ብዙሓት ነታ ጆኒ ኤረክሰን (ሕጂ ጆኒ ኤረክሰን ታዳ) ዝብል ስም ዘለዋ ጓል ኣንስተይቲ ሓዊሱ ነታ ዛንታ ኣንቢቦምዋ እዮም። ጆኒ ብዙሕ ነገራት ነይርዋ። ማራ ጽብቕቲ፡ ፍርያም፡ ኣትሌቲክን ኣዝያ ንጥፍትን ወዲ ጓል ኣንስተይቲ ነይራ። ክርስትያን እውን ነይራ። ካብኡ ንላዕሊ እንታይ ክትሓትት ትኽእል? ግናኸ ህይወት ጆኒ ካብቲ ኣምላኽ ዝደለዮ ኣዝዩ ዝተፈልየ ነይሩ። ኣብ መጽሓፋ ጆኒ፡ ህይወታ ብብዝሒ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሳ ትዕቢትን ድሌታትን ከም ዝተመርኮሰት ጽሒፋ። ካብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ምስ ተመረቐት፡ ጆኒ ኣብ መንጎኣን ኣብ መንጎ እግዚኣብሔርን ዘሎ ነገር ኣዝዩ ጽቡቕ ከም ዘይነበረ ፈሊጣ፡ ንህይወታ ንኽቕይርን ንኽብሩ ንኽትጥቀመሉን ጸለየት።
ኣምላኽ ንጸሎት ጆኒ ብዘይተለምደ መገዲ መለሰላ። ብሓደጋ ምጥሓል ክሳዳ ንኽትሰብርን ንሓዋሩ ኣእዳዋን ኣእጋራን ንኸይትጥቀምን ፈቐደላ። ከመይ ገይሩኸ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደጋ ክፈቅድ ይኽእል? ጆኒ ድሕሪ ሓደጋኣ ንብዙሕ ኣዋርሕ ምስዚ ሕቶ እዚ ተቓለሰት። ድሕሪኡ ግን ኣምላኽ ብሓቂ ናብኡ ከም ዝቐርባን ብሓደጋኣ ህይወታ ከም ዝባርኻን ክትፈልጥ ጀመረት። ብሓቂ ኣምላኽ ነታ “ብሉይ” ጆኒ የፍርሳ ነበረ፡ እታ “ሓዳስ” ጆኒ ብክርስቶስ ንኻልኦት በረኸት ክትከውን።
ሎሚ፡ እቲ ጽቡቕ ርክብ ጆኒ ምስ ኣምላኽ ካብ መንበር ተሽከርካሪት ናብ ሚልዮናት ሰባት ይፍንጭ። ብስእላ፡ ብጽሕፈታ፡ ብምዝራባ፡ ብዕለታዊ ራድዮኣን ብውድባን ንሓንካሳት ንምሕጋዝ ዝተሰርዐ። ብክርስቶስ ምሉእ ብምሉእ ዝተዓወተት ጆኒ፡ ሕጂ ብኻልእ መገዲ ክትከውን ከም ዘይትደሊ ትገልጽ። ነፍሲ ወከፍ እቲ ብዘይተኣምን ክእለት (ብኣፋ ፌልት-ቲፕ ብርዒ ሒዛ) እትስእሎ ስእሊ፡ “ጆኒ፡ PTL” ኢላ ትምዝግቦ። እቲ “ንእግዚኣብሔር ኣመስግን” ዝብል ፊርማኣ፡ በረኸት ካብ ምፍራስ ከም ዝመጽእ ዘይተቋርጽ ምስክር እዩ።
እቲ ምፍራስ
ቅድሚ ምባራኽ ምፍራስ፡ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ስርዓት እዩ፡ ኣምላኽ ድማ ኣብ ህይወትና ዝተፈላለየ መገድታት ምፍራስ ይጥቀም። መገድታቱ ድማ ስጋዊ ጥራይ ኣይኮነን፡ ብፍላይ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝዓቢ ክርስትያን ዘለዎም ዕንቅፋታትን ዕውር ቦታታትን ይፈላለዩ። ብሃንደበት ስራሕ ምጥፋእ፡ ወይ ድማ ዘይተጸበናዮ ጾር ዘይተደልዩ ሓላፍነታት፡ ክፋል ናይቲ ምፍራስ ሂደት ክኸውን ይኽእል። እቲ “ቅድሚ ምባራኽ ምፍራስ” ዝብል ስርዓት፡ ኣብ ዘፍጥረት 32:24-31፡ ካብ ፍጻመ ህይወት ያእቆብ ብኣዝዩ ድራማዊ መገዲ ተምሂሩ ኣሎ።
ምናልባት ንዚ ክፍል ናይ ቃል ኣምላኽ ሓጺር መግለጺ ሓጋዚ ክኸውን ይኽእል። ያእቆብ ወዲ ይስሃቅን ወዲ ወዲ እቲ ዓቢ ኣቦታት ኣብርሃምን እዩ ነይሩ።
ያእቆብ እናዓበየ ምስ ከደ፡ ብኣምላኽ ኣቦታቱ ኣመነ፡ ግናኸ “ብምሉኡ ዝተወፈየ” ክንብሎ እንኽእል ኣይነበረን። ብሓቂ፡ እቲ ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ንያእቆብ እንረኽቦ ስእሊ፡ ናይ ርእሰ-ወዳድን ኩሉ ግዜ ን“ቁጽሪ ሓደ” ዝደሊን መንእሰይ እዩ። ገና መንእሰይ ከሎ፡ ንሓዉ ኤሳው ካብ መሰል በዅሪኡ ኣታለሎ፡ እቲ ኤሳው ከም በዅሪ ዝወርሶ ዝነበረ መሰላትን ፍሉይ መሰላትን (ዘፍጥረት 25:27-34)። ድሕሪኡ ድማ ድሕሪ ገለ ዓመታት፡ ንኣቦኡ ብምጥባር፡ እቲ ንበዅሪ መንትያ ኤሳው ብሓቂ ዝምልከቶ ዝነበረ በረኸት ኣቦኡ ረኸበ (ዘፍጥረት 27)።
በዚ እዋን እዚ ኤሳው ኣዝዩ ስለ ዝተቖጥዐ፡ ኣቦኦም ይስሃቅ ምስ ሞተ ንያእቆብ ክቐትሎ ወሰነ። ያእቆብ ኣብ ውግእ ንኤሳው ክስዕሮ ዕድል ስለ ዘይነበሮ (ዘፍጥረት 25:27)፡ ካብ ቤቱ ወጸ። ኣታላሊ፡ ተንኮለኛ፡ ተንኮለኛ ያእቆብ ሃዲሙ ነበረ! ግናኸ ኣምላኽ ምስዚ ሃዳሚ ወዲ ኣይወደአን። ያእቆብ ብዙሕ ትምህርቲ ክመሃር ነበሮ፡ ግናኸ ብመጨረሻ እቲ ኣምላኽ ዝደለዮ ሰብ እምነት ክኸውን እዩ (እብራውያን 11:21)። ኣምላኽ ንሓደ እኳ ካብ ደቁ ኣይጥልምን። ብዘይካ እቲ ናይ ገዛእ ርእስናን “ኣነ ቅድሚት” ዝብል ኣገባብናን፡ እግዚኣብሔር ኣብ ድሕሪ መጋረጃ ይሰርሕ ከም ዘሎ ክንተኣማመን ንኽእል ኢና። ንትዕቢተኛ ልብና ብቐጻሊ ይቘርጾ ኣሎ። ንዓና ክሰብረናን ንበረኸት ክኸፍተናን ይደሊ (መዝሙር 51:17፤ ፊልጲ 1:6)።
ያእቆብ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ኤሳውን ብዙሕ ሚእቲ ማይል ኣርሓቐ። ናብ ምድሪ ኣዝማድ ኣዲኡ ከደ እሞ ኣብኡ ን20 ዓመት ተቐመጠ። ተመርዓወ እሞ ዓቢ ስድራቤት ጀመረ። (ደቁ ድሕሪኡ መራሕቲ 12 ነገዳት እስራኤል ክኾኑ እዮም ነይሮም።) ኣብዘን 20 ነዊሕ ዓመታት እዚኣተን፡ ያእቆብ “ዝዘርኦ ረኸበ።” ኣምላኽ ኣብዛ ርሕቕቲ ሃገር እዚኣ መሃሮን ገሰጾን።
ያእቆብ ንመሰላት በዅሪ ብምኽንያት ምግዳድ ንልያ ክምርዖ ምምሃሩ ብኣጋጣሚ ኣይነበረን (ዘፍጥረት 29)። ኣቦ-ሓሙ ያእቆብ ላባን ከም ያእቆብ ባዕሉ ተንኮለኛን ርእሰ-ወዳድን ምዃኑ ብኣጋጣሚ ኣይነበረን። ደጋጊሞም ተጋጨዉን ንሓድሕዶም ብርእሰ-ወዳድነት ንምስዓር ፈተኑ (ዘፍጥረት 28-31)። ግናኸ ኣምላኽ ነዘን ኩለን ኩነታት እዚኣተን ንያእቆብ ንምፍራስን ንበረኸት ንምድላውን ተጠቐመለን። እግዚኣብሔር ክንደይ ግዜ እዩ ምስ ሰባትን ኩነታትን ዘይጥዕሙና ዘራኽበና! እዚ ሓደ ካብቲ ንሕሱም ባህርያትና ንምውጋድ ዝጥቀመሉ መገዲ እዩ። ሓደ ሕሱም ጣውላ ብጥጥቂ ብምሕካኽ ኣይተልስዖን፡ ብሓጺን እዩ ዝሕከኽ!
ኣብ ዘፍጥረት 32 ያእቆብ ብመጨረሻ ናብ ቤቱ ተመልሰ። ኣብ መገዲ፡ ኤሳው ምስ 400 ሰባት ክረኽቦ ከም ዝሓስብ ዜና ረኸበ። ያእቆብ ፈርሀ እሞ ንህይወቱ ጸለየ! ንጉጅለኡ ንምድሓን ኣብ ክልተ ከፈለ፡ ድሕሪኡ ድማ ንብዙሓት ካብኦም ምስ ህያባት ንኤሳው ንምህዳእ ቅድሚኡ ሰደዶም። ንስድራቤቱ እውን ከም ክፋል ናይቲ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ሓዉን ዘሎ መጋረጃ ቅድሚኡ ኣቐመጦም። ምናልባት እቲ ገና ተንኮለኛ ያእቆብ፡ ኤሳው ነቲ ህያባት ከም ዘይቕበል ወይ ንስድራቤቱ ምሕረት ከም ዘይገብር እንተ ረኣየ፡ ክሃድምን ንገዛእ ርእሱ ከድሕንን ሓሲቡ ነይሩ።
እቲ ምቕያር
ያእቆብ በታ ለይቲ እቲኣ በይኑ እናተጸበየ ከሎ፡ ሓደ ሰብኣይ ናብ ሰፈሩ መጺኡ ምስኡ ክቃለስ ጀመረ። እንታይ ከም ዝተባህለ ወይ እቲ “ውግእ” ብኸመይ ከም ዝጀመረ ኣይንፈልጥን፡ ግናኸ ተቓዋሚ ያእቆብ ፍሉይ ሰብ ከም ዘይነበረ ንፈልጥ ኢና። ሆሴእ 12:4 እቲ እንግዳ “መልኣኽ” ኣምላኽ ከም ዝነበረ የመልክት። ብሓቂ፡ ዘፍጥረት 32:30 እዚ ሰማያዊ በጻሒ እቲ ቅድሚ ስጋዌ ዝነበረ ወዲ ኣምላኽ ንግዜኡ መልክዕ ሰብ ዝወሰደ ከም ዝነበረ የመልክት (ዘፍጥረት 18)። ኣምላኽ ምስ ያእቆብ ተቓለሰ!
ያእቆብ ብዙሕ ትምህርቲ ተማሂሩ ነይሩ፡ ግናኸ፡ ከም ኩላትና፡ ገና ብዙሕ ክኸይድ ነበሮ። ያእቆብ ካብ ርእሰ-ወዳድን ተንኮለኛን ኣገባቡ ብምሉኡ ክሳዕ ዝፍረስ፡ ኣብ ርክቡ ምስ ኣምላኽ ክቕጽል ኣይከኣለን። ስለዚ ኣምላኽ በይኑ ረኸቦ እሞ ምስኡ ሓደ ብሓደ ተቓለሰ። እንታይ ዝገርም ትምህርቲ ንዓና! ኣምላኽ ብሰንኪ ገለ ክፋል ህይወትካ ክፍረስ ዘድልዮ ምስኡ ይቃለስ ኣሎዶ? ብዛዕባ ንስልጣን ምግዛእስ እንታይ ይብል? ብዛዕባ ቅድሚያ ዝወሃቦም ነገራትስ እንታይ ይብል? ብዛዕባ ፍቓድ ኣምላኽ ንህይወትካስ እንታይ ይብል?
እቲ ምቅልላስ ኣብ ውሑድ ደቒቕ ኣይተወድአን፡ ምሉእ ለይቲ ቀጸለ። ኣምላኽ ብቐሊሉ ክስዕረና ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ኣይ “ዘፕ” የብለናን ወይ ንፍቓድና ኣይጥሕስን። ኣብ ክንዲኡ፡ ንዓና ንምፍራስ ብትዕግስቲ ምስና ተቃለሰ። ንግሆ ምስ ቀረበ፡ እግዚኣብሔር ኣብ ያእቆብ “ንጥፈት” ገበረ፡ እዚ ድማ ንመሓውር ያእቆብ ቃንዛ ከም ዝገብሮ ግልጺ እዩ። ሕገ-ወጥ ምሓዝ ኣይነበረን፡ ግናኸ ኣብ ኣገዳሲ ቦታ “ንክንኪ ኣምላኽ” ጥራይ እዩ ነይሩ። እግዚኣብሔር ብኸምዚ መገዲ ገና “ነኪኡካ” ድዩ? እቲ “ንክንኪ ኣምላኽ” ኣብ ፈለማ ቃንዛ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ኣብ ህይወትካ ናብ ዝዓበየ በረኸት ዝመርሕ ክፋል ናይቲ ምፍራስ ሂደት እዩ።
ያእቆብ ሕጂ ክቃለስ ኣይከኣለን፡ ንኣምላኽ ጥራይ ክሕዝ ከኣለ። ብመጨረሻ ድማ ንሓይሊ-ኣልቦነቱ፡ ድኻሙን ምትእምማኑን ተገንዘበ። ሕጂ ካብ ኤሳው ክሃድም እውን ኣይከኣለን። እንኮ ተስፋኡ ምሓዝን ካብ እግዚኣብሔር በረኸት ምሕታትን ጥራይ ነበረ። ኣብ ህይወት ያእቆብ እንታይ ዝገርም ለውጢ! ነፍሲ ወከፍና ናብዚ ነጥቢ እዚ ክንመጽእ ኣሎና። ሓድሓደ ግዜ እቲ ኣምላኽ ክንክዮ ዘለዎ፡ ንዓና ኣብኡ ንኽንተኣማመን ዝገብረና፡ እቲ ዝዓበየ ተፈጥሮኣዊ ሓይልና ወይ ክእለትና እዩ። እግዚኣብሔር ከምዚ ይብል፡ “ሓይለይ ኣብ ድኻም ይፍጸም” (2 ቈረንቶስ 12:9)።
እቲ በረኸት
እቲ ድሕሪኡ እንብቦ ነገር፡ እግዚኣብሔር ንያእቆብ ስሙ ከም ዝሓተቶ እዩ። ስለምንታይ? ያእቆብ ቅድሚ ምባራኹ፡ ንሓቂ እቲ ዝነበሮ ክቕበል ነበሮ፡ “እቲ ተካኢ።” እዚ እዩ ትርጉም “ያእቆብ”፡ ንህይወቱ ድማ ብኸመይ ካብ ካልኦት ዝደልዮ ንምርካብ ብምጥባርን ብተንኮልን ከም ዝተመሓየሸ ይገልጽ። ያእቆብ ስሙ ንኣምላኽ ብምግላጽ፡ ንጌጋኡ ብግልጺ ተናዘዘ። ንሓጢኣትና ምእማን ክፋል ናይቲ ምፍራስ ሂደት እዩ። ኣምላኽ ህይወትና ብበረኸቱ ቅድሚ ምምላኡ፡ ንዝሓለፉና ውድቀታት ክንቕበል ኣሎና። እዚ ትሕትና ዝመልኦ እዩ፡ ግናኸ ኣድላዪ እዩ።
እቲ ናይቲ ብሉይ ስም ሕፍረት ተኣልየ፡ ያእቆብ ሓድሽ ስም፡ እስራኤል ተዋህቦ። ብዛዕባ እቲ ናይ “እስራኤል” ዝብል ስም ትርጉም ገለ ሕቶ ኣሎ፡ ግናኸ ካብቲ ኣብ ዘፍጥረት 32:28 ከምኡ እውን ኣብ ሆሴእ 12:3-4 ዘሎ ሓሳብ፡ “ምስ ኣምላኽ ዝቃለስ ወይ ዝጸንዕ” ማለት ዝመስል እዩ። እንታይ ዝገርም ለውጢ፡ ካብ “ተካኢ” ናብ “ምስ ኣምላኽ ዝጸንዕ”። እዚ ፍቕዲ እዚ ያእቆብ ምስ ኣምላኽ ከም ዝሰዓረ የውስኽ ምዃኑ ኣስተብህል። እዚ ድማ ያእቆብ ነቲ ምቅልላስ ከም ዝሰዓረ ኣይኮነን፡ ግናኸ ንስዕረቱ ተገንዘበ እሞ ንእንኮ ምንጪ ተስፋኡ ሓዘ። እቲ ምፍራስ ሂደት ኣብ ህይወት ያእቆብ ተኣምር ገበረ፡ ሎሚ እውን ኣብ ህይወት ምእመናን ይገብር ኣሎ።
ያእቆብ ነቲ እንግዳ ስሙ ብምግላጽ ንርእሱ ከም ዝገልጽ ክገብሮ ፈተነ፡ ግናኸ ኣይተዓወተን። ያእቆብ ገና እግዚኣብሔር ንርእሱ ንያእቆብ ቅድሚ ምግላጹ ክኸይድ ነበሮ፡ ከምቲ ምስ እሙን ኣቦሓጎኡ ኣብርሃም ዝገበሮ። (ንዚ ደረጃ ኣብ ህይወት ያእቆብ ከም ምእመን፡ ዘፍጥረት 35:1-15 ርአ።) ግናኸ ሕጂ እቲ ምፍራስ ሂደት በረኸት ኣምጸአ፡ ከምኡ እውን ኣምላኽ ባዕሉ ህይወቱ ከም ዝነከየ ምግንዛብ (ዘፍጥረት 32:29-30)።
እቲ ኣብ ዘፍጥረት 32:30-31 ንያእቆብ እንርእዮ ስእሊ፡ ናይቲ ምፍራስ ሂደት ዝሓለፈን ዝሰዓረን ዝዓቢ ክርስትያን ጽቡቕ መንፈሳዊ ስእሊ እዩ።
ስለዚ ያእቆብ ነቲ ቦታ ጵኒኤል ኢሉ ሰመዮ፡ ከመይሲ፡ ‘ንኣምላኽ ገጽ ንገጽ ርእየዮ፡ ግናኸ ህይወተይ ተሓልያ እያ’ በለ። ሕጂ ድማ ጸሓይ ኣብኡ ወጸት፡ ልክዕ ከምቲ ንጵኒኤል ምስ ሰገረ፡ ብጭንኡ ይሕንክስ ነበረ። (ዘፍጥረት 32:30-31) ጸሓይ ኣብቲ ምሉእ ለይቲ ዝተቓለሰት ትበርቕ ኣላ። ንቕድሚት ይኸይድ ኣሎ፡ ግናኸ ከም መዘከርታ ብዘይተቋርጽ ሕንክስና። እዚ ዝተሰብረ፡ ግናኸ ዝተባረኸ ምእመን እዩ።
