ኡፕሉክ – ግንቦት 2019 — ጸጋን ሓቅን መጽሔት
ንልዕል ዝኾኑ ነገራት ድለዩ
ነቲ ናብ ቈሎሴ ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ንምርዳእ ነቲ ናብ ሮሜ ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ከምኡውን ነቲ ናብ ኤፌሶን ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ክንፈልጦ ኣሎና። ሮሜ ኣምላኽ ንሓጥያት ናይቲ ዝኣምን ብስራሕ ጐይታ ኣብ ጎልጎታ ከመይ ገይሩ ከም ዝፈትሖ የርእየና። ኤፌሶን ኣምላኽ ብምትንሳእ ክርስቶስ ገይሩ ከም ሓድሽ ነገር ዝሃበና የቃልዕ። ኤፌሶን ትምህርቱ ካብቲ ሮሜ ዝዛዘመሉ ይጅምር። ቈሎሴ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ እያ። ሓደ ኢዳ ኣብቲ ናብ ሮሜ ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ኣንቢራ ነቲ ዝኣምን ምስ ክርስቶስ ከም ዝሞተ ትነግሮ፣ እታ ሓንቲ ኢዳ ድማ ኣብቲ ናብ ኤፌሶን ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ኣንቢራ ነቲ ዝኣምን ምስ ክርስቶስ ከም ዝተንስአ ተርእዮ። እዚ እዩ እቲ ዓብዪ ሓሳብ ናይቲ ናብ ቈሎሴ ዝተጻሕፈ መልእኽቲ።
ቈሎሴ ናብ ክልተ ክፍሊ ትምቀል። እቶም ቀዳሞት ክልተ ምዕራፋት ነቲ ትምህርቲ ይነግሩና፣ እቶም ዳሕሮት ክልተ ምዕራፋት ድማ ነቲ ግብራዊ ነገራት ይነግሩና። ክልቲኡ ንዝኣምን ኣገዳሲ እዩ። ብዛዕባ ትምህርቲ ጥራይ ክፈልጡ ዝደልዩ ሰባት ኣለዉ እሞ ኣብ ግብራዊ ኣካይዳ ዝኾነ ኣቓልቦ ዘይገብሩ። እዚ ከምቲ ኣዕጽምቲ ጥራይ ዘለዎ ስጋ ዘይብሉ ሰብ እዩ፤ ንሱ ኣስክሬን እዩ። ከምኡውን ግብራዊ ነገራት ጥራይ ዝደልዩ እሞ ኣብ ትምህርቲ ዝኾነ ኣቓልቦ ዘይገብሩ ክርስትያናት ኣለዉ። እዚ ኸምቲ ስጋ ጥራይ ዘለዎ ኣዕጽምቲ ዘይብሉ ሰብ እዩ። ክልቲኡ ትምህርትን ግብራዊ ነገራትን ኣገዳሲ እዩ፣ ግን ትምህርቲ ቅድሚት ይመጽእ፤ ድሕሪኡ እቲ ግብራዊ ኣካይዳ ካብቲ ትምህርቲ ይወጽእ። ጳውሎስ እዚ ኣብ መልእኽቱ ናብ ቈሎሴ ብስርዓታዊ መገዲ ኣርእዩ።
ክልተ ዓበይቲ ሓቅታት እምበኣርሲ ምስ ክርስቶስ ተንስእኩም እንተ ዄንኩም፡ ክርስቶስ ኣብ የማን ኣምላኽ ተቐሚጡ ዘሎ፡ ንልዕል ዘሎ ነገር ድለዩ። እቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ዘይኰነስ፡ እቲ ንልዕል ዘሎ ነገር ሕሰቡ። ከመይሲ ሞይትኩም ኢኹም፡ ህይወትኩም ከኣ ምስ ክርስቶስ ኣብ ኣምላኽ ተሰዊሩ ኣሎ። ክርስቶስ፡ ንሱ ህይወትና፡ ምስ ተገልጸ፡ ሽዑ ንስኻትኩምውን ምስኡ ብኽብሪ ኽትግለጹ ኢኹም። —ቈሎሴ 3:1-4 JND
ጳውሎስ ኣብ ቈሎሴ 3:1-11 ክልተ ዓበይቲ ሓቅታት ናይ ክርስትያናዊ ኣካይዳ ኣርእዩ:
“ንልዕል ዘሎ ነገር ድለዩ።”
- “እምበኣርሲ ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ኣካላትኩም ቅተልዎ” (ቍ.5)።
- እቲ ጳውሎስ ኣብዚ ኣብ ቅድሚኡ ዝነበሮ፡ እቲ ናብቲ ዝኸበረ ክርስቶስ ምጥማት ኣይነበረን – እቲ ዓብዪ ዕላማ ኣብ 2 ቈረንቶስ 3 – ግን እቲ መገዲ ንሓሳባት ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንምድላይ ብምጥማት ናብቲ ግብራዊ ኣካይዳ ኣብዚ ታሕቲ። እዘን ሓሳባት እዚኣተን ምስቶም ኣብ ምድሪ ዘለዉ፣ እቶም ብዘይኣመንቲ ኣብዚ ዝማዕበሉ ፍልስፍናታት ብምሉኡ ይጻረሩ። ብፍልስፍናታት ናይዛ ዓለም ክንመሓደር የብልናን። ኣብ ክንድኡስ፣ ክርስትያናዊ ኣካይዳና ብሓሳባት ክርስቶስ ክምራሕ ኣለዎ።
ሓንቲ ንእሽቶ ዛንታ ነዚ ኣገዳሲ ነጥቢ ከተብርሆ ትኽእል እያ። ሓደ ኣቦ ምስ ንእሽቶ ወዱ ሓደ መሮር ናይ በብሓሙሽተ ኣሕምልቲ ሓለፈ እሞ እቲ ኣቦ ድማ፣ “ወዲ፣ ኣብዚ መንገዲ ጽናሕ እሞ ናብ ጸጋምን የማንን ጠምት ከይዱ ኣነ ናብቲ መሮር ኣትየ ሓደ በብሓሙሽተ ኣሕምልቲ ክሰርቕ። ሓደ ሰብ እንተ መጺኡ ንገረኒ” በሎ። ናብቲ መሮር ምስ ኣተወ፣ እቲ ወዲ ብሃንደበት፣ “ኣቦ፣ ናብ ላዕሊውን ክጥምት ድየ?” ኢሉ ጨደረ። እቲ ኣቦ ድማ ተመሊሱ፣ “ንሕና ንግደፎ” በለ። እዚ እዩ እቲ ንልዕል ዘሎ ነገራት ምድላይ እንታይ ማለት ምዃኑ ዘርኢ ኣብነት።
ክልተ ቃላት ጳውሎስ ኣብ ክፋልና ኣብ ቈሎሴ ዝተጠቕመለን ሕሰቡ: “ድለዩ”ን “ሕሰቡ”ን። እዘን ክልተ ብልክዕ ሓደ ኣይኮናን፤ ምዕባለ ኣሎ። ምድላይ ማለት ንሓሳባት ክርስቶስ፣ ንሱ ኣብ ላዕሊ ዘሎ፣ ምድላይ ማለት እዩ። ምሕሳብ ማለት ድማ ንሓሳባት ክርስቶስ ብልምዲ ምሕሳብ ማለት እዩ። ንኣብነት፣ ሓደ ሰብ ናብ ካልእ ቋንቋ ዝዝረበሉ ቦታ እንተ ተሰጋጊሩ ክመሃሮ ክፍትን ኣለዎ። እዚ ንገለ ኣዋርሕ ጸገም ከስዕብ ይኽእል እዩ፣ ግን ድሕሪ ክልተ ወይ ሰለስተ ኣዋርሕ ብዝያዳ ወይ ብውሑድ ክመሓደር ይኽእል እዩ፤ ነቲ ሓድሽ ቋንቋ ይርድኦ ግን ብብሉይ ቋንቋ ክሓስብ ይኽእል እዩ። ብሃንደበት ግን፣ ንሱ ጥራይ ከም ዘይርድኦ ዘይኮነስ፣ ብእኡውን ከም ዝሓስብ ይፈልጥ። እዚ እዩ እቲ “ኣእምሮኻ ምቕማጥ” ማለት፤ ንሓሳባት ክርስቶስ ብልምዲ ብምጥማት ናብቲ ግብራዊ ክርስትያናዊ ኣካይዳ ክንሓስብ ተማሂርና።
እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ሓሳባት ክርስቶስ ኣገዳሲ ምዃኑ ከርኢ ደለየ ምኽንያቱ ንሳቶም ሓሳባት ናይቲ ኣብ የማን ኣምላኽ ተቐሚጡ ዘሎ እዮም። እዚ ንምግባር ክልተ ምኽንያታት ሃበ። *ቀዳማይ* ድማ፣ “ንስኻትኩም ድሮ ሰማያውያን ሰባት ኢኹም” በለ። ኣብ ምድሪ እንተ ንነብር እኳ፣ ድሮ ብሰማያዊ ነገር ንፍለጥ ኢና፣ ምኽንያቱ “ህይወትና ምስ ክርስቶስ ኣብ ኣምላኽ ተሰዊሩ ኣሎ።” በዚ ምኽንያት እዩ ብሓሳባቱ እንሓስብ።
እቲ *ካልኣይ ምኽንያት ድማ፣ ምስ ክርስቶስ ብኽብሪ እንግለጸሉ መዓልቲ ክመጽእ እዩ፣ ሽዑ ድማ ኩሉ ሰብ ብሓቂ ሰማያውያን ሰባት ምዃንና ክርኢ እዩ። ኣብ ንእሽቶ ዓደይ ዘለዉ ሰባት እዚ ምስ ነገርክዎም ይስሕቁለይ፤ “ፍልልይ ኣይንርእን፤ ከምዚ ከማና ትዕብን ትሓምምን ኢኻ” ይብሉ። ግን፣ ምስ ጐይታ የሱስ ብኽብሪ ምስ ተገለጽኩ፣ ሰማያዊ ሰብ ምዃነይ *ክርእዩ እዮም። “ንልዕል ዘሎ ነገራት ድለዩ፣” ምኽንያቱ ድሮ ሕጂ ብባህርይኩም ሰማያውያን ሰባት ኢኹም፣ ሓደ መዓልቲ ድማ ከም ሰማያውያን ሰባት ክትግለጹ ኢኹም። እዚ እዩ እቲ ቀዳማይ ዓብዪ ስርዓት ናይ ክርስትያናዊ ኣካይዳ። እቲ ካልኣይ ስርዓት ኣብ ቍጽሪ 5 ናይቲ ዝቕጽል ክፋል ኣሎ።
እምበኣርሲ ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ኣካላትኩም ቅተልዎ፡ ምንዝርና፡ ርኽሰት፡ ፍትወት፡ ክፉእ ትምኒት፡ ስስዔ፡ እዚኣቶምሲ ኣምልኾ ጣኦት እዮም። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ ቊጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ዘይምእዛዝ ይመጽእ። ንስኻትኩምውን ቀደም በዚኣቶም ክትነብሩ ኸሎኹም፡ በዚኣቶም ትመላለሱ ነይርኩም ኢኹም። ሕጂ ግና ንስኻትኩምውን ቊጥዓ፡ ሕርቃን፡ ክፉእ ልቢ፡ ጸርፊ፡ ርኹስ ዘረባ ኻብ ኣፍኩም ኣርሕቑ። ንሓድሕድኩም ኣይትሕሰዉ፡ ነቲ ብሉይ ሰብ ምስ ግብሩ ኣውጺእኩም፡ ነቲ ሓድሽ ሰብ ለቢስኩም ኢኹም እሞ፡ ንሱ ኸኣ ብምስሊ እቲ ዝፈጠሮ፡ ንምሉእ ፍልጠት ሓዲሽ ኰይኑ ኣሎ። ኣብኡ ግሪኻዊ ወይ ኣይሁዳዊ፡ ግዝረት ወይ ዘይግዝረት፡ ኣረማዊ፡ እስኩቴስ፡ ባርያ፡ ወይ ሓራ የልቦን፡ ክርስቶስ ግና ኩሉ ኣብ ኩሉ እዩ። —ቈሎሴ 3:5-11
ፍልስፍናታት ናይዛ ዓለም ኣብቲ ዝኣምን ሓጋዚ ኣለዎ፤ ንሱ ሓጥያት እዩ፣ ንሱ ገና ኣብ ውሽጥና ይነብር። እቲ ዘይኣመንቲ ዝምርሑሉን ዝነብሩሉን መገዲ ኩሉ ግዜ ኣብቲ ኣብ ውሽጦም ዝነብር ሓጥያት ዝተመርኮሰ እዩ፣ ግን ንዝኣምን እውን እቲ ኣብ ውሽጢ ዝነብር ሓጥያት ጨናፍር ከፍሪ ይኽእል እዩ ዝብል ሓደጋ ኣሎ። እዚ እዩ እቲ ኣካላት ኣብዚ ማለት። ንሳቶም ምስቲ ዝኣምን ኩሉ ግዜ እቲ ኣብ ውሽጢ ዝነብር ሓጥያት ናይ ደገ ሓጥያት፣ ወይ ጨናፍር፣ ኣብ ዕለታዊ ኣካይዳ ከፍሪ ይኽእል እዩ ዝብል ሓደጋ ከም ዘሎ የርእዩና። ስለዚ ጳውሎስ፣ “ነዘን ኣካላት እዚኣተን ቅተልወን” በለ።
እዚ እንታይ ማለት ምዃኑ ከብርህ እፈቱ። *ቀዳማይ*፣ ከም መከላኸሊ ስጉምቲ ጳውሎስ ንሓጥያት ኣብ ውሽጥና ምፍላጥ ከምጽእ ደለየ። ኣብ ኣኼባና ሓደ ሓው ኣሎ ንሱ ብዙሕ ግዜ ኣብ ጸሎቱ፣ “ሎሚ ምሸት ኣብ ውሽጥና ዘሎ ሓጥያት ከም ዝመጻእና ንፈልጥ ኢና” ይብል። ኩሉ ግዜ ንሓሳባት ናይዚ ሓጥያት እዚ ንምስዓብ ኣብ ሓደጋ ኢና። *ካልኣይ*፣ ሓደ ከምዚ ዝበለ ጨንፈር ምስ ተፈጠረ ነዚ ሓጥያት እዚ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ክንእመን ኣሎና፣ እንተ ደኣ ኣድላዪ ኮይኑ ድማ ኣብ ቅድሚ ሰባት። *ሳልሳይ*፣ እቲ ሓደ ሓጥያት ኣብ ህይወትና ደጋጊሙ እንተ ተፈጢሩ፣ እዚ ካብ ኣበይ ከም ዝመጽእ ክንሓስብ ኣሎና እሞ ምናልባት ኣብ ህይወትና መሰረታዊ ነገር ክንቅይር ኣሎና።
ሓንቲ ዝተተኽለት ኦም ካብ ክልተ ነገራት ትቘም: እቲ በረኻዊ ግንድን ጨናፍሩን እሞ እቲ ዝተተኽለ ጨንፈር ኣብቲ ግንድ ዝተተኽለ። እቲ ዕዮ ናይቲ ኣትክልተኛ ነቲ ካብቲ በረኻዊ ግንድ ዝመጽእ ጨናፍር ምቍራጽ እዩ፣ እንተ ዘይኮይኑ እቲ ዝተተኽለ ጨንፈር ኣይዓብን። እዚ ስእሊ እዚ ነቲ ኣካላት ምቕታል፣ ነቲ ካብቲ ኣብ ውሽጥና ዝነብር ሓጥያት ዝመጽእ በረኻዊ ጨናፍር ምቍራጽ፣ ማለት የርእየና። እቲ ዝበለጸ ግዜ ነዚ ንምግባር እቲ በረኻዊ ጨንፈር ገና ኣዝዩ ጽኒን ንእሽቶ ክኸውን ከሎ እዩ – ብቐሊሉ መቐስ ወሲድካ ክትቍርጾ ትኽእል ኢኻ። ግን፣ ንሓደ ክልተ ዓመት እንተ ጸኒሕካ፣ መጋዝ የድልየካ። እዚ እዩ ኣብ ግብራዊ ህይወት ናይ ክርስትያን ዘሎ፣ ስለዚ “ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ኣካላትኩም ቅተልዎ።”
ጳውሎስ ድሕሪኡ እዘን ጨናፍር እንታይ ምዃነን ኣርኣየ፣ እሞ ስለምንታይ ክንቀትለን ከም ዘሎና መከራኸሪ ሃበ። እቲ ቀዳማይ መከራኸሪ እዘን ክፉኣት ምዃነን እዩ – ኣሰቃቒ ነገራት። በዘን ምኽንያት እዚኣተን “ቊጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ዘይምእዛዝ ይመጽእ።” እቲ ሃዋርያ እዘን በረኻዊ ጨናፍር ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘየድልያ ምዃነን ንምብራህ ደለየ። እቲ ካልኣይ መከራኸሪ እቲ ዝኣምን ኣብ ህይወቱ “ቀደም”ን “ሕጂ”ን ከም ዘሎ ይፈልጥ እዩ። ቀደም ንሕና እዘን በረኻዊ ጨናፍር ንቡር ዝኾናሉ ሰባት ነበርና፣ ግን ሕጂ ንቡር ኣይኮናን። ሳልሳይ፣ ነቲ መዓልቲ ምልዋጥና፣ ነቲ ብሉይ ሰብ ምስ ኣውጻእናዮ እሞ ነቲ ሓድሽ ሰብ ምስ ለበስናዮ፣ የዘኻኽረና። ጳውሎስ፣ “ነዛ መዓልቲ እዚኣ ኣይትረስዕዋ” በለ።
እቲ ብሉይ ሰብ ቅድሚ ምልዋጥ ብሉይ ጨናፍር ኣፍረየ፣ ግን እቲ ሓድሽ ሰብ ብምሉኡ ሓድሽ ነገራት የፍሪ፣ እዘን ድማ ብምስሊ እቲ ነቲ ሓድሽ ሰብ ዝፈጠሮ: ኣምላኽ: እየን። ምስሊ ኣምላኽ መን እዩ? ክርስቶስ እዩ። እቲ ሓድሽ ሰብ ምስ ክርስቶስ ዝሰማምዑ ነገራት የፍሪ። ጳውሎስ ጸሓፈ: “ፍልልይ የልቦን።” ንዝኣምን ፍልልያት የልቦን፣ ሓደ ስም ጥራይ ኣሎ፣ ክርስቶስ ድማ “ኩሉ ኣብ ኩሉ” እዩ። እዚ እዩ እቲ ባህርይ ናይቲ ሓድሽ ሰብ: ንሱ ንክርስቶስ ከም ዕላማኡን ዕላማኡን ኣለዎ።
ስለዚ እቶም ክልተ ዓበይቲ ሓቅታት ናይ ክርስትያናዊ ኣካይዳ ቀዳማይ “ንልዕል ዘሎ ነገራት ምድላይ” እሞ ድሕሪኡ “ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ኣካላትኩም ምቕታል” እዮም። ነዘን ክልተ ስርዓታት ኣብ ኣርባዕተ ቦታታት ክንፍጽመን ንኽእል ኢና።
ቦታታት ምፍጻም እምበኣርሲ ከምቶም ሕሩያት ኣምላኽ፡ ቅዱሳትን ፍቑራትን ኴንኩም፡ ምሕረት፡ ለውሃት፡ ትሕትና፡ ህድኣት፡ ትዕግስቲ ልበሱ። ንሓድሕድኩም ተጻወሩ፡ ሓደ ኣብ ሓደ ቕሬታ እንተ ኣልይዎ፡ ንሓድሕድኩም ይቕረ በሉ። ክርስቶስ ከም ዝሓደገልኩም፡ ንስኻትኩምውን ከምኡ ግበሩ። ኣብ ልዕሊ እዚ ዅሉ ኸኣ፡ ፍቕሪ ልበሱ፡ ንሳ መአሰሪ ፍጽምና እያ። ሰላም ክርስቶስ ከኣ ኣብ ልብኹም ይግዛእ፡ ንእኡ ኸኣ ብሓደ ስጋ ተጸዊዕኩም ኢኹም፡ ኣመስግኑ። ቃል ክርስቶስ ብብዝሒ ኣብ ልብኹም ይንበር፡ ብዅሉ ጥበብ ንሓድሕድኩም እናመሃርኩምን እናገሰጽኩምን፡ ብመዝሙርን ብዝማሬን ብመንፈሳዊ ደርፍን፡ ብጸጋ ኣብ ልብኹም ንኣምላኽ እናዘመርኩም፡ ኲሉ እትገብርዎ ዘበለ፡ ብቓል ይኹን ብግብሪ፡ ኲሉ ብስም ጐይታ የሱስ ግበሩ፡ ብእኡ ኸኣ ንኣምላኽ ኣቦ ኣመስግኑ። —ቈሎሴ 3:12-17
እቲ *ቀዳማይ ቦታ* ነዘን ስርዓታት ክንፍጽመሉ እንኽእል ኣብ መንጎ ዝኣመኑ እዩ። ክርስትያናዊ ኣካይዳ ኣብ ክርስትያናዊ ክበብ ይረአ። ነዘን ስርዓታት ክንፍጽመን ንኽእል ምእንቲ፣ ጳውሎስ እቲ ኣገዳሲ ሓቂ ጠቐሰ፣ ቀዳማይ፣ ዝኣመኑ ብክርስትያናዊ ቦታኦም ክሕጐሱ ኣለዎም። ሰለስተ ሓቅታት ጠቐሰ: ንሕና ሕሩያት፣ ቅዱሳን፣ ፍቑራትን ኢና። ኣብዚ ብንጹር ንቖም ኢና። ምፍጻም ካብዚ ቦታ እዚ ይጅምር።
ጳውሎስ ድሕሪኡ እቲ ብሓድሽ ሰብ ዝፍረዩ ነገራት ዘርዝረ፣ ንሳቶም ከም “ሸውዓተ ዕምባባታት ናይቲ ሓድሽ ሰብ” ተባሂሎም ይፍለጡ። እቲ ቀዳማይ ምሕረት እዩ፣ ንሓድሕድ ምድናግጽ ማለት እዩ፤ እቲ ካልኣይ ለውሃት እዩ፤ ሳልሳይ፣ ትሕትና፤ ራብዓይ፣ ህድኣት፤ ሓምሻይ፣ ትዕግስቲ። እዚ እዩ ኣብ ክርስትያናዊ ክበብ ክርአ ዝኽእል። ግን ኣብኡ ድኹማት ዝኣመኑ ኣለዉ፣ እሞ ንሓድሕድና ክንጻወር ኣሎና – እቲ ሻድሻይ ነጥቢ። ከምኡውን ሓጥያታት ይፍጸሙ እዮም ዝኣመኑ ምስ ሓድሕድ ክኾኑ ከለዉ፣ እሞ ብተፈጥሮና ነቲ ሓጥያት ክንጻወሮ ወይ ክንዕግሶ ኣይንኽእልን። ዝኣመኑ ስለ ዝኾና ግን፣ ክንሓድገሎም ንደሊ ኢና፤ እዚ እዩ እቲ ሻውዓይ ነጥቢ፣ ንሓድሕድ ምሕዳግ።
ብዛዕባ እዚ ሻውዓይ ነጥቢ ብቐሊሉ ኣይዛረብን፣ ምኽንያቱ ዝኣመኑ ምስ ሓድሕድ ክነብሩን ክመላለሱን ከለዉ ሓሓሊፉ ጸገማት ይፍጠሩ እዮም። ብሓደ ሓው ወይ ሓብቲ ዝተገብረ ነገር ኣብ ልብና ብዕምቆት ክንጎድእ ንኽእል ኢና፣ እሞ “እዚ ክሓድጎ ኣይክእልን እየ” ንብል። ብገዛእ ርእስና ኣይንኽእልን ኢና፤ ግን ኣምላኽ ብክርስቶስ ክንደይ ከም ዝሓደገልና ምስ ፈለጥና ንኽእል ኢና። ኣዳናጊልና ኣብ ምድሪ ክነብር ከሎ፣ ብዛዕባ እቲ ዓብዪ ዕዳ ዝነበሮ እሞ ክኸፍል ዘይከኣለ ሰብ ምሳሌ ነገረ። እቲ ሰብ ተሓዲጉ እሞ ዕዳኡ ክኸፍል ኣይነበሮን፣ ግን ድሕሪኡ እቲ ሓደ ሰብ ናብ ካልእ ንእሽቶ ዕዳ ዝነበሮ ሰብ ከደ እሞ ክኸፍል ጸቕጢ ገበረሉ (ማቴ. 18:23-35)። እዚ ኣዝዩ ከቢድ ዛንታ እዩ፣ ግን እዚ ሓሓሊፉ ኣብ መንጎ ዝኣመኑ ኣይፍጸምን ድዩ? ብክርስቶስ ከምዚ ዝበለ ዓብዪ ዕዳ ተሓዲግና፣ ገና ግን ሓሓሊፉ ንሓውና ወይ ሓብትና ክንሓድግ ዘይንኽእል ንስምዕ።
እዘን ሸውዓተ ዕምባባታት ናይቲ ሓድሽ ሰብ፣ ብገመድ መለኮታዊ ፍቕሪ ዝተኣሳሰራ፣ ተፈጥሮኣዊ ባህርያት ኣይኮናን። ገለ ሰባት ብፍላይ ህዱኣት እዮም እሞ ካልኦት ድማ ኣዝዮም ለዋሃት እዮም፣ ግን እዚ እዩ እቲ ጳውሎስ ኣብዚ ዝሓሰቦ ኣይኮነን። እቲ ሃዋርያ ዝሓሰቦ ኣብ ህይወትና ብመንፈስ ቅዱስ ዝተፈጠሩ ነገራት እዮም። ብወርቂ መለኮታዊ ፍቕሪ ተኸቢቦም እዮም፤ እሞ ሰላም ክርስቶስ ኣብ ልብና ንውሳነታትና ብምጥማት ናብ ንሓድሕድና ምምልላስናን ምንባርናን ክጸሉ ኣለዎ።
ኣብ ኤፌሶን 2 ሓደ ኣገዳሲ ሓረግ ንረክብ: “ንሱ ሰላምና እዩ” (ቍ.14)። እዚ ብዛዕባ ሰላም ሕልናና ወይ ልብና ኣይኮነን። ኣብ ክንድኡስ፣ ኩላትና ብሓደ ኣብ ቅድሚ ክርስቶስ ኢና፤ ንሱ እዩ እቲ ከምዚ ገይሩ ዝመርሓና ሰብ። “ንሱ ሰላምና እዩ።” እዚ ሓሳብ እዚ ብክርስቶስ ንሓድሕድና ከም ዝተመራሕና ንውሳነታት ልብና ክመርሖ ኣለዎ። ቃል ክርስቶስ ኣብ ክርስትያናዊ ክበብ ክርአ ኣለዎ፣ ሽዑ ድማ መንፈሳዊ ሓጐስ ክንረክብ ኢና። እዚ ብመዝሙርን ብዝማሬን ብመንፈሳዊ ደርፍን ክግለጽ ይኽእል እዩ። ኣብ ክርስትያናዊ ክበብ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ክበብ ክርስትያናዊ ስድራቤት እውን ብሓደ ክንዝምር ኣሎና።
ኣንስቲ፡ ንሰብኡትክን ተገዝኣ፡ ከምቲ ንጐይታ ዚግባእ። ሰብኡት፡ ንኣንስቲኹም ኣፍቅሩ፡ ኣይትምረሩለን። ደቅኹም፡ ንወለድኹም ብዅሉ ተኣዘዝዎም፡ እዚ ንጐይታ ባህ ዜብል እዩ እሞ። ኣቦታት፡ ደቅኹም ኣይተሕርቕዎም፡ ምእንቲ ኸይተስቈርዎም። —ቈሎሴ 3:18-21
እቶም ክልተ ስርዓታት፣ “ንልዕል ዘሎ ነገራት ድለዩ”ን “ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ኣካላትኩም ቅተልዎ”ን፣ ኣብ ክርስትያናዊ ስድራቤት እውን ክርአዩ ኣለዎም። ኣምላኽ ቅድሚ ሓጥያት ምፍጣሩ መርዓ ሃበ፣ ግን ብሓጥያት ተጸልዩ እዩ። ቅዱሳት ጽሑፋት ኣብዚ ክልተ መለኮታዊ ስርዓታት ንመርዓ የርእየና: ኣንስቲ ንሰብኡተን ክግዝኣ ኣለወን፣ ሰብኡት ድማ ንኣንስቶም ከፍቅሩ ኣለዎም። ጳውሎስ ኣብዚ ዝበሎ ንምብራህ፣ እቲ ተጻራሪ ንሰብኣይ ምግዛእ ንእኡ ምብጻዕ ምዃኑ፣ እሞ እቲ ተጻራሪ ፍቕሪ ጽልኢ ዘይኮነስ ግዴለሽነት ምዃኑ ሕሰቡ። ኣንስቲ ኣብ ገዛአን ንሰብኡተን ክበጽዓ ከለዋ እሞ ሰብኡት ንሓጃታት ኣንስቶም ግዴለሽነት ክኾኑ ከለዉ፣ ኣብ ክርስትያናዊ መርዓ ጥፍኣት ኣሎ። ፍልስፍናታት ናይዛ ዓለም ዝተፈላለየ ምዃኑ ይፈልጥ እየ፣ ግን ብሓሳባት ክርስቶስ ክንመሓደር ንደሊ ኢና።
ኣብ ዝምድና መንጎ ደቅን ወለድን፣ ደቅ ንወለዶም ክእዘዙ ተነጊርዎም ኣሎ። እዚ መለኮታዊ ስርዓት እዩ፣ ሎሚ እውን ግብራዊ እዩ። ዓብዪ በረኸት ኣምላኽ ኣብኡ ተነቢሩ ኣሎ። እዚ ክደግሞ እፈቱ፣ “ደቅኹም፣ ንወለድኹም ተኣዘዝዎም።” እዚ ኣብ ዓለምና ሎሚ ዝተፈላለየ ምዃኑ ይፈልጥ እየ፣ ግን ኣብ ክርስትያናዊ ስድራቤታት እዚ ስርዓት እዚ ገና ክትግበር ኣለዎ።
ድሕሪኡ ንኣቦታት ንደቆም ከየሕርቕዎም ተነጊርዎም ኣሎ። እዚ ኣገዳሲ ምዕዶ እዩ፣ ምኽንያቱ ንደቅና ከነሕርቖም ንኽእል ኢና:
ብስጋዊ፣ ወይ ስጋዊ፣ ባህርይ።
- ኣብ ገዛ ጐይታ ምዃንና ከነርኢ ክንደሊ ከለና።
- ካብኦም እንሓትቶ ብምብዝሑ።
- ክዓብዩ ከለዉ እሞ ናይ ገዛእ ርእሶም ህይወት ክነብሩ ክደልዩ ከለዉ ዝያዳ ሓርነት እንተ ዘይሃብናዮም።
- እዘን ክልተ ስርዓታት፣ “ንልዕል ዘሎ ነገራት ድለዩ”ን “ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ኣካላትኩም ቅተልዎ”ን፣ ኣብ ክርስትያናዊ ስድራቤት ኣዝየን ኣገዳሲ ምዃነን ክንርኢ ንኽእል ኢና።
ኣቱም ባሮት፡ ንጐይተኹም ብስጋ ብዅሉ ተኣዘዝዎም፡ ከምቶም ንሰብ ዜስምዑ፡ ብዓይኒ ኣገልግሎት ዘይኰነስ፡ ብቕንዕና ልቢ፡ ንጐይታ እናፈርህኩም ግበሩ። ኲሉ እትገብርዎ ዘበለ፡ ንጐይታ እምበር፡ ንሰብ ከም ዘይትገብርዎ ኴንኩም፡ ብምሉእ ልብኹም ግበሩ። ካብ ጐይታ ርስቲ ኸም ዚወሃበኩም ትፈልጡ ኢኹም እሞ፡ ንጐይታ ክርስቶስ ተገልግልዎ። እቲ ዚበድልሲ፡ ዝበደሎ ኺቕበል እዩ፡ ምፍልላይ ገጽ የልቦን። ኣቱም ጐይተታት፡ ንባሮትኩም ቅኑዕን ቅኑዕን ሃብዎም፡ ንስኻትኩምውን ኣብ ሰማይ ጐይታ ኸም ዘሎኩም ትፈልጡ ኢኹም እሞ። —ቈሎሴ 3:22-4:1
እቲ *ሳልሳይ ቦታ* ናይ ዕዮና እዩ። ኣገልገልቲ ክሰርሑ ይምዕዱ፣ ጐይተታት ድማ ንኣገልገልቶም ብመሰረት ዋጋኦም ክኽፍልዎም ይጽውዑ። ጳውሎስ ብዛዕባ ባሮትን ጐይተታትን ኣብዚ ተዛረበ፣ ግን እዘን መለኮታዊ ስርዓታት ሎሚ ኣብ ከባቢና ገና ሓቂ እየን። እቲ ዝኣምን ኣብ ስራሕ ቦታኡ ንመምርሒታት ናይቲ ሓላፊ ክስዕብ እሞ “ንጐይታ” ከም ዝገብሮ ክሰርሕ ግዴታ ኣለዎ። ኣብኡ ሓደ ግሩም ነገር ንረክብ፣ ማለት ጐይታ ምኽሓስ፣ ወይ ቅኑዕ ካሕሳ፣ ክህብ እዩ። ሓሓሊፉ ካብቲ እንቕበሎ ንላዕሊ ክንኽፈል ይግብኣና እዩ ኢልና ክንሓስብ ንኽእል ኢና። እዚ ሓቂ እንተ ኮይኑ፣ ካብቲ እትረኽቦ ንላዕሊ ይግብኣካ እዩ እሞ ገና ንሓላፊኻ እሙን እንተ ጸኒሕካ፣ ሽዑ ጐይታ ክኽፍለካ እዩ።
“እቲ ዚበድልሲ፡ ዝበደሎ ኺቕበል እዩ” ንጐይተታትን ንኣገልገልትን ይምልከት። እዚ ቍጽሪ እዚ ድሕሪ ኣገልገልቲ ምዝራብ ግን ቅድሚ ጐይተታት መምርሒ ምሃብ ዘሎ ምትሕልላፍ እዩ። ዝኣመኑ ሓለፍቲ ምስ ሰራሕተኛታቶም ቅኑዓት ክኾኑ ኣለዎም፣ እሞ ቅኑዕ ደሞዝ ክህብዎም ኣለዎም። ነቲ ንስጋ፣ ንነፍሲ፣ ንመንፈስ ናይቲ ሰራሕተኛ ቅኑዕ ዝኾነ ክህቡ ኣለዎም። እዘን ምዕዶታት እዚኣተን ሓሳባት ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ስራሕ ቦታ የንጸባርቓ።
ብጸሎት ጽንዑ፡ ብምስጋና እናነቓቕሕኩም ድማ ኣብኡ ጽንዑ። ንኣናውን ቃል ክርስቶስ ምእንቲ ኺኽፈተልና፡ ነቲ ምስጢር ክርስቶስ ምእንቲ ኽንነግር፡ በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ ተኣሲረ ኣሎኹ፡ ከምቲ ዚግባእ ምእንቲ ኽነግሮ፡ ጸልዩልና። ብጥበብ ናብቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ተመላለሱ፡ ግዜ ተጠቐሙ። ቃልኩም ኩሉ ሳዕ ብጸጋ ይኹን፡ ብጨው ዝተምከረ፡ ንነፍሲ ወከፍ ከመይ ጌርኩም ክትምልሱ ኸም ዚግባእ ምእንቲ ኽትፈልጡ። —ቈሎሴ 4:2-6
እቲ *ራብዓይ ቦታ* እዘን ክልተ ስርዓታት፣ “ንልዕል ዘሎ ነገራት ድለዩ”ን “ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ኣካላትኩም ቅተልዎ”ን፣ ዝትግበራሉ ኣብ ዕዮ ጐይታ እዩ። ኩሎም ዝኣመኑ ዕዮኡ ናይ ምግባር መሰል ኣለዎም። ጳውሎስ ንቈረንቶስ ጸሓፈ፣ ንኩሎም ዝኣመኑ ብምጥማት: “ስለዚ፡ ኣቱም ፍቑራት ኣሕዋተይ፡ ጸኒዕኩም ቁሙ፡ ብዕዮ ጐይታ ኸኣ ወትሩ ብዝሒ ግበሩ፡ ጻዕርኹም ብጐይታ ኸንቱ ኸም ዘይኰነ ትፈልጡ ኢኹም እሞ” (1 ቈረ. 15:58)። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ገለ ክርስትያናት ፍሉያት መሳርሒታት ጐይታ ዝነበሩ ንረክብ፣ ከም ኣብ 1 ቈረንቶስ 16:10፣ ኣብኡ ቲሞቴዎስን ጳውሎስን ተጠቒሶም ኣለዉ: “ቲሞቴዎስ እንተ መጺኡ ኸኣ፡ ብዘይ ፍርሃት ምሳኻትኩም ምእንቲ ኺኸውን፡ ርኣዩ፡ ንሱ ኸምዚ ኣነ [ጳውሎስ] ኸኣ ዕዮ ጐይታ ይገብር እዩ እሞ።”
ምናልባት ኣብ ዕዮ ጐይታ ክንገብሮ እንኽእል ዝበለጸ ነገር ምዝራብ እዩ ኢልና ንሓስብ፣ ግን ኣብ ዕዮ ጐይታ ሰለስተ ኣገዳሲ ነገራት ኣለዉ። ኣብቲ ጳውሎስ ንኣንበብቱ ዝሃቦ መምርሒ ኣብ ቅደም ተኸተል ፍሉይ ኣቓልቦ እገብር። እቲ ቀዳማይን ዝበለጸን ነገር ኣብ ዕዮ ጐይታ ጸሎት እዩ። ኣገልግሎትካ ኣብ ዕዮ ጐይታ ብብራኸኻ ይጅምር። እቲ ካልኣይ ነጥቢ፣ ኣብ ቈሎሴ 4:5 ዝርከብ፣ ኣካይዳ እዩ። ኣብ ዕዮ ጐይታ ክንሰርሕ እንተ ደሊና ንኣካይዳና ክንጥንቀቕ ኣሎና፣ ማለት ከመይ ንነብርን ንገብርን። ኣብ መወዳእታ፣ ኣብ ቍጽሪ 6፣ ምዝራብ፣ ወይ “ቃልኩም” ተጠቒሱ ኣሎ። ስለዚ ጸሎት፣ ኣካይዳ፣ ቃል ኣለና – እቲ መለኮታዊ ቅደም ተኸተል ኣብ ዕዮ ጐይታ።
ንኻልኦት ኣብ ዕዮ ጐይታ ዘለዉ እውን ክንጽሊ ኣሎና፣ እሞ ኣብዚ ጳውሎስ ጐይታ ንእኡ ማዕጾ ክኸፍተሉ ደለየ። ንብዙሓት ክፍቲ ማዕጾታት ዝሓተተ ኣይነበረን ግን ንሓንቲ ጥራይ፣ ምኽንያቱ ብብዙሓት ብሓደ ግዜ ክሓልፍ ኣይከኣለን። ስለዚ ጳውሎስ እዚ ጸሎት እዚ ሓተተ ጐይታ ሓንቲ ማዕጾ ክኸፍተሉ ምእንቲ ነቲ ምስጢር ክርስቶስ፣ ንሱ ንምሉእ ክርስትያናዊ ሓቂ ዝሓዘ፣ ክነግር። ንወንጌል ንጽሊ ኢና፣ እዚ ድማ ኣገዳሲ እዩ፣ ግን ኩሉ ኣይኮነን: ንምሉእ ክርስትያናዊ ሓቂ ክእወጅ ክንጽሊ ኣሎና። ድሕሪኡ ጳውሎስ ብዛዕባ ኣካይዳና ብምጥማት ናብቶም ኣብ ከባቢና ዘለዉ፣ እሞ ብዛዕባ ግዜ ምጥቃም ተዛረበ። እዚ ን24 ሰዓታት ኣብ መዓልቲ ክትሰርሕ ኣለካ ማለት ኣይኮነን፣ ግን ቅኑዕ ነገር ኣብ ቅኑዕ ግዜ ክትገብር ኣለካ፣ እዚ ድማ ኣብ ኣካይዳና ልምምድ እዩ። ዕድል እንተ ኣልዩ ሽዑ ብምምራሕ ጐይታ ክንወስዶ ኣሎና።
ድሕሪኡ ብርግጽ ኣብ ዕዮ ጐይታ እውን ክንዛረብ ኣሎና። ብምእዛዝ ኣይንዛረብን ኢና፤ ብጸጋ ንዛረብ። ከምኡውን ዘረባና ብጨው ክትምከር ኣለዋ። ጨው ንብልሽውና ይጻረር እሞ ንምግቢ ጣዕሚ ይህብ። ዘረባና ኩሉ ግዜ ብጸጋ ክኸውን ኣለዎ፣ ግን ነቲ ንብልሽውና ዝጻረር እሞ መለኮታዊ ጣዕሚ ዝህብ መንፈሳዊ ሓይሊ ሒዙ።
ኣብ መወዳእታ፣ ጳውሎስ ንውልቀሰባት ከመይ ክንምልስ ከም ዘሎና ነገረና – ንኩሉ ሰብ እንታይ ክንምልስ ከም ዘሎና ኣይኮነን። ፈረንሳውያን ኣሕዋትና ሓንቲ ጽብቕቲ ሓረግ ኣለዎም: “ድምጺ ንሙዚቃ ይገብር።” እዚ ኣብ ዕዮ ጐይታ እውን ሓቂ እዩ። ብዛዕባ እንታይ ንብል ጥራይ ዘይኮነስ ብዛዕባ ከመይ ንብሎ እውን እዩ። ኣብ ዕዮ ጐይታ ክንሳተፍ እንተ ደሊና እዚ ክንሓስቦ ኣሎና።
ንኽምዝገብ፣ “ንልዕል ዘሎ ነገር ንድለይ” እሞ “ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ኣካላትና ንቕተል”። እዚ ዕለታዊ ልምምድ እዩ፣ እሞ እዚ ኣብ ክርስትያናዊ ክበብ፣ ኣብ ስድራቤት ክበብ፣ ኣብ ስራሕ ቦታናን ኣብ ዕዮ ጐይታን ንፍጽሞ – ብሓገዝን ጸጋን ናይ ጐይታና።
ብማክስ ቢለተር፣ ካብ ሓደ ንቈሎሴ 3:1-4:6 ዝምልከት ዘረባ ዝተወስደ።
