ንየሱስ ከም ጐይታ ምእማን፡ ምእዛዝ፡ ምድሓን፡ ሓድነት

የሱስ ክርስቶስ ጐይታ እዩ

«ጐይታይ ጐይታይ፡ ዚብለኒ ዘበለ ዅሉ ኺአቱ ኣይኰነን እሞ፡ ፍቓድ እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ኣቦይ ዚገብር ግና ኪአቱ እዩ» (ማቴዎስ 7:21)። እቲ ጐይታ የሱስ፡ ኣብ መወዳእታ እቲ ብሓፈሻ ስብከት ከረን ዚብሃል (ማቴዎስ 5–7)፡ ነዚ ኸቢድ ቃል እዚ ተዛረበ። እዚ ኣዋጅ እዚ ኸኣ፡ ክልተ ምርጫታት ጥራይ ከም ዘሎ የረድእ፡ ማለት፡ ንሱ ዚብሎ ምግባር ወይ ዘይምግባር።

«ጐይታይ ጐይታይ» ምባል፡ ግናኸ ንሱ ዚብሎ ዘይምግባር፡ ንደቀ መዛሙርቲ ምርጫ ኣይኰነን፡ ብዙሓት ሰባት ከምኡ ይሓስቡ እኳ እንተዀኑ። «ጐይታይ» ክንብል ከለና፡ ፍቓዱ ምግባር ማለት እዩ። እንተ ዘይገበርናዮ ኸኣ፡ ንዕኡ ኸም ጐይታ ከም ዘይንፈልጦን ዘይንእዘዝን ማለት እዩ። ንሱ ዚብለና እንተ ገበርና ኸኣ፡ «ብዘይ ብኣይ ገለ ኽትገብሩ ኣይትኽእሉን ኢኹም» (ዮሃንስ 15:5) ከም ዚብል፡ ብገዛእ ርእስና ሓይሊ ስለ ዘይብልና፡ እዚ ብሓገዙ ጥራይ ከም ዚኸውን ንፈልጥ።

እቲ ጐይታ የሱስ፡ ኣብ ምድራዊ ኣገልግሎቱ ኣብ እስራኤል ብዙሓት ኣጋንንቲ ኣውጺኡ እዩ። ንሳቶም ከኣ ንዕኡ «ጐይታይ» ኢሎምዎ ኣይፈልጡን። ይሁዳ እውን፡ ካብ ደቀ መዛሙርቱ ሓደ ዀይኑ፡ ብስም ጐይታ ተኣምራት ዝገበረ እኳ እንተ ነበረ፡ ንዕኡ «ጐይታይ» ኢሉዎ ኣይፈልጥን። ኣብ ክንዳኡስ፡ እዚ ንየሱስ ዝኸሓደ ደቀ መዛሙርቲ፡ «ረቢ» (ማቴዎስ 26:25) ጥራይ ኢሉዎ፡ ማለት «መምህር»። ይኹን እምበር፡ ኵሉ ንዕኡ «ጐይታይ» ኢሉ ኺእመን፡ ኬኽብሮን ኺሰግድን ዚግደደሉ መዓልቲ ኺመጽእ እዩ – ሰይጣን እውን ከምኡ ኺገብር እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ብዛዕባ እቲ ጐይታ የሱስ ኺጽሕፍ ከሎ፡ «ኣምላኽ ... ኣዝዩ ልዕል ኣበሎ፡ ካብ ኵሉ ስም ልዕል ዝበለ ስም ከኣ ሃቦ፡ እቲ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኣብ ትሕቲ ምድርን ዘሎ ዅሉ ብርኪ ብስም የሱስ ምእንቲ ኺምብርከኽ፡ ኵሉ ልሳን ከኣ የሱስ ክርስቶስ ጐይታ ምዃኑ ንኽብሪ ኣምላኽ ኣቦ ምእንቲ ኺእመን» (ፊልጲ 2:9-11) ኢሉ ገለጸ።

ኣብቲ መልእኽቲ ናብ ሮሜ ሃዋርያ ጳውሎስ ብመንፈስ ኣምላኽ ተመሪሑ፡ መገዲ ምድሓን ገለጸ። ኵሎም ደቂ ሰብ ሓጢኦት ከም ዝገበሩን ኣብ ቅድሚ እቲ ቅዱስን ጻድቕን ኣምላኽ ገበነኛታት ከም ዝዀኑን ብንጹር ኣርኣየ (ሮሜ 3:23)፡ ብዘይካ እቲ ጐይታ የሱስ ጥራይ፡ ብርግጽ። ንሱ ሓጢኦት ገይሩ ኣይፈልጥን፡ ሓጢኦት ኣይፈልጥን፡ ኣብኡ ኸኣ ሓጢኦት ኣይነበረን (1 ጴጥሮስ 2:22፡ 2 ቈረንቶስ 5:21፡ 1 ዮሃንስ 3:5)። ኣምላኽ ብጸጋኡ፡ ንዝዀነ ይኹን ሓጢኣቱ ንዚእመንን ኣብኡ ንዚእመንን፡ መገዲ ምድሓን – ብእምነት – ኣዳልዩ። «ብኣፍካ ንየሱስ ጐይታ ምዃኑ እንተ ኣመንካ፡ ኣምላኽ ከኣ ካብ ምዉታት ከም ዘተንስኦ ብልብኻ እንተ ኣመንካ፡ ክትድሕን ኢኻ» (ሮሜ 10:9)። ክቡር ኣንባቢ፡ ከምኡ ገይርካዶ? እንተ ዘይገበርካ፡ ኣይትሰሓሓር ወይ ኣይትከራኸር። ሕጂ ግበሮ። ኣይትደንጕ።

ምስ ኣምላኽ፡ ውሽጣዊን ግዳማዊን ብሓንሳብ ይኸዱ

እቲ ሕጂ ዝጠቐስናዮ ጥቕሲ፡ ኣብ መንጎ ልብን ኣፍን ጥቡቕ ምትእስሳር ከም ዘሎ የርኢ – ሓደ ሰብ ዚኣምኖን ዚብሎ ወይ ዚገብሮን ብሓንሳብ እተኣሳሰሩ እዮም። ንዕኡ «ጐይታይ» እንተ በልናዮ፡ ግናኸ እንተ ዘይተኣዘዝና፡ እዚ ብሓቂ ምርጫ ከም ዘይኰነ ኽንፈልጥ ይግባእ፡ ከመይሲ ኣምላኽ ልቢ ምስቲ ኣፍ ዚብሎ ኺሰማማዕ ይደሊ፡ ከምኡ እውን ብኣንጻሩ። ስለዚ እዩ እቲ ጐይታ የሱስ፡ «ኣነ ዚብሎ እየ፡ ዚብሎ ኸኣ ኣነ እየ» (ትርጉመይ ንዮሃንስ 8:28) ዝበለ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ኣብ ህይወቱ ኣብ መንጎ ዚብሎን ዚገብሮን ፍጹም ስምምዕ ነበረ፤ ቃላቱ ምስ ተግባራቱ ዅሉ ግዜ ይሰማማዕ ነበረ። ንዓና እቲ ጸገም ብዙሕ ግዜ፡ ቅኑዕ ነገራት ክንብል ንኽእል ኢና፡ ግናኸ ኣይንገብሮምን። እዚ ጌጋ እዩ። ኣምላኽ ኣብ መንጎ ምእማንን ተግባራትን ዝዀነ ይኹን ፍልልይ ኣይፈቅድን፡ ከመይሲ ክልቲኡ ኺሰማማዕ ይደሊ፡ ከምኡ ኸኣ ውሽጣዊ ዅነታትና ምስቲ እንብሎን እንገብሮን ኪሰማማዕ ይደሊ።

መጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያት፡ ብዛዕባ እቶም ዝተነሳሑን ብስም ጐይታ የሱስ ዝተጠምቁን ሰባት ኣብ ኣርባዕተ ፍጹም ዝተፈላለዩ ዅነታት ይነግረና። ንሳቶም ከኣ፡

ኣብ የሩሳሌም ኣብ መዓልቲ ጰንጠቆስጠ፡ 3,000 ኣይሁዳውያን ሰብኡትን ኣንስትን ድሒኖም ተጠሚቖም (ግብሪ ሃዋርያት 2:38)።

• ኣብ ሰማርያ፡ ብዙሓት ነቲ ብፊልጶስ ዝቐረበ ብስራት ኣምላኽ ተቐቢሎም ተጠሚቖም (ግብሪ ሃዋርያት 8:16)።
• ኣብ ቂሳርያ፡ ጴጥሮስ ናብ ቤት ሓደ ሮማዊ መኮንን ተመሪሑ፡ ኣብኡ ብዙሓት ንቓል ኣምላኽ ንምስማዕ ተኣኪቦም ነበሩ። ኣሚኖም፡ መንፈስ ቅዱስ ተቐቢሎም ተጠሚቖም (ግብሪ ሃዋርያት 10:48)።
• ኣብ ኤፌሶን፡ ጳውሎስ ድሕሪ ገለ ዓመታት ምስ በጽሐ፡ ብዙሓት ሰባት ካብ ዝተፈላለዩ ኣባላት ድሒኖም ተጠሚቖም (ግብሪ ሃዋርያት 19:5)።
• እቲ ብንስሓ ዝመጸ ውሽጣዊ ለውጢ፡ ብግዳማዊ ተግባር ጥምቀት ተሰንዩ፡ ብናይ ጐይታ ስም እዩ። እዚ ኸኣ ነቲ ኣብ መንጎ ግዳማዊ ተግባርን ውሽጣዊ ዅነታትን ዘሎ ስምምዕ ኣረጋጊጹ። ንኽልቲኡ ገጽ ንፈልዮም ኢና፡ ግናኸ ኽንፈልዮም የብልናን፡ ከምኡ ኸኣ ኣብ መንጎኦም ነዊሕ ግዜ ኽንፈቅድ የብልናን። ህጻናት ስለ ዝተጠምቁ ዳግማይ ተወሊዶም እዮም ዚብል ኣተሓሳስባ ኽህልወና የብሉን። ብጸጋ ኣምላኽ እዞም ውልቀ ሰባት እዚኦም ድሕሪ ግዜ ንክርስቶስ ብሕታዊ ውሳነ ኺገብሩን ኪድሕኑን ይኽእሉ እዮም፡ ግናኸ ርግጸኛታት ኽንከውን የብልናን።

ጐይትነትን ሓድነትን

ኣምላኽ ኣቦ፡ መንፈስ ቅዱስ፡ ከምኡ እውን እቲ ኣምላኽ ወዲ ዝዀነ ጐይታ የሱስ፡ ዘይፈላለዩን ዅሉ ግዜ ዚሰማምዑን እዮም (ዮሃንስ 13–17 ርአ)። ብተመሳሳሊ፡ ኣብ መንጎ እቲ ኣብ የማን ኣምላኽ ዘሎ ጐይታ የሱስን እቲ ብእኡ ናብ ምድሪ እተላእከ መንፈስ ቅዱስን ሓቀኛ ስምምዕ ኣሎ። ስለዚ እዩ ጳውሎስ፡ «ብመንፈስ ኣምላኽ ዚዛረብ ዘበለ ዅሉ፡ የሱስ ርጉም እዩ፡ ኣይብልን እዩ፡ ብዘይ ብመንፈስ ቅዱስ ከኣ፡ የሱስ ጐይታ እዩ፡ ዚብል የልቦን፡ ምእንቲ ኽትፈልጡ እደሊ» (1 ቈረንቶስ 12:3) ኢሉ ዝጸሓፈ። ብሓዘን፡ ሰባት ብልሳናት ንዛረብ ኢና እናበሉ፡ ንጐይታ ብዘይፈልጥዎ ቛንቋ ዚረግሙሉ ዅነታት ነይሩ እዩ። ብንጹር፡ እኩይ መንፈስ ኪቈጻጸሮም ፈቒዶም ነይሮም – መንፈስ ቅዱስ ኣይኰነን፡ እቲ እተጠቕሰ ጥቕሲ ኸም ዚሕብሮ። ንመምርሒታት ጐይታ እንተ ስዒብናን ብብርሃኑ ንርእስና እንተ ፈረድናን፡ ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደጋታት ኪሕልወና እዩ።

ብተወሳኺ፡ 1 ቈረንቶስ፡ እቲ ጐይታ የሱስ፡ ብመንፈሱ ኣባና ዀይኑ፡ ንዅሎም ምእመናን ናብ ሓቂ ኣምላኽ ከም ዚመርሖም ይምህር። እዚ ኻብ ጰንጠቆስጠ ኽሳዕ ምምጻእ ክርስቶስ፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን ቦታ ይኹኑ፡ ሓቂ እዩ (1 ቈረንቶስ 1:2፡ 4:17፡ 7:17፡ 11:16፡ 14:33፡ 16:1,12)። እቲ «ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ከምኡ እእዝዝ ኣሎኹ» (1 ቈረንቶስ 7:17) ዚብል ቃል፡ እዘን ቅዱሳት ጽሑፋት ዚሕብርኦ ነገር ኣብነት እዩ። ማለት፡ መሰረታዊ ትምህርቲ ኣምላኽ ንዅሎም ምእመናን ኣብ ምሉእ 2,000 ዓመታት ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ሓደ እዩ። ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ንዅሉ ጉዳያት ብመሰረት ሓሳባት ኣምላኽ ንምፍታሕ እኹላት እዮም፡ ከመይሲ ቓል ኣምላኽ ንርእሱ ይገልጽ (2 ጴጥሮስ 1:20-21)።

ንዝያዳ መጽናዕትኹም፡ ነቲ ጳውሎስ ንሸውዓተ ሕቶታት እቶም ኣብ ቈረንቶስ ዝነበሩ ምእመናን ዝሃቦ መልስታት ርአ (1 ቈረንቶስ 7:1,25፡ 8:1፡ 12:1፡ 15:1፡ 16:1,12)። መልስታቱ ብዙሕ ግዜ ብ«ሕጂ ብዛዕባ» ይጅምር።

ኵላትና ኣብ ትሕቲ ሓደ ጐይታ ኢና

«ፍልልይ ውህበታት ኣሎ፡ ግናኸ ሓደ መንፈስ እዩ። ፍልልይ ኣገልግሎታት ኣሎ፡ ግናኸ ሓደ ጐይታ እዩ» (1 ቈረንቶስ 12:4-5)። ዝተፈላለዩ ውህበታት ስለ ዘለዉና ክንደይ ብጹኣን ኢና፡ ከምኡ እውን ንሓቂ ኣምላኽ ንምርዳእን ንምምምማርን ኪመርሓናን ኪሕግዘናን መንፈስ ቅዱስ ስለ ዝተቐበልና ክንደይ ፍሉይ መሰል ኣለና። ንእዚ ኸኣ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ እተሰርዐን እተምሃረን እዙዝ ልብን ትሑት መንፈስን የድልየና። ሽዑ ኸኣ ንሓሳባት ኣምላኽ ክንቅበልን ክንገብሮምን ኢና።

«ሓደ እኳ ነፍሱ ነብዪ ወይ መንፈሳዊ እንተ መሰሎ፡ እቲ ዝጽሕፈልኩም ዘሎኹ ትእዛዛት ጐይታ ምዃኑ ይፍለጥ» (1 ቈረንቶስ 14:37)። እዚ ኻብቶም ኣብ ላዕሊ እተጠቕሱ ሸውዓተ ጥቕስታት ኣብ 1 ቈረንቶስ ሓደ እዩ፡ እዚ ኸኣ እዘን መምርሒታት ብጐይታ ባዕሉ ከም እተዋህባ የርኢ። ብዘይካ ዅሉ ዓይነት ተቓውሞታት፡ ተጻረርቲ መከራኸሪታት፡ ከምኡ እውን ዝተፈላለዩ ዓይነት ምኽንያታት፡ ኣብ ዘመና እውን ንዅሉ ሓቀኛ ምእመን ሕጂ እውን ግብራውያን እዮም።

እቲ ቐጺሉ ዘሎ ጥቕሲ ኣብ 1 ቈረንቶስ፡ ጢሞቴዎስ ከም ጳውሎስ ንጐይታ ኸም ዜገልግል ነይሩ፡ እኳ እንተ ዘይተመሳሳሊ ኣገልግሎት ነበሮ። «ጢሞቴዎስ እንተ መጸ ኸኣ፡ ብዘይ ፍርሃት ምሳኻትኩም ምእንቲ ኺኸውን፡ ርኣዩ፤ ንሱ ኸምቲ ኣነ ዝገብሮ፡ ዕዮ ጐይታ ይገብር እዩ እሞ» (1 ቈረንቶስ 16:10)። ምእመናን ሎሚ እውን ኣብ ትሕቲ ቀጥታዊ ስልጣን ጐይታ እዮም፡ ከምቲ ኣጶሎስ ዝነበረ (1 ቈረንቶስ 16:12)፡ ግናኸ ብሰብ ዝተሰርዐ ስርዓት፡ ሰብኣዊ ስርዓት፡ ምምዛዝ ወይ ዝተፈጥረ ምድላዋት ኣይኰነን። ስለዚ እዩ ዅሎም ምእመናን፡ ብመሰረት ትልሚ ኣምላኽ፡ ዜድልዩ፡ ከምኡ እውን ምስ ጐይታን ምስ ነፍሲ ወከፎምን ጥዑይ ብሕታዊ ርክብ ኪምዕብሉን ኪሕልዉን ዚግባእ።

በዚ ምኽንያት እዚ፡ ጴጥሮስ ነቲ ቐጺሉ ዝመጽእ ወለዶ ብዛዕባ ምዕባይ ዘድልዮም ነገር መሃሮምን ኣዳልዮምን (2 ጴጥሮስ 1:5-12፡ 3:18 ኣንብብ)። እዘን መምርሒታት ሽዑ የድልያ ነይረን፡ ንዘመና እውን የድልያ እዮም፡ ግናኸ ብሕግታትን ስርዓታትን ኪርከባ ወይ ኪግበር ኣይከኣልን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ምስ ጐይታን ምስ ነፍሲ ወከፎምን ጥቡቕ ርክብ ክንምዕብል ኣሎና፡ ከምኡ እውን ቅኑዕ ርእሰ-ፍርዲ ክንጥቀም ኣሎና (1 ቈረንቶስ 10–11 ርአ)።

ከምኡ እውን፡ ነቲ ጐይታ ኣብ ማርቆስ 7:1-16 ዝሃቦ መምርሒታት ኣስተብህል፡ እዚ ኸኣ ምስቲ ናይ ጳውሎስ ኣገዳሲ ቓላት ይሰማማዕ፡ «ኣነ ብጐይታ የሱስ እፈልጥን እኣምንን እየ፡ ብገዛእ ርእሱ ርኹስ ዝዀነ ነገር የልቦን፡ ንዝዀነ ይኹን ርኹስ እዩ ዚብሎ ግና ርኹስ እዩ» (ሮሜ 14:14)። እዚ ኸኣ ንስርዓተ ኣምልኾ፡ ንሕጋውነትን ንምስጢራዊነትን የወግድ (ቈሎሴ 2:16-23)።

«ብናይ ጐይታ ስም»

እቲ «ብናይ ጐይታ ስም» ዚብል ሓረግ ኣብ ሓድሽ ኪዳን 14 ግዜ ይርከብ (ሰሌዳ ርአ)። እዚ ኸኣ ንፍጹም ምትእስሳር ምስ ስልጣኑ፡ ምግባርን ምኻድን ብሓድነት ምስኡ ማለት እዩ። ንሱ ጐይታ እዩ፡ ፍጹም ስልጣን ከኣ ኣለዎ። እቲ ቐጺሉ ዘሎ ጥቕሲ ጽቡቕ መግለጺ ይህብ፡ «ዝዀነ ይኹን ብቓል ወይ ብግብሪ እትገብርዎ ዘበለ ዅሉ፡ ብስም ጐይታ የሱስ ግበርዎ፡ ብእኡ ኸኣ ንኣምላኽ ኣቦ ኣመስግንዎ» (ቈሎሴ 3:17)። እዚ ኸኣ፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን እንብሎን እንገብሮን ንጐይታ የሱስ ክንውክል ኣሎና ማለት እዩ፡ እዚ ኸኣ ናብ ምስጋናን ውዳሴን ይመርሕ።

ንዕኡ «እወ፡ ጐይታይ» ምባል፡ ከም ምእመናን ዘለና ሓደ ምርጫ እዩ፡ ንዕኡ ምእዛዝን ትእዛዙ ምግባርን። «ኣይፋል፡ ጐይታይ» እንተ በልና፡ ሽዑ ጸገም ኣለና፡ ከምቲ ጴጥሮስ ዝነበሮ (ማቴዎስ 16:22) ወይ ኣናንያ (ግብሪ ሃዋርያት 9:11-18)፤ ግናኸ ክልቲኦም ኪምሃሩን ፍቓዱ ኺገብሩን ድሉዋት ነበሩ። ንዕኡ ኣይፋል ምባል ምርጫ ኣይኰነን፡ ከመይሲ ንሱ ጐይታ ዅሉ እንተ ዘይኰይኑ፡ ጐይታ ኣይኰነን፡ «ጐይታይ ጐይታይ» እንብል እኳ እንተ ዀንና።

«ጐይታ የሱስ ክርስቶስ» ኣብ ሓድሽ ኪዳን 63 (7x9) ግዜ ዚርከብ ክቡር መግለጺ እዩ (ESV)።1 መዝገበ ቓላት ወይ ኮምፒተር ፕሮግራም ወሲድካ፡ ነዚ ሓጺር ሓረግ ኣብ ዝተፈላለዩ ዅነታቱ ምንባብ ጠቓሚን ህንጻዊን እዩ። ብዙሕ ግዜ፡ «እቲ» ኣብ ቅድሚኡ ይርከብ፡ ከምኡ እውን ሓሓሊፉ «ናይና»። ሃዋርያ ጴጥሮስ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ የሩሳሌም ኣብ ቤት ቈርኔሌዎስ ዝገበሮ ተግባራት ኪከላኸል ከሎ ተጠቒሙሉ (ግብሪ ሃዋርያት 10:36-48 ርአ)። «ኣምላኽ ከኣ ንኣቶም [ኣብ መንጎ ኣህዛብ ዝነበሩ ምእመናን] ከምቲ ንኣና [ኣይሁዳውያን ምእመናን] ብጐይታ የሱስ ክርስቶስ ምስ ኣመንና ዝሃበና ሓደ ውህበት እንተ ሃቦም፡ ኣነኸ ንኣምላኽ ክጻረር ዝኸኣልኩ መን እየ?» (ግብሪ ሃዋርያት 11:17)። እቲ «ጐይታ» ዚብል ቃል፡ ስልጣኑ የርኢ፡ ከምኡ እውን ቈጽጽኡ የረጋግጽ፡ ከምቲ ጴጥሮስ ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚ ዘኽበሮ፡ ከምኡ እውን ሎሚ ኽንገብር ንኽእል ኢና፡ ኣብቲ ጐይታ የሱስ ዘይተገልገለሉ ወይ ዘይተኽበረሉ ቦታ።

ስሙ የሱስ ወይ የሹዋ፡ ንሱ የሆዋ/ያህዌ፡ ኣምላኽን ሰብን ኣብ ሓደ ብጹእ ሰብ ምዃኑ ማለት እዩ (ማቴዎስ 1:18-25፤ ሉቃስ 1:26-38)። እዚ ዘይርከብ ምስጢር እዩ፡ ካብ ሰብኣዊ ምስትውዓል ንላዕሊ እዩ፡ ግናኸ ሓቀኛ ሓቂ እዩ፤ ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን! ከም ሰብ፡ ክርስቶስ ወይ መሲሕ፡ ቅቡእ ኣምላኽ እዩ፡ ፈለማ ኣብ ምድሪ (ማቴዎስ 3:17፤ ግብሪ ሃዋርያት 10:38)፡ ሕጂ ኸኣ ኣብ ሰማይ (ግብሪ ሃዋርያት 2:34-36)። ካብኡ ኸኣ፡ ብመንፈስ ቅዱስ፡ ንሱ ኣብኦም ኪነብር ዝለኣኾ፡ ምስቶም ኣብ ምድሪ ዘለዉ ሓደስቲ ምእመናን ርእሱ ኣለለየ (ግብሪ ሃዋርያት 2)። እቶም ኣብ ቤት ቈርኔሌዎስ ዝነበሩ ምእመናን ኵሎም ኣህዛብ ነበሩ፡ እዚኦም ከኣ ብእምነት ምስቲ እተነጽገ የሱስ ናዝሬታዊ ርእሶም ኣለለዩ። ምልላይኦም ምስኡ ብጥምቀት ማይ ተረጋጊጹ፡ ከምቲ ጴጥሮስ ዝኣዘዘ (ግብሪ ሃዋርያት 10:48፤ ማቴዎስ 16:19 ርአ)። ሎሚ፡ ምእመናን ካብ ኣይሁድን ኣህዛብን ብክርስቶስ ሓደ እዮም፡ ከምኡ እውን ኣብቲ ንዕኡ ዚነጽጎ ዓለም ኬገልግሉን ኬኽብርዎን ይኽእሉ እዮም (ኤፌሶን 2 ርአ)።

ብዛዕባ ስሙ፡ ብምኽንያት ስሙ

ግብሪ ሃዋርያት ብዛዕባ እቲ ብበርናባስን ሳውል/ጳውሎስን ዝተገብረ ሚስዮን እውን ይነግረና። ድሕሪ ገለ ዓመታት፡ ብዛዕባኦም፡ «ህይወቶም ብዛዕባ ስም ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ኣብ ሓደጋ ዘውደቑ ሰባት» (ግብሪ ሃዋርያት 15:26) ተባሂሉ ተነጊሩ። ክንደይ ጽቡቕ ምስክርነት! እዚ ኣተሓሳስባ እዚ ኸኣ ኽህልወና፡ ከምኡ እውን ኣብዚ ንዕኡ ዚጻረር ዓለም ንጐይታ የሱስ ብሓቂ ኽንውክል ንኽእል ንኹን።

ናብ መወዳእታ ሳልሳይ ሚስዮናዊ ጉዕዞኡን ናብ የሩሳሌም ኣብ ዝኸደሉን፡ ጳውሎስ ንኣገልግሎቱ ንሽማግለታት ኤፌሶን፡ እቶም ንዕኡ ኺርእይዎን ኪሰናበይዎን ናብ ሚሌጦስ ዝመጹ፡ ብሓጺሩ ገለጸሎም። ሉቃስ፡ እቲ ሃዋርያ፡ «ንኣይሁድን ንግሪኻውያንን ብዛዕባ ንኣምላኽ ንስሓን ብዛዕባ እምነትን ናብ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ» (ግብሪ ሃዋርያት 20:21) ከም ዝመስከረ ጸሓፈ። ብዘይካ ብስራት ኣምላኽ ምቕራብ፡ ጳውሎስ «መንግስቲ ኣምላኽ» (ግብሪ ሃዋርያት 20:25) ኣዊጁ፡ ከምኡ እውን መሰላት እቲ እተነጽገ ጐይታ ኣረጋጊጹ። «ምሉእ ምኽሪ ኣምላኽ» (ግብሪ ሃዋርያት 20:27) እውን ኣዊጁ ነይሩ፡ እዚ ኸኣ ንሓሳባት ኣምላኽ ብዛዕባ «ቤተ ክርስቲያን ህያው ኣምላኽ» (1 ጢሞቴዎስ 3:15) የጠቓልል። ድሕሪ ግዜ፡ ሉቃስ ጸብጻቡ ብዛዕባ ጳውሎስ፡ «ብዛዕባ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ዘሎ ነገራት፡ ብዅሉ ሓርነት ብዘይ ምዕንቃፍ ይምህር ነበረ» (ግብሪ ሃዋርያት 28:31 JND) ኢሉ ደምደመ፡ እኳ እንተ ንሱ ናይ ሮሜ እሱር ነበረ።

ከም ምእመናን ኵላትና ከምዚ ዝኣመሰለ ኣብነት ክንስዕብ ንዕደምን ንበረታትዕን። ስለዚ እዩ «ንጐይታ ቅቡል ዝዀነ እንታይ ምዃኑ» (ኤፌሶን 5:10) ኽንፈልጥ ዘድልየና። እዚ ኸኣ ርእሰ-ፍርዲን ዕንቅፋታት ምውጋድን የጠቓልል፡ ከምኡ ኸኣ ፍቓዱ እንታይ ምዃኑ ንምፍላጥ ድሉዋት ክንከውን፡ ብምግባሩን ንዕኡ ንምሕጓስን። ኣብቲ ብፍቕሪ ከም ህያው መስዋእቲ (ኤፌሶን 5:2) ከምኡ እውን ከም ደቅን ብርሃን (ኤፌሶን 5:8-9) ምኻድ፡ ነዘን ነገራት እዚኤን ብጥበብ ኣምላኽ ንምርምረን (ኤፌሶን 5:15-17)፡ ፍቓዱ ንምግባር። ከምኡ ኸኣ፡ ንርእስና ወይ ንኻልኦት ንምሕጓስ ኣብ ክንዲ እንምርምር፡ ንዕኡ ቅቡል ዝዀነ እንታይ ምዃኑ ኽንምርምርን ክንገብሮን ክንከውን ኢና። ብፍቕሪ፡ ብርሃንን ጥበብን ክንመላለስ ከለና፡ ቀዳማይ ነገርና ንዕኡ ንምሕጓስ ክእለትና ምጥቃም እዩ (ኤፌሶን 5:13-21)።

እቲ ሃዋርያ ብጐይታ ተመሪሑ፡ 1 ቈረንቶስ ንዅሎም ምእመናን ኣብ ዝዀነ ይኹን ቦታ ይኹኑ ኺጽሕፍ ተኣዘዘ (1 ቈረንቶስ 1:1-2)። እዚ ባዶ መርሖ ወይ ሓሶት ኣይኰነን – ፈጺሙ ኣይኰነን። ኵሉ ምእመን ንመምርሒታት ጐይታ ኺሰምዕን ኪምልስን ይግባእ። እዘን ትምህርቲ እዚኤን ምስ ዅሎም ሃዋርያት ፍጹም ይሰማምዓ (1 ዮሃንስ 4:6 ርአ)፡ ኵሎም ሓቀኛታት ምእመናን ከኣ ንምምምማርኦም ሓላፍነት ኣለዎም። እዚ ኽንመርጾን ክንፈትዎን ወይ ክንሓድጎን ክንነጽጎን እንኽእል ነገር ኣይኰነን። ኣይፋል፡ ከም እሙናት ባሮት ኵላትና ንትእዛዛቱ ኽንሰምዕን ክንገብሮን ግዱዳት ኢና።

ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን፡ እንፈትዎ ይኹን ኣይንፈትዎ፡ ኣብዚ ዓለም እዚ ዘለና ንጐይታ የሱስ ንምውካል ኢና፡ ንሱ ኸኣ ኣድሒኑና፡ ብዋጋ እተዓደግና ስለ ዝዀንና ኸኣ ንዘለኣለም ናቱ ኢና (1 ቈረንቶስ 6:19-20፤ ገላትያ 2:20)። ስለዚ እዩ፡ ንዕኡ ኽንገብሮም እንፈትዎም ነገራት ክንመርጽን ካልኦት ነገራት ክንነጽግን ዘይንኽእል፡ እኳ እንተ ንሱ ኺንገብሮም ከም ዚደሊ ንፈልጥ። ብኣንጻሩ፡ እቶም ዝተንከፍናዮም ነገራት ምርጫ ጥራይ ኣይኰኑን፡ ከመይሲ «ንእምነት፡ እታ ሓንሳእ ንሓዋሩ ንቕዱሳን እተዋህበት፡ ብትግሃት ክትቃለሱ» (ይሁዳ 1:3-4) ተመኺርና ኢና። «ብጹኣን» ተባሂልና ኢና፡ ንጐይታና ብቓሉ ዚነግረና ነገራት እንተ ኣንበብናን እንተ ሰማዕናን እንተ ገበርናን (ራእይ 1:3)። እቲ ጐይታ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ ብእኡ እተምሃርዎ ነገራት እንተ ገበሩ፡ ሓጐስ ወይ «ብጹኣን» ከም ዚዀኑ ነገሮም (ዮሃንስ 13:17)። እዚ ኸኣ ንዓና እውን እዩ፡ ከምቲ ያእቆብ ዝጸሓፈ፡ «ንርእስኹም እናጠበርኩም፡ ሰማዕቲ ቓል ጥራይ ዘይኰነስ፡ ገበርቲ ቓል ኩኑ» (ያእቆብ 1:22)።

ምትብባዕ ያእቆብ፡ ንዘመና እውን ግብራዊ እዩ

ምስ ካልኦት ጸሓፍቲ ሓድሽ ኪዳን ፍጹም ብምስምማዕ፡ ያእቆብ መልእኽቱ ኺድምድም ከሎ ኣገዳሲ ውርሻ ሓዲጉልና። ጸሓፈ፡ «ሓደ እኳ ኻባኻትኩም ዚሳቐ ኣሎዶ? ይጸሊ። ሓደ እኳ ሓጐስ ኣለዎዶ? መዝሙር ይዘምር። ሓደ እኳ ኻባኻትኩም ሓሚሙ ኣሎዶ? ንሽማግለታት ቤተ ክርስቲያን ይጸውዕ፡ ንሳቶም ከኣ ብስም ጐይታ ዘይቲ ቐቢኦምሉ ይጸልዩሉ። ጸሎት እምነት ከኣ ንሕሙም ኬድሕኖ እዩ፡ ጐይታ ኸኣ ኬተንስኦ እዩ። ሓጢኣት እንተ ገይሩ ኸኣ፡ ኪቕረየሉ እዩ። ሓጢኣትኩም ንሓድሕድኩም ተኣመኑ፡ ንሓድሕድኩም ከኣ ጸልዩ፡ ምእንቲ ኽትሓውዩ። ጸሎት ጻድቕ ሰብ፡ ብትግሃት እንተ ተጸልየ፡ ብዙሕ ይገብር። ኤልያስ ከምዚ ናትና ባህርይ ዝነበሮ ሰብ እዩ ነይሩ፡ ብትግሃት ከኣ ከይዘንብ ጸለየ፤ ንሰለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርሕን ከኣ ኣብ ምድሪ ዝናም ኣይዘነበን። ዳግማይ ከኣ ጸለየ፡ ሰማይ ከኣ ዝናም ሃበ፡ ምድሪ ኸኣ ፍሬኣ ኣፍረየት።

«ኣሕዋተይ፡ ሓደ እኳ ኻባኻትኩም ካብ ሓቂ እንተ ተባሕገረ፡ ሓደ ኸኣ እንተ መለሶ፡ እቲ ንሓጢኣተኛ ኻብ ጌጋ መገዱ ዚመልስ፡ ንነፍሲ ኻብ ሞት ከም ዜድሕን፡ ብዙሕ ሓጢኣት ከኣ ከም ዚኸድን ይፍለጥ» (ያእቆብ 5:13-20)።

ቓል ኣምላኽ ሓያልን ግብራዊን እዩ (እብራውያን 4:12-13)። ኽሳዕ ዚመጽእ፡ ኪዛረበና ንፍቀደሉ፡ ከምኡ እውን ገበርቲ ቓል ንኹን እምበር ሰማዕቲ ጥራይ ኣይንኹን።

መደምደምታ

1. «ጐይታ የሱስ ክርስቶስ» ኣብ ESV: ግብሪ ሃዋርያት 11:17, 15:26, 20:21, 28:31፤ ሮሜ 1:7, 5:1,11, 13:14, 15:6,30, 16:20፤ 1 ቈረንቶስ 1:2-3,7-8,10, 6:11, 8:6, 15:57፤ 2 ቈረንቶስ 1:2-3, 8:9, 13:14፤ ገላትያ 1:3, 6:14,18፤ ኤፌሶን 1:2-3,17, 5:20, 6:23-24፤ ፊልጲ 1:2, 3:20, 4:23፤ ቈሎሴ 1:3፤ 1 ተሰሎንቄ 1:1,3, 5:9,23,28፤ 2 ተሰሎንቄ 1:1-2,12, 2:1,14,16, 3:6,12,18፤ 1 ጢሞቴዎስ 6:3,14፤ ፊልሞን 1:3,25፤ ያእቆብ 1:1, 2:1፤ 1 ጴጥሮስ 1:3፤ 2 ጴጥሮስ 1:8,14,16፤ ይሁዳ 1:4,17,21።

«ስም ጐይታ»

እቶም ቅድሚኡ ዚኸዱን ድሕሪኡ ዚስዕቡን ዝነበሩ ህዝቢ ኸኣ፡ «ሆሳእና ንወዲ ዳዊት! ብስም ጐይታ ዚመጽእ ብጹእ እዩ! ሆሳእና ኣብ ኣዝዩ ልዑል!» እናበሉ ይጭድሩ ነበሩ (ማቴዎስ 21:9)።

እብለኩም ኣሎኹ እሞ፡ «ብስም ጐይታ ዚመጽእ ብጹእ እዩ» ኽሳዕ እትብሉ፡ ዳግማይ ኣይትርእዩንን ኢኹም (ማቴዎስ 23:39)።

እቶም ቅድሚኡ ዚኸዱን ድሕሪኡ ዚስዕቡን ዝነበሩ ኸኣ፡ «ሆሳእና! ብስም ጐይታ ዚመጽእ ብጹእ እዩ!» እናበሉ ይጭድሩ ነበሩ (ማርቆስ 11:9)።

እንሆ፡ ቤትኩም ተሓዲጉ። እብለኩም ኣሎኹ ኸኣ፡ «ብስም ጐይታ ዚመጽእ ብጹእ እዩ!» ኽሳዕ እትብሉ፡ ኣይትርእዩንን ኢኹም (ሉቃስ 13:35)።

«ብስም ጐይታ ዚመጽእ ንጉስ ብጹእ እዩ! ሰላም ኣብ ሰማይ፡ ክብሪ ኸኣ ኣብ ኣዝዩ ልዑል!» እናበሉ (ሉቃስ 19:38)።

ስለዚ ኸኣ ጨናታት ስየ ወሲዶም፡ «ሆሳእና! ብስም ጐይታ ዚመጽእ ብጹእ እዩ፡ ንጉስ እስራኤል እውን!» እናበሉ ኺቕበልዎ ወጹ (ዮሃንስ 12:13)።

ኣብ ሓደ እኳ ኻባታቶም ኣይወረደን ነይሩ እዩ እሞ፡ ብስም ጐይታ የሱስ ጥራይ ተጠሚቖም ነበሩ (ግብሪ ሃዋርያት 8:16)።

ስለዚ ኸኣ ኣብ የሩሳሌም ኣብ መንጎኦም ይኣቱን ይወጽእን ነበረ፡ ብስም ጐይታ ብትብዓት ይሰብኽ ነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 9:28)።

እዚ ምስ ሰምዑ ኸኣ፡ ብስም ጐይታ የሱስ ተጠሚቖም (ግብሪ ሃዋርያት 19:5)።

ብስም ጐይታ የሱስ ምስ ተኣከብኩም፡ መንፈሰይ ከኣ ምስ ስልጣን ጐይታና የሱስ ምስ ዝርከብ ... (1 ቈረንቶስ 5:4)።

ገሊኣቶም ኻባኻትኩም ከምኡ ነይርኩም ኢኹም። ግናኸ ተሓጺብኩም፡ ተቐዲስኩም፡ ብስም ጐይታ የሱስ ክርስቶስን ብመንፈስ ኣምላኽናን ጸዲቕኩም (1 ቈረንቶስ 6:11)።

ዝዀነ ይኹን ብቓል ወይ ብግብሪ እትገብርዎ ዘበለ ዅሉ፡ ብስም ጐይታ የሱስ ግበርዎ፡ ብእኡ ኸኣ ንኣምላኽ ኣቦ ኣመስግንዎ (ቈሎሴ 3:17)።

ከም ኣብነት ስቓይን ትዕግስትን፡ ኣሕዋተይ፡ ነቶም ብስም ጐይታ ዝተዛረቡ ነብያት ውሰዱ (ያእቆብ 5:10)።

ሓደ እኳ ኻባኻትኩም ሓሚሙ ኣሎዶ? ንሽማግለታት ቤተ ክርስቲያን ይጸውዕ፡ ንሳቶም ከኣ ብስም ጐይታ ዘይቲ ቐቢኦምሉ ይጸልዩሉ (ያእቆብ 5:14)።