ዳዊት
ብልቡ ንኣምላኽ ዝደለየ ሰብ
ግናኸ ብሳኦል ዝተሳቐየ
ሳኦል – እቲ ዝተነጽገ ንጉስ
ንኣምላኽ ንምሕጓስ፡ ንዕኡ ምእዛዝ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ትዕቢተኛ ንጉስ ሳኦል፡ ካብ ህዝቡ ኹሎም ብርእሱን ብትከሻኡን ዝለዓለ ዝነበረ፡ ደጋጊሙ ብፍቓዱ ገይሩ ንግሉጽ ትእዛዛት ኣምላኽ ኣይተኣዘዘን። ኣምላኽ ብነብዪ ሳሙኤል ገይሩ፡ «ንቓል እግዚኣብሄር ስለ ዝነጸግካዮ፡ ንሱ ኸኣ ንስኻ ንጉስ ከይትኸውን ነጺጉካ ኣሎ» (1 ሳሙኤል 15:23 NKJV) በሎ።
ሳኦል ነዚ ቓል እግዚኣብሄር ኣይተቐበሎን። ንእግዚኣብሄር ከም ዝሰግድ፡ ሳሙኤል ከኣ ኣብ ቅድሚ ሽማግለታት ህዝቢ ከኽብሮ ከም ዘለዎ ኣትሪሩ ተዛረበ። ብሓዘን ክንብሎ፡ ድሕሪኡ ንሳኦል ንዙፋን ንምሓዝ ብትዕቢት ኹሉ ዝከኣሎ ጻዕሪ ኺገብር ንረኽቦ፡ ክሳዕ ክንዲ ዳዊት፡ ኣምላኽ ወራሲኡ ኪኸውን ዝመረጾ ሰብ፡ ምጽራርን ደጋጊሙ ኺቐትሎ ምፍታንን።
ዳዊት – ብልቡ ንኣምላኽ ዝደለየ ሰብ
ኣብ 1 ሳሙኤል 16፡ ሳኦል ድሕሪ ምፍንቓሉ ገለ ግዜ፡ ኣምላኽ ንሳሙኤል ናብ ቤት-ልሄም ሰደዶ፡ መስዋእቲ ኼቕርብን ኣብ ልዕሊ እስራኤል ሓድሽ ንጉስ ኪቐብእን። ኣምላኽ ነቶም ሸውዓተ ዓበይቲ ደቂ እያሴ ነጸጎም እሞ ንዳዊት – እቲ ዝነኣሰ፡ ጓሳን እቲ ስድራቤቱ ንመስዋእቲ ኺጽውዕዎ እኳ ዘይሓሰቡሉን – መረጾ። ኣምላኽ ሰብ ዝደልዮ ኣይደልን፡ ግናኸ ንልቢ እዩ ዝርኢ፡ ኣብኡ ኸኣ ገለ ምትእምማን ናይ ፍቑር ወዱ፡ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ኪርኢ ይደሊ።
ሳኦል፡ ብሓይሊ መንፈስ እኩይ ዝተጨነቐ ዝነበረ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ግዜያት ኬጸናንዖ ሓርጳ ዝጻወት ሰብ ደለየ። ሓደ ኻብቶም ኣገልገልቱ ንዳዊት መኸረ፡ «ብምጽዋት ክኢላ፡ ሓያል ሰብኣይ፡ ሰብኣይ ውግእ፡ ብቓሉ ጥንቁቕን ጽቡቕ ሰብን እዩ፡ እግዚኣብሄር ከኣ ምስኡ እዩ» (1 ሳሙኤል 16:18) በለ። ሳኦል መጀመርታ ብዳዊት ተሓጒሱ፡ ኣጽዋር ዝጸውር ሰቡ እውን ገበሮ።
ቅንኣት ሳኦል ስደት ኣምጽአ
ግናኸ ዳዊት፡ ብእግዚኣብሄር ተኣሚኑ፡ ነቲ ዓብዪ ተዋጋኢ ጎልያድ፡ ሻምፕዮን ፍልስጥኤማውያን፡ ምስ ቀተሎ፡ ኣመለኻኽታ ሳኦል ናብኡ ብቕጽበት ተቐየረ። ወዲ ሳኦል ዮናታን ንዳዊት ፈተዎ እሞ ምስኡ ኪዳን ገበረ፡ ንብቕዓቱ ኣፍሊጡ። ህዝቢ እስራኤልን ይሁዳን ፈተዉዎ። ዳዊት ብጥበብ ገበረ። ኣንስቲ እስራኤል ኣብ መዝሙራት ዓወተን ካብ ሳኦል ንላዕሊ ኣመስገንኦ። እዚ ነገር እዚ ንሳኦል ኣቖጥዖ እሞ ቀናእ ኮነ። ካብታ መዓልቲ እቲኣ ንዳዊት ሓለዎ። እግዚኣብሄር ምስ ዳዊት ስለ ዝነበረ እሞ ምስ ሳኦል ስለ ዘይነበረ፡ ፈርሃዮ። ኲናቱ ናብኡ ደርበየ፡ ግናኸ ዳዊት ካብ ቅድሚኡ ክልተ ግዜ ሃደመ።
ሳኦል ድሕሪኡ ንዳዊት ካብ ሓላፊ ሰባት ውግእ ናብ ሓላፊ ሽሕ ኣውረዶ። ናብ ሓደገኛ ተልእኾታት ሰደዶ፡ ንዳዊት ወዲ-ሓሙኡ ኪኸውን ዕድል እናተመባጽዐ፡ ብፍልስጥኤማውያን ኪቕተል ብሓሳብ ተስፋ እናገበረ። ኪቐትሎ ኣይከኣለን፡ ንርእሱ እውን ኪቐትሎ ኣይከኣለን፡ እግዚኣብሄር ምስ ዳዊት ስለ ዝነበረ። ዮናታን ንዳዊት ጽቡቕ ቃል ምስ ኣእተወሉ፡ ሳኦል ኲናቱ ናብ ወዱ ደርበየ። ንዳዊት ኪቐትሎ ደጋጊሙ ፈተነ፡ ኣብ ዝረኽቦ ዝመስሎ ቦታ ኹሉ እናደለዮ። ዳዊት ሃደመ፡ መጀመርታ ናብ ሳሙኤል፡ ድሕሪኡ ኸኣ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ፡ ካብ ሳኦል ኪሃድም ኹሉ ግዜ እናደለየ።
ኣካይዳ ዳዊት ኣብ ግዜ ስደት
እቲ ጽልእን ስደትን ሓደ ወገን ጥራይ እዩ ነይሩ – ሳኦል ንዳዊት፡ ግናኸ ዳዊት ንሳኦል ፈጺሙ ኣይጸልኦን። ዳዊት ሃደመ፡ ኣይተዋግአን። ቢያንስ ክልተ ግዜ ንሳኦል ኪቐትሎ ቐሊል ዕድል ነበሮ። ሓደ ግዜ ናይ ሳኦል ክዳን ሓደ ክፋል ኪቘርጽ ዝኸኣለሉ ቅርብ ነበረ። ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ኸኣ ሳኦል ብሰባት ውግኡ ተኸቢቡ ደቒሱ ኸሎ፡ ኲናቱን ማይ ዝመልአ ዕትሮኡን ካብ ርእሱ ኣቕራባ ወሰደ። ግናኸ ዳዊት ኣይተበቐለን። ሳኦል ኣብ ዙፋን ክሳዕ ዝነበረ፡ ከም «ቅቡእ እግዚኣብሄር» ገይሩ ኣኽበሮ። ዳዊት ምስ ፍልስጥኤማውያን ኪዋጋእ እሞ ንቀዒላ ኼድሕን፡ ምስ እኩይ ናባል ኪዋጋእ እሞ ብምምጻእ ኣቢጋይልን ኣካይዳኣን ብምስጋና ኺምለስ፡ ኣብ ደቡብ ይሁዳ ኸኣ ኣብ ልዕሊ ጸላእቲ እስራኤል ወራር ኪገብር – ግናኸ ዳዊት ንእግዚኣብሄር እዩ ዝሓለየ፡ ንሳኦል ብግዜኡን ብመንገዱን ኪፈትሖ።
ካብዚ እንታይ ንመሃር?
ምንም እኳ ኣብ ዝተፈላለየ ዘመንን ግዜን እንነብር እንተኾንና፡ ካብዛ ዛንታ እዚኣ ንኣና ንክርስትያናት ቢያንስ ክልተ ኣገደስቲ ትምህርቲ ኣሎ። ቀዳማይ ሮሜ 13:1 ብንጹር ይነግረና፡ «ኹሉ ነፍሲ ንላዕለዋይ ስልጣን ትገዝእ። ስልጣን ካብ ኣምላኽ እንተ ዘይኮይኑ የልቦን፡ ዘለዉ ስልጣናት ከኣ ብኣምላኽ ዝተሾሙ እዮም።» ከምኡ እውን 1 ጴጥሮስ 2:13-14 ይምህር፡ «ስለ ጐይታ ኢልኩም ንኹሉ ሰብኣዊ ስርዓት ተገዝኡ፡ ንንጉስ ከም ላዕለዋይ፡ ወይ ንገዛእቲ ኸኣ ከም ብእኡ ዝተላእኩ።» እዚ ትእዛዛት እዚ ኣብ ግዜ ንጉስ ኔሮን፡ እቲ ኣዝዩ እኩይን ጨካንን ንጉስ ሮሜ፡ ንክርስትያናት ብዓብዪ ዝሰጎጎም፡ ተጻሕፈ። ኣምላኽ ስልጣን ስለ ዘቕውም፡ ንዕኡ ንዝተዋህበ ስልጣን ምብዳህ ፈጺሙ ኣይፈቅድን። ኣብ ግዜ ሕጊ፡ ምስ እስራኤል፡ ምድራዊ ህዝቡ፡ ኣብ ዝተዓማመሎም ግዜያት፡ ንፍርዱ ኣብ ልዕሊ እኩያት ሃገራት ወይ ገዛእቲ ኺፍጽም መሳርሒታት ዘቕመጠሉ ኣጋጣሚታት ነይሩ። ኣብ ዝኾነ ቦታ ኣብ መንጎ ልዕለዋይ ስልጣን ኣምላኽን እቲ ንሰብ ዝሃቦ ስልጣንን ንጹር ፍልልይ ኣብ ዝህሉ፡ ንኣምላኽ ካብ ሰብ ንላዕሊ ኽንእዘዝ ከም ዘሎና ብንጹር ይነግረና (ግብሪ ሃዋርያት 5:29)፡ ግናኸ ድሕሪኡ እቲ ዝመጽእ ሳዕቤን ክንቅበል ኣሎና።
ካልኣይ፡ ምስ እንበደል ንርእስና ኽንበቕል የብልናን። ቅድሚ ግዜ ዳዊት፡ ኣምላኽ ኣብ መዝሙር ሙሴ ከምዚ ኢሉ ነይሩ፡
«በቐል ናተይ እዩ፡ ምፍዳይ ከኣ፡ እግሮም ብግዜኡ ኺሰሓብ እዩ፡ መዓልቲ ጥፍኣቶም ቀሪባ እያ፡ እቲ ኺመጽእ ዘለዎ ኸኣ ይፈጥን ኣሎ» (ዘዳግም 32:35)።
ሓደ ክፋል ናይዚ ፍቕዲ እዚ ምስ ምሳሌ 25:21-22 ተጠቒሱ ኣብ ሮሜ 12:19-21 ይርከብ፡ «ፍቑራት፡ ንርእስኹም ኣይትበቕሉ፡ ግናኸ ንቘጣዕ ቦታ ሃቡ፡ ጽሑፍ እዩ እሞ፡ ‹በቐል ናተይ እዩ፡ ኣነ ኽፈዲ እየ፡› ይብል እግዚኣብሄር። ስለዚ፡ ‹ጸላኢኻ እንተ ጠመየ፡ ኣብልዖ፡ እንተ ጸምኤ፡ ኣስትዮ፡ እዚ ብምግባርካ ኣብ ርእሱ ሓዊ ትእክብ ኢኻ።› ብእኩይ ኣይትስዓር፡ ግናኸ ንእኩይ ብጽቡቕ ስዓሮ።»
ሓደ ግዜ ዳዊት ነዚ ስርዓት እዚ ኺጥሕሶ ቐሪቡ ነይሩ፡ ንናባል፡ ንዕኡ ዝጸረፈ፡ ኪቐትሎ ብምምጻእ፡ ግናኸ ብምምጻእ ኣቢጋይል ምስ ብዙሕ ምግቢን ገለ ጥበባዊ ምኽርን፡ ዳዊት ብምስጋና ዝተቐበሎ፡ ካብቲ መገዲ እቲኣ ተመሊሱ።
ብተወሳኺ ዳዊት ብዙሓት ድኻታት – ዝተጨነቑ፡ ዕዳ ዝነበሮምን ዘይተሓጐሱን ሰባት – ኬፍቅር ተማህረ። ሓላፊኦም ኮነ እሞ ነዞም ናብኡ ዝመጹ ሰባት ናብ ክኢላ ውግእ ሓይሊ ለወጦም። ምስ እንስጎግ፡ ንኻልኦት ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጸገም ዘለዉ ሰባት ነፍቅሮምን ምስኦም ኴንና ኽንሰርሕ ንመሃርን ዲና? ዳዊት እውን ንዕድመ ዝደፍኡ ወለዱ ኣብ ግዜ ስደቱ ንምክልኻል ብጥንቃቐ ምድላዋት ገበረ (1 ሳሙኤል 22:2-4)። ንፍላጎታት ካልኦት፡ ብፍላይ ካብና ዝደኸሙ፡ ንሓስብን ንሓገዞምን ንምክልኻሎምን ንሓሊን ዲና?
ዝተሓዋወሰ ውጽኢት
ዳዊት ደጋጊሙ ካብ እግዚኣብሄር መምርሒ ደለየ እሞ ተቐበለ፡ እንታይ ኪገብር ከም ዘለዎን ኣበይ ኪኸይድ ከም ዘለዎን። እዚ ኣብ 1 ሳሙኤል 22:5፡ 23:2,4,9-12፡ 30:7-8 ከምኡ እውን 2 ሳሙኤል 2:1 ንርእዮ። ግናኸ ብሓዘን ክንብሎ፡ ዳዊት ኹሉ ግዜ መምርሒ እግዚኣብሄር ኣይደለየን። ክልተ ግዜ ኣብ ፍልስጥኤማውያን፡ ነዊሕ ግዜ ጸላእቲ እስራኤል ዝነበሩ፡ መዕቆቢ ደለየ። እቲ ሳዕቤናት ክልተ ግዜ ጽቡቕ ኣይነበረን። ቀዳማይ ግዜ ዳዊት ካብ ኢዶም ኪሃድም ምውናን ተመሲሉ። ካልኣይ ግዜ ኸኣ ክልተ ህይወት ነበረ፡ ንህዝቡ ከም ዝበደለ ተመሲሉ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ብንጉስ ፍልስጥኤማውያን ናይ ጋት ምስ እስራኤል ኪዋጋእ ተጸበየ። ናብኡ ምስ ኣእወየ ኣምላኽ ኣድሓኖ፡ ግናኸ እዚ ፍጻሜታት እዚ ንዳዊት ክብሪ ኣይነበሮን። ኣብ ግዜ ስደት ካብ ምጥባቕ ኣብ ጥበብና ንላዕሊ፡ ካብ እግዚኣብሄር ስጉምቲ ብስጉምቲ መምርሒ ክንደይ ከም እንደሊ!
ብኹሉ ፈተናታቱ ዳዊት ኣብ እግዚኣብሄር ኪምርኮስ ተማህረ። ሰይጣን ብዙሕ ግዜ ብሓጐስ ኬጥፍኦ ምደለየ፡ ግናኸ ዳዊት ኣብ ግዜ ስደቱ ብኢድ ሳኦልን ድሕሪኡ ብኢድ ወዱ ኣቤሴሎምን ዝነበሮ ተመክሮታት፡ ዳዊት ገለ ኣዝዩ ክቡር መዝሙራት ኪጽሕፍ ኣገደዶ። ብተመሳሳሊ፡ ጳውሎስን ሲላስን ኣብ ማእከላይ ለይቲ ብዝደመዩ፡ ዝሓመሙ ድሕሪኦምን እግሮምን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ፊልጲ ብሰንሰለት ተኣሲሮም ኪጽልዩን መዝሙራት ኪዝምሩን ከም ዝኸኣሉ ንዝክር። እዚ ኸኣ እግዚኣብሄር ንቤት ማእሰርቲ ብኣዝዩ ፍሉይ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኼንቅጥቅጣ፡ መሓዙት እሱራት ኪሰምዕዎም ኪእከቡ፡ እቲ ሓላፊ ቤት ማእሰርትን ስድራቤቱን ኪድሕኑን ኣገደደ።
መደምደምታ
ጽልእን ስደትን ዓለም እንተ ተሰሚዑና፡ ጐይታና የሱስ፡ ጽቡቕ ጥራይ ዝገበረ፡ ብመወዳእታ ተሰቒሉ ምዃኑ ንዘክር – ኣይሁድን ሮማውያንን ንዕኡ ብምጽራር ተሓባቢሮም። ንጐይታናን መድሓኒናን ንስዓብ፡ ካብኡ ንመሃር፡ ብኣሰሩ ንመላለስ እሞ ንስሙ ክብሪ ነምጽእ! ኣብ ኹሉ ስጉምቲ መገዲ ኣብ ምሕረቱን ሓገዙን ክንምርኮስ ንኽእል ኢና።
«ስለዚ ኣይንሕለልን ኢና። እቲ ግዳማዊ ሰብና እንተ ጠፍአ እውን፡ እቲ ውሽጣዊ ሰብና መዓልቲ መዓልቲ ይሕደስ ኣሎ። እቲ ቐሊል ጸበባና፡ ንሓጺር ግዜ ጥራይ ዝኾነ፡ ኣዝዩ ልዕሊ ኹሉን ዘለኣለማዊ ክብሪ ንምምጻእ ይዓየልና ኣሎ፡ ንዝርአ ዘይኮነስ፡ ንዘይርአ ስለ እንርኢ። እቲ ዝርአ ግዝያዊ እዩ እሞ፡ እቲ ዘይርአ ግና ዘለኣለማዊ እዩ» (2 ቆሮንቶስ 4:16-18)።
