ኣመለኻኽቶ ልቢ
ባህርይናን ጠባይናን ብናይ ውሽጥና ኣመለኻኽቶ እዩ ዝውሰን። ኣመለኻኽቶና ንህይወት ንብዘሎ ስብእናናን ንህይወትናን ይጸሉ እዩ። “ሓጎስ ዝመልኦ ልቢ ገጽ የብርህ፡ ግናኸ ሓዘን ልቢ ንመንፈስ ይሰብሮ ... ኵሉ መዓልቲ እቶም ዝተጨቈኑ መከራ እዩ፡ ግናኸ ሓጎስ ዝመልኦ ልቢ ወትሩ በዓል ኣለዎ” (ምሳሌ 15:13,15 NIV)።
ሓጎስ ዝመልኦ ልቢ ብዝስሕቕ ገጽ ይንጸባረቕ፡ ግናኸ ዝተሰብረ ልቢ ናብ ተስፋ ምቑራጽን ጭንቀትን የብጽሕ። እቲ ተስፋ ዝቖረጸ ወትሩ ሓዘንተኛ፡ ጸልማት ዝመልኦ፡ ፈራህን ኣሉታዊን እዩ፡ እቲ ተስፋ ዝገብር ድማ ወትሩ ኣብ ልዕሊ ነገራት ዝርከብን ንህይወት ብፍጹም ዝጥዕምን ይመስል።
ኣምላኽ ብኣመለኻኽቶና ይግደስ እዩ። ከምቲ ክርስቶስ ንዓና ዝገበሮ፡ ንናይ ካልኦት ረብሓታት ቅድሚ ናትና ክንሓስብ ይደልየና እዩ፡ ምኽንያቱ ኣመለኻኽቶና ቅኑዕ እንተ ዀይኑ፡ ሽዑ ብሓፈሻ ተግባራትና ባዕላቶም ይከናኸኑ (ፊልጲ 2:1-5)።
ቅኑዕ ኣመለኻኽቶ ምምስራት
ኣመለኻኽቶና ብምርድእና እዩ ዝውሰን። መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፡ “ኣሕዋተይ፡ ብዝተፈላለየ ፈተናታት ክትገጥሙ ከለኹም፡ ፍጹም ሓጎስ ጌርኩም ቍጸርዎ፡ ምኽንያቱ ምፍታን እምነትኩም ጽንዓት ከም ዝምዕብል ትፈልጡ ኢኹም” (ያእቆብ 1:2-3)። እሞ እቶም እንተኣማመኖም፡ እንፈልጦምን እንርድኦምን ነገራት፡ ከቢድ ኩነታት ክመጽእ ከሎ ንምላሽና ይጸልዉ።
ጸገም፡ ሽግርን መከራን ኣብ ገለ እዋን ንኵላትና ይበጽሕ። ተፈጥሮኣዊ ዝንባሌና ንሳቶም ብዝዀነ ይኹን ዋጋ ምውጋድ እዩ። ግናኸ መጽሓፍ ቅዱስ ካልእ ይነግረና፦ “ንኣምላኽ ንዘፍቅርዎ፡ ከም ዕላማኡ ድማ ንዝተጸውዑ፡ ኵሉ ነገር ንጽቡቕ ከም ዝዓዪ ንፈልጥ ኢና” (ሮሜ 8:28)።
ፈተናታት ብዝተፈላለየ መልክዕ ይመጽእ። ካብ ድኽነት፡ ማሕበራዊ ግፍዒ ወይ ሕማም ክመጽእ ይኽእል። ካብ ፈተና እውን ክመጽእ ይኽእል። ፍልይ ዝበሉ ፈተናታት ኣብ ፍልይ ዝበሉ ደረጃታት ህይወት ይመጽእ። መንእሰያት ክዓብዩ ከለዉ፡ ኣብ ዓቕሞም ንተፈጥሮኣዊ ድሌታትን ፍትወታትን ንምቁጽጻር ይፍተኑ። ክንዓቢ ከለና፡ ብዝተፈላለየ ሓላፍነታት፡ ከም ስራሕን ንቤተሰብ ምምጋብን ዝኣመሰሉ ብዙሓት ፈተናታት ይመጽእ። ወለድነት ዘሐጉስን ዓስቢ ዝመልኦን ተመክሮ ክኸውን ይኽእል፡ ግናኸ ብዙሓት ፈተናታት እውን የምጽእ። ዓበይቲ ሰባት ካብ ፈተናታት ነጻ ኣይኰኑን። ክንዕብይ ከለና፡ ምስ ብዙሓት ነገራት ንቃለስ፡ እዚ ድማ ቅድሚ ሕጂ ብቐሊሉ ክንገብሮ ዝኽእልናዮ እዩ። እቲ ምስ ሓጢኣት ዝግበር ውግእ ድማ ክንዕብይ ከለና ኣይቐልልን እዩ።
ፈተናታት ክመጽእ ከሎ፡ ኣብ ቅኑዕ ነገራት ምቕጻል ትርጉም ዘይብሉ ከም ዝዀነ ክስምዓና ይኽእል፡ ምኽንያቱ ንዝገበርናዮ ጽቡቕ ዓስቢ ዘይንረክብ ይመስል። ግናኸ ጸቕጢ ስለ ዘሎ ጥራይ ምግዳፍ፡ ኣምላኽ ኣብቲ ፈተና ዘለዎ ኵሉ ጽቡቕ ንምስኣን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ፈተናታትና ካብ ሓይሊ እምነትና ንላዕሊ ከም ዘይኰነ ይብል (1 ቈረንቶስ 10:13)።
ግናኸ ስለምንታይ ንፈተናታት ፍጹም ሓጎስ ጌርና ንቍጽሮ፡ ከምቲ ያእቆብ ዝበሎ? ምኽንያቱ ንሓቀኛነት እምነትና ይፍትን፡ ከምኡ እውን ንእምነትና የዕብያ። ፈተናታት ብመንፈሳዊ ብስለት ብምግባር ፍረ የፍሪ (ንዕላማታት ኣምላኽ ንህይወትና ንፍጽም)፡ ከምኡ እውን ፍጹማት ይገብረና (መንፈስ ቅዱስ ንክርስቶስ ክመስለናን ንባህርይ መድሓኒ ኣብ ውሽጥና ንምፍራይን ይዓዪ)።
ንጸጋ እንተ ጸሊና፡ ባህርያት ጸጋ – እምነት፡ ተስፋ፡ ትዕግስትን ትሕትናን – ብፈተናታት ጥራይ ከም ዝውሃበና ክንፈልጥ ኣሎና፡ እዚ ድማ ነዘን ባህርያት እዚኤን ከምዕብለን እዩ። ካብቲ ፈተና ባዕሉ ሓጎስ ኣይንረክብን ኢና፡ ካብቲ ፍረ ወይ ትምህርቲ ካብቲ ፈተና ዝፍስስ ሓጎስ ንረክብ። እዚ መንፈስ ቅዱስ ዝህቦ ሓጎስ እዩ (ሮሜ 14:17)።
እቲ ብቃል ኣምላኽ እንረኽቦ ጥበብ፡ እቲ ካብ ፈተና እንረኽቦ ረብሓ ብዓብዪ ደረጃ ኣብ ኣመለኻኽቶናን ኣብቲ ብኸመይ ከም እንሕዞን ይምርኰስ። “ዝዀነ ይኹን ስነ-ስርዓት ኣብቲ ግዜኡ ዘሐጉስ ኣይመስልን እዩ፡ ግናኸ ሓመቕቲ እዩ። ድሕሪኡ ግና፡ ነቶም ብእኡ ዝተምሃሩ ፍረ ጽድቅን ሰላምን የፍሪ” (እብራውያን 12:11)።
ግናኸ እዚ ወትሩ ቐሊል ኣይኰነን። ብዙሕ ግዜ ንጸገማት ብኸመይ ከም እንሕዞም እንበላሾሉ ምኽንያት ጥበብ ስለ ዝጎድለና እዩ። ብሓጎስ፡ ጥበብ ክህበና ዝሕጎስ ሰማያዊ ኣቦ ኣሎና። እግዚኣብሄር ንሰሎሞን ጥበበኛን ኣስተውዓልን ልቢ ሃቦ፡ ምኽንያቱ ንኣምላኽ ስለ ዝሓተተ (1 ነገስት 3:9)። ብተመሳሳሊ ድማ ንምርካብ ክንሓትት ኣሎና።
ልቢ
ልቢ ሰብ ብማእከላይ 100,000 ግዜ ኣብ መዓልቲ ከም ዝወቕዕ ትፈልጥ ዲኻ? እዚ ንእሽቶ ኣካል፡ ብግምት ብመጠን ዝተዓጽወ ኢድ፡ ኣብ ዝሓለፈ ደቒቕ 5 ክሳዕ 6 ሊትሮ ደም ኣፍሲሱ፡ እዚ ድማ ክትዕርፍ ከለኻ እዩ።
ልቢ ድርብ ፓምፕ እዩ። የማናዊ ሸነኹ ደም ብሳምቡእ የፍስስ፡ ኣብኡ ድማ ኦክስጅን ይወስድን ካርቦን ዳይኦክሳይድ የውጽእን። ጸጋማዊ ሸነኹ ድማ እቲ ኦክስጅን ዝመልኦ ደም ብደም ስርሓትን ደም ስርሓትን የፍስስ፡ ኣብኡ ድማ ምግቢን ሆርሞናትን ይወስድን ብ100,000 ኪሎሜትራት ካፒላሪታት ይፈስስ፡ እዚ ድማ ኣብ ኣካልና ዘሎ ኵሉ ሕዋስ ክምግብ እዩ። እዚ እዩ ድማ ህይወትና ዝሕሉ።
እሞ ልቢ፡ ካብቲ ዘደንቕ ሞተር ምዃኑ ብዘይካ፡ ብሓቂ እቲ ቀንዲ ኣካል ንህይወት እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ንልቢ ከም ምልክት ማእከል ስብእና ሰብ ምጥቃሙ ኣጋጣሚ ኣይኰነን። መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሕ ግዜ ንልቢ ንመንፈሳዊ ኩነታት ውሽጣዊ ሰብ – ቦታ ፍቕርናን ፍትወታትናን፡ ጥበብን ምርድእን – የመልክት።
ኖህ ካብ መርከብ ምስ ወጸ፡ ኣምላኽ ናብ ልቢ ሰብኣይ ጠመተ፡ ወትሩ ናይ እከይ ሓሳባትን ክፋኣትን ምንጪ ከም ዝዀነ ድማ ረኸበ (ዘፍጥረት 8:21)። እከይ ንሕግን ፍቓድን ኣምላኽ ዝቃወም ዝዀነ ይኹን ነገር ተባሂሉ ክግለጽ ይኽእል እዩ። ፈተና ብናይ ባዕልና ድሌታት ይጅምር፡ ብዙሓት ካብኣቶም ድማ ንእከይ ዝኽእሉ እዮም። ሰይጣን ንዓና ብንእሽቶ መሳብሒታት ብምቕራብ ክፈትነና ይደሊ። እዘን ድሌታት እዚኤን እንተ ዘይተገቲኤን፡ ይዓብያ ይዓብያ ክሳዕ ዝቈጻጸራና። እዚ ድማ ብዘይ ምጥርጣር ናብ ሓጢኣት የብጽሕ። እሞ እቲ ንድሌት ንምፍታሕ ግዜኡ ኣብ መጀመርታኡ እዩ – ከም ዝርግያ ኣብ መኪና።
ያእቆብ 1:21 ንጽድቂ ዝቃወም ዝዀነ ይኹን ነገር ክነርሕቕ ከም ዘሎና ይብል፡ ምኽንያቱ ንልብና የርክስ። ኣምላኽ ህይወትና ተግባራዊ ጽድቂ ከፍሪ ይደሊ። ግናኸ ካብ ምሳሌ ዘራኢ (ማቴዎስ 13:3-9,18-23) ንፈልጥ ኢና፡ ከም ጉጅለ ክርስትያናት፡ ንሓደ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርቲ ሰሙን ድሕሪ ሰሙን ክንሰምዕ ንኽእል ኢና፡ ገሊኦም ድማ ብመንፈሳዊ ይዓብዩ፡ ገሊኦም ድማ ንእሽቶ ወይ ከኣ ገለ እኳ ኣይዓብዩን። እቲ ጌጋ ኣብቲ ዘርኢ ወይ ኣብ ቃል ኣምላኽ ኣይኰነን፡ ግናኸ ኣብቲ ኣብ ልብና ዝርከብ ዝተፈላለየ ኩነታት መሬት እዩ።
ኩነታት ልብና ንቃል ኣምላኽ እንቕበለሉ መገዲ ብዓብዪ ደረጃ ክጸሉ ይኽእል እዩ። ያእቆብ 1:19-21 ሰለስተ ጎዳኢ ኣመለኻኽቶታት ይጥቅስ፦ ቍጥዓ፡ ስነ-ምግባራዊ ርኽሰትን ዝሰፍሐ እከይን። ንእከይ ብዙሕ ግዜ ኣይንግደሰሉን ኢና፡ ምኽንያቱ ኣብ ሕብረተሰብ ተቐባልነት ስለ ዝረክብ – ንሓዳር ዘይምእማንን ንግዜን ንብረትን ቀጣሪ ምብላዕን ክልተ ሕጂ ዘለዉ ኣብነታት እዮም። ኵሉ ደረጃታት ዓለም ብብርሃን ቃል ኣምላኽ ክንፍትን ኣሎና፡ እንተ ዘይኰይኑ ንመሬት ልብና ከነርክስን ኣምላኽ ዝደልዮ ጻድቕ ህይወት ክንነብር ከይንኽእልን ንኽእል ኢና። ከምቲ ምስቶም እንፈትዎም ንጥፈታትና እንገብሮ፡ ንጽድቂ ምጽዓር እውን ፍቱው ንጥፈት ክንገብሮ ኣሎና።
ንልብና ምግምጋም
ኩነታት ልብና ንቃል ኣምላኽ እንምልሰሉ መገዲ እውን ይጸሉ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ከም መስትያት እዩ፡ እንታይ ከም እንመስል የርእየና። ብኸመይ ከም እንመስል እንተ ተገዲሽና፡ ሽዑ ኵሉ ነገር ቅኑዕ ምዃኑ ክንርግግጽ ኢና። ብተመሳሳሊ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ልብና ሓቂ ይገልጽ፡ ገለ ነገር ቅኑዕ እንተ ዘይኰይኑ ድማ ይነግረና። መንፈሳዊ ራእይና ኣብ ንጹህ ልቢ ይምርኰስ (ማቴዎስ 5:8)። ንጹህ ልቢ ዘለዎ ሰብ፡ ዕላማታቱ ቅኑዕ ዝዀኑ፡ ሓሳባቱ ቅዱስ ዝዀኑ፡ ሕልናኡ ድማ ንጹህ ዝዀነ እዩ።
ካልእ ንልብና ንምግምጋም እንጥቀመሉ መገዲ ብዝበልናዮ እዩ። የሱስ ከምዚ በለ፦ “ጽቡቕ ሰብ ካብቲ ኣብ ልቡ ዝተኣከበ ጽቡቕ ነገር ጽቡቕ ነገር የውጽእ፡ እከይ ሰብ ድማ ካብቲ ኣብ ልቡ ዝተኣከበ እከይ ነገር እከይ ነገር የውጽእ። ምኽንያቱ ካብ ምልኣት ልቡ ኣፉ ይዛረብ” (ሉቃስ 6:45)።
ልሳንና ዝብሎ ካብ ቃላት ንላዕሊ እዩ፡ ናብ ልብና ዝወስድ መስኮት እዩ። ኣገልግሎትና ኣገልግሎት ባህርይ ክኸውን ኣለዎ። እንታይ ምዃንና ካብቲ እንብሎ ወይ እንገብሮ ዝዀነ ይኹን ነገር ንላዕሊ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ናይ ኣገልግሎትና መወዳእታ ውጽኢት ብዝኣብ ልብና ዘሎ እዩ ዝውሰን።
ንጹህ ልቢ
እቶም በረኸት እግዚኣብሄር ዝቕበሉ ሰባት ንጹህ ኣእዳው፡ ዘይተበላሸወ ኣእምሮ፡ ጻድቕን ዘይነቀፍን ተግባራት፡ ንጹህ ልቢ ድማ ኣለዎም (መዝሙር 24:3-4)።
ግናኸ ንጹህ ልቢ ብኸመይ ንረክብ? ብየሱስ ክርስቶስ እዩ፡ ንሱ ንርእሱ ኣትሒቱ ከም ሰብ ናብዛ ዓለም መጸ። ኣብዚ ከሎ ድማ ኣቦ ዝለኣኾ ዕዮ ኣፈጸመ። ንሓጢኣትና ሞተ፡ ንዓና ድማ ኣብ መስቀል ቅጽዓት ከፈለ። ኣምላኽ ካብ ምዉታት ከም ዘተንስኦ ብሓቂ እንተ ኣሚንና፡ ካብ ዘለኣለማዊ ቅጽዓት ክንድሕን ኢና (ሮሜ 10:9)።
ንጹህ ልቢ ኣብ ውሽጥና ዝፈጥር ጸጋ ኣምላኽ እዩ (1 ጢሞቴዎስ 1:5)። ፍቕሪ ካብ ንጹህ ልቢ ጥራይ ክፈስስ ይኽእል እዩ። ምስቶም ንጹህ ህይወት ዝነብሩ ክርስትያናት ክንራኸብ ኣሎና (2 ጢሞቴዎስ 2:22)። ክንድሕን ከለና ነፍስና ትንጽህ፡ ሓደ ካብ ዕላማታት እዚ ዕዮ ኣምላኽ ድማ ንሓድሕድና ክንፋቐር ምእንቲ ክንኽእል እዩ (1 ጴጥሮስ 1:22)። ስለዚ፡ እዚ ዕላማ ኣምላኽ ስለ ዝዀነ፡ ንሓድሕድና ብቕንዕና ብንጹህ ልቢ ክንፋቐር ኣሎና።
ንጹህ ልቢ ምሕላው
ንጹህ ልቢ ንምሕላው ሰለስተ መገዲ ኣሎ። ቀዳማይ፡ ጸሎት ንልብና ይሕሉ፡ ከምቲ ሸረር ኣብ ማእከል መርበቡ። እቲ ዝንእሽቶ በረር ኣብ መርበብ ክሕዝ ከሎ፡ እቲ ሸረር ይስምዖ፡ ብኡብኡ ድማ ይቐትሎ። እግዚኣብሄር የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ኣብ ጌተሴማኒ፡ ጸሎት ካብ ፈተና ዝበለጸ መከላኸሊና ከም ዝዀነ ነገሮም (ማቴዎስ 26:41)።
ካልኣይ፡ ብምጽባቕ ዝምድናታት ንሓድሕድና ክንፋቐር ኣሎና። ብዙሓት ነገራት ንዝምድናታትና ክበላሽዎ ይኽእሉ እዮም – ከም ንኻልኦትን ንሓሳባቶምን ዘይምግዳል፡ ንምስማዕ ምድንጓይ፡ ንናይ ባዕልና ኣረኣእያ ንምቕራብ ምቕልጣፍ፡ እቲ ዝኸፍአ ድማ፡ ንዝምድና ኣብ ሰከንድታት ከፍርሶ ዝኽእል ቍጥዓ። ምስ ካልኦት ጽቡቕ ዝምድናታት ንምህናጽ እንተ ዘይተገዲሽና፡ ምስ ኣምላኽ ቅኑዕ ዝምድና ክህልወና ኣይኽእልን እዩ (1 ጴጥሮስ 2:1-3)።
ሳልሳይ፡ ቃል ኣምላኽ ኣብ ልብና ብትሕትና ክንቕበል እውን የድልየና እዩ። ካብ ቃሉ እንደልዮ ንሕና ባዕልና ብስስዔ ክንምርጽ ኣይንኽእልን ኢና። ኣብ ክንድኡስ፡ ንስልጣኑ ክንቕበልን ክፈርድናን ክንፈቅድ ኣሎና። ድሕሪ ኵሉ፡ ንዓና ዘድሓነና ቃል ኣምላኽ እዩ። ዝብሎ ድማ ከምቲ ዝገብሮ እዩ።
ብሓገዝ ኣምላኽ ንጹህ ልቢ ክንምዕብልን ክንሕሉን ንኽእል ኢና።
