እዞም ክልተ ኩነታት እዚኣቶም ክንደይ ዘገርም ፍልልይ እዮም ዘቕርቡ። ሒደት ሰባት እዮም ብዛዕባ እዚ ዝሓሰቡ፡ ገና ግና ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ወይ “ብሓጢኣት ምዉት” ወይ “ንሓጢኣት ምዉት” እዩ። ምናልባት ኣንባቢየይ ነዞም ኣገደስቲ ነጥብታት እዚኣቶም ብቁምነገር ገና ኣይሓሰበሎምን ይኸውን፡ ብዛዕባኦም ድማ ቅዱስ ጽሑፍ እንታይ ከም ዝምህር ኪፈልጥ ይደሊ ይኸውን።
ብሓጢኣት ምዉት
“ብሓጢኣት ምዉት” ኣብቲ ተፈጥሮኣዊ ኩነታትና ናይ ነፍሲ ወከፍና መለኮታዊ ግምት እዩ። (ኤፌሶን 2:1–5)። ሰብ፡ ክንደይ እኳ እንተ ፈተወ ወይ ጽቡቕ ባህርይ እንተ ነበሮ፡ ብመንፈስ ምዉት እዩ። ኣምላኽ ይዛረብ፡ ግናኸ ምላሽ የለን—ሰብ ኣይርድኦን።
“እቲ ስጋዊ ሰብ ንነገራት መንፈስ ኣምላኽ ኣይቕበሎምን እዩ።” ሓንቲ ሓሳብ፡ ስምዒት፡ ወይ ድሌት ካብ ልቡ ዝብገስ ንኣምላኽ ቅቡል ኣይኮነን። ዅሉ እቲ ዘፍርዮ ፍረ፡ ሃይማኖታዊ ይኹን ዘይሃይማኖታዊ፡ “ናብ ሞት” እዩ። ንሱ “ብበደላትን ብሓጢኣትን ምዉት” እዩ። ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ክንደይ ዘስካሕክሕ ኩነታት እዩ—“ብሓጢኣት”፡ እወ “ብሓጢኣት ምዉት”። ከምቲ ምዉት ሰብ ዘይስምዖ፡ ዘይርድኦ፡ ወይ ምስቶም ኣብ ከባቢኡ ዘለዉ ህያዋን ዘይራሓሓቕ፡ ከምኡ ድማ ሰብ ኣብ ተፈጥሮኣዊ ኩነታቱ፡ ትምህርቲ ዝረኸበ ይኹን ዘይረኸበ፡ ንህያው እውነተኛ ኣምላኽ ኣይርድኦን፡ ከም ፍቓዱ ድማ ዝኾነ ነገር ኣይገብርን።
ኣብዚ እዋን እዚ፡ ሰባት ሓጥኣን ተባሂሎም ኪጽውዑ ኣይቃወሙን። ልምዲ ኾይኑሎም እዩ። ብተወሳኺ፡ ብእኡ ዝርድእዎ፡ ጽቡቕ ባህርይ ከም ዘለዎምን፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ እኩይ ዝኾነ ነገር ብሓደጋን ብሓንሳብን ጥራይ ከም ዝገበሩን፡ እዚ ድማ ብሒደት ጽቡቕ ተግባራት ኪመጣጠር ይኽእል እዩ። በዚ ድማ ንባዕሎም የታልሉ ኣለዉ። ንኣምላኽ ኣይኣምኑን፡ ንሱ ድማ
“ዅላትና ብባህርይና ደቅን ቁጥዓን ኢና”፡ ዅላትና “ትሕቲ ሓጢኣት”፡ “ዝተፈለናን ብሓሳብ ጸላእቲ” ምዃንና ይብል። ባህርያቶም ሕማቕ ምዃኑ ኣይርእዩን። ስለዚ፡ ብዛዕባ ኣምላኽ ምግልጋልን ትእዛዛቱ ምሕላውን ይዛረቡ፡ ትእዛዛት ኪሕልዉ ምምካሮም እውን ይፈትዉ፡ ከመይሲ ንሳቶም ከም ሰባት ብስጋ ኣገዳስነት ይህቦም፡ ግናኸ ነቲ መለኮታዊ ፍርዲ፡ “ብበደላትን ብሓጢኣትን ምዉታት” ምዃኖም ይነጽግ። እቲ ውጽኢት ድማ፡ ብሓሳዊ ተስፋታት ንሰባት ብስጋ ንምምሕያሽ፡ “ንብዙሓት ምልዓል” ከም ዝብልዎ፡ ከምኡ’ውን ካልእ፡ ብዝያዳ ይዓወሩ፡ እዚ ድማ ንብዙሓት ውጥናት ሓይሊ ይህብ፡ እዚ ዅሉ ድማ ንሰብ ብስጋ ብዝተፈላለየ ደረጃ ክብሪ ይህብ፡ ነቲ ሓሳዊ ትምህርቲ ድማ የደልድል፡ ሰብ ሓጥእ እኳ እንተኾነ፡ ንኣምላኽ ኪግዛእ ይኽእል እዩ፡ በዚ ድማ ንምስክርነት ኣምላኽ ብንጹር የርሕቕ፡ ሰብ “ብሓጢኣት ምዉት” ምዃኑ ዝገልጽ፡
“ንሕጊ ኣምላኽ ኣይግዛእን፡ ክግዛእ እውን ኣይክእልን እዩ።” ቅዱስ ጽሑፍ ግና ኪስበር ኣይክእልን። ኣምላኽ ሰብ እንታይ ምዃኑ ኣዊጁ እዩ፡ ምሉእ ታሪኹ ድማ ሓቂ ምዃኑ የረጋግጽ። እቲ ሓቂ፡ ሰብ ዘድልዮ “ህይወት” እዩ፡ ካብኡ ንታሕቲ ዘይኮነስ ሓድሽ ባህርይ፡ ናብ ኣእምሮ ኣምላኽ ኪኣቱን ንዕኡ ኺሕጎስን ዝኽእል። እዚ መበገሲ ነጥቢ እዩ። ስለዚ፡ ብሓጢኣት ምዉታት ከለና፡ ንሕና ምእመናን ምስ ክርስቶስ ብሓንሳብ ከም ዝተንሳእና ወይ ህያዋን ከም ዝኾና ተነጊሩና ኣሎ። (ኤፌሶን 2:5)። በዚ ዕላማ እዚ፡ እዚ እውን ንመሃር፡
“ኣምላኽ ንሓደ ወዱ ናብ ዓለም ለኣኾ፡ ብእኡ ገይርና ምእንቲ ኽንነብር።” እዚ ብቑዕ ዝኾነ ቐሊል እዩ። ሰብ ሓጥእ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብሓጢኣት ምዉት እዩ—ይቕረታ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ህይወት እውን የድልዮ፡ የሱስ ድማ ተሰቒሉን ተሰቒሉን ዅሉ ዘድልየና ይህበና። እቲ ናይ ነሓስ ተመን ናይዚ ዓይነት ነበረ። ስለዚ፡ ንንበብ፡
“ከምቲ ሙሴ ንተመን ኣብ በረኻ ዘልዓሎ፡ ከምኡ ድማ ወዲ ሰብ ኪልዓል ኣለዎ፡ ምእንቲ ዅሉ ዝኣምነሉ ከይጠፍእ፡ ግናኸ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኪረክብ።” ህይወት፡ ብእምነት ናብቲ ንሓጥኣን ዝተሰቕለ ወዲ ኣምላኽ ብምጥማት ምዃኑ ኣስተብህል።
ንሓጢኣት ምዉት
“ንሓጢኣት ምዉት” ምዃን ፍጹም ዝተፈላለየ ሓሳብ እዩ። ደሞዝ ሓጢኣት ሞት ስለ ዝኾነ፡ ካብ ሞት ንታሕቲ ዝኾነ ነገር ንመስፈርቲ መለኮታዊ ጽድቂ ኺበጽሕ ኣይክእልን። ጽድቂ ንሓጢኣት ሞት ደለየ። ብሓቂ፡ ካብ ሓጢኣት ብኻልእ መገዲ ብዘይሞት ምድሓን የለን። መለኮታዊ ምሕረት ተካኢ ኣምጸአ፡ ሓደ፡ ሰብ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ቦታ ሰብ ኪቐውም ዝኽእል፡ ኣምላኽ ስለ ዝነበረ ድማ፡ ንዅሉ መስፈርት መለኮታዊ ጽድቂ ኺበጽሕ ዝኽእል። በዚ ድማ የሱስ ወዲ ኣምላኽ ሞተ—ጻድቕ ንዓመጸኛታት።
“ንሓጢኣት ሓንሳብ ሞተ”፡ ንባዕሉ ኣይኮነን፡ ከመይሲ ንሱ ብዘይሓጢኣት ነበረ፡ ግናኸ ንዓና፡ “ብሓጢኣት ምዉታት” ዝነበርና። ስለዚ እዩ ንሓጢኣት ዝሞትና። ብሩኽ፡ ክቡር ሓቂ—“ምስ ክርስቶስ ምዉት”። መስቀል ነዚ የርእየና። ኣብኡ ድማ ንረክብ፡
“እቲ ብሉይ ሰብኣይና ምስኡ ተሰቒሉ እዩ።” ኣብኡ ጽድቂ ብዛዕባ ኣምላኽ ምስ ሓጢኣት ዝገብሮ ተግባር ይሕሎ፡ ጸጋ ድማ ይበዝሕ። ኣምላኽ ጻድቕ እዩ፡ ከምኡ’ውን ብምሕረት ሃብታም እዩ። ጸጋ ይነግስ
“ብጽድቂ ናብ ዘለኣለም ህይወት ብየሱስ ክርስቶስ ጐይታና።” ኣምላኽ ድማ፡ ንሓጢኣት ብፍርዳዊ መገዲ ብሞት ኣብ መስቀል ተቐቢልዎ እዩ። ንባዕሉ ወዱ ኣይሓደጎን። ንሱ
“ንሓጢኣት ኣብ ስጋ ኮነነ።” ስለዚ እቲ ምእመን ሓራ እዩ፡ ካብ ኩነኔ ድሒኑ። ምስ ክርስቶስ ተፈርዱ፡ ተኮነኑ፡ ተሰቕሉ፡ በዚ ድማ ካብ ሓጢኣት ሓራ ኾይኑ፡ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ይኸውን። ሓራ ኾይኑ ሕጂ ንኣምላኽ ኬገልግል መሰል ኣለዎ። ክርስቶስ እንተ ተንሲኡ ድማ፡ ንሱ እውን ተንሲኡ እዩ። ክርስቶስ እንደገና ህያው እዩ፡ ኣብቲ ካልእ ወገን ሞት—ካብ ምዉታት ህያው፡ ክርስቶስ ድማ ህይወትና እዩ።
“ህያብ ኣምላኽ ብየሱስ ክርስቶስ ጐይታና ዘለኣለማዊ ህይወት እዩ።” እቲ ምእመን ድማ ህይወት ኣለዎ፡ ህይወት ብመንፈስ፡ ህይወት ብክርስቶስ ካብ ምዉታት ዝተንስአ። ብሓቂ፡ ስጋ ኣብኡ ይስምዖ፡ ፍቕሩን ትምኒቱ ይዓዪ፡ ስለዚ ድማ ንባዕሉ ንሓጢኣት ብሓቂ ምዉት፡ ንኣምላኽ ግና ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ህያው ኪኸውን ኪሓስብ ተመኺሩ እዩ። እዚ ብሓቂ ሓርነት እዩ፡ ኣብ ዅሉ መሰል መለኮታዊ ጽድቂ ዝተመስረተ፡ ምድሓን ድማ ተፈጺሙ። እታ ዝደሓነት ነፍሲ ድማ ናብ ክርስቶስ ኣብ የማን ኣምላኽ ኪጥምት ትኽእል እያ፡ ከም ህይወቱ፡ ጽድቁ፡ ምድሓኑ፡ ሓይሉ፡ ከምኡ’ውን ምንጪ ዅሉ ጽቡቕ። ከምዚኦም ድማ ነቲ “ብሉይ ሰብኣይ” ንምምሕያሽ ሓሳዊ ሓሳብ የብሎምን፡ ግናኸ እቲ ብፍጹም ፍርዳዊ ብመስቀል ዝተሰረዘ ስለ ዝረኣዩ፡ ብተግባር “ነቲ ብሉይ ሰብኣይ የውጽኡ”፡ ብእምነት ወዲ ኣምላኽ ድማ ይነብሩ፡ ንሱ ድማ ፈትዎም፡ ንባዕሉ ድማ ንኣታቶም ሃበ። ኣብ መስቀል፡ ንሱ ኣብ ክንዲ ኣነ ነበረ፡ ኣብ ክብሪ ድማ፡ ኣነ ኣብኡ እየ፡
“ብእኡ ምሉእ፡ ንሱ ድማ ርእሲ ዅሉ መራሕን ስልጣንን እዩ።” እቲ ምእመን ሕጂ “ንሓጢኣት ምዉት”ን “ንኣምላኽ ህያው”ን ምዃኑ ዝገልጽ ትምህርቲ ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ ንሰላምን ንሓይልን ተነቢሩልና ኣሎ። ብዛዕባ ሰላም፡ ብዛዕባ ስጋን ተግባራቱን፡ ሓጢኣትን ተግባራቱን ዅሉ ሕቶታት ኣቐዲሙ ብፍርዳዊ መገዲ ብክርስቶስ ከም ዝተፈትሐ የርእየና፡ ንሱ ድማ
“ንኣና ሓጢኣት ኾነ።” ዅሉ ናይ ሕልና ተግባር፡ ኣብ ውሽጥና ዘሎ እኩይ ባህርይ፡ ብሓቂ ብክርስቶስ ከም ዝተፈርደ፡ ከም ዝተኮነነ፡ ከምኡ’ውን ከም ዝተሰቕለ ብምዃኑ ምላሽ ይረክብ። እምነት ድማ ምዉት ምዃኑ ትሓስብ። ተመክሮ ድማ ይብል፡
“ዘስካሕክሕ ትምኒቱ ይስምዓኒ።” ሓቂ እዩ፡ ቅዱስ ጽሑፍ ድማ ይፈልጥ፡
“ስጋ ንመንፈስ ይምነ”፡ ግናኸ ንዕኡ ተፈርዱን ምዉትን ኪኸውን ንሓስብ ይጽውዓና። ሕልና ኸምኡ ምስ ተጨነቐ፡ እቲ ውሽጣዊ ኣውያት ምስ ተልዓለ፡
“ኣየ፡ ኣነ ሓሳዊ ሰብኣይ! መን እዩ ኻብዚ ስጋ ሞት ዜድሕነኒ?” መንፈስ፡ ብጽሑፍ ቃል ገይሩ፡ ናብቲ ንኣና ዝተሰቕለ የርእየና። እምነት ድማ ናብ የሱስ ትጥምት፡ ከምኡ’ውን ትብል፡
“ብየሱስ ክርስቶስ ጐይታና ንኣምላኽ ኤመስግን።” እቲ ኣብ ልዕሊ ሓጢኣትን ንተግባራዊ ቅድስናን እዚ ሓቂ እዚ ዝህቦ ሓይሊ እውን ብብሩኽ መገዲ ተነቢሩ ኣሎ። እቲ ብሉይ ሰብኣይና ተሰቒሉ እንተኾይኑ፡ ንዅሉ ምኽንያታቱ፡ መሰላቱ፡ ከምኡ’ውን ምንጭታቱ ኽንነጽግ ኣይንኽእልን። “ኣብ ስጋ እምነት የብልናን።” እዚ ንተግባራዊ እግዚኣብሔር ዝኸውን ዕንቅፋት ብዓብዪ ደረጃ የርሕቕ። ድሕሪኡ፡ ኣብ ክርስቶስ ዝተንስአ ህይወት እንተ ኣሎና፡ ህይወት ብመንፈስ፡ መንፈስ ድማ ኣብ ውሽጥና እንተ ኣሎ፡ ምስ ጐይታ የሱስ ምትእስሳር ኪህልወና ይኽእል እዩ፡ ኣብዚ ናይ ምድሓር እዋኑ ድማ ንዕኡ ናይ ምስክርነት ሓይሊ ኪህልወና ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ኣዒንትና፡ ብቕዱስ ተግባር ናይዚ ሓቂ እዚ፡ ናብ ወዲ ኣምላኽ ባዕሉ፡ እቲ እውነተኛን እንኮ ምንጪ ሓጎስን ሓይልን ይጥምታ። በዚ መገዲ እዚ፡ ካብቲ ናይ ርእስን ሓጢኣትን ኣየር ንላዕሊ ኢና፡ ንዘይኣምላኻዊነትን ዓለማዊ ትምኒታትን ክንነጽግ ንኽእል ኢና፡ ምስ ክርስቶስ ክንሳቐ ድማ ድሉዋት ኢና፡ እንተ ኣድለየ ድማ ንክርስቶስ፡ ንምምላሱ ድማ ብትዕግስቲ ንጽበ። እዚ ንነፍሲ ሓቀኛ ዕረፍትን ንልብና ድማ ዓሚቕ ሓጎስን ይህብ፡ ከምኡ ድማ ናብቲ መለኮታዊ ትምህርቲ ንኣቱ፡ ምዉታት ምዃንና፡ ክርስቶስ ህይወትና ምዃኑ፡ ኣብዚ ቅጽበት እዚ ኣምላኽ ብዛዕባና ብስጋ ዘይኮነስ፡ ብመንፈስ ኪዛረብ ይኽእል እዩ። ግናኸ ካብቲ ሓርነት፡ ክርስቶስ ዘሕረረና፡ ከይንርሕቕ ክንጥንቀቕ ኣሎና፡ ዓይኒ ድማ ናብ ውሽጢ ኸይትጥምት፡ ንርእሲ—ነቲ ብሉይ ሰብኣይ—ኣገዳስነት ንምሃብ፡ ኣብ ክንዲ ንባዕልና ንሓጢኣት ብሓቂ ምዉታት፡ ንኣምላኽ ድማ ብየሱስ ክርስቶስ ጐይታና ህያዋን ምዃንና ምሕሳብ። ዅሎም እሙናት ምእመናን ናብቲ ብሩኽ ሓድሽ ፍጥረት ቦታኦም ኣብ ክርስቶስ ይእተዉን ይሕጎሱን!
