ክርስቲያናዊ ምትሕልላፍ፡ ኣብርሃም፡ ኣሞጽ፡ ጳውሎስ፡ ከምኡ’ውን የሱስ

እቲ ምሉእ ዓለም ተፈጥሮ ናተይ እንተዝኸውን፡ እቲ መስዋእቲ ኣዝዩ ንእሽቶ ምኾነ፤ ከምዚ ዝበለ ግሩም፡ ከምዚ ዝበለ መለኮታዊ ፍቕሪ፡ ነፍሰይ፡ ህይወተይ፡ ኩሉ ናተይ ይሓትት።

ኣይዛክ ዋትስ (1674-1748)፡ ጸሓፊ 700 መዝሙራት ዝኾነ፡ “ኣቦ ናይ እንግሊዝ መዝሙራት” ተባሂሉ ተፈልጠ። እቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ጥቕሲ፡ ካብቲ ብሉጽ ስርሑ “መስቀል ክርኢ ኸለኹ” ዝተወስደ፡ ንነፍሲ ወከፍና ብዛዕባ ደረጃ ምትሕልላፍና ሕቶ የልዕል። እዚ ርእሲ እዚ ኻብ ዘፍጥረት ክሳዕ ራእይ ኣብ ምሉእ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝርከብ እዩ።

ኣብዚ ብዛዕባ ትምህርቲ ናይ ቡድሂስት ካህናት፡ ሲክ ጉሩታት፡ ከምኡ’ውን ሂንዱ ዮጊታት ብዙሕ እንሰምዓሉ ዘሎና እዋን ክንነብር ከለና፡ ከምዚ ዝበለ ፍልስፍናታት ንኣስኬቲዝም፡ ንጽልኢ፡ ከምኡ’ውን ንግብሪ ምፍጻም ጥራይ መበገሲ ምዃኑ ምፍላጥ ጽቡቕ እዩ።

ክርስቲያናዊ ምትሕልላፍ ንገዛእ ርእስኻ ኻብ ገለ ምቾታት ህይወት ወይ ካብ ንጥፈታት ምኽልካል ጥራይ ኣይኮነን፡ እዚ ንጥፈታት እዚ ኸኣ ቅኑዕ ክኸውን ከሎ፡ ብዘይጥቕሚ እዩ። ክርስቲያናዊ ምትሕልላፍ ብምሉኡ ብዘይቅድመ-ቊጽር እዩ፡ ባህርዩ ኸኣ ካብቲ ብምሉኡ ኣብ መሰውኢ ዝተቓጸለ መስዋእቲ ይወስድ።

ካብቶም ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘለዉና ብዙሓት ኣብነታት፡ ንሰለስተ ምእመናን ጥራይ ክንሕጽር ኢና፡ ንሳቶም ከኣ ኣብርሃም፡ ኣሞጽ፡ ከምኡ’ውን ጳውሎስ እዮም። ድሕሪኡ ኸኣ ብገለ ዝርዝራት ካብ ህይወት ጐይታ የሱስ ባዕሉ ክንዛዝም ኢና።

ኣብርሃም

እቲ ናይ መጀመርታ ምጥቃስ ብዛዕባ መስዋእቲ ርእሲ ኣብ ህይወት ኣብርሃም ኣብ ዘፍጥረት 12:4 ይርከብ፡ “ኣብራም ከኣ ከምቲ የሆዋ ዝበሎ ኸደ።” እቲ ናይ መወዳእታ ኸኣ ኣብ ዘፍጥረት 22:10 ይርከብ፡ “ኣብርሃም ከኣ ኢዱ ዘርጊሑ፡ ንወዱ ኺሓርድ ካራ ወሰደ።”

ግናኸ እቲ ዓቢይ ስነ-ምግባራዊ ዓወት ኣብርሃም፡ ኣብ ዘፍጥረት 12፡ ብዘይካ ብልጽግናን ምሳሕን ባቢሎን፡ ኩሉ ንምሕላፍ ድሉው ምዃኑ እዩ ነይሩ፡ ምድሩ፡ ኣዝማዱ፡ ከምኡ’ውን ቤት ኣቦኡ። ኣብቲ ኣብ ዘፍጥረት 22 ተመዝጊቡ ዘሎ ልዕለ-ትእዛዝ እምነቱ፡ ንሓደ ወዱ፡ ንወዲ ተስፋ ይሓልፍ። በዚ ኸኣ ንገዛእ ርእሱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንምሉእ ህዝቢ’ውን ኣብ መሰውኢ ኣንበረ። ግናኸ ኣብዚ ናይ ከረን ምትእስሳር እዚ፡ ንየሆዋ-ይረ ፈለጠ፡ ኣምላኽ ከኣ ኣብቲ ናይ ገዛእ ርእሱ ምትሕልላፍ ጥራይ ከም ዝዕረፈ ተማህረ።

ኣሞጽ

ኣነ ነብዪ ኣይነበርኩን፡ ወዲ ነብዪ’ውን ኣይነበርኩን፤ ግናኸ ጓሳ ነበርኩ፡ ከምኡ’ውን ሰብኣይ በለስ። የሆዋ ኸኣ ንመጓሰ ክስዕብ ከለኹ ወሰደኒ፡ የሆዋ ኸኣ ንኣይ በለኒ፡ ኺድ፡ ንህዝበይ እስራኤል ተነበ።

እዚ ሰብኣይ ይሁዳ፡ ንጉሱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንኣምላኹ’ውን ንዝነጸጉ ህዝቢ ንምግልጋል፡ ኣብ ዓለም ዝነበሮ ኩሉ ንምሕላፍ ብመለኮታዊ ሓይሊ ተገዲዱ ነበረ። ናብቲ ናይ ኣገልግሎት ቦታኡ ምስ በጽሐ፡ ካብቶም ዝሰምዖም ናይ መጀመርታ ቓላት ሓደ፡ “ኣታ ራእይ ዝርኢ፡ ኺድ፡ ናብ ምድሪ ይሁዳ ህደም፡ ኣብኡ ኸኣ እንጌራ ብላዕ፡ ኣብኡ’ውን ተነበ። ግናኸ ኣብ ቤትኤል ደጊም ኣይትነበ፡ ከመይሲ እዚ መቕደስ ንጉስ እዩ፡ እዚ ኸኣ ቤት መንግስቲ እዩ።” እቶም ንኣገልግሎት ንኻልኦት ዝምልከት፡ ከም ደማስቆ፡ ጋዛ፡ ጢሮስ፡ ኣሞን፡ ሞኣብ፡ ይሁዳ ዝበሉ፡ ብዘይ ምጕርምራም ዝሰምዑ ህዝቢ፡ ኣምላኽ ንኣታቶም ዝበሎ ክሰምዑ ድሉዋት ኣይነበሩን። ግናኸ ኣሞጽ፡ ብሓሙሽተ ሰማያዊ ራእያቱ ተደጊፉ፡ ጉዕዞኡ ቀጸለ፡ እሞ እቲ ዝተዋህቦ ተልእኾ ፈጸመ።

ጳውሎስ

እቲ ኣብቲ ናይ መጀመርታ ምትእስሳር ዝነበሮ ጭርሖ፡ “ጐይታይ፡ እንታይ ክገብር እየ?” ኣብ መወዳእታ ኸኣ፡ “ኣነ ድሮ እፈስስ ኣሎኹ፡ እዋን ምፍታሕና ኸኣ በጺሑ እዩ” ኢሉ ጸሓፈ። ህይወትካ ብኸምዚ ዝበለ ጭርሖ ምጅማርን ምዝዛምን ክንደይ ግሩም እዩ። ኣብ ምሉእ ህይወቱ፡ ካብ ደማስቆ ክሳዕ ሮሜ፡ ሓደ ዝነደደ ትምኒቱ ንክርስቶስ ዓቢይ ምግባር እዩ ነይሩ፡ ከምቲ ኣብ ቈሎሴ ዝገበሮ፡ ከምኡ’ውን ንማሕበሩ ዓቢይ ምግባር፡ ከምቲ ኣብ ኤፌሶን ዝገበሮ።

ግናኸ ንኹሉ ነገር ብሰንኪ ልዕልና ፍልጠት የሱስ ክርስቶስ ጐይታይ፡ ብሰንኩ ኸኣ ኩሉ ነገር ዝሰኣንኩ፡ ከም ጓሓፍ እቖጽሮ፡ ምእንቲ ንክርስቶስ ክረክብ (ፊልጲ 3:8)።

ጐይታ የሱስ

ኣብ ህይወት ጐይታ የሱስ፡ ሓንቲ’ኳ ምልክት ናይ ገዛእ ርእሲ፡ ናይ ገዛእ ርእሲ ምቾት ወይ ናይ ገዛእ ርእሲ ረብሓ ኣይነበረትን፡ ኩሉ ናይ ገዛእ ርእሲ ምትሕልላፍን ናይ ገዛእ ርእሲ ምኽሓድን እዩ ነይሩ፡ ከምቲ ኣብዚ ቓላት ዘሎ፡ “ኣነ ግና ሓሰኻ እየ፡ ሰብ ኣይኮንኩን፡ ንሰባት መርገም፡ ንኹሉ ህዝቢ ኸኣ ንዕቀት” (መዝሙር 22:6)።

ኣብ ልደት ክንደይ እዮም እዞም ቓላት ዝምልከቱ፡ “እንሆ፡ መጻእኩ፡ ኣብ መጽሓፍ ብዛዕባይ ተጻሒፉ ኣሎ፡ ንፍቓድካ ምግባር፡ ኣምላኸይ፡ ባህገይ እዩ፡ ሕግኻ ኸኣ ኣብ ልበይ ኣሎ” (መዝሙር 40:7-8)። ኣብ ህይወት ከኣ፡ “ምግበይ ንዝለኣኸኒ ፍቓዱ ምግባርን ዕዮኡ ምፍጻምን እዩ” (ዮሃንስ 4:34) ክብል ይኽእል ነበረ። ኣብ ሞት ከኣ፡ “ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽነካ” (ሉቃስ 23:46) ዝብል ጭርሖ ናይ ምሉእ ምትእምማን ንሰምዕ። ጽውዓ ጐይታ የሱስ ሎሚ ኸምቲ 2,000 ዓመታት ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ሓቂ እዩ፡ “ዝኾነ ሰብ ድሕረይ ክመጽእ ዝደሊ፡ ንገዛእ ርእሱ ይኽሓድ፡ መስቀሉ ኸኣ የልዕል እሞ ይስዓበኒ” (ማርቆስ 8:34)። እቲ “ምኽሓድ” ተባሂሉ ዝተተርጐመ ቓል፡ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ካብኡ ዝበለ ዓቢይ ሓይሊ ዘይብሉ ዝተሓዋወሰ ግሲ እዩ።