ሞት ኣዝዩ ከቢድ ነገር እዩ፤ ምእታዉ ኩሉ ዝርከብ እዩ፣ ንደቂ ሰብ ከኣ ብዘየገድስ ዕድመ፣ ባህሊ፣ ዜግነት ወይ ቦታ ይጸሉ እዩ። “ኣብ ልዕሊ ኩሉ ሰብ” ከም ዝሓለፈ ይንገር፣ እዚ ድማ ኩሉ ብምብዳሉ ዝመጸ እዩ (ሮሜ 5:12)። ሰይጣን ንስልጣኑ ኣብ ልዕሊ ሰብ “ብፍርሃት ሞት ምሉእ ህይወቶም ባሮኽ ዝነበሩ” (እብራውያን 2:15) ተጠቒሙሉ እዩ። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እቲ ናይ መጀመርታ እቲ ቃል ባዕሉ ዝጠቕስዎ ምርርን ሓዘንን ምስኡ ዝተኣሳሰር ምዃኑ የርኢ፤ ሃጋር “ሞት እዚ ህጻን ከይርኢ” ኢላ ትጭድር (ዘፍጥረት 21:16)። ድሕሪኡ ድማ ኣብርሃም “ንሙታተይ ካብ ቅድመይ ክቐብር” ኢሉ ተመነ (ዘፍጥረት 23)። ንኸቢድነቱ ምግጣምና ጽቡቕ እዩ፤ ብሓቂ ድማ ሓደ ሕጂ ምስ ክርስቶስ ዘሎ ኣገልጋሊ ጐይታ “ስጋ ካብ ሞት ምፍርራሑ ቅኑዕ እዩ” ኢሉ ነይሩ። ምናልባት እቲ ምስኡ ዝተኣሳሰር ዝኸበደ ሓሳብ ካብ ኣምላኽ ባዕሉ ምፍልላይ ዘጠቓልል ምዃኑ እዩ።
እዚ ጥራይ እንተ ዝኸውን፣ እቲ ኩነታት ክሳዕ ክንደይ ተስፋ ዘይብሉ ምኾነ፤
ግናኸ፣ ንኣምላኽ ምስጋና ይብጻሕ፣ ሞት እቲ ናይ መወዳእታ ቃል የብሉን። እንደገና ነቲ ኣብ እብራውያን 2 ዘሎ ቅዱስ ጽሑፍ ንመልከት፣ እዚ ድማ ብኸፊል ተጠቒሱ እዩ፣ “እምበኣርሲ እቶም ውሉድ ስጋን ደምን ስለ ዝኾኑ [ንሞት ዝተገዝአ ኩነታት] ንሱ እውን ባዕሉ ካብኡ ተኻፊሉ እዩ፤ ብሞቱ ነቲ ስልጣን ሞት ዝነበሮ፣ ማለት ንዲያብሎስ፣ ምእንቲ ኼጥፍኦ፤ ነቶም ብፍርሃት ሞት ምሉእ ህይወቶም ባሮኽ ዝነበሩ ድማ ምእንቲ ኼድሕኖ” (ፍቕዲ 14-15)።
እቲ “ተኻፈልቲ” ዝብል ቃል ንነፍሲ ወከፍና ከም ዝምልከት፣ ኣብቲ ኩነታት ከምቲ ናይ ኩሉና ዕድል ከም ዝነበርና የጠቓልል፤ እቲ ንክርስቶስ ዝምልከት “ተኻፊሉ” ዝብል ቃል ከኣ፣ ንሱ ብሕታዊ ብዝኾነ ካብኡ ወጻኢ ናብ ዝኾነ ኩነታት ከም ዝመጸ የርኢ፤ ንሱ ኩሉ ሳዕ ቅዱስን ሓጢኣት ዘይብሉን እዩ። እንደገና ድማ እዘን ክቡራት ቃላት ነንብብ፣ “መድሓኒና የሱስ ክርስቶስ፣ ንሞት ዘጥፍአ [ወይ ዝሰረዘ]፣ ህይወትን ዘይመውትነትን ከኣ ብወንጌል ብርሃን ዘውጸአ” (2 ጢሞቴዎስ 1:10)።
ንሱ ስልጣን ሰይጣን ኣዋረደ፤ ሓጢኣት ገበረ፣ ግዝኣት ሓጢኣት ኣፍረሰ፤ ንመቓብር ሰገደ፣ ከምኡ ድማ ኣጥፍኦ፣ ንሞት ድማ ብሞቱ ቀተሎ። ነቲ ናይ ባዕሉ ዓወት ዝመልኦ ቃላት ስምዑ፣ “[ኣነ] ህያው እየ፤ ሞይተ ድማ፣ እንሆ፣ ንዘለኣለም ህያው እየ፣ መፋትሕ ሞትን ሲኦልን ከኣ ኣሎኒ” (ራእይ 1:18)።
እቲ ኣብ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዝነበረ ስልጣን ኣብ ልዕሊ ሞት ኣብ ህይወቱ ኣብዚ ምድሪ ተገሊጹ እዩ፤ ንሱ “ብትንሳኤ ሙታን ብመንፈስ ቅድስና ብሓይሊ ወዲ ኣምላኽ ተመዝጊቡ” እዩ (ሮሜ 1:4)።
እዚ ብሩኽ ሰብኣይ ኣገልግሎቱ ኣብ መንጎ ሰብ ምስ ጀመረ፣ እቲ “ኣብ ሃገርን ጽላል ሞትን ንዝነበሩ ብርሃን ወጺኡሎም” ዝብል ቅዱስ ጽሑፍ ተፈጸመ (ማቴዎስ 4:16)፣ “ኣብኡ ህይወት ነበረ፣ እታ ህይወት ከኣ ብርሃን ሰብ ነበረት” (ዮሃንስ 1:4)።
ኣብ ማርቆስ 5
ጽላል ሞት ኣብ ቤት ያኢሮስ ወዲቑ ነይሩ፤ ጓሉ ሞይታ ነይራ፣ ድሕሪ ሞት ድማ ግርግርን ዋይዋይን ነበረ። ግናኸ እቲ ናይ መወዳእታ ቃል ናይ ወዲ ኣምላኽ፣ ናይ መራሒ ህይወት ነበረ። ንኹሉ ድምጺ ኣሕሚሙ፣ ኣብ ቅድሚኡ ሞት ፍርሃቱ ከም ዝሰኣነ፣ ሕልሚ ጥራይ ከም ዝኾነ ይእውጅ። ቃላቱ ክሳዕ ክንደይ ጽቡቕ እዩ፣ “ታሊታ ኩሚ።” “ታሊታ” “ንፍሽነት መንእሰይ” ዝብል ሓሳብ የርኢ፤ ንሱ እንተ ዘይኮይኑ መን እዩ ነቲ ዘፍርህ ስልጣን ሞት ሰቢሩ ንፍሽነት መንእሰይ ከምጽእ ዝኽእል? “ብኡብኡ እታ ጓል ተንስአትን ከደትን።”
ሕጂ ነቲ ኣብቲ ብሩኽ ምንቅስቓሳት ጐይታ ዝተፈጸመ ፍጻሜታት ንርኢ ኣለና፣ ግናኸ ነቲ ትምህርታዊ ትርጉም ናይዚ ፍቕዲ እንተሓሲብናዮ፣ እቶም “ብሓድሽ ህይወት ዝመላለሱ” ከም ውጽኢት ናይ ዓወት ክርስቶስ ምርኣይ ክሳዕ ክንደይ ብሩኽ እዩ!
ኣብ ሉቃስ 7
እንደገና ነቲ ሞት ዝገብሮ ዘስካሕክሕ ዕንወት ንርኢ፤ “ሓደ ምዉት ሰብኣይ ይጸዓን ነበረ፣ ንሱ ድማ ሓደ ወዲ ኣዲኡ ነበረ፣ ንሳ ድማ መበለት ነበረት።” እዚ ኣብ ደገ ናይን ተፈጸመ፣ እዚ ድማ “ጥዑም” ማለት እዩ። ከተማታት ሰብ ብወጻኢ ክሳዕ ክንደይ ጽቡቕ እዩ፤ ግናኸ እዚ ምዕራፍ እዚ ነቲ ነዘን ከተማታት ዝገዝእ መትከላትን ብኸቢድ ይነግረና። “ሓንቲ ኣብ ከተማ ዝነበረት ሰበይቲ፣ ሓጢኣተኛ ዝነበረት”፤ “ሓደ ምዉት ሰብኣይ ይጸዓን ነበረ።” ከምኡ ድማ እቲ ዝተሰብረ ሓላፍነት ሰብን እቲ ዘስካሕክሕ ውጽኢታቱን ይግለጽ፣ እቲ ዘስካሕክሕ ዋጋ ሓጢኣትን ሞትን ከኣ ካብ ምምሕዳር ሰብ ንላዕሊ እዩ። ከምዚ ዝዓይነቱ ስልጣን ናይ ወዲ ኣምላኽ ጥራይ እዩ፣ ብርሕራሔ ድማ ነታ ዝተሰብረ ልባ ዝነበረት ኣደ፣ ንሞት ንብጽኡ ከም ዝህብ ዝገብር ናይ ሓይሊ ቃል ይዛረብ።
ነቲ ኣብቲ ምዕራፍ ዝርአ መትከላትን ሓጢኣትን ሞትን ክሳዕ ክንደይ ዝገርም መልሲ እዩ እዚ ዝግለጽ! “እቲ ዝሞተ ድማ ተንስአን ክዛረብ ጀመረን።” እንታይ ኢሉ? – ኣይተነግረናን። ኣብ ኢሳይያስ 38፣ ብዛዕባ ህዝቅያስ ነንብብ፣ ንሱ ክሳዕ ሞት ሓሚሙ ነይሩ፣ “ናብ ደገታት መቓብር ክኸይድ እየ፤ ካብ ዝተረፋ ዓመታተይ ተገፊፈ እየ” ኢሉ ድማ። ንኣምላኽ ምስ ለመነ፣ እቲ መልሲ መጸ፣ “ጸሎትካ ሰሚዐ እየ። . . ክድሕነካ ድማ እየ።” ካብ ሞት ድማ ምስ ደሓነ ህዝቅያስ ናብዘን ጽቡቓት መግለጺታት ይወጽእ፣ “መቓብር ኣይክውድሰካን እዩ፣ ሞት ኣይክውድሰካን እዩ፤ . . እቲ ህያው፣ እቲ ህያው፣ ከምቲ ኣነ ሎሚ ዝገብሮ፣ ክውድሰካ እዩ።”
ኣብ ኤፌሶን 2፣ “ብበደላትን ሓጢኣታትን ምዉታት” ከም ዝኾንና ተነጊሩና ኣሎ፣ ፍቕዲ 2፤ ግናኸ እቲ ምዕራፍ ብዛዕባ ምንቅስቓሳት ኣምላኽ ብምሕረት፣ ብፍቕሪ፣ ብጸጋን ብሕያውነትን፣ ብሓያል ሓይሊ ይዛረብ። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ “ብሓደ መንፈስ ናብ ኣቦ ምብጻሕ” ኣሎና፣ ብሓቂ ድማ ክንብል ንኽእል፣
ብኣኻ ንነብር፣ ነቲ ህያው ዝገብር ድምጽኻ ሰሚዕና፣ ብዛዕባ ፍቕሪ ካብ ኩሉ ሰብኣዊ ሓሳብ ንላዕሊ ዝዛረብ፣ ፍቕሪ ኣቦኻ፣ ሕጂ ድማ ንሕና ንሓጉስ፣ ከምቶም ብመንፈስ ናብ ኣቦኻ ዝመጹ። እቲ ቊሪ ሞት ብሙቐት መለኮታዊ ፍቕሪ ሓሊቑ እዩ፣ እቲ ትዕቢተኛ ምትእትታው መቓብር ድማ ብህያው ዝገብር ድምጺ ክርስቶስ ሓሚቑ እዩ፣ ንሕና ድማ ንእኡን ንኣምላኹን ምስጋና ንምሃብ ድምጺ ተዋሂቡና ኣሎ።
ኣብ ዮሃንስ 11
እቲ ሞት ኣብ ክበብ ሰብኣዊ ፍቕሪ ዘምጽኦ ዕንወት ንርኢ፣ እዚ ክበብ እዚ ድማ ንጥዑምነትን ክቡርነትን ፍቕሪ ክርስቶስ ባዕሉ ፈሊጡ ነይሩ እዩ (ፍቕዲ 5)።
እዚ ክሳዕ ክንደይ እዩ ዝጸልወና! ጐይታ ብኻልእ መገዲ ክገብር ኣይከኣለንዶ? ምናልባት ብዙሕ ግዜ ከምኡ ሓሲብና ንኸውን። ማርያምን ማርታን ንሱ ነዚ ሓዘን ከድሕኖም ከም ዝኽእል ይፈልጣ ነይረን፣ “ጐይታ፣ ንስኻ ኣብዚ እንተ ዝነበርካስ፣ ሓወይ ኣይምሞተን ነይሩ” እዚ ቃል ናይ ነፍሲ ወከፍ ዝተሰብረ ልቢ እዩ። ኣይሁድ ድማ፣ ብምግላጽ ፍቕሪ ጐይታ ዝተንከፉ፣ ብንብዓቱ ዝተረጋገጸ፣ “እዚ ሰብኣይ እዚ . . እዚ ሰብኣይ እዚ ከይመውት ክገብር ኣይከኣለንዶ?” ኢሎም ነይሮም። እዚ እንተ ዝኸውን፣ እዘን ኣሓት ክሳዕ ክንደይ ምሰኣና፤ እንታይ ዓይነት ስእልታት ናይ ክብሪ ክርስቶስ ምሰኣና። ንክቡርነት ንብዓት ርሕራሔኡ (ፍቕዲ 25)፤ ንሓይልን ስልጣንን ናይቲ “ዓው ዝበለ ድምጺ” (ፍቕዲ 43)፤ ንባዕሉ ከም “ትንሳኤን ህይወትን” ምፍላጥ (ፍቕዲ 35)፤ ንራእይ ክብሪ ኣምላኽ (ፍቕዲ 40)፤ ከምኡ ድማ ንጥዑምነት ምሕዝነትን ሓድነትን ምስኡ ኣብ ድሕሪ ሞት ዘሎ ቦታ፣ ኣብኡ ድማ እቲ ሓጎስ ዝመልኦ ልቦም ንእኡን ንእኡ ጥራይ፣ ኣብ ከባቢ ቅዱስ ኣምልኾ፣ ነቲ ቤት “ብሽታ መዓዛ ዘይቲ” ዝመልእ፣ ክምልሱሉ ምኸኣሉ። ሓደ ግዜ ክመጽእ እዩ፣ ኣብኡ ድማ ብዙሕ ህዝቢ ቅዱሳን ንሞት ብምሉኡ ስዒሮም ክርኣዩ እዮም፣ እዚ ድማ “ሞት ብዓወት ዝውሓጥሉ” መዓልቲ እዩ፣ እቲ ፈታኒ ድምጺ ድማ ክድወል እዩ፣ “ኦ ሞት፣ ኣበይ እዩ መውጋእትኻ? ኦ መቓብር፣ ኣበይ እዩ ዓወትካ? መውጋእቲ ሞት ሓጢኣት እዩ፤ ሓይሊ ሓጢኣት ከኣ ሕጊ እዩ። ግናኸ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዓወት ንዝህበና ኣምላኽ ምስጋና ይብጻሕ” (1 ቈረንቶስ 15:55-57)።
እንደገና ድማ እዘን ጽቡቓት ቃላት ነንብብ፣ “ኣምላኽ ድማ ንኹሉ ንብዓት ካብ ኣዒንቶም ክደርዝ እዩ፤ ድሕሪኡ ድማ ሞት ኣይክህሉን እዩ።” ኩሉ እቲ ሞት ዘምጽኦ ድማ ክጠፍእ እዩ፣ “ሓዘን፣ ወይ ዋይዋይ፣ ወይ ድማ ሕማም ድሕሪኡ ኣይክህሉን እዩ” (ራእይ 21:4)።
ነቲ ብሩኽ መዓልቲ ክሳዕ እንጽበ፣ ነቲ ሕጂ ዘሎ ግደ ናይቶም ንፈትዎም ሰባት ብሓጎስ ንዘክር፤ እቶም ንክርስቶስ ከም መድሓኒን ጐይታን ዝኣመኑን ናብ ሞት ዝኸዱን፤ ንሳቶም እቶም “ብየሱስ ዝድቅሱ” እዮም፤ ንሳቶም “ብክርስቶስ ምዉታት” እዮም፤ ንሳቶም ድማ፣ ምስቶም “ህያዋንን ዝተረፉን ኣብ ደበናታት ክንወስድ ኢና . . ንጐይታ ኣብ ኣየር ንምርካብ፤ ከምኡ ድማ ኩሉ ሳዕ ምስ ጐይታ ክንከውን ኢና” (1 ተሰሎንቄ 4:14-17)።
“ስለዚ ድማ ነንሓድሕድኩም በዘን ቃላት እዚኤን ኣጸናንዑ።”
