«ኣብዚ ዓመት እዚ ንጉጅለ መንእሰያት ክሕግዝ ኣይክእልን እየ። ስራሐይ ኣዝዩ ብዙሕ እዩ።» «ሎሚ ምሸት ናብ ኣኼባ ክመጽእ ዝኽእል ኣይመስለንን። ኣዝየ ብዙሕ ስራሕ ዝነበረኒ መዓልቲ ነይሩኒ።» «ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣገዳሲ ፈተና ኣሎኒ፡ ስለዚ ሎሚ ሰንበት ክጽዕር ኣሎኒ።»
ቐዳምነታት! ቐዳምነታት! ቐዳምነታት! ንዕኦም ኩሉ መዓልቲ ናይ ኩሉ ሰሙን ንገጥሞም። ንዕኦም ንቕይሮም፡ ከምኡ’ውን ሓድሓደ ግዜ ንዕኦም ንስሕቶም። ንኹላትና መልእኽቲ ነብዪ ሃጋይ ብዓውታን ብንጹርን ይዛረብ። «መገድኹም ሕሰቡ!» ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ንቐዳምነታትኩም ገምግሙ (ሃጋይ 1:5,7 NKJV)።
ሃጋይ ካብቶም ድሕሪ ምርኮ ዝነበሩ ቀዳሞት ነብያት ሓደ እዩ ነይሩ፡ እተን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብስሙ ተሰይመን ዘለዋ ሓሙሽተ ብልክዕ እዋኑ እተጻሕፋ ትንቢታት ከኣ፡ ማስታወሻ ወይ መዝገብ ሒዙ ከም ዝነበረ የሕብር። ምናልባት ንሕና’ውን ከምኡ ክንገብር ይግባእ።
ኣይሁድ ንትእዛዛት ዘዳግም 28-30 ስለ ዘይተኣዘዙ፡ ን70 ዓመታት ብምርኮ ተቐጺዖም ነበሩ። ኣብኡ ዝነበራ መምርሒታት ኣምላኽ፡ እንተ ዘይተኸተልዎም እንታይ ከም ዝኸውን ብንጹር ዝገልጻ ትንቢታት፡ ድሕሪኡ ብትንቢታት ኢሳይያስን ኤርምያስን ብዛዕባ ዝመጽእ ስደት ተኸቲለን። ይኹን እምበር፡ ንጉስ ፋርስ ዳርዮስ ወጻኢ ፖሊሲ ምስ ቀየረ፡ ኣይሁድ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ቤተ መቕደስ ክሃንጹ ትእዛዝ ወጸ። ገለ ድማ ገበሩ፡ ምምላሶም ድማ ኣብ ዕዝራ 1-3 ተመዝጊቡ ኣሎ።
ይኹን እምበር፡ ድሕሪ ጽቡቕ ምጅማር፡ መሰረት ቤተ መቕደስ ምስ ተነብረ፡ ናይ ወጻኢ ተቓውሞን ናይ ውሽጢ ምፍልላይን ነቲ ስራሕ ን14 ዓመታት ኣቋረጾ። ነቲ ቤተ መቕደስ ንምውዳእ ዝነበረ ሓይሊ እናነከየ ምስ ከደ፡ እቶም ህዝቢ ናይ ገዛእ ርእሶም ረብሓታት ክስዕቡ ጀመሩ። ዝተለምደ ይመስለኩምዶ? ንስራሕ እግዚአብሔር ዘሎና ፍቕሪ ምስ ኣጥፋእና፡ ንኻልኦት ናብ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ንምምጻእ ዘሎና ጻዕሪ ምስ ደኸመ፡ ብኡብኡ ናብ ውሽጥና ንምለስ፡ ርእሰ-መርከዝቲ ንኸውን፡ ብምፍልላይ ንምልእ፡ ከምኡ’ውን ንተግሳጽ ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ንምቕባል ድሉዋት ንኸውን።
ተግሳጽ
ንእግዚአብሔር ዝኸውን ገለ ፈታኒ ኣገልግሎት ምስ ተጠቕሰ፡ «እዋኑ ቅኑዕ ኣይኮነን» ምባል ፈታኒ እዩ። «ኣዝየ ብዙሕ ስራሕ ኣሎኒ።» «እኹል ሓይሊ የብለይን።» «እኹል ውህበታት ወይ ክእለታት የብለይን።» «ኣዝየ ንእሽቶ (ወይ ኣረጊት) እየ።» እዚ እዩ ኣብዚ ዝኾነ (ሃጋይ 1:2)። እቶም ህዝቢ ነቲ ቤተ መቕደስ ንምውዳእ ስለምንታይ ከም ዘይጸዓሩ ምኽንያታት ክህቡ ጀመሩ። ይኹን እምበር፡ እዚኦም ናይ ሓቂ ምኽንያታት ዘይኮኑስ፡ ምኽንያታት ጥራይ ነበሩ። እቲ ሓቂ፡ ንገዛእ ርእሶም ኣባይቲ ንምስራሕ ብዙሕ ግዜን ገንዘብን ነበሮም – ብርግጽ ብኽቡር ዕንጨይቲ ካብ ሊባኖስ ዝመጸ ዝተሰርሐ – ግና ንቤት እግዚአብሔር ንምስራሕ ግዜ ወይ ገንዘብ ክረኽቡ ኣይከኣሉን።
እቲ ብነብዪ ኣቢሉ ዝመጸ ዕድመ እግዚአብሔር፡ ንቐዳምነታቶም ዳግማይ ንኽምርምሩ እዩ ነይሩ። ንኣምላኽ ቀዳማይ ኣይገበሩዎን። ንዕኡ ድሕሪ ናይ ገዛእ ርእሶም ምድራዊ ምቾታት፡ ካልኣይ ገበሩዎ። እዚ ድማ ናብ ገለ ኣዝዩ ዘየዕግብ ተመክሮታት ኣምርሐ (ሃጋይ 1:6)።
ርእሰ-መርከዝቲ ህይወት ሕጂ’ውን ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘየዕግብ ተመክሮታት የብጽሕ። ኣብዚ ምስቶም ዘይድለዩ ኣይሁድ ብቐሊሉ ክንለሊ ንኽእል ኢና። ብዙሕ ምግቢን መስተን፡ ክቡር ክዳንን፡ ከምኡ’ውን ብሓፈሻ ብልጽግና ብሓደኦም ጥራይ ሓጎስ ኣየምጽኡን፡ ኣብ ህይወትና ቀንዲ ዕላማታት ምስ ኮኑ።
እግዚአብሔር ባዕሉ ከምዚ ይብል፦
ስለዚ፡ «እንታይ ክንበልዕ፧» ወይ «እንታይ ክንሰቲ፧» ወይ «እንታይ ክንለብስ፧» ኢልኩም ኣይትጨነቑ። እዚ ኩሉ ኣህዛብ ይደልይዎ እዮም። ሰማያዊ ኣቦኹም እዚ ኩሉ ከም ዘድልየኩም ይፈልጥ እዩ እሞ። ቅድም መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ድለዩ፡ እዚ ኩሉ ድማ ይውሰኸልኩም እዩ (ማቴዎስ 6:31-33)። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ናይ ኣምላኽ ነገራት ኣብ ቐዳምነታትና ቀንዲ ክኾኑ ኣለዎም፡ ድሕሪኡ ድማ እዚኦም ካልኦት ነገራት ብተፈጥሮኣዊ መገዲ ኣብ ቦታኦም ክወድቁ እዮም።
መዘኻኸሪ
ሃጋይ ነቶም ህዝቢ ብመልክዕ ናይ ተግባር ዕድመ መዘኻኸሪ የምጽኣሎም፡ «መገድኹም ሕሰቡ!» ነቲ ስራሕ ቀጽልዎ። ክብርታት የሆዋ ኣብ ሓደጋ እዩ ዘሎ፡ «‘ከም ዝኸብር’ ይብል እግዚአብሔር» (ሃጋይ 1:7-8)። ንኣምላኽ ምሕጓስን ንዕኡ በይኑ ምምላኽን ቐዳምነቶም ክኸውን ይግባእ፡ ከምኡ’ውን ናትና ክኸውን ይግባእ። ቤተ መቕደስ ኣምላኽ ኣብ ማእከል ምድራውያን ህዝቡ ኪነብር ዝፈተወሉ ቦታ እዩ ነይሩ፡ እቲ ቤተ መቕደስ ድማ ፈሪሱ እንተ ነይሩ፡ ምስክርነቶም’ውን ፈሪሱ ነይሩ።
ሃዋርያ ጳውሎስ ንክርስትያናት ቆሮንቶስ ከምዚ ዝኣመሰለ መዘኻኸሪ ክህቦም ኣድለዮ፦
ስጋኹም ካብ ኣምላኽ ዝረኸብኩምዎ፡ ኣብ ውሽጥኹም ዘሎ ቤተ መቕደስ መንፈስ ቅዱስ ምዃኑዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ ናትኩም’ውን ኣይኮንኩምን። ብዋጋ ተዓዲግኩም ኢኹም እሞ፡ ስለዚ ንኣምላኽ ብስጋኹምን ብመንፈስኩምን ኣኽብርዎ፡ እዚኦም ናይ ኣምላኽ እዮም እሞ (1 ቆሮንቶስ 6:19-20)። እዚ ናብ ውልቃዊ ሓላፍነት ዝቐርብ ዕድመ እዩ። ቅድሚኡ ድማ ብዛዕባ ናይ ሓባር ሓላፍነቶም ኣዘኻኸሮም፦ ቤተ መቕደስ ኣምላኽ ምዃንኩምን መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ውሽጥኹም ከም ዝነብርንዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ (1 ቆሮንቶስ 3:16)።
ብውልቀን ብሓባርን፡ ክርስትያናት ንቕድስናን ክብሪ ኣምላኽን ዘርኢ ህይወት ንምንባር ሓላፍነት ኣለዎም። ንዕኡ ከነኽብሮ ኣሎና። እዚ ንምግባር ምፍሻል ንኣምላኽ ኣብ ምድራዊ ህዝቡ፡ ማለት ኣብ ህዝቢ እስራኤል፡ ተግሳጽ ኣምጽአ። ሃገራዊ ኣደጋታት እዩ ነቲ ውጽኢት (ሃጋይ 1:10-11)። ኣብዚ ኣምላኽ እዚ ነገራት ክኸውን ከም ዝፈቐደ ጥራይ ኣይኮነን ዝብል – ንሱ ብሓቂ ንዕኦም ጸዊዑ እዩ። እዚ ድማ ንትእዛዛት ዘዳግም 28-30 ብቐጥታ ዝፍጸም እዩ ነይሩ፡ ኣብኡ ድማ እቲ በረኸታትን መርገማትን ኣብ ምሕላው ምድራዊ ኪዳኑ ዝምርኮስ ብዝርዝር ተገሊጹ ነይሩ።
እዚ ድማ፡ ሎሚ ዘለዉ ሃገራዊ ኣደጋታት ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ከም መቕጻዕቲ ጌርካ ክትርጎሙ ይኽእሉ ድዮም ዝብል ሕቶ የልዕል። ሓድሓደ ግዜ ከምኡ ክኾኑ ከም ዝኽእሉ ንጹር ክንከውን ኣሎና፡ ግና ግን ኩሉ ግዜ ከምኡ እዩ ኢልና ክንሓስብ የብልናን። ብርግጽ ድማ፡ ንዝሓገዙ ሰባት ንምሕጋዝ ዘይምኽኣል ምኽንያት ክንገብሮ የብልናን። እቲ ድሕሪ ልደት ክርስቶስ ኣብ 2004 ንኢንዶነዥያ፡ ስሪ ላንካ፡ ከምኡ’ውን ህንዲ ዝሃረመ ዓብዪ ሱናሚ ንህይወቶም ዘዕነወ ሰባት ንምሕጋዝ ዝተገብረ ዓብዪ «ሱናሚ ናይ ምሃብ» ሓደ ኣብነት እዩ። ኩሉ ሕማምን መከራን ውልቃዊ ወይ ሃገራዊ ሓጢኣት ዝመጸ ኣይኮነን። ምናልባት ኩላትና – ክርስትያናትን ዘይክርስትያናትን – ኣብ ዝወደቐ ዓለም ንነብር ስለ ዝኾና ጥራይ ክኸውን ይኽእል እዩ። ግና ግን፡ ንቐዳምነታትና ንምምርማርን ንምግምጋምን፡ ከምኡ’ውን ቅኑዕ ቦታኦም ከም ዘይሰሓቱ ንምርግጋጽን፡ ደው ከብለናን ከገድሰናን ይግባእ።
ምላሽ
መልእኽቲ ሃጋይ ንሓደ ስምዒታዊ ነጥቢ ተንከፈ፡ እዚ ድማ ቃል ኣምላኽ ብሓቂ እንተ ሰሚዕናዮ ብዙሕ ግዜ ዝገብሮ እዩ። እቶም ኣይሁድ ካብ ኣምላኽ ባዕሉ ከም ዝመጸ ተረድኡ፡ ብኡብኡ ድማ ተኣዘዝዎ (ሃጋይ 1:12)። ንመበቆሉን ስልጣኑን ኣለልይዎ። ንዓና’ውን ከምኡ ክኸውን ኣለዎ። ኣምላኽ ከም ዝዛረብ ምፍላጥ፡ እንተላይ ብሰብኣዊ ወኪል ኣቢሉ፡ ንቐዳምነታትና ንምዕራይ ቀዳማይ ስጉምቲ እዩ።
እዚኦም ምስ ተሰርዑ፡ ኣምልኾ ብተፈጥሮኣዊ መገዲ ይስዕብ፡ «እቶም ህዝቢ ንእግዚአብሔር ፈርህዎ» (ሃጋይ 1:12)። ንዓና፡ ኣምልኾ ብፍርሂ ዝመጸ ኣይኮነን፡ የግዳስ ብስምዒት ድንጋጽን ኣኽብሮትን እዩ። ምስ ኣምላኽ ግርማን ሓይልን ንራኸብ፡ ንሱ ድማ ናትና ልዑል ኣቓልቦን ፍልጠትን ይግብኦ። ንዓና ንሱ ርሑቕ ኣምላኽ ኣይኮነን – ኣብ ወጻኢ ጠፈር ዘሎ – የግዳስ ምሳና ዘሎ ኣምላኽ እዩ፡ ከምኡ’ውን ክንፈልጦ፡ ክንፈትዎ፡ ከምኡ’ውን ክንእዘዞ ዝደሊ። ንሱ ንምላሽና ዝደሊ፡ ከምኡ’ውን ምሳና ሓድነት ክገብር ዝደሊ እዩ። እግዚአብሔርና ኩሉ ግዜ ምስቶም ናቱ ከም ዝኸውን ሓቂ እዩ። ንሱ ከምዚ ኢሉ እዩ፡
ኣይሓድገካን ኣይትጥለየካን እየ (እብራውያን 13:5)፡ ግና ግን ናይ ሓቂ ዘላቒ ሓድነት ኣብ ምእዛዝ ፍቓዱ ይምርኮስ። ድኻም ሓድነት ሓደ ካብቶም ናይ ሕማቕ ቐዳምነት ምትካል ውጽኢታት ክኸውን ይኽእል እዩ።
እቲ ኣብ ግዜ ሃጋይ ዝነበረ ቅሩብ ህዝቢ እስራኤል ድሕሪኡ ነቲ ቤተ መቕደስ ዳግማይ ንምህናጽ ስራሕ ጀመረ፡ እግዚአብሔር ብሓቂ ኣብቲ ዕዮ ምሳኦም ከም ዝነበረ ብምፍላጥ መንፈሶም ተለዓዒሉ። (ሃጋይ 1:14)። ሓደ ካብቶም ኣብ ሓዳስ ኪዳን ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ናይ ትንቢታዊ ኣገልግሎት ተግባራት፡ ነቶም ኣብኡ ዝምልኹ ምእመናን ምምዕዳው ወይ «ምልዕዓል» እዩ (1 ቆሮንቶስ 14:3)፡ እዚ ድማ ሃጋይ ቅድሚ ልደት ክርስቶስ ልዕሊ 500 ዓመታት ዝገበሮ እዩ።
ሎሚ ከምዚ ዝኣመሰሉ «መላዓዕልቲ» የድልዩና፡ ሰብኡትን ኣንስትን ኣምላኽ – ከም ዝሩባቤል እቲ መራሕን ኢያሱ እቲ ሊቀ ካህናትን – ፍቓድ ኣምላኽ ብንጹር ዝፈልጡን ንኻልኦት ከምኡ ንኽገብሩ ዘተባብዑን። «ስለዚ እግዚአብሔር ንመንፈስ ዝሩባቤል ... ንመንፈስ ኢያሱ ... ከምኡ’ውን ንመንፈስ ኩሎም እቶም ዝተረፉ ህዝቢ ኣለዓዓሎም፡ መጺኦም ድማ ኣብ ቤት እግዚአብሔር ጐይታ ሰራዊት፡ ኣምላኾም፡ ሰርሑ» (ሃጋይ 1:14)።
ነቲ «ኩሎም» ከምኡ’ውን «ንሳቶም» ዝብሉ ቃላት ኣስተብህሉ። እግዚአብሔር ኩሎም ዝተዋሕጁ ህዝቡ ንዕኡ ንምህናጽ ኣብቲ ዕዮ ክሳተፉ ይደሊ፡ ዘይኮነስ ሓደስቲ ውሑዳት ጥራይ። ናይ ክርስትያን ህይወት ብውልቀ ዝንበር ኣይኮነን፡ የግዳስ ምስ ኣምላኽን ምስ ነፍሲ ወከፍናን ብሓድነት ዝስራሕ እዩ። እዚ እዩ ድማ ምትብባዕ ኣብ እብራውያን 10:24-25 ዘሎ ምኽንያት፡ «ንፍቕርን ንጽቡቕ ግብርን ንምልዕዓል ንሓድሕድና ንሓስብ፡ ከም ልማድ ገለ ሰባት ንሓድሕድና ምእካብ ኣይንሕደግ፡ የግዳስ ንሓድሕድና ንምዕድ፡ መዓልቲ (ምምጻእ እግዚአብሔር) እናቐረበ ዝኸደ መጠን ድማ ብዝያዳ።»
ቐዳምነታትና እንደገና ንቕይር፡ ኣብ ምግምጋምና ድማ ናይ እግዚአብሔር ረብሓታት ኣብ ልዕሊ ዝርዝር ከም ዝመጹ ንርግግጽ!
