ሕቶ፦ ኣርባዕተ ወንጌላት ስለምንታይ ኣለዉ፧ ነቲ ንክርስቶስ እተዋህበ ወንጌልከ እንታይ ኮይኑ፧
መልሲ፦ ትርጉም ናይ “ወንጌል” ዝብል ቃል “ብስራት” ወይ “ጽቡቕ ዜና” ማለት እዩ።ገሊኦም ነዚ ቃል እዚ ንብምሉኡ ሓድሽ ኪዳን ንምምልካት ይጥቀሙሉ ይኾኑ፣ ምኽንያቱ ብብስራት ዝመልአ ስለዝኾነ። እዚ ቃል እዚ ግን ብሓፈሻ ንኣርባዕተ ወንጌላት ጥራይ እዩ ዝውዕል። ኣምላኽ ናይ ክርስቶስ ህይወት ብኣርባዕተ ወንጌላት ተመዝጊቡ ክህልወና ደልዩ፣ እዚኦም ድማ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ኣይጋጮኡን እዮም፣ የግዳስ ንሓድሕዶም የረጋግጹ እዮም። እዞም ኣርባዕተ ወንጌላት ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኾም እዮም ተጻሒፎም።
ዋና ዕላማ ናይ ወንጌል ማቴዎስ ንደቂ ሰብ ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ድማ ንኣይሁድ፣ እቲ ካብ ድንግል ማርያም እተወልደ ብኣይሁድ እተቐትለ የሱስ ብሓቂ እቲ እተመባጽዐ መሲሕ ምዃኑ ንምርግጋጽ እዩ። ንሱ እቲ ነብያት ብኣማኢት ግዜያት ዝተዛረቡሉ እዩ። ስለዚ፣ ኣብዚ ወንጌል እዚ “እቲ ብነብዪ እተባህለ ምእንቲ ኺፍጸም” (ESV) ወይ ከምኡ ዝኣመሰለ ኣበሃህላ ብዙሕ ግዜ ንረክብ። ከምኡ’ውን ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ንኣይሁድ የሱስ እቲ እተመባጽዐ፣ ሕጋዊ ወራሲ ዝፋን ምዃኑ ንምርግጋጽ፣ ወለዶ ክርስቶስ ክሳብ ኣብርሃምን ንጉስ ዳዊትን ንረክብ። ኣይሁድ ግን ኣይኣመንሉን፣ ንንጉሶምን ነቲ ብኣምላኽ እተመባጽዐ መድሓንን ድማ ነጸግዎ።
ወንጌል ማርቆስ ብቐንዱ ነቲ ክርስቶስ ዝገበሮ ብዙሕ ኣገልግሎታት ወይ ኣገልግሎት ይምዝግብ። ንጉስ እኳ እንተነበረ፣ ብዛዕባ ባዕሉ “ከገልግል እምበር፣ ከገልግሉኒ ኣይመጻእኩን፣ ህይወተይ ድማ ምእንቲ ብዙሓት ቤዛ ኽህብ እየ ዝመጻእኩ” (ማር. 10:45) ኢሉ ተዛሪቡ። ኣብዚ ወንጌል እዚ ብቐንዱ ከም ባርያ ኣምላኽን ሰብን ተገሊጹ ኣሎ – እቲ ንዋጋ ሓጢኣት ንምኽፋል ብፍቓዱ ንሞት ኣብ መስቀል ዝሃበ።
ወንጌል ሉቃስ፣ብሓኪም እተጻሕፈ፣ ክርስቶስ ናብ ኣይሁድ እኳ እንተመጸ፣ ንሳቶም ጥራይ ዘይኮነስ ንብምሉኡ ዓለም ከም ዝመጸ የረጋግጽ። ስለዚ፣ ወለዶ ክርስቶስ ክሳብ ኣዳም፣ ኣቦ ብምሉኡ ወለዶ ሰብ (ሉቃ. 3:23-28) ኣሎና። ሉቃስ ከምኡ’ውን ክርስቶስ ንዝጠፍኡ ክደልን ከድሕንን ከም ዝመጸ ይነግረና። ክርስቶስ ባዕሉ ሓደ ሓጥእ ምስ ተነሰሓ ኣብ ሰማይ ብዛዕባ ዘሎ ዓቢ ሓጎስ ተዛሪቡ። ብምሳሌ እቲ ሓጥእ ወዲ፣ ብዛዕባ ሓጎስ ኣቦ ብምምላስ እቲ ዝጠፍአ ወዱ (15:11-32)፣ ሓጎስ ኣምላኽ ብምምላስ ሓጥእ ኣርኣየና።
ወንጌል ዮሃንስ፣ብደቀ መዛሙርቲ ክርስቶስ እተጻሕፈ፣ ክርስቶስ ካብ ሰማይ ከም ዝመጸን ምእንታና ሰብ ከም ዝኾነን የረጋግጽ። ኣምላኽ ንብምሉኡ ወለዶ ሰብ ከም ዝፈተወን ክርስቶስ ምእንታና ክመውት ከም ዝለኣኾን ይነግረና፣ “እቲ ዚኣምነሉ ዘበለ ዅሉ ኸይጠፍእ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺህልዎ” (ዮሃ. 3:16)። ከምኡ’ውን ክርስቶስ ሰብ እኳ እንተኾነ፣ ካብ ዘለኣለም ከም ዝነበረ የርእየና።
እዞም ኣርባዕተ ወንጌላት ብሰብ ጥራይ ኣይተጻሕፉን፤ ኩሎም ካብ ኣምላኽ እዮም ዝመጹ። ብኣኽብሮትን ሓቂ ንምፍላጥ ብዝብል ድሌትን ምስ እነጽንዖም፣ መንፈስ ቅዱስ ብዛዕባ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ መድሓኒና ዝበለጸ ፍልጠት ክህበና እዩ።
ገሊኦም ሰባት ከም ዝሓስብዎ፣ ንክርስቶስ ካልእ ወንጌል ኣይተዋህበን። ክርስቶስ ባዕሉ እቲ ብስራት እዩ – መድሓኒ ሓጥኣን – ብመንፈስ ቅዱስ ኣብ ኣርባዕተ ወንጌላት እተገልጸ። እቲ ኣብ ማርቆስ 1:1 “ወንጌል የሱስ ክርስቶስ” ተባሂሉ ዝተጠቕሰ ወንጌል፣ እቲ ብማርቆስ እተነግረ ብስራት እዩ። “ወንጌል” ማለት “ብስራት” ምዃኑ ዘክር፣ “ወንጌል የሱስ ክርስቶስ” ዝብል ኣበሃህላ ድማ ዝጠፍአ ካልእ መጽሓፍ ኣይኮነን፣ የግዳስ ኣብኡ ጥራይ ዝርከብ ብስራት ምድሓን እዩ።
ብስራት መጽሓፍ ቅዱስ ክትፈልጥ ትደሊዶ፧ወንጌላት ኣንብብ እሞ መንፈስ ቅዱስ ንሳቶም ተጠቒሙ ንመድሓኒ ክገልጸልካ ሕተቶ። በዚ መገዲ እዚ ናብ ፍልጠት ምድሓን ክትመጽእ ኢኻ።ከመይ ጌርና ከም ዝኾነ ክንነግረካ ንኽእል ኢና።
መልሲ ብራፊቅ
ሰባት ይብሉኒ፣“ኣቱም ሰበኽቲ፣ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ጽቡቕ ግዜ ኸይንገብር፣ እንተዘይገበርና ድማ ጽቡቕ ድሕሪት ክህልወና እዩ ብምባል ትዓግቱና ኢኹም።” ኣዕሩኽተይ፣ ብዛዕባ ጽቡቕ ሕጂን ሕጂን ክነግረኩም እደሊ። ኣነ ክርስትያን እየ። ብእምነት ናብ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ተመሊሰ ኣምላኽን ቃሉን ኣሚነ። እቲ ብርቱዕ ወዲ ኣምላኽ ናብዛ ሓጥእ ዓለም እዚኣ ከመይ ከም ዝኣተወን ንባዕሉ ከም ዓቢ መስዋእቲ ንሓጢኣት ከም ዘቕረበን ርእየ። ንሓጢኣት ኩሎም እቶም ዝኣምኑሉ ንምውጋድ እታ እንኮ መገዲ እዚኣ ነበረት። ናብ ልበይ ድማ ሕጂ ጻድቕ ምዃነይ ዝብል ፍልጠት ኣተወ፣ “ሕጂ ብደሙ ጸዲቕና” (ሮሜ 5:9 KJV)። ብጐይታ የሱስ ኩሎም ክርስትያናት ይጸድቁ። ነፍሰይ ብዛዕባ ሓጢኣተይ ተጨኒቓ ነበረት፣ ሕጂ ግን ብኣምላኽ ሰላም ከም ዝረኸብኩ ፍልጠት ኣተወኒ፣ ምኽንያቱ ኣብ ቅዱስ ቅድሚኡ ጸዲቐ። “ሕጂ ድማ ዕርቂ ተቐቢልና” (ቁ.11 JND)። ሓንሳብ ባሮት ሓጢኣት ነበርና፣ ሕጂ ግን – ናብ ሰማይ ምስ በጻሕና ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብኡ ምስ በጻሕና’ውን ሓቂ ክኸውን እዩ – ሓራ ወጺእና ኢና። ካብ ትሕቲ ግዝኣት ሓጢኣት ሓሊፍና ባሮት ኣምላኽ ኮይና ኢና (6:22)። እዚኦም ገለ ካብቶም እቲ ወንጌል ሕጂ ንዝኣምኑሉ ዘምጽኦም ግሩም ነገራት እዮም።—ፍራንክ ቢ. ሆል (ዝተሰማምዐ)
