እንታይ የድሊ? ጳውሎስ ንኣመንቲ ፊልጲ “ሓደ ሓሳብ ክትከውንዎ፡ ሓደ ፍቕሪ ክትህልወኩም፡ ሓደ ልቢ ክትከውንዎ፡ ሓደ ኣእምሮ ክትህልወኩም” (ፊልጲ 2:2 KJV) ኢሉ መዓዶም። ኣመንቲ ካብ ዝተፈላለዩ ባህላዊን ብሄራዊን ድሕረ-ባይታታት፡ ምስ ፍሉያት ጸገማትን ሽግራትን፡ ሓደ ኣእምሮ ክህልዎም ብኸመይ ይከኣል? እቲ መልሲ ብኻልእ መግለጺ ሃዋርያ ይግለጽ፡ “እዚ ኣእምሮ እዚ ኣብ ኣባኻትኩም ይኹን፡ እዚ’ውን ኣብ ክርስቶስ የሱስ ነበረ” (ፊልጲ 2:5)። ኵሎም ኣመንቲ ትሑት ኣእምሮ ክርስቶስ ምስ ዝህልዎም፡ ሓደ ኣእምሮ ክንከውን ኢና። እዚ ብኸንቱ ዝዕበ ኣእምሮ ዘይኮነስ፡ ኣብ ኣድላይነት ካልኦት ዝተሰረተ ኣእምሮ እዩ። ክርስቶስ ንጉስ ነገስታት ቅድሚ ምዃኑ፡ ኣገልጋሊ ኣገልገልቲ ነበረ። እዚ ኣእምሮ እዚ ኣብ ኣባኻትኩም ይኹን።
ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን፡ ከም መጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያት፡ ሓደ ኣእምሮ ዝነበራ ትመስል፡ “እቶም ዝኣመኑ ብዙሓት ዝነበሩ፡ ሓደ ልብን ሓንቲ ነፍስን ነበሮም፡ ካብቲ ዝነበሮም ሓደ’ኳ ናተይ እዩ ኣይበለን፡ ኵሉ ግና ብሓባር ነበሮም” (ግብሪ ሃዋርያት 4:32)። ኣመንቲ ኣእምሮኦም፡ ልቦም፡ ከምኡ’ውን ነፍሶም – እወ፡ ንሳቶም ከም ህያው ሰብ ዝገልጾም ኵሉ – ንክርስቶስ ምስ ኣቕረቡ ጥራይ እዩ ኣብ ስጋ ክርስቶስ ምሉእ ሓድነት ዝህሉ ። ከመይሲ ስጋኡ፡ ቤተ ክርስቲያን፡ ብውልቃዊን ርእሰ-ምኩሕን ትምኒታት ኣቢሉ ንመለኮታዊ ዕዮኣ ብኣሉታዊ ዝጸሉ ወጻኢ ነገራት ክትከውን የብላን። ኣምላኽ ብባህሪኡ ገይሩ፡ ቅድስና ኣብ ዝነብረሉ፡ ውልቃዊነትን ሓድነትን’ውን ብምሉእ ስምምዕ ከም ዝህልዉ ገሊጹልና ኣሎ።
እንታይ ይኸውን?
ኵሎም ኣብ ሕብረት ዘለዉ ምስ ክርስቶስ ብምሉእ ምስ ሓበሩ፡ ሓንቲ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ብኸመይ ትጽሎ? ብንጹር፡ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን እዚ ምስ ክርስቶስ ምሕባር እዚ ረኺባቶ ነበረት – ሳዕቤናቱ ክሳዕ ሎሚ’ውን ንጹር እዩ። ኣብ ታሕቲ ዘለዉ ሸውዓተ ኣብነታት ሓድነት ቤተ ክርስቲያንን እቲ ተኣምራዊ ወንጌላዊ ውጽኢታትን ኣስተውዕል።
1. ኣብነት፡
“እዚኣቶም ኵሎም ብሓደ ልቢ ኣብ ጸሎትን ልማኖን ቀጸሉ” (ግብሪ ሃዋርያት 1:14)። “መዓልቲ ጰንጠቆስጠ ምስ ምሉእ ኰነት፡ ኵሎም ብሓደ ልቢ ኣብ ሓደ ቦታ ነበሩ” (ግብሪ ሃዋርያት 2:1)።
ውጽኢት፡
“ኵሎም ብመንፈስ ቅዱስ ተመልኡ” (ግብሪ ሃዋርያት 2:4)፡ “በታ መዓልቲ እቲኣ’ውን ኣስታት 3000 ነፍሳት ተወሰኹ” (ግብሪ ሃዋርያት 2:41)።
2. ኣብነት፡
“ብሓደ ልቢ ኵሉ ግዜ እናቐጸሉ” (ግብሪ ሃዋርያት 2:46)።
ውጽኢት፡
“እግዚኣብሔር’ውን ኵሉ ግዜ ናብ ቤተ ክርስቲያን ይውስኽ ነበረ” (ግብሪ ሃዋርያት 2:47)።
3. ኣብነት፡
“ጴጥሮስን ዮሃንስን ብሓባር ናብ ቤተ መቕደስ ወጹ” (ግብሪ ሃዋርያት 3:1)።
ውጽኢት፡
ሓደ ሓንካስ ሰብኣይ ተፈወሰ (ግብሪ ሃዋርያት 3:8)፡ “ብዙሓት ካብቶም ነቲ ቃል ዝሰምዑ ኣመኑ፡ ቍጽሮም’ውን ኣስታት 5000 ነበረ” (ግብሪ ሃዋርያት 4:4)።
4. ኣብነት፡
“ብሓደ ልቢ ድምጾም ናብ ኣምላኽ ኣልዓሉ” (ግብሪ ሃዋርያት 4:24)። “እቶም ዝኣመኑ ሓደ ልብን ሓንቲ ነፍስን ነበሮም” (ግብሪ ሃዋርያት 4:32)።
ውጽኢት፡
“ኵሎም ብመንፈስ ቅዱስ ተመልኡ፡ ቃል ኣምላኽ’ውን ብትብዓት ተዛረቡ” (ግብሪ ሃዋርያት 4:31)።
5. ኣብነት፡
“ኵሎም ብሓደ ልቢ ኣብ ኣፍደገ ሰሎሞን ነበሩ” (ግብሪ ሃዋርያት 5:12)።
ውጽኢት፡
“ኣመንቲ’ውን ብዝያዳ ናብ ጐይታ ተወሰኹ፡ ብዙሓት ሰባትን ኣንስትን” (ግብሪ ሃዋርያት 5:14)።
6. ኣብነት፡
“ኵሉ ግዜ ኣብ ቤተ መቕደስን ኣብ ኵሉ ቤት፡ ንየሱስ ክርስቶስ ምምሃርን ምምስካርን ኣየቋረጹን” (ግብሪ ሃዋርያት 5:42)።
ውጽኢት፡
“በተን መዓልታት እቲኤን … ቍጽሪ ደቀ መዛሙርቲ በዝሐ” (ግብሪ ሃዋርያት 6:1)።
7. ኣብነት፡
“ግሪኻውያን ኣብ ልዕሊ እብራውያን ኣንጸርጸሩ፡ ከመይሲ መበለታቶም ይርስዑ ነበሩ” (ግብሪ ሃዋርያት 6:1)። ኣብዚ ንመጀመርታ ግዜ ዘይምስምማዕ ከም ዝነበረ፡ ዕዮ ወንጌላዊ ኣገልግሎት’ውን ከም ዝተዓገተ ኣስተውዕል።
ውጽኢት፡
ሃዋርያት ንክርስትያናዊት ጉባኤ መምርሒ ምስ ሃቡ – ንመበለታት ንምግልጋል ዲያቆናት ክመርጹ – እዚ’ውን ነቲ ጸገም ብብቕዓት ፈትሖ፡ “እቲ ቃል ንኹሉ ህዝቢ ኣሐጐሶ” (ግብሪ ሃዋርያት 6:5) ንብል። ከም ውጽኢት እንደገና ሓደ ኣእምሮ ምምጻእ፡ “ቃል ኣምላኽ በዝሐ፡ ቍጽሪ ደቀ መዛሙርቲ’ውን ኣብ የሩሳሌም ኣዝዩ በዝሐ” (ግብሪ ሃዋርያት 6:7)።
ብሓጺሩ፡ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ወንጌላዊ ኣገልግሎት ዝተዓወተት፡ ኣብ መንጎ ደቀ መዛሙርቲ ሓድነትን ክርስቶሳዊ ኣእምሮን ምስ ዝነበረ እዩ። ኣብ ቤተ ክርስቲያን ምፍልላይን ምፍንጫልን ምስ ዝነበረ፡ ምስክርነቶም ተበላሽዩ፡ መንፈስ ተዓጊቱ፡ ፍርያት’ውን ደው ኢሉ። ትምህርቲ ንኹላትና፡ ኣእምሮ ክርስቶስ ክንሕዝ እዩ። እዚ ንቤተ ክርስቲያን ሓድነት ከምጽእ እዩ፡ እዚ’ውን ሓደ ዕላማ ጥራይ ክህልዋ እዩ፡ “ኵሉ ነገር ንኽብሪ ኣምላኽ ይኹን።” ኣብ ቅድሚ ስቅያቱ፡ ጐይታ ብጸሎቱ ኣብ መንጎ ሓድነት ምህላውን ክብሪ ኣምላኽ ምግላጽን ዘይፈላለ ምትእስሳር ኣፍሊጡ። “እቲ ንስኻ ዝሃብካኒ ክብሪ፡ ንሳቶም ሓደ ምእንቲ ክኾኑ፡ ከምቲ ንሕና ሓደ ዝኾንና፡ ኣነ’ውን ሂበዮም ኣሎኹ” (ዮሃንስ 17:22)። ቤተ ክርስቲያን ሓድነት ምስ ዝህልዋ፡ ክብሪ ኣምላኽ ይግለጽ፡ ዘይድሓኑ’ውን ናብ ክርስቶስ ይምጽኡ።
እንታይ ክንገብር ንኽእል?
ኣንቶኒ ኖሪስ ግሮቭስ ካብ ዝረብሕ ስራሕ ስኒ ወጺኡ ኣብ 1830ታት ናብ ህንዲ ሚስዮናዊ ኰይኑ ከደ። ንሱን ሰበይቱን ሃብቶም ኣብ መንጎ ድኻታት እንግሊዝ ኣከፋፊሎም ናብ ህንዲ ከዱ፡ ኵሉ ምድላዋቶም ንእግዚኣብሔር እናኣመኑ። ጂ. ኤች. ላንግ ኣብ ታሪኽ ህይወቱ ጽሒፉ፡ ኣንቶኒ ኖሪስ ግሮቭስ፡ ብዛዕባ ናይ ግሮቭስ ቅንኣት ንወንጌላዊ ኣገልግሎትን ነዚ ንምፍጻም ኣብ መንጎ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ዘድሊ ሓድነትን፡ “ኣብ መንጎ ሰራሕተኛታት ምፍልላይ ምስ ዝለዓል፡ ከምቲ በርናባስን ጳውሎስን ዝተፈላለዩ፡ ወይ ክፈላለዩ ኣለዎም፡ ወይ እቲ ዕዮ ካብ ምንጩ ይደርቕ። መንፈሳዊ ሓድነት ግና መንፈሳዊ ሓይሊ እዩ።” 1
ኣብዚ ወገን ክብሪ፡ ክርስትያናት ኵሉ ግዜ ኣይሰማምዑን። እንተኾነ ግን፡ ክርስቶስ ንቤተ ክርስቲያኑ ድሕሪ ምምጻኡ፡ ኵሎም ኣሕዋት ናብ ሓድነት ከም ዝመጹ ዘደንቕ ተስፋ ኣሎና (ኤፌሶን 4:13)። ክሳዕ ሽዑ፡ ብምሉኡ ሓድነት ንኹን ወይ ብኸፊል ተፈላሊና ሓድነት ንግበር፡ እቲ ዓቢይ ትእዛዝ ከይተረፈ ክቕጽል ምእንቲ። ኣእምሮ ክርስቶስ ምስ ረኸብና፡ ተቓወምቲና’ውን ወንጌል ክርስቶስ ከም ዘስፋሕፍሑ ክንጽሊ ክንኽእል ኢና። ጳውሎስ ንወንጌላዊ ኣገልግሎት ተቓወምቱ ክሕጐሰሉ ክኢሉ፡ እንተኾነ ግን ክሰብኩ ከለዉ ይጸርፍዎ ነበሩ (ፊልጲ 1:17)። ስለምንታይ? ከመይሲ ንክርስቶስ ይሰብኩ ነበሩ!
ዋረን ዊርስበ፡ ነዚ ርእሰ-ምኩሕ ዘይኮነ ኣተሓሳስባ ኣእምሮ ክርስቶስ ዝያዳ ዘመናዊ ኣብነት እናገለጸ፡ ጽሒፉ፡
እቶም ክልተ ዓበይቲ እንግሊዛውያን ወንጌላውያን፡ ጆን ዌስሊን ጆርጅ ዋይትፊልድን፡ ኣብ ትምህርታዊ ጉዳያት ከም ዘይሰማምዑ ታሪኻዊ መዝገብ እዩ። ክልቲኦም ኣዝዮም ዕዉታት ነበሩ፡ ንኣሽሓት ሰባት ይሰብኩን ብዙሓት ናብ ክርስቶስ ክመጹ ይርእዩን ነበሩ። ሓደ ሰብ ንዌስሊ፡ ዋይትፊልድ ኣብ ሰማይ ክርእዮ ትጽበ ዲኻ? ኢሉ ከም ዝሓተቶ፡ እቲ ወንጌላዊ’ውን፡ “ኣይፋለይን፡ ኣይጽበን” ኢሉ መለሰ። እቲ ሓታቲ፡ “ሽዑ ዋይትፊልድ ከም ዝተለወጠ ኣይትሓስብን ዲኻ?” በለ። ዌስሊ፡ “እወ፡ ብርግጽ ተለዊጡ! እንተኾነ ግን፡ ኣብ ሰማይ ክርእዮ ኣይጽበን እየ፡ ከመይሲ ንሱ ናብ ዝፋን ኣምላኽ ኣዝዩ ቀረባ ክኸውን እዩ፡ ኣነ ድማ ኣዝየ ርሑቕ ስለ ዝኸውን ክርእዮ ኣይክእልን እየ!” ኢሉ መለሰ። ምስ ሓዉ ኣብ ገለ ጉዳያት እንተ ተፈላለየ’ውን፡ ዌስሊ ኣብ ልቡ ቅንኣት ኣይነበሮን፡ ከምኡ’ውን ንኣገልግሎት ዋይትፊልድ ክጻረር ኣይደለየን። 2
መወዳእታ ማስታወሻታት
- ጂ. ኤች. ላንግ፡ ኣንቶኒ ኖሪስ ግሮቭስ (Paternoster Press, London: 1949), ገጽ 197
- ዋረን ዊርስበ፡ The Bible Exposition Commentary, ጥራዝ 2 (Victor Books, Wheaton, IL: 1989), ገጽ 69
