ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ናይ ክርስትያን ጥምቀት፡ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትርጉምን መምርሒ ተግባርን

ፊሊፕ ናን
27 መስ 2024
8 ዝተሓተ ንባብ

ናይ ክርስትያን ጥምቀት

ጐይታና የሱስ ክንጥመቕ መምርሒ ሂቡና። ኣብ መልእኽትታት ትርጉም ጥምቀት ንረክብ፣ ከመይ ጌርና ኸም እንገብሮ ንምርኣይ ድማ ናብ ወንጌላትን ግብርታትን ንኸይድ። ናብ ትርጉም ጥምቀት ኣበርክቶ ዝገብሩ መልእኽትታት ክልተ ሓሳባት ንርአ። ኣብ ከምዚ ኢልና ነንብብ፦ “እቶም ብክርስቶስ የሱስ እተጠመቕና ዅላትና ብሞቱ ኸም እተጠመቕናዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ ብኽብሪ ኣቦ ኻብ ምዉታት ከም ዝተንስኤ፡ ከምኡ ድማ ንሕና ብሓድሽ ክንመላለስሲ፡ ብጥምቀት ምስኡ ናብ ሞት ተቐበርና” ( NIV)። ኣብ ቈሎሴ ድማ “ምስኡ ብጥምቀት ተቐቢርኩም ምስኡ ድማ ብእምነት ብግብሪ እቲ ኻብ ምዉታት ዘተንስኦ ኣምላኽ ተንሲእኩም ኢኹም” () ኢልና ነንብብ።

ምእመን ክጥመቕ ከሎ፡ ብቐንዱ ሰለስተ ነገራት ይእውጅ፡ ሓጢኣቱ ይቕረ ከም ዝተገብረሉ፤ ንብሉይ ህይወቱ ከም ዝሞተ (ምስ ብሞት ከም ዝተለለየ)፤ ድማ ከም ዝነብር (ምስ ብትንሳኤ ከም ዝተለለየ)።

ዝተፈላለዩ ኣረኣእያታት ብዛዕባ ጥምቀት፦

ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት፡ ክርስትያናት ብምልክት ጥምቀት ዝተፈላለዩ ልምድታት ኣማዕቢሎም እዮም። ዝተፈላለዩ ትርጉማት ናብ ዝተፈላለዩ ተግባራት ይመርሑ። ገሊኦም ጥምቀት ን“ቀዳማይ ሓጢኣት” ንምሕጻብ ወይ ድማ ንምድሓን ነፍሲ ኣድላዪ ከም ዝኾነ ይርድእዎ። ሽዑ ጥምቀት ኣድላዪ ነገር ይኸውን። ብኣንጻሩ፡ ካብቲ ዝነብረሉ ዘለኹ ቦታ ብዙሕ ዘይርሕቕ ማሕበር፡ ንምልክት ጥምቀት ንምእላይ ንእብራውያን ይጠቕስ። ካልኦት ክርስትያናት ጥምቀት ኣብ ንግዝረት ዝምጥን ከም ዝኾነ ይርእይዎ። እዚ ምርድዳእ እዚ ናብ ተግባር “ጥምቀት ህጻናት” ይመርሕ፡ ኣብኡ ዅሎም ህጻናት ምስ “ህዝቢ ኣምላኽ” ንምልላይ ይጥመቑ። ካልኦት ድማ፡ ኣምላኽ ንስድራቤታት ንምባር ዘለዎ ዝንባሌ ብምርኣይ፡ ብ“ጥምቀት ስድራቤት” ይኣምኑ። ስድራቤት ክርስትያን እንተኾይኑ፡ ንዅሎም ኣባላት ስድራቤት ትሕቲ ስልጣኑ ዘለዉ፡ ዕድሚኦም ብዘየገድስ፡ ከጥምቖም ይተባብዕ። እዚ ጥምቀት እዚ ንዅላ እታ ስድራቤት ናብ “መንግስተ ሰማያት” ወይ ናብ ክርስትና ከም ዓለማዊ (“ዓባይ ገዛ” ወይ “ስምያዊ ክርስትና” ተባሂሉ’ውን ይጽዋዕ) ከም ዘእትዋ ይርድእዎ። ጸሎቶም ድማ ሓደ መዓልቲ ንኣሽቱ ደቆም’ውን ናይ ክርስትያናት ክኾኑ እዩ። ንብዙሓት ዘመናት፡ ነዘን ዝተፈላለያ ኣረኣእያታት ዝድግፍ ብዙሕ ተጻሒፉ ኣሎ።

ጥምቀትን ይቕረታን፦

ሓደ ግሉጽን መሰረታውን ቅዱሳት ጽሑፋት፡ የሱስ ጥራይ እዩ ሓጢኣትና ኬሕጽብ ዝኽእል ()። ይቕረታ ብኻልእ መገዲ ክርከብ እንተዝኽእል ነይሩ፡ የሱስ ኣይምሞተን ነይሩ። የሱስ ንጳውሎስ ወንጌል ክሰብኽ ለኣኾ፡ “ሓጢኣት ይቕረ ኺግበረሎምን ብኣይ ብዘለዎም ኣብ ግደ ኺረኽቡን” ()። ንጥምቀት ከም ቅድመ-ኲነት ይቕረታ ኣይጠቐሰን።

ሓድሓደ ጥምቀት ምስ ይቕረታ ይተሓሓዝ። ኣብ ጴጥሮስ ንኣይሁድ፡ ነቶም ንክርስቶስ ዝሰቐልዎ፡ “ንስሓ እቶ፡ ሓጢኣትኩም ምእንቲ ኺድምሰስ ድማ ነፍሲ ወከፍኩም ብስም የሱስ ተጠመቑ” ኢሉ ኣተባብዖም። ንስሓን ጥምቀትን ብሓንሳእ ክኸውን ይኽእል እዩ። ነዚ ፍቕዲ ምስ ካልኦት ብምምስሳል፡ ጥምቀት ይቕረታ ከም ዘይኮነ ግሉጽ ይኸውን። እቲ ሓዋርያ ድሕሪ ሒደት መዓልታት፡ “እምበኣርሲ ሓጢኣትኩም ምእንቲ ኺድምሰስሲ፡ ንስሓ እቶ እሞ ናብ ኣምላኽ ተመለሱ” () ብምባል እዚ ኣረጋገጸ። ኣብዚ ብዘይ ጥምቀት ንይቕረታ ይጠቕስ። ጴጥሮስ ንወንጌል ንቆርኔሌዎስ ምስ ነገሮ፡ “ዅሎም ነብያት ብዛዕባኡ (የሱስ) ዚምስክሩ፡ ኵሉ ብእኡ ዚኣምን ብስሙ ይቕረታ ሓጢኣት ከም ዚረክብ እዩ” ብምባል ደምደመ። ገለ ምስ ረኣየ፡ ጴጥሮስ፡ “ነዞም ከምዚ ኸማና መንፈስ ቅዱስ ዝተቐበሉ ሰባትሲ ማይ ከይጥመቑ ዚኽልክሎም መን እዩ፧” () በለ። ይቕረታ ምስ ተቐበሉ፡ ምልክት ጥምቀት ሰዓበ።

ምልክት ጥምቀት ንዅሎም ምእመናን ኣብ ኵሉ ቦታ ተሰሪሑ እዩ። ይቕረ ተገይሩልካዶ፧ ህይወትካ ንየሱስ ሂብካዮዶ፧ ተጠሚቕካዶ፧ እንተዘይኮይኑ፡ እንታይ ኢኻ ትጽበ ዘለኻ፧ የሱስ ኵሉ ናይ ክርስትያን ክጥመቕ ይጽበ ()።

ጥምቀትን ስምያዊ ክርስትናን፦

ጥምቀት ብገሊኦም ንስምያዊ (ብስም ጥራይ) ክርስትና ንምስፋሕ ከም መሳርሒ ተጠቒሙሉ። ላቲን ኣሜሪካ ክረጋገጽን ክድፈርን ከሎ፡ ብዙሓት ህንዳውያን ብሓይሊ ተጠሚቖም ናብ ክርስትያናዊት ቤተ ክርስቲያን ከም ዝተወሰኹ ተቖጺሮም። ኣምላኽ ብስምያዊ ክርስትና ፈጺሙ ከም ዘይተገደሰ እጠራጠር። የሱስ ንውሽጣውያን ሰዓብቲ ንምእካብ ፈጺሙ ፍላጎት ኣይነበሮን። ስለዚ፡ የሱስ ንጕጅለ ውሽጣውያን ሰዓብቲ ንምስፋሕ ምልክት ክህብ ኣዝዩ ዘይከኣል እዩ። መንፈስ ቅዱሱ ንሓቀኛ ንምምራሕ ኣብ ነፍሲ ይሰርሕ። ቀንዲ ዕላማ ኣብዚ ዘሎ ዘመን ቤተ ክርስቲያኑ ንምህናጽ እዩ። ቅድም ስምያዊ ክርስትያን ክትከውን፡ ድሕሪኡ ድማ ናይ ክርስትያን ክትከውን ኣየድልን። ስምያዊ ክርስትና ሰብኣዊ ምጥምዛዝ ናይ ሓቀኛ ክርስትና እዩ። ኣሎ፡ ግናኸ ብመለኮታዊ ዲዛይን ኣይኮነን። ናይ ክርስትያን ጥምቀት ንቤተ ክርስቲያን ዝተዋህበ ምልክት እዩ፡ ንስምያዊ ክርስትና ንምስፋሕ ዘይኮነስ፡ ንሓቀኛታት ክርስትያናት ምስ የሱስ ብግሉጽ ንምልላይ እዩ። ሓድሓደ ፡ ብምጥባር ወይ ብጌጋ፡ ዘይክርስትያናት ክጥመቑ ይኽእሉ እዮም። ገሊኦም ድማ እዞም ሰባት ናብ ስምያዊ ክርስትና ከም ዝተወሰኹ ይቖጽርዎም። ግናኸ እዚ ዕላማ ጥምቀት ኣይኮነን።

ጥምቀትን በረኸትን፦

ገሊኦም ንወለዲ ንደቆም ከጥምቑ የተባብዑ፡ እዚኦም ድማ ፍሉይ በረኸት ንምጥቃም ኣብ ዝሓሸ ቦታ ምእንቲ ክኾኑ። ግናኸ፡ እዚ እንደገና ዕላማ ጥምቀት ኣይኮነን። ደቅና ሓደ ክርስትያን ወላዲ ብምህላዉ መለኮታዊ ጽልዋ ከም ዝረኽቡ ፡ ኣብ ቦታ በረኸት ከም ዘለዉ የረጋግጽ። ፍሉይ ኣቓልቦ ንደቅን ዘይኣምን መጻምድን ብጥምቀት ኣይተሓዝን ()። ብሓቂ፡ ኵሎም ሰባት ይጥቀሙን ብኣምላኽ ይባረኹን፡ ኣብ ስድራቤቶም፡ ኣብ ቤት ትምህርቶም፡ ኣብ ስራሖም ወይ ኣብ ማሕበረሰቦም ናይ ክርስትያናት ክህልዉ ከለዉ።

እንታይ ዓይነት ክርስትና ኢኻ ትነብር ዘለኻ፧ ብምኽንያት ክርስትያን ምዃንካ እቶም ኣብ ከባቢኻ ዘለዉ ይባረኹ ድዮም፧

ጥምቀት ምምምማር

መብዛሕትኦም ክርስትያናት ምልክት ጥምቀት ክእለ የብሉን ብዝብል ይሰማምዑ። እቲ “ኣሚኖም ተጠመቑ” ዝብል ሓረግ፡ ብዙሕ ዝረአ (፤ )፡ ጥምቀት ብተፈጥሮኡ ንእምነት ክስዕብ ከም ዘለዎ የሕብር። በዚ ምኽንያት እዚ ብዙሓት “ጥምቀት ምእመናን” ዝብል ይጠቕሙ። በዚ ኣብ መንጎ እምነትን ጥምቀትን ዘሎ ምትእስሳር፡ ናይ ክርስትያን ጥምቀት ንሓደስቲ ምእመናን መጀመርታ ምልክት ተባሂሉ ክውሰድ ይኽእል እዩ።

ኣገባብ ጥምቀት፦

እቲ ግሪኻዊ baptizo ካብኡ ድማ “ጥምቀት”ን “ምጥማቕ”ን ዝብሉ ቃላት ንረክብ፡ ብዙሕ ትርጉማት ኣለዎ። እቶም ዝበዝሑ ድማ፡ ምጥሓል፡ ምጥላቕ፡ ምጥላቕ ወይ ምልላይ እዮም። እዚ ድማ ሓደ ሰብ ክጥመቕ ከሎ፡ ክጥለቕ ከም ዘለዎ ብሓይሊ የሕብር። የሱስ ኣብ ቤትኤል ከሎ፡ ሓንቲ ሰበይቲ ኣዝዩ ክቡር ሽቶ ኣምጺኣ “እቲ ሽቶ ኣብ ርእሱ ኣፍሰሰት” ()። ኣብዚ እቲ baptizo ኣይተጠቕመን። ብሓቂ፡ ን“ምፍሳስ” ሓሙሽተ ዝተፈላለዩ ቃላት፡ ን“ምንጻግ” ድማ ክልተ ዝተፈላለዩ ቃላት ኣለዎ። ካብዚኦም ሓደ’ኳ ምስ ክርስትያናዊ ጥምቀት ኣይተጠቕመን። ናብ ማይ ምእታውን ካብኡ ምውጻእን ኣብ ግሉጽ እዩ፡ “ፊልጶስን እቲ ሓጋይን ናብ ማይ ወረዱ እሞ ፊልጶስ ኣጥመቖ። ማይ ምስ ወጹ…” ከም መምሃሪ መሳርሒ፡ ናብ ማይ ምእታውን እንደገና ምውጻእን ዝብል ኣካላዊ ተግባር፡ ንሞትን ምቕባርን ህይወትን ብግቡእ ከም ዝገልጽ ምግንዛብ ጠቓሚ እዩ።

ጥምቀትን የሱስን፦

ሓደ ሰብ ክጥመቕ ከሎ እንታይ ቃላት ክንገር ኣለዎ፧ የሱስ ንሰዓብቱ “ብሽም ኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን” ከጥምቑ መምርሒ ሃቦም ()። ኣብ ድማ ሰባት “ብሽም የሱስ” ከም ዝተጠመቑ ኣብነታት ንረክብ። እዚ ኻልእ ናይ ጥምቀት ቀመር ምዃን ንላዕሊ፡ እዚ ንጥምቀት፡ እቲ ብምእዛዝ ንመምርሒታት የሱስ ዝካየድ፡ ካልኦት ዓይነታት ጥምቀት ንምፍላይ ከም ተግባራዊ መገዲ ክንርድኦ ንኽእል ኢና።

ገሊኦም ክርስትያናት፡ ንመምርሒታት የሱስ ኣብ ወንጌላት ምስ ኣብነታት ኣብ ንምስምማዕ፡ “ብሽም የሱስ፡ ብሽም ኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ኣጥምቐካ” ይብሉ። እዚ’ውን ጽቡቕ ተባሂሉ ክውሰድ ይኽእል እዩ። ግናኸ፡ ንመምርሒታት ኣብ 28 እንተተኸቲልናን ንቃላቱ ጥራይ እንተተጠቒምናን፡ ፈጺምና ክንጋገ ኣይንኽእልን ኢና!

መን እዩ ቅድሚት ክወስድ ዘለዎ፧

ፊልጶስ ወንጌል ምስ ገለጸ፡ እቲ ሓጋይ፡ “እንሆ ማይ። ስለምንታይ ኣይጥመቕን፧” () ኢሉ ሓተተ። ኣብዚ፡ እቲ ምእመን ቅድሚት ከም ዝወሰደ ንርኢ።

ክርስትያን እንተኾይንካን ዘይተጠሚቕካን እንተኾይንካ፡ “ስለምንታይ ኣይጥመቕን፧” ኢልካ ንርእስኻ ሕተት። ስቕ ኣይትበል። ቅድሚት ውሰድ።

ኣብ መምርሒታት የሱስ፡ “ኪዱ እሞ ንዅሎም ግበሩ፡ ብስም ኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩምዎም” () ተባሂልና ኣሎና። ኣብዚ፡ እቲ ’ውን ቅድሚት ክወስድ ከም ዘለዎ ንርኢ። ብሓደ ጥራይ ኣይትዕገብ። ጥምቀትን ምቕጻል ዕቤትን ንምብራታት’ውን ሓላፍነትና እዩ!

ብፊልጶስ ናን

ቀጺልና ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ንክፋል 4 ናይ ተኸታታሊ ጽሑፋትና ብዛዕባ ክርስትያናዊ ርአ።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia