ብዙሓትና ኣብ ክርስትያናዊ ገዛውቲ ተወሊድናን ዓብይናን ምዃንና ዕድል ነይሩና። ናብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት ንኸይድ: መጽሓፍ ቅዱስ ነንብብን መዝሙራት ንዝምርን። ኣብ ቅኑዕ ቦታ ቅኑዕ ነገራት ንገብር ከም ዘሎና ይስምዓና – ግን ገለ ነገር ይጎድል። ከምኡ ኸኣ: ኣብ ግዜ ርእሰ-ምርመራ: ነቲ ንክርስትያናዊ ህይወትና ዚሰንብድ ስምዒት ንጭነቕ። ኣብ ትምህርቲ ቤት ትምህርቲና ወይ ኣብ ስራሕና ዕቤት ክንገብር ከሎና ኻብቲ ዜጥቅዓና ሓጎስን ዕግበትን ፍሉይ ይስምዓና። ካብቲ ንዝመጽእ ዕረፍቲና ክንሕዝ ከሎና ወይ ብሓድሽ ኤለክትሮኒካዊ መሳርሒ ናብ ገዛ ክንምለስ ከሎና ኻብቲ ሓድሽነትን ትጽቢትን ብዙሕ ይፍለ። ክርስትያናዊ ድንዝዝነትና ንቡር ድዩ? ክርስትያናዊ ስሪትና ሓቀኛ ድዩ? ንገዛእ ርእስና «ደቀመዝሙር» የሱስ ክርስቶስ ምባልና ቅኑዕ ድዩ?
ደቀመዝሙር የሱስ ማለት እንታይ እዩ?
ደቀመዝሙር ተማሃራይ እዩ: ንመምህር ዚስዕብን ንትምህርቱ ዚግዛእን። ኣብ ሓድሽ ኪዳን እቲ «ደቀመዝሙር» ዚብል ቃል ኣስታት 270 ግዜ ተጠቒሙ። ምስ «ድሑን» ወይ «እንደገና ዝተወልደ» ክርስትያን ኣይተለዋወጥን። ብሰፊሕ ትርጉም: ነቶም ምስ የሱስ ዝኸዱ ወይ ንእኡ ብኣወንታዊ ዝተመየሉ ኺጥቀመሉ ይውዕል (ዮሃንስ 6:66; 19:38)። ከምኡ ኸኣ ን12 ሰዓብቱ ጥራይ ኺጥቀመሉ ይውዕል (ሉቃስ 22:11)። ከምኡ ኸኣ ንክርስቶስ ዝዓበየ ምትእምማን ዘለዎም ንምልላይ ይውዕል (ግብሪ ሃዋርያት 9:10,36)። ምናልባት ብንዕቀት: ደቀመዝሙር ኣብ ኣስታት 44 ዓ.ም.ፈ. «ክርስትያናት» ተባሂሎም ተጸውዑ (ግብሪ ሃዋርያት 11:26) – እዚ ቃል እዚ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ሰለስተ ግዜ ጥራይ ተጠቒሙ። ካብ ካልኣይ ክፍለ ዘመን ንነጀው ጥራይ እዩ እቲ «ክርስትያን» ዚብል ስም ብኣመንቲ ከም ክብሪ ስም ተቐቢሉ ዝነበረ። ኣብ ጽሑፋቱ: ጳውሎስ «ደቀመዝሙር» ወይ «ክርስትያን» ዚብሉ ቃላት ኣይተጠቕመን።
ሉቃስ የሱስ ካብ ደቀመዝሙሩ እንታይ ከም ዚጽበ ዜብርህ ፍጻሜ ይነግር (ሉቃስ 14:25-35)። በታ መዓልቲ እቲኣ: ብዙሓት ሰባት ስራሖምን ዕዮኦምን ገዲፎም: ካብ ጐይታ ኺመሃሩን ትምህርቱ ኺድግፉን መጺኦም ነበሩ። ብሓቂ ደቀመዝሙር ነበሩዶ? ምትእምማኖም ክንደይ ነበረ? የሱስ ናብዚ ብዙሕ ህዝቢ እዚ ተመሊሱ: ሰለስተ መሰረታዊ ቅድመ-ዅነታት ብምቕራብ ኣደነቖም።
1. የሱስ – እቲ ዝበዝሐ ዝፈትዎ
«ሓደ እኳ ናባይ እንተ መጸ: ኣቦኡን ኣዲኡን: ሰበይቱን ውሉዱን: ኣሕዋቱን ኣሓቱን – እወ: ህይወቱ እውን እንተ ዘይጸልአ: ደቀመዝሙረይ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ» (ሉቃስ 14:26 NIV)።
ቅዱሳት ጽሑፋት ንቤተሰብ ዋጋ ይህብ። ብንጹር: ንኣባላት ቤተሰብና ኽንጸልእ ኣይተጸዋዕናን። ኣብዚ እቲ «ምጽላእ» ዚብል ቃል ብኣንጻራዊ መገዲ ተጠቒሙ (ማቴዎስ 10:37)። ኣብ መንጎ እቶም እንፈልጦም ፍሉያት ሰባት: ንገሊኦም ካብ ካልኦት ንላዕሊ ንፈቱ። የሱስ ዚብሎ ዘሎ: ካብ ዝኾነ ይኹን ካልእ ንላዕሊ ንእኡ ብዕምቆት ከም ዘይንፈቱ እንተ ኾይኑ: ደቀመዝሙሩ ኽንከውን ኣይንኽእልን። የሱስ ኣብ ልብና እቲ ዝለዓለ ቦታ ይሓትት። ኣብ ልብኻ እንታይ ቦታ ኣለዎ?
2. የሱስ – ቀዳማይ ቅድሚትና
«መስቀሉ ዘይጸውርን ዘይስዕበንን: ደቀመዝሙረይ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ» (ሉቃስ 14:27)።
በቲ ግዜ እቲ: ኣብ ትሕቲ ሮማዊ ምሕደራ: መስቀሎም ዚጸውሩ ሰባት ሒደት ሰዓታት ጥራይ ኪነብሩ ነበሮም። ሓደ ሰብ መስቀሉ ኺጸውር ከሎ እንታይ ሓሳባት ኣብ ኣእምሮኡ ኺሓልፍ እዩ? ኣብ ቅድሚታት ዓብዪ ለውጢ ኺረአ እዩ። እቲ ብዛዕባ ውርሻ ዝነበረ ናይ ቤተሰብ ባእሲ ሕጂ ኣዝዩ ንኡስ ኪመስል እዩ። ዲፕሎማታቱ: ሕሳባት ባንኩኡ: ከምኡ ድማ ማሕበራዊ ደረጃኡ ኣዝዩ ዋጋ-ቢስ ኪኸውን እዩ። እቲ ዚጽበዮ ዝነበረ ፍርያት: ትንበያ ንግድን መደባት ጡረታን ኣዝዩ ዘይጠቅም ኪኸውን እዩ።
መስቀልካ ምጽዋር ማለት ንሞትን ንዘለኣለምን እናተፈልጠካ ዅሉ መዓልቲ ምንባር ማለት እዩ። መስቀልካ ብድሌት ምጽዋር ማለት ንዝተረድኡና መሰላትና ምሕላፍ ማለት እዩ። መስቀል ንዋጋታትናን ቅድሚታትናን ይልውጥ። ምድላው: ሕልምን ምኞትን ቅኑዕ እዩ። የሱስ ዚብሎ ዘሎ: ካብ ግላዊ ሕልምታትናን ምኞታትናን ንላዕሊ ቀዳማይ ቅድሚትና እንተ ዘይኮይኑ: ደቀመዝሙሩ ኽንከውን ኣይንኽእልን። እንታይ ሕልሚ ወይ ሓይሊ እዩ ንህይወትካ ዚመርሕ?
3. የሱስ – ዝበዝሐ ዋጋ ዘለዎ ንብረተይ
«ከምኡ ኸኣ: ካባኻትኩም ዘሎ ዅሉ ዘይሓድግ: ደቀመዝሙረይ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ» (ሉቃስ 14:33)።
እዚ ሓሳብ እዚ ንግላዊ ንብረት ኣይኮንን። እቲ ሕቶ ኣተሓሳስባና ንዘሎና ነገር እዩ። ንበረኸት ኣምላኽ ግዝያዊ ኣመሓደርቲ ኢና: ፈጺምና ፍጹም ወነንቲ ኣይኮናን። ጥራይና ኢና ተወሊድና: ክንከይድ ከሎና ኸኣ ገለ እኳ ኣይንወስድን። ግን ኣብዘን ሒደት ዓሰርተታት ዓመታት ህይወት: ንኣካላዊ ነገራት ክንሕዝ ክንደይ ከም እንኽእል ዘገርም እዩ። ንገሊኦም መኪና: ገዛ ወይ ወፍሪ እዩ። ንኻልኦት ላፕቶፕ: ፍሉይ ክዳን ወይ ስብስብ ሙዚቃ እዩ። እንታይ ኣሎካ ብዙሕ ዕግበት ዜምጽኣልካ? የሱስ ካብ ዅሉ ንብረትና ንላዕሊ ንእኡ እንተ ዘይከበርና: ደቀመዝሙሩ ኽንከውን ኣይንኽእልን ይብል።
ጨውነት
ድሕነትና ካብ ኣምላኽ ዝወሃብ ህያብ ምዃኑ ንፈልጥ። ክንረኽቦ ኣይንኽእልን። ብትሕትናን ብምስጋናን ንቕበሎ። የሱስ ንቅድመ-ዅነታት ድሕነት ኣየቕርብን። ንቡር ክርስትያናዊ ህይወት ዜድሊ ኣተሓሳስባ ብንጹር የርኢ ኣሎ። እቲ «ደቀመዝሙረይ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ» ዚብል ኣበሃህላ – ብጐይታና ሰለስተ ግዜ ዝተረጋገጸ – ነዚ ደረጃ እዚ ዓብዪ ሓይሊ ይህቦ። ዘመናዊ ክርስትያናዊ ህይወት ብዙሕ ተለዋዋጥነት ይፈቅድ። ብዙሓትና ብምስዓብ ልምድታት ቤተ ክርስትያን: ብጥምቀት: ከምኡ ድማ ቅኑዕ ትምህርቲ ንብሎ ብምስዓብ ዕጉባት ንመስል ኣሎና። ግን ኣገባብ ህይወትና ካብቲ ናይ ማቴሪያሊስታት: ሰብኣውያን: ከምኡ ድማ ፈተውቲ ደስታ ኣብ ከባቢና ዘለዉ ፍሉይ ድዩ?
ሃብቲ ምፍጣር: ንሰብ ምሕጋዝ ወይ ገለ ምዝንጋዕ ቅኑዕ እዩ። ግን እቲ የሱስ ዚጽውዖ ደረጃ ንህይወት ፍጹም ፍሉይ ኣረኣእያ ይፈጥር: «ጨው ጽቡቕ እዩ: ግን ጨውነቱ እንተ ኣጥፍአ: ከመይ ገይሩ እንደገና ጨዋይ ኪኸውን ይኽእል?» (ሉቃስ 14:34)። እቲ ጻውዒት ከም ጨው ንምምሳል ኣይኮነን: ግን ጨው ንምዃን እዩ – ጣዕሚ ኺህልወካ: ኸተጽልው: ኽትልውጥ: ጨውነት ኺህልወካ። እዚ ንጐይታ ዘሎና ምትእምማን ኣብ ዝርዝራት ኣገባብ ህይወትና ኺግለጽ ኣለዎ። እንተ ፈሺልናኸ? ብሓዘን ንገብር! ጸጋ ኣምላኽ ፈጺምና ኽንርስዕ የብልናን። ከም እንደገና ዝተወለድና ክርስትያናት: ሕጂ ደቂ ኣምላኽ ኢና። ብጐይታ ተቐቢልናን ብዕምቆት ብዘይቅድመ-ዅነት ተፈቲናን ኢና። ዓወታትናን ውድቀታትናን ንእኡ ዝያዳ ወይ ንእሽቶ ኺፈትወና ኣይገብሮን። ፍቕሩ ንኣና ዅሉ ግዜ እዩ: ድሕነትና ኸኣ ጽኑዕ እዩ። ሽዑ ስለምንታይ እዩ ከምዚ ዝበለ ልዑል ደረጃ ምውፋር ዚጽውዕ?
ግምቢ ምህናጽ: ውግእ ምግባር
ንሰለስተ ቅድመ-ዅነታት ሓቀኛ ደቀመዝሙርነት ኪቕርብ ከሎ: የሱስ ኣብ ኣእምሮ ሰማዕቱ ክልተ ስእልታት ሰኣለ: ናይ ሓደ ግምቢ ኺሃንጽ ዚደሊ ህንጻይ (14:28-30): ከምኡ ድማ ናይ ሓደ ንኻልእ ንጉስ ኪዋጋእ ዚሓስብ ንጉስ (14:31-32)። እቲ ህንጻይን እቲ ንጉስን ናብ ዕላማኦም ኪርእዩን ንምውዳኡ እንታይ ከም ዜድልዮም ኪሓስቡን ይግባእ። ነዘን ስእልታት እዚኣተን ከም ጻውዒት ንዋጋ ደቀመዝሙር የሱስ ክርስቶስ ንምሕሳብ ክንርድአን ንኽእል ኢና። ድሕነት ካብ ኣምላኽ ዝወሃብ ናጻ ህያብ እዩ: ግን ንትዕቢትናን ንጽንዓትናን ምፍራስ የጠቓልል። ከምዚ ዝበለ ዋጋ ኽንከፍል ድሉዋት ኢናዶ? ዝቐለለ ስሪት ክርስትያናዊ ህይወት ንደሊ ኣሎናዶ?
ምናልባት ነዘን ስእልታት እዚኣተን ካብ ካልእ ኣንፈት ክንርእየን ንኽእል ኢና። ጐይታና ሕጂ ዕላማ ከም ዘለዎ ንፈልጥ: ቤተ ክርስትያኑ ምህናጽ። «ህያዋን ኣእማን ... ናብ መንፈሳዊ ቤት ትህነጹ ኣሎኹም» (1 ጴጥሮስ 2:5)። ነዘን ቅድመ-ዅነታት እዚኣተን ብምቕራብ: ጐይታ ንዝደለዮ ጥራት ናይ ህንጻኡ የርኢ ኣሎ። ሕጂ ኣብ መንፈሳዊ ውግእ ከም ዘሎና ንፈልጥ። እዘን ሰለስተ ቅድመ-ዅነታት እዚኣተን የሱስ ካብ ወተሃደራቱ ዚሓትቶ ደረጃ ምትእምማን የንጸባርቓ። እቲ ዝበዝሐ ዝፈትዎ እንተ ዘይኮይኑ: ኣብ ገለ ወሳኒ ነጥቢ ንኻልእ ንምሕጓስ ክንክሕዶ ኢና። ቀዳማይ ቅድሚትና እንተ ዘይኮይኑ: ኣብ ገለ ወሳኒ ነጥቢ መሪሕነቱ ኽንነጽግን ንሕልምና ኽንስዕብን ኢና። ዝበዝሐ ዋጋ ዘለዎ ንብረትና እንተ ዘይኮይኑ: ኣብ ገለ ነጥቢ ንወፍሪና ንምክልኻል ዕላማኡ ኽንነጽግ ኢና።
ውሰዶ ወይ ሕደጎ!
ጐይታና ሎሚ «ፖለቲካዊ ቅኑዕ» ንብሎ ኣይኮነን። ብሓቂ: ከምኡ ኸኣ ሓድሓደ ግዜ ጽንፈኛ: ቀስቃሲን ገጻዊን እዩ። ንሃይማኖታውያን ንኸየናድዮም መግቢ ዚበልዖም ሰባት ኣይልውጥን ወይ ተኣምራት ኣየናውሕን። ብዛዕባ ጸላእቲ: ምንዝርና: ፍትሕን ሃይማኖታዊ ግብዝነትን ብግልጺ ይዛረብ ነበረ። ንሰማዕቱ ንምሕጓስ ወይ ንቑጽሪ ሰዓብቱ ንምብዛሕ ቃላቱ ኣይነፍሕን። ኣብ ዮሃንስ 6 የሱስ ካብ ላዕለዋይነት ናብ ዝዓመቐ ርክብን ምውፋርን ኪኸዱ የባብዕ ከም ዝነበረ ንረክብ። ምስ ሰምዕዎ: ብዙሓት «እዚ ኸቢድ ትምህርቲ እዩ። መን ኪቕበሎ ይኽእል?» ኢሎም ጨደሩ (ዮሃንስ 6:60)።
ብዛዕባ እቲ የሱስ ዘቐመጦ ልዑል ደረጃ እንታይ ይስምዓና? ብዙሓት ብፍቕራዊ ባህርዩ ተሳሒቦም። ብዙሓት ንኣካላዊ ረብሓ ወይ ንዜድሊ ተኣምራት ይስዕብዎ ነበሩ። ግን የሱስ ዝዓመቐ ምትእስሳር ምስ ጸውዐ: ብዙሓት «ተመሊሶም ድሕሪኡ ኣይሰዓብዎን» (6:66)። መራሕቲ ሰዓብቶም ኪኸዱ ምስ ጀመሩ እንታይ ይስምዖም? የሱስ ኸኣ ዝቐለለ: ንእሽቶ ዚሓትት ስሪት ክርስትያናዊ ህይወት ኬቕርብ ድሉው ድዩ? ሕጂ ምስ ዝቐረቡ ኣዕሩኽቱ ፍሉይ ስምምዕ ኪገብር ድሉው ድዩ: ምእንቲ ኸይሓድግዎ? የሱስ ናብቶም ዚኸዱ ዘለዉ ርእዩ: ናብቶም ዝተረፉ 12 ተመሊሱ: «ንስኻትኩም እውን ክትከዱዶ ትደልዩ?» ኢሉ ሓተተ (6:67)። ንሳቶም እውን ኪምለሱን ኪኸዱን ናጻ ነበሩ። እቶም ዝቐረቡ ኣዕሩኽቱ እኳ እንተ ነበሩ: የሱስ ንምሓዞም ደረጃ ኣይነፍሕን። ኣይንጋገ: እቲ ልዑል ደረጃ ምውፋር ንየሱስ ሎሚ እውን ኣገዳሲ እዩ።
እቲ ካልእ ምርጫ እንታይ እዩ?
ነፍሲ ወከፍና ኣብ ውሽጥና ዜንቀሳቕሰና ሞተር ኣሎና: ንጽብሒቱ ዜተንስኣና: ንምጽናዕን ብትግሃት ንምስራሕን ዜተባብዓና። ፍጥረትነት የባብዕን ንመስዋእቲ ድሉዋት የገብረናን። እቲ ሞተር ንምቾት: ንድሕንነት ወይ ንዓወት ምድላይ ኪኸውን ይኽእል። ካብ ፍርሂ: ንኡስነት ወይ ባዶነት ምህዳም ኪኸውን ይኽእል። እንታይ እዩ ዜንቀሳቕሰካ ሓይሊ? ጴጥሮስ ምርጫታቱ ሓሰበ። የሱስ ብዙሕ ይሓትት ነይሩዶ? ንሱ እውን ንየሱስ ገዲፉ ነቲ ዚኸይድ ዘሎ ህዝቢ ኺስዕብ ነይሩዶ? ናብ የሱስ ርእዩ ኸኣ መለሰ: «ጐይታ: ናብ መን ክንከይድ? ንስኻ ቃል ህይወት ዘለኣለም ኣሎካ። ንስኻ ቅዱስ ኣምላኽ ምዃንካ ንኣምንን ንፈልጥን ኢና» (6:68-69)። ሎሚ ኣብ ልብናን ህይወትናን እቲ ማእከላይ ቦታ ዚግብኦ መን እዩ?
የሱስ ንክርስትያናት ካብ ንቡር ማሕበራዊ ምትእስሳር ተነጺሎም ኣብ ገዳማት ኪሕብኡ ኣይጽውዖምን። ግን ንጽንፈኛ ውሽጣዊ ለውጢ ይጽውዕ ኣሎ። ንገዛእ ርእስኻ ከም ኣደ: ኢንጂነር ወይ ነርስ ክርስትያን ዝኾነት ኣይትሪእን። ንገዛእ ርእስኻ ከም ክርስትያን ኣደ: ኢንጂነር ወይ ነርስ ዝኾነት ክትሪኢ ኢኻ። እዚ ንየሱስ ዘሎ ምውፋር ንሰባት ፍሉያት ወይ ካብ ዓለም ዝተነጸሉ ኣይገብሮምን። የሱስ ፍቕሪ ልብና ምስ ኾነ: ህይወት ቅኑዕ ኣረኣእያ ትወስድ። ዝበለጹ ተማሃሮ: ሰራሕተኛታት: ጎረባብቲ: ውሉዳት: ወለዲ: ክርስትያናት ንኸውን። ማእከላይነት የሱስ ጥራይ ናብ ጥዑይ ሚዛናዊ ህይወት ይመርሕ።
መደምደምታ
የሱስ ህይወቱ ሃበ: ንህዝቢ ኺብጅዎም: እዚ ኸኣ ናቱ ኪኸውን እዩ። ድሕነት ሕጂ ንዝኾነ ዚነሳሕ: ዚኣምንን ህይወቱ ንእኡ ዚህብን ይቐርብ። ድሕነት ህያብ እዩ: ክርስትያናዊ ህይወት ድማ ፈተና እዩ። ንጐይታና ጠቓሚታት ክንከውን እንተ ዄንና: ሓቀኛ ደቀመዝሙር ጐይታና ኽንከውን እንተ ዄንና: ገለ ነገር ኣብ ውሽጥና ኺፍረስ ኣለዎ። ኣብርሃም ካብ ወዱ ንላዕሊ ንኣምላኽ ዝያዳ ምውፋር ከም ዘለዎ ምስ ኣርኣየ: ወዱ ተመልሰሉ። ግን በቲ ሂደት: ጐይታ ገለ ነገር ኣብ ውሽጢ ኣብርሃም ሰበረ።
ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተሰቢርካዶ? ገለ ነገር ትሕዝ ኣሎኻዶ? ንገዛእ ርእስና መደባትናን ሕልምታትናን ብዕላማ ኽንሓድግ ኣሎና – መስቀልና ኽንጸውር: ንየሱስ ድማ ኣብ ማእከል ልብና ኽንገብሮ ኣሎና። ጳውሎስ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኣሉታዊ ኩነታት ብሓጎስ ከመይ ገይሩ ቐጸለ? ንክርስቶስ ተወፊዩ ነበረ: «ንኣይሲ ምንባር ክርስቶስ እዩ» (ፊልጲ 1:21)። ብሓቂ ሕጂ እውን ይግብኦ እዩ!
ብፊሊፕ ናን
