መቕደስ ንኣይ
«ክርስቶስ ኣብ ድንኳን መቕደስ» ብስፍሓት ዝሓዘን ብዙሕ ርእስታት ዘለዎን ኣገራሚ ርእሲ እዩ። ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ ንምብርትታዕናን እዘን ሒደት ሓሳባት እዚኤን ኣምልኾን ምስጋናን ከምጽኣ ንዝብል ድሌትናን ገለ መእተዊ ሓሳባት ጥራይ ክንገብር ኢና። ንሱ ብቑዕ እዩ!
ኣዳም ኣብ ገነት ኤድን ምስ ኣምላኽ ርክብ ነበሮ (ዘፍጥረት 2)። ድሕሪኡ ግና ብሰሪ ምውዳቕ ኣዳምን ሄዋንን (ዘፍጥረት 3) ኣምላኽ ምስኦምን ምስ ደቆምን ርክብ ክህልዎ ኣይከኣለን። ብመስዋእቲ ንኣምላኽ ቅቡል ዝኾነ – ምስ ናይ ሓቂ ንስሓ፣ እምነትን ምእዛዝን ተደሚሩ – ጥራይ እዩ ርክብ ተመሊሱ (ዘፍጥረት 3:21፣ 4:4፤ እብራውያን 11:6 ተመልከት)። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ቅዱስን ጻድቕን ኣምላኽ ምስ ሰባት ኣብዛ ዓለም እዚኣ ርክብ ቅድሚ ምግባሩ፡ ንጹህ ደም ምፍሳስ የድሊ ነይሩ።
ዘጸኣት ድሕሪ ምድሓኖም ጥራይ እዩ ኣምላኽ ኣብ ማእከል ህዝቡ ክቕመጥ ዝኸኣለን ዝደለየን ምዃኑ የርኢ። እዚ ምቕማጥ እዚ ድሕሪ ምድሓን እስራኤል ካብ ባርነት ፈርኦን እዩ ተጀሚሩ፣ ሙሴን እስራኤላውያንን ብእምነት ብዛዕባ ምቕማጥ ኣምላኽ ወይ ድማ ማሕደር ኣምላኽ ኣብ ማእከል ህዝቡ ተዛሪቦም (ዘጸኣት 15:2)። ኣብዚ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ተመዝጊቡ ዘሎ ናይ መጀመርታ መዝሙር፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ንእግዚኣብሔር ዝኸውን ቦታ ኣብ ማእከል ህዝቡ ምስ ምስጋናኡን ኣምልኾኡን ተኣሳሲሩ ነይሩ – እዚ ድማ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣገዳሲ ርእሲ እዩ። ድሕሪ ገለ ግዜ ሙሴ ን40 መዓልትን ለይትን ምስ ኣምላኽ ኣብ ደብረ ሲና ነበረ (24:18)፣ ኣብኡ ድማ ኣምላኽ ንዝደለዩ ህዝቡ ንእኡ መቕደስ ንምድላው ዝርዝር መምርሒታት ሃቦም (25:1-9)። ይኹን እምበር፡ እዚ ፕሮጀክት እዚ ድሕሪ እቲ ብወርቂ ዝተሰርሐ ጥጃ ዝተፈጥረ ሽግር ጥራይ እዩ ተፈጺሙ (ንዝበለጸ ዝርዝር ዘጸኣት 32-40 ተመልከት)።
ንድንኳን መቕደስ ዝተጠቕሙሉ ነገራት
ንህንጻ ድንኳን መቕደስ ዓሰርተ ሽዱሽተ ነገራት የድልዩ ነይሮም፣ እዚኦም ድማ ህዝቢ ኣምላኽ ከም ፍቓዳዊ ወፈያታት ከበርክቱ ነይሮም። እዘን ኣቕሑ እዚኤን ንፍሉያት ባህርያት ክርስቶስ የመልክታ፣ «እቲ ቃል ስጋ ምስ ኮነ» (ዮሃንስ 1:14)፣ ንሳተን ድማ ንዘለኣለም ዋጋአን ክሕልዋ እየን። እዚኦም ኣብ ኣርባዕተ ምድባት ክምቀሉ ይኽእሉ እዮም፦
ብረት ዝሕብርዎ ትርጉም
ወርቂ መለኮታዊ ክብሪ ኣብ ምድራዊ ህይወት ክርስቶስን ሕጂ ድማ ኣብ ሰማይ ኣብኡን ዝተራእየ
ብሩር ኣምላኽ ብምድሓን ዝፍለጥ፤ ገንዘብ ንምክፍፋል ሓጢኣትን ዋጋ ምድሓንን
ነሓስ መሰላት ኣምላኽ ኣብ ህይወትን ሞትን ክርስቶስን ከም ዳኛን ዝተሓለዉ
ኣልባሳትን ዕጨይትን ዝሕብርዎ ትርጉም 1
ሰማያዊ ሰማያዊ ባህርይ ክርስቶስ፣ እቲ ካብ ሰማይ ዝመጸ ሰብ (ዮሃንስ)
ሓምራዊ ንጉሳዊን ስነ-ምግባራዊን ክብርታት ክርስቶስ (ሉቃስ)
ቀይሕ/ትልሚ ውርደትን ክብረትን ክርስቶስ (ማቴዎስ፣ ፊልጲ 2:5-11)
ጽሩይ በፍታ/ባይሰስ ፍጹም ጽድቂ ክርስቶስ ኣብ ኣገልግሎት ንኣይሁድን ኣህዛብን (ማርቆስ)
ጸጉሪ ፍየል ከም ነብዪ ኣምላኽ ቅዱስ ምፍላይ
ቀይሕ ዝተቐብአ ቆርበት ድዑል ክሳብ ሞት ምውፋይ
ቆርበት ታሕሳስ ምክልኻልን ምፍላይን
ዕጨይቲ ኣካሽያ (ሺጢም) ዘይበላሾ ባህርይ
ዘይትን ቅመማትን ዝሕብርዎ ትርጉም
ዘይቲ ኣውልዕ ምሉእ ብምሉእ ምስ መንፈስ ቅዱስ ምምስሳል
ቅመማት ንዘይቲ ቅብኣት ከም ንጉስ፣ ነብዪን ካህን ንኣምላኽ ባህ ንምባል ህዝባዊ ምስክርነት
ጥዑም ዕጣን ንኣምላኽ ባህ ዘብል፤ እቲ ዕጣን ንኣምላኽ ጥራይ እዩ ነይሩ
ኣእማን ዝሕብርዎ ትርጉም
ኦኒክስ ኣምላኽ ኣብ ክርስቶስ ዝተገልጸ፣ ኣብ ምእመናን ዝንጸባረቕ
ክቡር ባህርያት ክርስቶስ ኣብቲ ኣብ ምእመናን ኣብ ምድሪ ዝረአ ክብሪ
እቶም ሰለስተ ብረታት – ወርቂ፣ ብሩር ከምኡ’ውን ነሓስ – ብክርስቶስ ኣብ ሰብኣዊ ባህርዩ ዝተገልጸ ኣብ ሰለስተኣዊ ኣምላኽ ዝርከቡ ባህርያት የመልክቱ።
- እቶም ሸውዓተ ነገራት ንኣልባሳት ምሉእነት ፍጽምናታት ጐይታ የሱስ ኣብ ሰብኣዊ ባህርዩ፣ ኣብ ምድሪን ሕጂ ድማ ኣብ ሰማይን የርእዩ። እዘን ኣልባሳት እዚኤን ካብ ሰማያዊ፣ ሓምራዊ፣ ቀይሕ፣ ጽሩይ ዝተጠቕለለ በፍታ፣ ጸጉሪ ፍየል፣ ድዑል ከምኡ’ውን ቆርበት ታሕሳስዝተሰርሓ እየን። ሓደ ሻምናይ ነገር ድማ ፍሉይ ዕጨይቲ – ኣካሽያ– እዩ ነይሩ። ዘይበላሾ ስለዝኾነ፡ ንሓጢኣት ዘይብሉ ባህርዩ የመልክት – ናይ ምሉእ ብምሉእ ሓድሽ ስርዓት፡ ንሱ ሓጢኣት ኣይፈልጥን፣ ካብ ሓጢኣት ፍሉይ ነበረ፣ ፈጺሙ ሓጢኣት ኣይገበረን ኣብኡ ድማ ሓጢኣት ኣይነበረን።
- እቲ ሳልሳይ ጉጅለ – ዘይቲ ኣውልዕ ንብርሃን፣ ምስ ቅመማት ንዘይቲ ቅብኣትን ጥዑም ዕጣንን – ኣብ ክርስቶስ ምስ ንጥፈታት መንፈስ ቅዱስ ኣብኡን ብእኡን ዝተኣሳሰሩ ባህርያት የርኢ።
- እቶም ኦኒክስ ኣእማን ከምኡ’ውን ክቡራት ኣእማን እቲ ኤፉድን ደረት መጐናሕን መንፈስ ቅዱስ ብህይወት እቶም ምእመናን ብድጋፉን ንክርስቶስ ዘፍርዮ ዘርኢ ስለ ዝውክል እዩ።
- እዞም 16 ነገራት እዚኦም ዝተፈላለዩ ገጽታታት ናይ ህይወትን ዕዮን ክርስቶስ፣ መስቀል ከምኡ'ውን ባህርያት ናይ ሕጂ ዕዮኡ ብመንፈስ ቅዱስ ኣባና የርእዩ። እዞም ነገራት እዚኦም ንሙሴ ኣብ ከረን ምስ ኣምላኽ ከሎ ከም ዝተዋህብዎ ክንርስዕ የብልናን (ዘጸኣት 24:18) – እዚ ድማ ንጐይታ የሱስ ከምቲ ሕጂ ዘሎ፣ ኣብ ሰማይ ምስ ኣምላኽ ዘሎ ሰብ የርኢ።
እቲ ቁጽሪ 16 ሓድሽ ስርዓት ነገራት (ቁጽሪ 8) ብምስክርነት (ቁጽሪ 2) የርኢ፣ እዚ ድማ ምስቲ ናይ መጀመርታ ሰብ ዝተኣሳሰሩ ነገራት ዝተቓረነ እዩ። እቲ ናይ «የሱስ» ዝብል ስም ቁጽራዊ ዋጋ 888 ምዃኑ ኣዝዩ ዘገርም እዩ – እዚ ድማ ካብቲ ሰብ ዝውክሎ፣ ኣብ መበል ሽዱሽተ መዓልቲ ዝተፈጥረ፣ ካብ ክብሩ ንላዕሊ ክበጽሕ ዘይክእል (666፣ ራእይ 13:18) ዝተፈልየ እዩ።
እቶም ኣብ ሰሌዳታት ዘለዉ ባህርያት ክርስቶስ ንፍጽምቲ ህይወቱ ኣብ ምድሪ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንሕጂ ኣብ ክብርን ከም ሰብን ዘለዎ ኩነታት ከም ዝምልከቱ ምግንዛብ ኣገዳሲ እዩ። እዞም ባህርያት እዚኦም ድማ ኣብቶም ኣብ ምድሪ ንእኡ ዝውክሉ ምእመናን ክንጸባረቑ ኣለዎም። ከምኡ'ውን፣ ነቶም ኣርባዕተ ገጽታታት ናይ ህይወቱ ኣብ ምድሪ ብኣዝዩ ዝተሓየለ መገዲ ክንፈልዮም የብልናን። ብኣንጻሩ፣ ነፍሲ ወከፍ ወንጌል ንሓደ ገጽታኡ ከም ዘጕልሕ ክንርድኦ ኣለና፣ ካልኦት ገጽታታት ወይ ባህርያት ከየወገደ።
ማሕደር ኣምላኽን ክብሩን
ኩሉ ነገር ብመሰረት መምርሒታት ኣምላኽን ብመሪሕነት ሙሴን ምስ ተዳለወን ምስ ተተኸለን፣ ጐይታ መጺኡ ክነብር ኣብ ማእከል ህዝቡ (ዘጸኣት 40:34)። እዚ ድማ ኣምላኽ ምስ ህዝቡ ዝራኸበሉ ቦታ እዩ። እዞም ነገራት እዚኦም ንክርስቶስ የዘኻኽሩና፣ ኣብኡ ድማ ምሉእ ኣምላኽነት ኣብ ምድሪ ከሎ ይነብር ነይሩ (ቈሎሴ 1:19)። ብተወሳኺ፣ ካብ ዕርገቱ ንነጀው (ዮሃንስ 20:17)፣ እቲ ምሉእነት ሕጂ ንዘለኣለም ኣብኡ ይነብር (ቈሎሴ 2:9)። ማሕደር ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ድንኳን ወይ ድንኳን ማሕደር ተባሂሉ ይጽዋዕ ነይሩ፣ እዚ ድማ ተሸፊኑ ነይሩ እሞ ብኽብሪ ጐይታ ምሉእ ነይሩ (ዘጸኣት 40:34)። ጸጋ ኣምላኽ ግልጺ ነይሩ፣ ምኽንያቱ ምስ ህዝቡ ዝተዋጀዩ ክነብር ድሉው ስለ ዝነበረ። ንሳቶም ኣብ ድንኳናት ይነብሩ ነይሮም፣ ግን ኣብተን ድንኳናቶምን ኣብ ድንኳኑን ኣገደስቲ ፍልልያት ከም ዝነበሩ ኣርእዩ – እዚ ድማ ንዓኹም ዝገድፎ መጽናዕቲ እዩ።
እቲ ንድንኳን ማሕደር ዝመልአን ዝሸፈነን ደበና ሓሓሊፉ ሸኪና ተባሂሉ ይጽዋዕ – እዚ ድማ ምስቲ ናይ ማሕደር (ሚሽካን) ዝብል ቃል ዝተኣሳሰረ ዕብራይስጢ ቃል እዩ፣ ኣምላኽ ኣብኡ ከም ዝነብር የርኢ። ሓድሽ ኪዳን «እቲ ቃል ስጋ ኮነ፣ ኣብ ማእከልና ድማ ሓደረ» (ዮሃንስ 1:14) ይብል። ጐይታ የሱስ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ዝተባረኸ ኣምላኽ እዩ (ሮሜ 9:5) ከምኡ'ውን ፈጣሪ እዩ (ቈሎሴ 1:15-17)። ኣብ ምሉእነት ግዜ ናብዛ ምድሪ መጸ (ገላትያ 4:4)፣ ብኣምላኽ ተላኢኹ፣ ብመንፈስ ቅዱስ ተጸኒሱ ካብ ድንግል ማርያም ተወሊዱ (ሉቃስ 1-2) – ዘይፍለጥ ምስጢር እዩ (1 ጢሞቴዎስ 3:16) – ዕዮ ምድሓን ንምፍጻም (እብራውያን 1:3)። ክርስቶስ ሕጂ ኣብ የማን ኣምላኽ ተቐሚጡ ኣሎ፣ ካብኡ ድማ መንፈስ ቅዱስ ናብ ነፍሲ ወከፍ ሓቀኛ ምእመን (ግብሪ ሃዋርያት 2:2-4፤ 11:15) ከምኡ'ውን ናብ ቤት ኣምላኽ፣ ብኹሎም ሓቀኛታት ምእመናን ዝቖመት (ኤፌሶን 2:21-22)፣ እቶም ምስ ክርስቶስ ዝተኣሳሰሩ ህያዋን ኣእማን ዝኾኑ (1 ጴጥሮስ 2:4-5) ተላኢኹ።
ብኣንጻሩ ናይ ድንኳን ማሕደር ኣብ ዘመን ሙሴ፣ ሕጂ ማሕደር ኣምላኽ ኣብ ማእከል ህዝቡ ማለት ንሱ (ብመንፈስ ቅዱስ) ኣብ ማእከል ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ውሽጢ እቶም ምእመናን ኣብ ምድሪ ክነብር መጺኡ ማለት እዩ። ግብሪ ሃዋርያት 2 ንውልደት እዚ ካልእ ዓቢ ምስጢር ይገልጽ፣ እዚ ድማ ክሳብ ምጥቃስ (1 ተሰሎንቄ 4:16-17) ይቕጽል፣ ድሕሪኡ ድማ ንዘለኣለም ኣባና ክነብር እዩ (ዮሃንስ 14:16)።
ሕጂ ዘላ ቤት ኣምላኽ ካብታ ሙሴ ዘዳለዋ ኣዝያ ዝተፈልየት እያ፣ ግን ኣብ ክልቲኡ ኩነታት ክብርን ኣምላኽ ምስ ማሕደሩ ዝተኣሳሰረ እዩ። ክብርን ኣምላኽ ምስቲ ስጋ ዝኾነ ቃል ተጠቒሱ ነይሩ (ዮሃንስ 1:14) – እዚ ድማ ሽዑ ዓቢ ምስጢር ነይሩ (1 ጢሞቴዎስ 3:16) ከምኡ'ውን ንዘለኣለም ክኸውን እዩ። ሎሚ፣ ክብርን ኣምላኽ ምስቲ ዝተኸብረ ክርስቶስን ምስ ማሕበሩን (ኤፌሶን 5:32) ዝተኣሳሰረ እዩ – እዚ ድማ ዓቢ ምስጢር ተባሂሉ ይጽዋዕ – ብዘይቑጸር ዋጋ ናይ ዝፈሰሰ ደሙን ብሓንሳብ ንዘለኣለም ዝተፈጸመ መስዋእትን ዝተመስረተ እዩ (ግብሪ ሃዋርያት 20:28)።
ኣምላኽ ይወጽእ – ሰብ ይኣቱ
እቲ ድንኳን ማሕደር ማሕደር ኣምላኽ ነይሩ ኣብ ማእከል ህዝቡ ኣብ ምድሪ፣ ግን ድማ ቦታ ራኸባ ኣብ መንጎ ኣምላኽን እስራኤልን ነይሩ። ኣብዚ ኣውድእ እዚ ክልተ ኣገደስቲ ነጥብታት ኣለዉና፡ ኣምላኽ ንሰብ ንምርካብ ይወጽእ እሞ – ብመሰረት መስዋእትን ብኣገልግሎት ክህነትን – ሰብ ናብ ኣምላኽ ኣብ ዝነብረሉ ክኣቱ ይኽእል እዩ። ኣብዚ ድማ ኩሉ ነገር ብዛዕባ ክርስቶስ ይዛረብ።
ኣምላኽ ብጸጋ ንሓጥእ ንምርካብ ይወጽእ፣ ንምድሓኑን ናብኡ ንምምጻእን – እዚ ድማ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዓቢ ቴማ እዩ። ብሓፈሻ ኣምላኽ ንሰብ ኣብ ዝርከበሉ፣ ብሓጢኣት ዝጠፍአን ብባርነት ዝተኣስረን፣ ንርእሱ ናጻ ከውጽእ ወይ ክቕይር ዘይክእል፣ ከምኡ'ውን ክገብር ዘይደሊ ከሎ ንምርካብ ይወጽእ ክንብል ንኽእል ኢና። ክርስቶስ ናብ ዓለም ምስ መጸ ንሓጥኣን ንምድሓን ነይሩ (1 ጢሞቴዎስ 1:15) እሞ ናብ ኣምላኽ ንምምጻእ (1 ጴጥሮስ 3:18)። ስለዚ እቲ ዝደሓነ ሓጥእ ንኣምላኽ ኣብ ክርስቶስ ዝተገልጸ፣ እቲ ስጋ ዝኾነ ቃል ይረኽቦ።
ፍጽምቲ ህይወት ክርስቶስ ሓድሽ ስርዓት ትውክል እያ። ቅድስቲ ህይወቱ ብኣርእሳ ንዓና ዝያዳ ክትኮንና እያ፣ ምኽንያቱ ሕጂ ኣምላኽ ንሰብ ኣብ ዝጠፍአ ኩነታቱ «ከምዚ ኢኹም ክትነብሩ ዝነበሮም» ክብሎ ይኽእል እዩ። ብመሰረት መስዋእቲ ክርስቶስግን ኣምላኽ ናብኡ ክስሕበና ይኽእል እዩ፣ ምኽንያቱ ኣብ ሓደ ሰብ – ከምዚ ንሕና ዘለናዮ ሰብኣዊ ዘርኢ፣ ግን ብዘይሓጢኣት – ንእኡ ብፍጹም ዘኽበረ ምሉእ ዕግበት ረኺቡ። ድሕሪኡ ንርእሱ ሃበ፣ ብእዚ መስዋእቲ እዚ ድማ፣ ሓንሳብ ንኹሉ ዝቐረበ – እዚ ድማ ብፍጹም ፍጹምን እኹልን ከም ዝነበረ የርኢ – ኣምላኽ ኣብ ቅዱስን ጻድቕን ምሕታቱ ኣብ ልዕሌና ብምሉእ ረኺቡ። ብሓቂ፣ ኣምላኽ ብፍጽምቲ ህይወትን መስዋእትን ጐይታ የሱስ ከም ሰብ ካብቲ ናይ መጀመርታ ሰብ፣ ኣዳም፣ ከምኡ'ውን ካብ ኩሉ ሰብኣዊ ዘርኢ ዝሰረቖ ዝበዝሐ ተቐቢሉ እዩ።
ክርስቶስ ንኣምላኽ ብኹሉ መገዲን ብኹሉ ቦታታትን ሰብ ዘኽበሮ ኣኽቢርዎ እዩ። ስለዚ፣ ኣምላኽ ንሰማያት ከፊቱ ንዕግበቱ ኣብ ጐይታ የሱስ ከም ሰብ ኣብ ምድሪ ኣዊጁ – ኣብ መጀመርታን ናብ መወዳእታን ናይ ህዝባዊ ኣገልግሎቱ፣ ከምኡ'ውን ድሕሪ ዕዮ የሱስ ኣብ መስቀል ዝተፈጸመ (ዮሃንስ 19:30)። ኣምላኽ ንዕግበቱ ብምትንሳእ የሱስ ካብ ምዉታት ከምኡ'ውን «ካብ ኩሉ ስም ዝበልጽ ስም» ብምሃቡ (ፊልጲ 2:9፣ ብሓቂ) ኣርእዩ፣ ምኽንያቱ ኣብ የማን ኣምላኽ ናይ ክብርን ቦታ ሃቦ (ኤፌሶን 1:20-23)። ከምዚ ድማ እቲ ሰብ ክርስቶስ የሱስ ኣተወን ደየበን (4:8-10)፡ ክንደይ ዓቢ እዩ!
መስዋእቲ ክርስቶስ
ብዘይ መስዋእቲ ናብ ኣምላኽ ምብጻሕ የለን፣ ይኹን ኣብቲ ብሉይ ወይ ኣብቲ ሓድሽ ስርዓት ነገራት። ብዙሓት መስዋእትታት ብመሰረት መምርሒታት ኣምላኽ ቀሪቦም ነይሮም፣ ግን ንሳቶም ክድገሙ የድልዮም ነይሩ፣ ምኽንያቱ ንኣምላኽ ዘላቒ ዕግበት ከምጽኡ ኣይከኣሉን። ብመወዳእታ፣ እቲ እንኮ እኹል መስዋእቲ ቀሪቡ፡ «> ... ደም ክርስቶስ ግዳ፣ ንሱ ብዘለኣለማዊ መንፈስ ገይሩ ንርእሱ ንኣምላኽ ብዘይ ነውሪ ምስ ኣቕረበ፣ ንሕልናኹም ካብ ምዉት ግብሪ ንህያው ኣምላኽ ከተገልግሉስ ክንደይ ኣብዝሖ ኢዩ ዘንጽሆ?» (እብራውያን 9:14 NASB)።
ንብሉይ ኪዳን ዓይነታት ምስ ሓድሽ ኪዳን ፍጻሜኦም ክነነጻጽር ከለና፣ ክልቲኡ ዘገርሙ ምምስሳላትን ዓበይቲ ፍልልያትን ንዕዘብ። ሓደ ምምስሳል ንኣምላኽ ቅቡል ዝኾነ መስዋእቲ ከም ዘድሊ እዩ፣ ስለዚ እቲ ጸገም ሓጢኣት(ታት) ክፍታሕን ቅዱስን ጻድቕን ምሕታት ኣምላኽ ክረጋገጽን ይኽእል። ደም ናይ ብሉይ ኪዳን መስዋእትታት ሸፊንዎም ነይሩ ንግዜኡ፡ እቲ ኣቕራቢ ንሓጢኣቱ መስዋእቲ ከምቲ ኣምላኽ ዝኣዘዞ እንተ ኣቕረበን ብእኡ ኣብ ሓደ መዓልቲ እንተ ተቐበሎን (ዘሌዋውያን 4 ተመልከት)፣ ንጽባሒቱ ተመሊሱ ክደግሞ ይኽእል ነይሩ። ይኹን እምበር፣ መስዋእቲ ክርስቶስ ንሓጢኣት ሕቶ ሓንሳብ ንኹሉ ፈቲሕዎ።
ብተወሳኺ፣ ኩሎም እቶም መስዋእትታት ሓደ ዝተነሳሕ ሰብ ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ብቐጥታ ከምጽእዎ ኣይከኣሉን፣ ምኽንያቱ እቲ ኣፍደገ ተዓጽዩ ነይሩ። ግን ብመስዋእቲ ክርስቶስ ሓንሳብ ንኹሉ ምእመናን ናብ ኣምላኽ ቀሪቦም ኣለዉ። ኣብ ምድሪ እንተሃለና'ውን ናብ ቅድሚኡ ንምግልጋልን ንምምላኽን ናጻ ምብጻሕ ኣለና (እብራውያን 9:14፣ 10:19-22፣ 13:15)።
እቶም ፍልልያት ኣብ መንጎ ሌዋውያን ክህነትን እቲ ንሕና ዝንብረሉ ሓድሽ ክህነትን ዓበይቲ እዮም። መጽሓፍ እብራውያን ንክርስቶስ ኣብ ዝርዝራት ናይ ድንኳን ማሕደርን ኣገልግሎቱን ከመይ ከም ዝርአ ይገልጽ፣ ኣብተን እዋን ድማ ንዓበይቲ ፍልልያት ናይ ክልቲኡ ክህነታት የብርህ። ብሓጺሩ፣ ብእታ ደብዳበ እቲኣ ክርስቶስ ኣብ ሰማይ ሊቀ ካህናት ምዃኑ ንርድእ፣ ካብ ኣሮን ዝበልጽ፣ ግን ኣብ ምድሪ ሓንሳብ ጥራይ ከምኡ ገይሩ፡ ኣብ መስቀል እዩ። ካብ ነገድ ይሁዳ ስለ ዝነበረ (7:14) ኣብ ምድሪ ከም ካህን ክዓዪ ኣይከኣለን፣ ምኽንያቱ እቲ መስመር ካብ እስራኤል ብሌዊ ነይሩ። ኣብ መስቀል ገይሩ (2:17-18) እሞ መስዋእቲ ነይሩ – መስዋእቲ ሓጢኣት፣ መስዋእቲ ምሕራርን መስዋእቲ ሰላምን (9:14,28፣ 10:10,12, 14፣ 13:10,12,20)። ስለዚ፣ ንብዙሓት ደቁ ናብ ክብርን ዝመርሕ መራሒ ምድሓን እዩ (2:10)፣ ከምኡ'ውን ንሓለዋ ምብጻሖም የረጋግጽ፣ ምኽንያቱ ዓቢ ጓሳ ኣባጊዕ እዩ (13:20-21)። ብእኡ ገይርና ኢና ዘይቋረጽ መስዋእቲ ምስጋና እነቕርብ፣ ንሱ ድማ እቲ ንኣምላኽ ብኣምልኾን ኣኽብሮትን እነቕርቦ እዩ (ቁ.15)፣ ሕጂን ንዘለኣለምን።
ሰብ ይኣቱ
እዚ ናይ መወዳእታ ነጥቢ ንክርስቶስ ይምልከት፣ ከምቲ ሕጂ ዝርኣናዮ ናብ ሰማይ ዝኣተወ። «ሰብ ይኣቱ» ድማ ንጐይታ የሱስ ብዙሓት ደቁ ናብ ክብርን ከም ዘምጽእ (2:10፣ 12:2) የርኢ። ዘለኣለማዊ ዕላማ ኣምላኽ እቶም ዝደሓኑ ሰባት ከም ደቁ ክውሰዱን ንዘለኣለም ምስኡ ክኾኑን ነይሩ (ኤፌሶን 1:4፤ ምስ እብራውያን 2:10 ኣነጻጽር)። ኣብዚ እዋን እዚ ኣምላኽ ናጻ ምብጻሕ ይህቦም (ኤፌሶን 3:12-21)፣ ስለዚ እቶም ዝደሓኑ ምስኡ ሕጂ ሓድነት ክረኽቡ ይኽእሉ። እዚ ምጥቃስ ድሕሪ ምጥቃስ ፍጹም ክኸውን እዩ፣ ሽዑ ምስ ክርስቶስ ክንከውንን ከምኡ ክንከውንን ኢና (1 ዮሃንስ 3:1-3)።
ከምዚ ድማ ኣምላኽ ብወዱን ብጐይታና የሱስን ናብኡ ኣምጺእና፣ እቲ ዓቢ መራሒ ንዓና ናብ ኣምላኽ ዘምጽኣናን ዘምጽኣናን (እብራውያን 12:1-2)። ክብረትና ድማ ናጻ ምብጻሕ (ሮሜ 5:2፤ ኤፌሶን 2:18) ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ከም ኣምለኽቲ ንምእታው ኣለና (እብራውያን 10:19፤ 13:15)። ቅድሚ ምዕጻውና እንደገና ክርስቶስ እቲ ብእኡ እሞ ምስኡ ከም ኣምለኽቲ ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ንኣቱ። ንሱ እቲ ንኣምላኽ እነቕርቦ መስዋእቲ ምስጋና እዩ።
«ክርስቶስ ኣብ ድንኳን» – እዚ ናይዚ መበገሲ ርእሲ – ብሩኽ ሓቂ እዩ፣ ምኽንያቱ ብዙሓት ዝርዝራት ናይቲ ኣምላኽ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝሃቦ ድንኳን ብምምስሳል ወይ ብምጽብጻብ ብዛዕባ የሱስ መሲሕ፣ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ይዛረቡ። ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን!
መወከሲታት
- በቲ ሓደ ዝግበር ትኹረት መሰረት ብዛዕባ ገለ ካብዚኣቶም ካልእ ኣረኣእያታት ክህሉ ይኽእል እዩ።
- እቲ ግሪኻዊ ግሲ ናይቲ ዕብራይስጢ ግሲ «ምቕማጥ» ዝብል ምትዕርራይ እዩ፣ እዚ ድማ እቲ ቃል ምእንቲ ኣብ ማእከል ህዝቡ ክቕመጥ – «ድንኳን ክገብር» – ስጋ ከም ዝኾነ የመልክት። እቲ ሸኪና ናይ ክብሪ ደበና ኣብ ልዕሊ ድንኳን ኣዕሪፉ ነይሩን መሊእዎ ነይሩን እዩ፣ ከምቲ ኣምላኽ በቲ ግዜ እቲ ኣብ ማእከል ህዝቡ ኣብ ምድሪ ዝነበረ። ብተመሳሳሊ፣ ክብሪ ኣምላኽ ምስ ጐይታ የሱስ ኣብ ምድሪ፣ ምስኡ ኣብ ሰማይ፣ ሕጂ ድማ ምስና ድማ ተለሊዩ እዩ።
- እቲ መራሒ (ሓለቓ፣ ደራሲ፣ ቀንዲ) ናይ ምድሓኖም እቲ ዝጅምርን ዝፍጽምን እዩ፣ ብኣንጻር ናይቲ ሌዋውያን ክህነት።
ብኣልፍረድ ቡተር″ }
