ሓጺር መጽናዕቲ ብዛዕባ መዝሙር 119
መዝሙር 119 ሓደ ቴማ ጥራይ ኣለዎ፡ ልዕልናን ዋጋን ቃል ኣምላኽ። ንክርስትያን ምእመናን፡ ቃል ኣምላኽ ብዛዕባ ህያው ኣምላኽ ፍልጠት ጥራይ ኣይህበናን፡ የግዳስ ንዕኡ ዝገለጠ ክርስቶስ’ውን ይነግረና። ኣብ ዮሃንስ 1፡1-14 የሱስ ክርስቶስ «እቲ ቃል» ተባሂሉ ይጽዋዕ (NKJV)። ንሱ «ኣልፋን ኦሜጋን»’ውን እዩ (ራእይ 1፡8,11, 21፡6, 22፡13) – «ካብ ሀ ክሳብ ፐ» ናይ ኣምላኽ።
እቲ 119ይ መዝሙር ብዛዕባ ጥቕሚ ቃል ኣምላኽ ዝገልጹ ፍቕድታት ምሉእ እዩ፡ ኣብዚኦም ውሑዳት ኣብነታት ድማ እቲ መዝሙራዊ ዝገልጾም እዞም ዝስዕቡ እዮም፦
ኣብኡ ባህ ይብሎ – «ኣብ ሕግኻ ባህ ይብለኒ» (ፍ.70)። ክሕልዎ ድሌት – «ትእዛዛትካ ኽሕሉ እየ» (ፍ.8)። ብእኡ ንኽነብር ሓገዝ ምሕታት – «ኣነ … ሓገዝ እሓትት [ምኽንያቱ] ኣብ ቃልካ ተስፋ እገብር» (ፍ.147)።
ኣብ ግዜ ንእስነተይ ብመምህር ክፍሊ መጽሓፍ ቅዱሰይ ብዛዕባ ዋጋ ቃል ኣምላኽ ስለ ዝተዋወቅኩ ንእግዚኣብሔር ንዘለኣለም የመስግኖ። ንሱ ብዕለታዊ ንባብን መጽናዕትን መጽሓፍ ቅዱስ ጀሚሩኒ፡ እዚ ንጥፈት እዚ ንመንእሰያት ምእመናን ደቀ መዛሙርቲ ጐይታ የሱስ ንምዃን ክሳዕ ክንደይ ኣድላዪ ምዃኑ’ውን ኣመልኪቱኒ። ንፍቕዲ 9 ጠቒሱ፡ «መንእሰይ ከመይ ገይሩ መገዱ የንጽህ? ንቃልካ ብምጥንቃቕ»።
ድሕሪ ገለ ዓመታት ኣብ ስነ-ፍልጠት ስራሕ ጀመርኩ፡ ምኽንያቱ ፍቕዲ 160 «ቃልካ ኻብ መጀመርታ ሓቂ እዩ» (KJV) ስለ ዝብል፡ ብፍጹም ሓቂ ፍጥረት ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብምእማን። ማለት፡ እቲ ኣብ ዘፍጥረት 1 ዘሎ ናይ ሽዱሽተ መዓልታት ፍጥረት ጸብጻብ፡ እቲ ሻውዐይቲ መዓልቲ ዕረፍቲ፡ ሰንበት፡ ዘስዓበ፡ ሓቂ እዩ እምበር ልብ ወለድ ኣይኮነን!
ድሕሪ እቶም ናይ መዝሙር 119 ናይ መጀመርታ ሰለስተ ፍቕድታት፡ እቲ ዝተረፈ መዝሙር ብቐጥታ ንኣምላኽ ዝቐርብ እዩ። ብሓፈሻኡ፡ ብዛዕባ ቃል ኣምላኽ ዝተፈላለዩ ምሕላናት ዝሓዘ ነዊሕ ስብስብ እዩ። ንመመርሒታቱ፡ ምትብባዓቱን መጠንቀቕታታቱን ክንብብ ከለና፡ ኣብ ግዜና ብተመሳሳሊ መገዲ ንኣምላኽ ክንጽሊ ይግባእ፡ «ኣዒንተይ ክፈተለይ፡ ካብ ሕግኻ ግሩም ነገራት ክርኢ» (ፍ.18 ESV)።
እቲ መዝሙራዊ ንኹሉ ቃል ኣምላኽ «ሕጊ እግዚኣብሔር» ገይሩ ይርእዮ ነይሩ፡ እዚ ድማ ክሕለፍ ዝግባእ እዩ። ይኹን እምበር፡ ንቃል ኣምላኽ ንምግላጽ ዝተፈላለዩ ቃላት ይጥቀሙ፡ «ሕጊ፡» «ምስክርነት፡» «ትእዛዛት፡» «ስርዓታት፡» «ትእዛዛት፡» «ፍርድታት፡» «ሕግታት» ከምኡ’ውን «መገዲ።» ከም ኩሎም እቶም ኣብ እስራኤል ዝነበሩ እግዚኣብሔር ዝፈርሑ፡ እቲ መዝሙራዊ ንኹሉ ገጽ ቃል ኣምላኽ ኣኽብሮትን ፍርሃትን ነበሮ፦
ኣብ ደብረ ሲና ወሪድካ፡ ካብ ሰማይ ድማ ምስኦም [እስራኤል] ተዛሪብካ፡ ቅኑዕ ስርዓታትን ሓቀኛ ሕግታትን፡ ጽቡቕ ስርዓታትን ትእዛዛትን ሃብካዮም (ነህምያ 9፡13)።
መመርሒታት
እቲ ናይ መዝሙራዊ ናይ መጀመርታ ጸሎት ኣብ መዝሙር 119 እዚ እዩ፡ «ትእዛዛትካ ብትግሃት ክንሕሉ ኣዚዝካና። ኦህ፡ መገድታተይ ንስርዓታትካ ንምሕላው ይመርሓኒ ምበር!» (ፍ.4-5 NKJV)። ኣምላኽ ንህዝቡ ኣብ ኩሉ ዘመን ትእዛዛቱን ስርዓታቱን፡ ወይ ድማ ትእዛዛቱን፡ ክኽተሉ ከም ዝጽበዮም ምግላጹ ተረዲእዎ ነይሩ። ንሓሳባት፡ ቃላትን ተግባራትን ህዝቢ ክመርሑ ነይሮም፡ «ብቃልካ ስጕምትታተይ ምራሕ [ኣዝዝ]» (ፍ.133)። ክንገብር ዘለና፦
- ብቃል ኣምላኽ ክንመሃር።
- ቃል ኣምላኽ ክንብብ፡ ክንምርምርን ትርጉሙ ክንረክብን።
- ብቃል ኣምላኽ ባህ ክንብል።
- ቃል ኣምላኽ ክንፈቱ እሞ ክንዕቅቦ።
- ቃል ኣምላኽ ክንሕሉ ምእንቲ ክንኽእል ኣብኡ ክንምርምር።
- ብቃል ኣምላኽ ክንነብር።
እቲ ናይ መዝሙራዊ ደጋጊሙ ዝቐርብ ጸሎት፡ ብዛዕባ እዞም ስርዓታት ክምሃርን ኣብ ልቡ ክሕዞምን (ፍ.11፡ ፍ.80 ርአ)፡ ምእንቲ ብግብሪ ብእኦም ክነብር (ፍ.112)።
ትርጉም «ስርዓታት» «ዝተጻሕፉ ነገራት» እዩ፡ እዚ ቃል ድማ ንዘለኣለማዊ ባህሪ ቃል ኣምላኽ የመልክት። ንሱ ፍጹም ኮይኑ ይቕጽል። ናይ ኣምላኽ ስነ-ምግባራዊ ድሌታት ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ኣይቅየሩን፡ እዚ ድማ ኣብዚ ናይ መወዳእታ ዘመናት፡ ሰብ ጥራይ ንኣንጻራዊ ዋጋታት ዝፈልጥሉ፡ ዓቢ ምጽንናዕ እዩ። እዚ ግጭት ከስዕበልና ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ከምዚ ዝኣመሰለ መከራ ንሓቂ እዞም ስርዓታት ክንምሃር ክሕግዘና እዩ (ፍ.71,83)።
ብተመሳሳሊ፡ እቲ መዝሙራዊ ብትግሃት (ፍ.20) ፍርድታት ኣምላኽ ክምሃር (ፍ.7)፡ ብእኦም ክምሃር (ፍ.102)፡ ክሕልዎምን ክውፈየሎምን (ፍ.106) ደለየ። ፍርድታት ናይ ፍርዲ ውሳነታት ትርጉም ኣለዎም፡ ከምኡ’ውን ቃል ኣምላኽ ኣብ ኩሉ ኩነታት ህይወት ቅዱሳን ከመይ ከም ዝውዕል የርእዩ፡ ምኽንያቱ ንኣምላኻዊ ፍርሃት የሕድሩ (ፍ.120)። ንሱ እቲ ጻድቕ ስለ ዝኾነ፡ ፍርድታቱ ኩሉ ግዜ ቅኑዓት (ፍ.137) ከምኡ’ውን ጽቡቓት (ፍ.39) እዮም። ስለዚ እቲ መዝሙራዊ ክገልጾም (ፍ.13)፡ ከምኡ’ውን ብለይቲ (ፍ.62) ከምኡ’ውን ምሉእ መዓልቲ (ፍ.164) ከመስግነሎም ይደሊ። እዞም ፍርድታት ኣይቅየሩን፡ ንዘለኣለም ይነብሩ (ፍ.160፡ ማቴዎስ 24፡35 ኣስተብህል)። ሓንዳንድ ፍርድታት ኣምላኽ «ሕግታት» ተባሂሎም ይጽውዑ፡ ከም ኣብ መዝሙር 119፡91፡ ኣብኡ ድማ ንጥበብ ዝመልኦ ምምዳብ ፍጥረቱ ይውዕሉ (ፍ.89-91)።
ምትብባዕ
መዝሙር 119 ብቃላት ዓቢ ምትብባዕ ይጅምር፡ «ብመገዲ እግዚኣብሔር ዝኸዱ፡ ንሕጊ እግዚኣብሔር ዝሕልዉ፡ ብጹዓን እዮም። ንምስክርነቱ ዝሕልዉ፡ ብምሉእ ልቦም ድማ ዝደልይዎ፡ ብጹዓን እዮም። ንሳቶም ድማ ገለ እኩይ ኣይገብሩን፡ ብመገዱ ድማ ይኸዱ» (ፍ.1-3)። እዞም ቃላት እዚኦም ንናይ መጀመርታ ቃላት መጽሓፍ መዝሙራት (1፡1-3) የስተጋብኡ። ስለዚ እዚ እቲ ቀንዲ መልእኽቲ መዝሙራት እዩ ክንብል ንኽእል ኢና።
ከም ኩሎም መዝሙራት፡ እዞም መእተዊ ፍቕድታት (119፡1-3) ንምሉእ እቲ መዝሙር ርእሲ ይፈጥሩ። ንብጽዕና፡ ወይ ድማ ምሉእ ደሓንነት፡ እቶም ብቃል ኣምላኽ ዝነብሩን ሓቂኡ ዝሕልዉን የውጁ። ምስጢሮም፡ ብዘይ ጥርጥር፡ ብምሉእ ልቦም ንዕኡ ምድላይ እዩ (ፍ.2)።
ሎሚ፡ ኣብ ዘመን ጸጋ፡ እቶም ሓደ መትከላት ይውዕሉ እዮም። ንዮሃንስ 14፡23 ኣስተብህል፡ ኣብኡ የሱስ፡ «ሓደ እኳ እንተ ፈተወኒ፡ ቃለይ ክሕሉ እዩ፡ ኣቦይ ድማ ክፈትዎ እዩ፡ ንሕና ድማ ናብኡ ክንመጽእ ኢና፡ ኣባኡ ድማ ማሕደርና ክንገብር ኢና» በለ። እቶም እግዚኣብሔር ዝፈርሑ ንቃል ኣምላኽ ብምፍታውን ብምኽታልን በረኸት ከም ዝረኽቡ፡ ብኹሉ እቲ ኣብ መዝሙር 119 ዝተገለጸ ዝተፈላለየ ባህርያቱን ክእለታቱን፡ ንተባብዕ።
ብሓፈሻኡ፡ እቲ ናይ መጀመርታ ስታንዛ (ፍ.1-8) ንዓቢ በረኸት ብመገዲ ኣምላኽ ዝበለጸ ዝበሎ ምምራሕ ይገልጽ። ብኸምኡ መገዲ ክንነብር ምድላይ ክሳዕ ክንደይ ጽቡቕ ምላሽ እዩ! ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ ምስክርነት መምህር ክፍሊ መጽሓፍ ቅዱሰይ ብዛዕባ ናይ ቃል ኣምላኽ መንጽሂ ሓይሊ (ፍ.9) ጠቒሰ ነይረ፡ እዚ ድማ ብዛዕባ ህይወትና ብቃል ኣምላኽ እንተ ንነብር ከመይ ከም ዝመስል ብምስሊ ይስዕብ (ፍ.10-14)። ብተወሳኺ፡ ፍቕዲ 11 ንቃል ኣምላኽ ኣብ ልብና ብፍላጥ ክንሓብኦ የተባብዓና፡ ምእንቲ ንዕኡ ኸይንበድል። እዚ ፍቕዲ እዚ ንዝበለጸ ነገር (ቃል ኣምላኽ) ኣብ ዝበለጸ ቦታ (ኣብ ልብና ተሓቢኡ) ንዝበለጸ ምኽንያት (ምእንቲ ንኣምላኽ ኸይንበድል) ይገልጽ ተባሂሉ እዩ። እቲ መዝሙራዊ፡ «ብጹዕ ንስኻ ኢኻ፡ ኦ ጐይታ! ስርዓታትካ ምሃረኒ» ኢሉ ምጽላዩስ ኣየገርምን!
መዝሙራት እብራይስጥ ግጥሚ እዮም። ከም እንግሊዝኛ ግጥሚ፡ ኣብኡ ድማ ዜማን ሜትርን ንምዝካርን ሓሳባት ንምግላጽን ዝጥቀሙ፡ እብራይስጥ ግጥሚ ድግግም ሓሳብ ይጥቀም። ስለዚ ኣብ መዝሙር 119 እዞም ናይ መጀመርታ ምትብባዕ ዝመልኦም ቴማታት ብሓደ ወይ ብኻልእ መገዲ ይደጋገሙ፡ ኣብዚ ከኣ ካልኦት ባህርያት ቃል ኣምላኽ – ከም ህይወት ዝህብ፡ ንነፍሲ ዘሐድስ፡ ንልቢ ዘስፍሕ፡ ዝሕሉ፡ ዘበርትዕ፡ ዘጸናንዕ፡ ዘብርህ፡ ተስፋ ዘሕድር፡ ዘይውዳእ – ይውሰኹ።
ምናልባት እቲ ዝዓበየ ምትብባዕ ኣብ መዝሙር 119፡ ብዛዕባ ዘይተለዋዋጢ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ምዝራቡ እዩ፡ እዚ ድማ እቶም እግዚኣብሔር ዝፈርሑ ንምብራኽ ዝምርኮስሉ እዩ። ፍቕሩ ብሓፈሻ ንኹሉ ሰብ ይዝርጋሕ እኳ እንተኾነ (መዝሙር 36፡7 ርአ)፡ እቶም እግዚኣብሔር ዝፈርሑ ብሕታዊ ተመክሮን ጥቕምን ይረኽቡሉ። እዚ ፍቕሪ እዚ ካባኻ ፈጺሙ ኣይርሕቕን ወይ ኣየሕፍረካን! «ዘይተለዋዋጢ ፍቕሪ» «ምሕረት» ከምኡ’ውን «ምሕረታት» ተባሂሉ’ውን ይትርጎም፡ እዚ ድማ ናይ እግዚኣብሔር ፍቕሪ ንጉድለታትና’ውን ከም ዝህብ የመልክት። ኣብ መዝሙር 119፡41 እቲ መዝሙራዊ ንኣምላኽ፡ «ኦ ጐይታ፡» ኢሉ ጸዊዕዎ፡ ንሱ ድማ ንእስራኤል ከምቲ ዓቢ «ኣነ እየ» (ዘጸኣት 3፡14) ዝተገልጸ ህያው ኣምላኽ እዩ። ናይ ኣምላኽ ዘይተለዋዋጢ ፍቕሪ እቲ ናይ እስራኤል ምስጋና ቴማ ነይሩ (ከም 2 ዜና መዋእል 5፡13)። ኣብ ዘመንና ምእመናን ንኣምላኽ ከም «ኣቦ» ይፈልጥዎ፡ ፍቕሩ ድማ ብምሉኡ ኣብ ሰብነት ወዱ፡ የሱስ ክርስቶስ፡ ተገሊጹልና።
መጠንቀቕታታት
ኣብ መዝሙር 19 ብንጹር ቃል ኣምላኽ መጠንቀቕታታት ከም ዝህብ ይነግረና፦
ሕጊ እግዚኣብሔር ፍጹም እዩ … ምስክርነት እግዚኣብሔር ርግጽ እዩ … ስርዓታት እግዚኣብሔር ቅኑዓት እዮም … ትእዛዝ እግዚኣብሔር ንጹህ እዩ … ፍርሃት እግዚኣብሔር ንጹህ እዩ … ፍርድታት እግዚኣብሔር ሓቀኛታትን ጻድቃንን ብሓደ እዮም … ብእኦም ድማ ባርያኻ ይጠንቀቕ፡ ብምሕላዎም ድማ ዓቢ ዓስቢ ኣሎ (ፍ.7-9,11)።
ኣብ መዝሙር 119 ምሉእ እቶም መጠንቀቕታታት ብቐንዱ ብብዙሓት ሓደጋታት እዮም ዝቐርቡ፡ እዚኦም ድማ እቶም እግዚኣብሔር ዝፈርሑ ዘጋጥምዎም እዮም፦
- ብግብሪ ንእምነቱ ኣብ ኣምላኽ ዘይምምራሕ ፍርሃት፡ ብፍላይ ኣብ ግዜ ሕማም።
- ናብ እኩይ መገዲ ምእታው ስግኣት፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ልቡ ዘሎ ናይ ሓጢኣት ጸገም፡ ንሱ እኳ እንተጸልኦ (ፍ.9-11,36,104,163)።
- ናይ ዓለም ነገራት ምሳብ፡ እዚኦም ድማ ብሓቂ ዘይነብሩ ዋጋ የብሎምን (ፍ.37)።
- ናይ ሓላፊ ምዃን ብጽምዋ (ፍ.19-20,126-128,136,139)፡ ከምኡ’ውን ካብ መገዲ እምነት ምጥፍፋእ ዘይተቋርጽ ፍርሃት (ፍ.176)።
- ካብ ዘይእግዚኣብሔር ዝፈርሑ ሰባት፡ እንተላይ ዓለማውያን ስልጣናት፡ ዝመጽእ ነቀፌታ፡ ምጽራፍ፡ ንዕቀት፡ ሓሰኻ ክሲ፡ ምጽዋርን ስደት።
እዞም ሓደጋታት እዚኦም ንምእመናን መጠንቀቕታታት ይኾኑ። ግናኸ ካብ ፍቕዲ 4 ጀሚሩ፡ መዝሙር 119 ቀጻሊ ጸሎት ምዃኑ፡ እቲ መዝሙራዊ ኣምላኽ ንምሕረቱ፡ ወይ ድማ ንምድሓኑ፡ ካብ እዞም ሓደጋታት ከም ዝምልስሉ ይፈልጥ ከም ዝነበረ የርኢ። እቲ ቀንዲ ሓደጋ እቲ መዝሙራዊ ዘጋጠሞ፡ ብቐሊሉ ንኣምላኽ ብምእማኑ ምጽራፍ እዩ ነይሩ። ምናልባት እቲ መዝሙራዊ ንሱ ዘይኮነስ እግዚኣብሔር እዩ ዒላማ ዝኸውን ዘሎ ምዃኑ ብስምዒት ይፈልጥ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ብምሉኡ ክድምሰስ ከም ዝኽእል ተሰሚዕዎ ነይሩ፡ «ቅንኣተይ ወሓጠኒ፡ ምኽንያቱ ጸላእተይ ቃላትካ ረሲዖም» (ፍ.139)። ተመክሮታቱ ንዓና መጠንቀቕታታት ይኾኑ። ቃል ኣምላኽ ንኹሉ ኩነታት ኩሉ ግዜ መልሲ ከም ዘለዎ ምፍላጥ ክሳዕ ክንደይ ምጽንናዕን ምርግጋጽን እዩ።
