ነፍሲ ወከፍ ክርስትያን ናይ ቅንዕና ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ዝብል ስም ክህልዎ ይግብኦ፡ ግን እቲ ርእሲ ባዕሉ ብቐሊሉ ኣይምሃርን። ኣብ ዜና ብቐጻሊ ናይ ዝኸበሩ ሰባት ቅንዕና ኣብ ዝጠፍኣሉ ግዜ ዝመጽእ ዘስካሕክሕ ሳዕቤናት ንረክብ። ኣብ ብሉይ ኪዳን፡ «ቅንዕና» ካብቲ ዕብራይስጢ ቃል tumoh ይመጽእ። እቲ እንግሊዝኛ ቃል «ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ንምሕሳው፡ ንምስራቕ፡ ወይ ንምጥባር ምእባይ። እቲ ቃል ተኣማንነት የጠቓልል ... ሓደ ሰብ ንእምነት፡ ሓላፍነት ወይ መብጽዓ ሓሳዊ ክኸውን ዘይክእል ክሳብ ዝኾነ።»
ቅንዕና ኣብ ትሑት ኩነታት እውን ክሕሎ ይከኣል
እቲ ናይ ኣምላኽ ሰብ «ኣብ ቅንዕናኡ ጸኒዑ ዝነበረ» ዝብል ክላሲካዊ ኣብነት እዮብ እዩ። እዮብ ካብቲ ሰይጣን ዘውረደሉ ዘስካሕክሕ መከራ ንምድሓን ክገብሮ ዝነበሮ «ንኣምላኽ ምጽራፍ» ጥራይ እዩ ነይሩ (እዮብ 1:1-12, 2:3-10 JND)። ይኹን እምበር፡ እዮብ ከምኡ ኣይገበረን።
ሰይጣን ንጐይታና የሱስ ብሰለስተ ኣዝዮም ሓያላት ፈተናታት ፈተኖ፡ ግን ጐይታና ቅንዕናኡ ሓለወ (ማቴዎስ 4:1-10)።
እቶም ኣምላኻውያን ኣብ ቅንዕናኦም ክወድቁ ይኽእሉ
ኣብርሃምን ዳዊትን ኣብ ቅንዕናኦም ዝወደቑ ክልተ ኣብነታት ናይ ኣምላኻውያን ሰባት እዮም። ውድቀት ኣብርሃም ኣብ ዘፍጥረት 12:11-20 ከምኡ’ውን 20:2-6 ይርአ፡ ኣብኡ ንነገስታት ኣጋይሹ ዝነበሩ ብዛዕባ ሰበይቱ ሓደ ክፋል ሓቂ ብምነጋር ኣታሊሉ – ሳራ ሓብቱ ምዃና ጥራይ ብምባል እዩ። ንሳ ጓል ኣቦኡ እያ ነይራ ግን ጓል ኣዲኡ ኣይነበረትን። ንሱ ንምጥባር ምኽንያት ሂቡ፡ ምኽንያቱ ሓደ ሰብ ንሳራ ንምውሳድ ክቐትሎ ይፈርህ ነይሩ። ፍርሂ ዓቢ ምኽንያት ውድቀት እዩ!
ዳዊት እንተወሓደ ክልተ ግዜ ወዲቑ። ኣብ 1 ሳሙኤል 21:13 ናብ ኣኪሽ ክሃድም ከሎ ንርእዮ፡ ከም እስራኤላዊ ምዃኑ ኣብ ዝተገልጸሉ ግዜ፡ ዳዊት «ርእሱ ከም እብድ ገበረ።» ድሕሪኡ፡ ኣብ 1 ሳሙኤል 27:2 ናብ ኣኪሽ፡ ወዲ ማኦት፡ ንጉስ ጋት (ምናልባት ካልእ ኣኪሽ) ከም ወራሪ ክዓዪ ናብኡ ክሃድም ከሎ ንርእዮ። እዚ ስራሕ እዚ ንዘይእስራኤላውያን ኣዝዩ ጽቡቕ ገይሩ። ይኹን እምበር፡ ንምሕረት ኣኪሽ ንምሕላው ዳዊት «ናብ ደቡብ ይሁዳ» (ቁ.10) ይወርር ከም ዝነበረ ብምባል ሓሰወ። ዳዊት ንኣምላኽ ንእዞም ውድቀታት እዚኦም ይቕረታ ረኺቡ ይመስል፡ ምኽንያቱ «ቅንዕናን ቅንዕናን ይሓልዋኒ» (መዝሙር 25:21)፡ «ኣቱም እግዚኣብሔር፡ ብቅንዕናይ ስለ ዝኸድኩ ፍረደኒ» (26:1) ከምኡ’ውን «ኣነ ግና ብቅንዕናይ ክኸይድ እየ» (ቁ.11) ኢሉ ክጽሊ ክኢሉ። እኳ እንተወደቕና፡ ቅንዕናና ብገዛእ ርእስና ፍርዲን ምእማንን ኵሉ ግዜ ክምለስ ይኽእል እዩ። ዮሃንስ ጽሒፉ፡ «ሓጢኣትና እንተተኣመንና፡ ንሱ እሙንን ጻድቕን እዩ፡ ሓጢኣትና ኺሓድገልናን ካብ ኩሉ ዓመጻ ኺነጽሓናን» (1 ዮሃንስ 1:9)።
ጽቡቓት ሰባት ኣብ ቅንዕናኦም ስለምንታይ ይወድቁ?
ቅንዕና ምሕላው ኣዝዩ ከቢድ ክኸውን ይኽእል እዩ – ኩሉ ነገር ብዛዕባና ክንገብሮ ዘይግብኣና ነገራት ንምግባር ክድፍኣና ይኽእል እዩ! ንኣብነት፡ ኣካላዊ መከራን ሞትን ንፈርህ። ከምዚ ዝኣመሰለ ፍርሂ እዩ ንኣብርሃምን ዳዊትን ናብቶም ዘታለሉ ተግባራቶም ዝመርሖም። ከምኡ’ውን፡ ሓቂ ብቐዳምነት ናይ ሓደ ሰብ ዝንባለ ኣይኮነን፡2 ከምኡ’ውን ሰባት ንስሞም ከምኡ’ውን ንዕላማ ትካላቶም ንምሕላው ዝያዳ ይሓስቡ።3 ስለምንታይ? ንትካሎም ወይ ንውድቦም እሙናት ስለ ዝኾኑ ይኽፈሉ፡ ኣብ ክንዲ ሓቂ ምዝራብ።4
ሲድሃታ ሮይ4 ኣብቲ ኣብ ከተማ ፍሊንት፡ ሚሺጋን፡ ኣሜሪካ ኣብ 2014 ዝነበረ ጸገም ማይ፡ እቲ ኣብቲ ከባቢ ንኣከባብያዊ ጉዳያት ሓላፊ ዝነበረ ሰብ፡ ካልእ መንግስታዊ ትካል ማይ እታ ከተማ ንምስታይ ድሕንነት ከም ዘለዎ ከምኡ’ውን ንኹሉ ሃገራዊን ፌደራላዊን ደረጃታት ከም ዝማልእ ሓሶት ድሕሪ ሓሶት ኣብ ዝነገረሉ ግዜ ገለ’ኳ ከም ዘይገበረ ተዛሪቡ።5 ሮይ ኣመልኪቱ፡ «ንሕግታት ንምምላእ ኣብ ዝትረባረበሉ ግዜ፡» ኣሽሓት ቖልዑ ይመርዙ ከም ዝነበሩ «ምርሳዕ ቀሊል እዩ።»6 ህይወቶም ብሓቂ ዝገብሩ ሰባት «ይባረሩ»! 2
ሓደ ሰብ ኣብ ቅንዕናኡ ምውዳቑ ሓደጋ ከም ዝፈጥር ፈጺሙ ኣይፈልጥን። ንኣብነት፡ እቲ ናይ «ዘይሰጥም» ዝብል ቅንጡል መርከብ «ታይታኒክ» ዘስካሕክሕ ምጥሓል ናይ ከምዚ ዝኣመሰለ ውድቀት ሳዕቤን እዩ ነይሩ። እቲ ናብ ምጥሓሉ ዝመርሐ ምፍሳስ ዓቢ ቀዳዳ ኣይነበረን ግን ብዘይብቑዕ ሪቬት ዝተበየደ ንእሽቶ ክፋል ብምፍራስ ዝመጸ ስንጥቕ እዩ ነይሩ። ኣብ ግዜ ምህናጽ እታ መርከብ፡ ሓደ ተንታኒ ነቲ ተደጋጋሚ ስራሕ ንምሕላፍን ኣብ ክንዲኡ ቀዳሞት ውጽኢታት ንምርዳእን ወሲኑ። ንሱ ከይፈለጦ፡ እቲ ናይ ማንጋኒዝ ደረጃ ኣብዚ ኣገዳሲ ባች ሪቬት ጌጋ ነይሩ፡ እዚ ድማ ንሳቶም ከይሰርሑን ሓደጋ ከም ዝመጽእን ገይሩ!
መፍትሒ እንታይ እዩ?
መፍትሒኡ ከም ቅዱሳት ጽሑፋዊ መትከላት ምምሃርን ቅንዕና ክስዕብ ምጽባይን ጥራይ ኣይኮነን። እቶም ናይ ሓቀኛ ዓለም ጸገማት ከምኡ ዝቐለሉ ኣይኮኑን። ሰባት ኣብ ሓቀኛ ዓለም ቅንዕና ንምሕላው ቅኑዕ ነገር ንምግባር ንርእሶም ኣብ ሓደጋ ከእትዉ ድሉዋት ክኾኑ ከም ዘለዎም’ውን ክምሃሩ ኣለዎም።3 እቶም ንጌጋ ነገራት ንምግባር ዝገብሩ ጸቕጥታት ሓያላት እዮም!
ንሕና ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣገልግሎት እንገብር፡ እቶም ቅዱሳት ጽሑፋዊ መትከላትን ዝተኣሳሰሩ ጥቕስታትን ብቐሊሉ ክጠቕሱ ዝኽእሉ እሱራት ኣብ ዝፍንወሉ ግዜ ቅንዕናኦም ክሕልዉ ከም ዝወድቁ ኵሉ ግዜ ንዕዘብ። ኩላትና ከምኡ ኣይኮናን ድዩ?
ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ትምህርትናን ትምህርቲ ሰንበትን ንምፍላጥን ምእማንን የጕልሑ፡ ጐይታና ግና ንምግባር የጕልሕ! ህይወቶም ኣብ ጽኑዕ መሰረት ዝሃንጹ፡ ቃላት ጐይታና ዝፈልጡን ዝኣምኑን ጥራይ ኣይኮኑን፡ ግን እቶም ዝገብርዎ እዮም ቅንዕናኦም ዝሕልዉ! GT
መወዳእታ ማስታወሻታት
- Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary, Deluxe Edition, Merriam-Webster 1998, p.877 (See p.958).
- Edwards, Marc; Am. Sci., May-June 2016; p.136.
- Ibid. p.135.
- Siddharta Roy; Am. Sci., May-June pp.137
- Ibid. p.137.
- Ibid. p.138.
ቅንዕና «ብቅንዕና ዝኸይድ ብድሕንነት ይኸይድ፡ ግን መንገዱ ዘዕብድ ክፍለጥ እዩ።» —ምሳሌ 10:9 JND «ካብቲ ሃብታም እኳ እንተኾነ፡ ብመንገዱ ዝተዓብደ፡ ብቅንዕናኡ ዝኸይድ ድኻ ይሓይሽ።» —ምሳሌ 28:6 «ቅንዕና እቶም ቅኑዓት ይመልከቶም፡ ግን ምዕባይ እቶም ዘይእሙናት የጥፍኦም።» —ምሳሌ 11:3 «ኣነ ግና፡ ንስኻ ብቅንዕናይ ደጊፍካኒ፡ ንዘለኣለም ኣብ ቅድሜኻ ኣቐሚጥካኒ።» —መዝሙር 41:12 «ንቅኑዓት ጥዑም ጥበብ የቐምጠሎም፡ ንብቅንዕና ዝኸዱ ጋሻ እዩ።» —ምሳሌ 2:7 «ጻድቕ ብቅንዕናኡ ይኸይድ፡ ድሕሪኡ ዘለዉ ደቁ ብጹኣን እዮም!» —ምሳሌ 20:7
