ እዩ ሓራ ዝወጸ። ካብ “ሕጉስ ዘይኮነ” ርእሱ ተመሊሱ፣ ብየሱስ ክርስቶስ ጐይታ መድሓኒ ከም ዝረኸበ ንኣምላኽ ከመስግን ጀመረ። ብዛዕባ ርእሱ ናብ ቅኑዕን ቅኑዕን ፍርዲ በጺሑ ነበረ። ኩሉ ነገር ናብ ምንጩ ክምርምር ተማሂሩ ነበረ። ፍቓዱ ኣብ ወገን ጽቡቕ ነበረ፣ ክፉእ ኣብኡ እንተ ነበረ ድማ፣ “እዚ ድማ ኣነ ኣይኮንኩን ዝገብሮ፣ ግናኸ ኣብ ውሽጠይ ዝነብር ሓጢኣት እዩ” (ሮሜ 7:17) ክብል ይኽእል ነበረ። ንሕጊ ኣምላኽ እንተ ኣገልገለ፣ ብሓሳብ ወይ ብ“ውሽጣዊ ሰብ” እዩ። ካብ ርእሱ ወጻኢ ንሓይሊ ክርኢ ተማሂሩ ነበረ፣ እዚ ድማ እቲ ሓድሽ ባህሪ ብርእሱ ንሕጊ ክሕሉ ሓይሊ የብሉን፣ ሓይሊ ግና ኣብ ክርስቶስ ተዋሂቡሉ ነበረ።
ኣብ ሓድሽ ሓቂ ምንባር
ካብቲ ኣብ ሮሜ 7 እተገለጸ ሕጉስ ዘይኮነ ኩነታት ክትወጽእ ከም ዘይትኽእል ኣይትሕሰብ። ነዚ ትምህርቲ ብተመክሮ ምስ ተማሃርካ፣ “ክልተ ፍጹም ዝተጻረሩ ባህርያት ከም ዘለዉኒ ተማሂረ እየ” ክትብል ክትኽእል ኢኻ። ቅድሚ ምልዋጠይ ሓደ ጥራይ ነበረኒ፣ ኣረጊት ርእሰይ፣ ኣምላኽ ‘ሓጢኣት’ ዝብሎ። ምሕጣእ ማለት ንኣምላኽ ከይሓተትካ ዝደለኹዎ ምግባር እዩ። እዚ ድማ ንዘይተለወጡ መዓልታተይ ይገልጽ። ካብ ዝተለወጥኩ ንነጀው ‘ውሽጣዊ ሰብ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ፍጹም ሓድሽ ባህሪ ኣሎኒ። እዚ ቅዱስ ትምኒታት ኣለዎ፣ ግናኸ ንምፍጻሞም ብርእሱ ሓይሊ የብሉን፣ እዘን ባህርያት ክሓብራ ከም ዘይኽእላ ድማ እርኢ። ነቲ ሕማቕ ክገብር ኣይከኣልን ክቅይሮ ወይ ክጥፍኦ። ሓጢኣት ኣብ ስጋይ መሕደሪ ኣለዎ፣ ክሳዕ ተፈጥሮኣዊ ሞተይ ድማ ኣብኡ ክነብር እዩ። ክሰጎ ኣይከኣልን፣ ሓጢኣት የብለይን ክብል ዝኽእልሉ ደረጃ ድማ ክበጽሕ ኣይከኣልን፣ ምኽንያቱ 1 ዮሃንስ 1:8 ‘ሓጢኣት የብለይን እንተ በልና ንርእስና ነታለል ኢና’ ይብል ።ግናኸ ኣምላኽ ሓጢኣት ኣብ መስቀል ክርስቶስ ከም ዝፈረደ፣ ንዓይ ድማ ምስ ክርስቶስ ከም ዝሞትኩ ከም ዝርእየኒ ተማሂረ እየ፣ ስለዚ ንርእሰይ ንሓጢኣት ብሓቂ ከም ዝሞትኩ ክሓስብ ኣሎኒ፣ ንዕኡ ድማ ከም ዕለታዊ መድሓኒ ንምሕላወይ፣ ንምድጋፈይ፣ ንምስዓረይ ድማ ክውከል ኣሎኒ።”
ኣምላኽ ክምህረካ ዝደልዮም ትምህርታት እዚኦም እዮም:
ኣብ ውሽጥኻ፣ ማለት ኣብ ስጋኻ፣ ጽቡቕየብሉን። ኩሉ ጽቡቕ ኣብ ክርስቶስ እዩ። ኩሉ ጽቡቕ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ናትካ እዩ (1 ቈረንቶስ 1:30-31)። ኣብ ውሽጥኻሓይሊ የብሉን። ኩሉ ሓይሊ ኣብ ክርስቶስ እዩ። ኩሉ ሓይሊ ክርስቶስ ኣብ ትሕቲ ትእዛዝካ እዩ (ፊልጲ 4:13)።
ካልእ ቃል ክውስኽ። ብዛዕባ ትምህርቲ ምድሓን ካብዚ ኩነታት ንጹር ኣረዳድኣ ምስ ተመክሮኣዊ ፍልጠት ፍጹም ሓደ ኣይኮነን። እዚ ብግብሪ ክትፈልጥ እንተ ደሊኻ ብመንፈስ ክትመላለስ ኣሎካ፡ ንርእስኻ ንሓጢኣት ብሓቂ ከም ዝሞትካ ሓስብ፡ ምስ ፈተና ኣይትዘራረብ ወይ ኣይትጻወት፡ ግናኸ ብቕጽበት ናብ ክርስቶስ ርአ።
ንርእስኻ ፍጹም ኣይትእመን። ንክርስቶስ ንኹሉ ግዜ ንምምልላስ ሓይሊ ፍጹም እመን። ንርእስኻ ንኣምላኽ ሃብ። ንርእስኻ ንሓጢኣት ብሓቂ ከም ዝሞትካ ሓስብ። ብእምነት ወዲ ኣምላኽ ንበር።
ብኣኻ እንተ ተስፋ ቆሪጽካ፣ ኣምላኽ ኣይኮነን። ንሱ ብዛዕባኻ ዝኸፍአ ነገር ቅድሚ ብጸጋ ምምልካትካ ይፈልጥ ነበረ። ዝኸፍአ ነገርካ ኣብ ዝበለጸኣምላኽ ተዳልዩ እዩ። ክርስቶስ ዝበለጸ ኣምላኽ እዩ። ናብኡ ርአ፣ ንስኻ ድማ ንምድሓን ንኣምላኽ ከተመስግን ክትኽእል ኢኻ፤ ግናኸ እዚ ምርኣይ ቀጻሊ ተግባር ክኸውን ኣሎዎ። ኣብ ውሽጥኻ ዘሎ ክፉእ ኣይትሕደግ፣ ኩሉ ግዜ ናብ ክርስቶስ ርአ፣ ንርእስኻ ንሓጢኣት ብሓቂ ከም ዝሞትካ፣ ብክርስቶስ የሱስ ድማ ንኣምላኽ ህያው ከም ዝኾንካ ሓስብ። ንሱ ጥራይ እዩ ካብ ሓይሊ ኣብ ውሽጥኻ ዘሎ ሓጢኣት ከድሕነካ ዝኽእል፣ ግናኸ ክኽእልን ክገብርን እዩ።
