«ደም ከይፈሰሰ ምሕረት የልቦን ... ከምኡ ድማ ክርስቶስ ንሓጢኣት ብዙሓት ሓደ ግዜ ተሰውኤ» (ዕብራውያን 9:22,28)።
ሒደት ፊልምታት ጥራይ እዮም ከምቲ ናይ መል ጊብሰን «The Passion of the Christ» ዝበለ ብዙሕ ምይይጥን ክርክርን ዘበገሱ፡ እዚ ፊልም እዚ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት የካቲት 25, 2004 እዩ ተዘርጊሑ። ኣብ ልዕሊ እቲ ፊልም ዝቐረቡ ክስታት፡ ብዛዕባ መጠን መከራ ክርስቶስን ነቶም ንሞቱ ተሓተይቲ ዝነበሩ ወገናት ብዝምልከት፡ ነቲ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ጸብጻብ ብትኽክል ኣየንጸባርቕን እዩ ዝብሉ እዮም። ነዚ ክስታት እዚ ክንምርምሮ ከሎና፡ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት እቲ ፊልም ብመጽሓፍ ቅዱስ ዘይድገፉ ትርኢታት ከም ዘርኢ ክንርኢ ኢና፡ ግን ብኻልእ መገዲ እቲ ፊልም፡ እንተኾነ እውን፡ ነቲ ምሉእ ባህርይን መጠን መከራ ክርስቶስን ንምግላጽ እኹል ኣይኮነን።
ብዛዕባ ድልድል፡ ቍራና፡ ከምኡውን ትርኢታት ምሕረት እንታይ እዩ?
ኣብ መጀመርታ እቲ ፊልም፡ ወተሃደራት ናይ ቤተ መቕደስ ኣይሁድ ንየሱስ ካብ ገነት ጌተሴማኒ ብሰንሰለት ይወስድዎ። ኣብ መገዲ፡ ካብ ድልድል የውድቕዎ፡ ኣብኡ ድማ እቲ ሰንሰለት ንውድቀቱ ይዓግቶ፡ ንስጋኡ ድማ ብሕማም የንቀጥቅጦ። እንተኾነ ግን፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ የሱስ ካብ ድልድል ምውዳቑ ዝገልጽ የልቦን። እዚን ገለ ካልኦት ትርኢታትን ኣብቲ ፊልም ካብ ሓደ ኣብ 1833 ብሓንቲ ጀርመናዊት መነኮስቲ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ዝተወስዱ እዮም ተባሂሉ ይሕሰብ፡ እዚ መጽሓፍ እዚ ድማ ብዛዕባ መከራ ክርስቶስ ዝነበራ ራእያት ዝተመርኮሰ እዩ።
እቲ ቍራና ንዓይኒ እቲ ዘይተነሳሒ ሰራቒ ዝነቕለሉ ትርኢት ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ኣይርከብን። ምናልባት ንመወዳእታ ዕድል እቲ ንክርስቶስ ዝነጽግ ሰብ – ናብ ወጻኢ ጸልማት (ማቴዎስ 8:12፤ 22:13) – ምሳሌያዊ ትርጉም ክህልዎ ይኽእል እዩ። እቲ ጴጥሮስ ንማርያም ንክርስቶስ ብምኽሓዱ ምሕረት ዝሓተተሉ ትርኢት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ የልቦን፡ ከምኡውን ምስ ቅዱሳት ጽሑፋት ይጻረር እዩ። እቲ ናብ ቀዳሞት መዓልታት የሱስ ዝምልስ ፍላሽባክስ ድማ ምናባዊ እዩ።
ብዛዕባ እቲ ዝበዝሐ ምቕጥቃጥ እንታይ እዩ?
ኣብቲ ፊልም፡ ሮማውያን ወተሃደራት ንሓያሎ ደቒቓታት ንክርስቶስ ብዓሰርተ ጅራፍ ይቐጥቅጥዎ፡ ደም ድማ ኣብ ኩሉ ቦታ ይፍስስ። ተንተንቲ እቲ ወንጌላት ብቐሊሉ፡ «ጲላጦስ ... ንየሱስ ድሕሪ ምጅራፉ፡ ንኽሰቕልዎ ኣሕሊፉ ሃቦ» (ማርቆስ 15:15 NKJV) ከም ዝብል ይሕብሩ። ተንተንቲ ድማ ነቲ ብርቱዕ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ የሱስ ምግላጽ እንደገና ናብታ ጀርመናዊት መነኮስቲ የውርድዎ፡ ንሳ ድማ ነቲ ናይ ምጅራፍ መውቃዕቲ «ስጋኡ ናብ ቁራጽ ቁራጽ ይቐድዶ ነበረ፤ ደሙ ድማ ኣእዳዎም ክሳብ ዝቐብእ ይፍስስ ነበረ» ኢላ ገሊጻቶ።
እዚ ናይ ሓንቲ ምስጢራዊት መነኮስቲ ምጕብጕብ ጥራይ ድዩ? ኣይፋል፡ ኣይተጋነነን! ዝርዝራት ስቕለት ኣብቲ ኣብ ኣርባዕተ ወንጌላት ዘሎ ጸብጻባት ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይኮነን። ኣብ ክርስቶስ ብንጹርን ብግልጽን ዝተፈጸሙ ብዙሓት ትንቢታት ብሉይ ኪዳን ኣለዉ (መዝሙር 22, 40, 69, 88፤ ኢሳይያስ 52:13-53:12)። እዞም ትንቢታት እዚኣቶም ካብቲ ኣብ ወንጌላት ዝርከብ ንላዕሊ ዝበለጸ ግሩም ስእልታት ስቕለት የቕርቡ፡ «ብዙሓት ብዕራይ ከቢቦምኒ፡ ብርቱዓት ብዕራይ ባሳን ከቢቦምኒ። ከም ዝጓዝምን ዝጓዝም ኣንበሳ፡ ኣፎም ይኸፍቱለይ» (መዝሙር 22:12-13)። እቲ ቋንቋ ምሳሌያዊ እዩ፡ ክንበጽሖ ኢና፡ ግን እቲ ዝተመሓላለፈ ምስሊ ብብዙሓት «ብርቱዓት ብዕራይ» ብጭካኔ ናይ ሓደ ዝጠመየ ኣንበሳ ዝተወግአ ሰብ እዩ።
እቲ ትንቢታዊ ስእሊ ኣብዚ መዝሙር እዚ (22:14,17) ክቕጽል ከሎ፡ ክልቲኡ ኣካላዊ ምጥዋይ ስጋ ክርስቶስ ብምኽንያት ኣብ መስቀል ምጥልጣሉ («ኩሉ ኣዕጽምተይ ካብ ቦታኡ ወጺኡ»)፡ ከምኡውን ስጋኡ ካብ ኣዕጽምቱ ምቕዳዱ («ኩሉ ኣዕጽምተይ ክቖጽሮ ይኽእል እየ። ይጥምቱን ይርእዩንን») ንርኢ። እቲ ስእሊ ኣብ ኢሳይያስ 52:13ን 53:5ን ንላዕሊ ግሩም እዩ፡ «ገጹ ካብ ዝኾነ ሰብ ንላዕሊ ተበላሽዩ ነበረ፡ ቅርጹ ድማ ካብ ደቂ ሰብ ንላዕሊ (ብሓቂ፡ ከም ሰብ ክትፈልጦ ኣይከኣልን) ... ንኣብሳና ተወጊኡ፡ ንሓጢኣትና ተደቝሱ።» እታ ጀርመናዊት መነኮስቲ ነቲ ኣብ ልዕሊ ክርስቶስ ዝተፈጸመ ዓመጽ ኣየጋነነቶን። ንሳ ነቲ ምስክርነት ቅዱሳት ጽሑፋት ብሉይን ሓድሽ ኪዳንን ጥራይ እያ ኣንጸባሪቓቶ።
ብዛዕባ ደም እንታይ እዩ?
ተንተንቲ ነቲ ኣብቲ ፊልም ዘሎ ዘይድለ ምፍሳስ ደም ይነቕፍዎ። ግን ነቲ ምስክርነት መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ደም ክርስቶስ ንርአ፡ «ብ ... ክቡር ደም ክርስቶስ ተዋጅኹም» (1 ጴጥሮስ 1:18-19)። «ንስኻትኩም ድማ፡ ቀደም ርሑቓት ዝነበርኩም፡ ብደም ክርስቶስ ቀሪብኩም ኢኹም» (ኤፌሶን 2:13)። «ሕጂ ብደሙ ጸዲቕና ስለ ዘሎና፡ ብእኡ ኻብ ቍጥዓ ክንድሕን ኢና» (ሮሜ 5:9)። እዚኣቶምን ብዙሓት ከምዚኦም ዝበሉ ጥቕስታትን ነቲ ዓብይን ክቡርን ጥቕሚ እቲ ዝፈሰሰ ደም ክርስቶስ ንእቶም ኣብቲ ደም ንዘለኣለማዊ ድሕነት እምነቶምን ተስፋኦምን ዝገብሩ ይገልጹ።
መከራ ክርስቶስ ተጋኒኑ ድዩ?
መከራ ክርስቶስ ኣብቲ ፊልም ተጋኒኑ ድዩ? ኣይፋል! እንተኾነ እውን ትሕተ-ግሉጽ እዩ ነይሩ። ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዘሕለፎ መከራ ኣብ ሲኒማ ስክሪን ብቑዕ ገይሩ ክግለጽ ፈጺሙ ኣይከኣልን። ዝኾነ ሰብ ነቲ «ኣምላኸይ፡ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓዲግካኒ?» (ማቴዎስ 27:46) ዝብል ድምጺ ዝተገልጸ መጠን መከራን ስቓይ ነፍስን ክሓስቦ ይኽእል ድዩ? ኣምላኽ ነቲ ፍቓዱ ምግባር ዘሐጐሶ (መዝሙር 40:8)፡ ነቲ «ሓጢኣት ዘይፈልጥ፡» «ሓጢኣት ዘይገበረ፡» ከምኡውን «ኣብኡ ሓጢኣት የልቦን» (2 ቈረንቶስ 5:21፤ 1 ጴጥሮስ 2:22፤ 1 ዮሃንስ 3:5) ዝኾነ ሓደ ሰብኣይ ጥራይ ከመይ ገይሩ ክሓድጎ ይኽእል? እቲ ሓጺር መልሲ ናይዚ ሕቶ እዚ ኣብ ክልተ ክፍሊ ቅዱሳት ጽሑፋት ይርከብ፡ «ክርስቶስ ንሓጢኣትና ሞተ» (1 ቈረንቶስ 15:3)፡ ከምኡውን «ንስኻ (ኣምላኽ) ቅዱስ ኢኻ» (መዝሙር 22:1-3)።
በታ መዓልቲ እቲኣ ኩሉ ዓለም ንየሱስ ዝጻረር ዝመስለሉ፡ እኩያት ሰባት ስጋኡ ካብ ኣዕጽምቱ ብሓቂ ዝቐድዱሉ ዝነበሩሉ እዋን፡ ሓደ ኣዝዩ ዘደንቕ ነገር ተፈጸመ፡ «ንኣብሳና ተወጊኡ፡ ንሓጢኣትና ተደቝሱ ... እግዚኣብሔር ድማ ንሓጢኣትና ኩሉ ኣብኡ ኣንበረ» (ኢሳይያስ 53:5-6)። በዚ ኸምዚ፡ እቲ ብሰብ ኣብ ልዕሊ ክርስቶስ ዝተፈጸመ ኣካላዊ መከራ ካብቲ ጠቕላላ መከራኡ ንእሽቶ ክፋል ጥራይ ነበረ። ንሓጥኣን ሰብኡትን ኣንስትን ዘለኣለማዊ ምድሓን ንምሃብ፡ ኣምላኽ ንሓጢኣትና ኣብኡ ከንብርን ነቲ ብርቱዕ ቍጥዓኡ ኣብ ወዱ ከም ጽድቂ ፍርዲ ንሓጢኣትና ከውርድን ነበሮ (መዝሙር 88:7,16,18፤ ሰቆቃ ኤርምያስ 1:12)። ክንደይ ዝኸበደ መውቃዕቲ ኸም ዝነበረ!
የሱስ መን ነበረን መን ከኣ ቀተሎን?
እቲ ዝተሰቕለ መን ነበረን መን እዩ? ንሱ ንጹር ሰብኣይ እንተዝኸውን፡ ኩሉ እቲ ብዛዕባ ዘይድለ ዓመጽ ዝቐረበ ነቐፌታ ብፍጹም ቅኑዕ ምኾነ። ግን እቲ ሓደ ኢማኑኤል፡ «ኣምላኽ ምሳና» (ኢሳይያስ 7:14፤ ማቴዎስ 1:23) ነበረ። እቲ ሓደ «ኩሉ ነገር ... ኣብ ሰማይን ... ምድርን» (ቈሎሴ 1:16፤ ዮሃንስ 1:3) ዝፈጠረ ነበረ። እቲ ኣብቲ ስቓይ ብዘይ ምሕረት ዝተቐጥቀጠ፡ ነቲ መዶሻ፡ ችንካር፡ ጅራፍ፡ መስቀል፡ ከምኡውን ነዚ መሳርሒ ስቓይ እዚ ዝሓዙ ኣእዳው ዝፈጠረ ነበረ።
ኣይሁድ ድዮም ንየሱስ ዝቐተልዎ፡ ወይስ ሮማውያን? እቲ ዘገርም መልሲ ኣብቲ ፊልም ብንጹር ተገሊጹ ኣሎ። ኣይሁድን ኣህዛብን ብሓደ ንክርስቶስ ጽልኦም ከም ዝገለጹሉ እኳ እንተኾነ፡ ካብዚኦም ዝኾነ ይኹን ንሓቂ ኣይቐተሎን። የሱስ ባዕሉ፡ «ነፍሰይ ከንብር፡ ከም ብሓድሽ ድማ ክወስዳ። ዝኾነ ሰብ ካብኣ ኣይወስዳን፡ ግን ባዕለይ እየ ዘንብራ። ከንብራ ስልጣን ኣሎኒ፡ ከም ብሓድሽ ድማ ክወስዳ ስልጣን ኣሎኒ» (ዮሃንስ 10:17-18) ኢሉ ነበረ። ጆን ኒውተን፡ ደራሲ እቲ ፍሉጥ መዝሙር፡ «Amazing Grace፡» ካልእ መዝሙር ጽሒፉ ነበረ፡ «ሕልናይ ነቲ በደል ተሰምዖን ኣፍለጠን፡ ኣብ ተስፋ ምቑራጽ ድማ ኣእተወኒ፤ ሓጢኣተይ ደሙ ከም ዘፍሰሰን ኣብኡ ከም ዝሰቐሎን ርኤኹ።»
እዚ ንዓኻ እንታይ ማለት እዩ?
እቲ ብኢድ እኩያት ሰባትን ከምኡውን ብኢድ ቅዱስን ጻድቕን ኣምላኽ ብዙሕ ዝተሰቕየ፡ ንሓጢኣትካ ተሰቒዩ ሞይቱ እዩ። ንስኻ ኣዝዩ ሕማቕ ሓጥእ እንተኾንካ ወይ ዘይሕማቕ ሓጥእ እንተኾንካ፡ ብግብርኻን ብብቕዓትካን ናብ ሰማይ ክትኣቱ ኣይትኽእልን። መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ብብቕዓት ቅዱሳን ወይ ድንግል ማርያም ናብ ሰማይ ምብጻሕ ዝብሎ ነገር የልቦን። ብኣንጻሩ፡ እቲ ዝተሰቕለን ዝተንስኤን ክርስቶስ ሕጂ ናብኡ ክትመጽእን ንሓጢኣትካን በደልካን ንዘለኣለማዊ ድሕነትካ ዝጸረየ ንእኡ ጥራይ ክትጥምት ይዕድመካ።
ንስኻ ዝጠፋእካ፡ በዳሊ ሓጥእ ምዃንካ፡ ንሓጢኣትካ ኣብ መስቀል መከራ ክትጸግብ ዝግብኣካ ምዃንካ እንተኣሚንካ፡ ከምኡውን እቲ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ንኣብሳኻ ከም ዝተወግአን ንሓጢኣትካ ከም ዝተደቝሰን (ከምቲ ኣብ መጀመርታ እቲ ፊልም ዝተገልጸ) ብሓቂ እንተኣሚንካ፡ ንነፍስኻ ንዘለኣለም ከድሕና እዩ። ከመይ ጌርና ከም ዝኾነ ክንነግረካ ንኽእል ኢና። ኣብ ምላሽ ከምዚ ዝበለ ዓብዪ ህያብ ፍቕርን ጸጋን፡ ንኹሉ መዓልታት ህይወትካ ንእኡ ክትነብር ክትደሊ ኢኻ።
«ኣምላኽ ግና፡ ገና ሓጥኣን ከሎና፡ ክርስቶስ ምእንታና ብምማቱ፡ ፍቕሩ ኣባና ኣርኣየ» (ሮሜ 5:8)።
«ብጸጋ ኢኹም ብእምነት ዝደሓንኩም፤ እዚ ኸኣ ካባኻትኩም ኣይኮነን፡ ህያብ ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ሓደ እኳ ኸይመካሕ፡ ብግብሪ ኣይኮነን። ንሕና ግብሪ ኢዱ ኢና እሞ፡ ኣምላኽ ኣቐዲሙ ዘዳለዎ ጽቡቕ ግብሪ ኽንገብር፡ ብክርስቶስ የሱስ ተፈጢርና ኢና» (ኤፌሶን 2:8-10)።
