ሉቃስ 2:7, ዮሃንስ 18:12, ዮሃንስ 20:25
ኣብ ብሉይ ኪዳን ብዛዕባ መስዋእቲ ዝኸውን እንስሳ ምእሳር ክልተ መወከሲታት ኣሎ፡ ኣብ ዘፍጥረት 22:9 ኣብርሃም «ወዱ ይስሃቅ ኣሰሮ» ተባሂሉ ኣሎ፡ ኣብ መዝሙር 118:27 ድማ «መስዋእቲ ብመሓውር እሰርዎ» ይብል። እዚ ቓላት እዚ ነቲ እቲ ሓደ ፍቕሪ ዝወሰኖ ንምፍጻም ፈጺሙ ዘይርሕቕ መለለዊ ፍቕሪ ዜርኢ ይመስል። ጐይታ የሱስ «ኣቦይ፡ ካብዛ ሰዓት እዚኣ ኣድሕነኒ» ምስ በለ፡ ነቲ ናብዛ ሰዓት እዚኣ ዘምጽኦ መለለዊ ምኽንያት ጠቐሰ።
ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ጽሑፋት፡ ብሰብኣዊ ኣዘራርባ ንጐይታ የሱስ ዝሓዝኦ ሰለስተ ነገራት ኣለዋ። ብዛዕባ ክብሪ ኣምላኽነቱ፡ ኵሉ ዝኽእል ስለ ዝኾነ፡ ሓደ እኳ ኺሕዞ ኣይክእልን እዩ፡ ግናኸ መለለዊ ፍቕሪ ናብ ሞት መስቀል ዚውድእ ኪኸዶ ዘለዎ መገዲ መዲቡ ነበረ።
እገዳታት ሰብኣውነት
ክብሩ ገዲፉ፡ ወይ ካብ ግዳማዊ መግለጺ ክብሩ ርእሱ ኣንጺፉ፡ ኣብ መንጎ ሰባት ቦታኡ ምስ ወሰደ፡ ነቲ ብኣካል ናብዛ ዓለም እዚኣ ዝመጸ ጸጋ ኣምላኽ ንኣብነት ንዓኻን ንዓይን ንምምጻእ፡ እገዳታት ሰብኣውነት ተቐበለ። ብመሰረት እብራውያን 2:14 ሊቀ ኻህናትና ንምዃን፡ ንሱ ነቲ ተፈጥሮኣዊ ዕድልና ዝነበረ ኩነታት ተኻፈሎ፡ ግናኸ ካብ ሓጢኣት ወጻኢ፡ ነቲ ሰብኣውነት ዘጠቓልሎ ዅሉ ኩነታት ምእንቲ ኺፍጽሞ። ስለዚ፡ ብፍጹም ተፈጥሮኣዊ መገዲ ካብ ሰበይቲ ምስ ተወልደ፡ «ብመሓውር ተጠቕሊሉ፡ ኣብ መብልዕ ማል ተነብረ።» እቲ መሓውር ንሱ ብሓቂ ንእሽቶ ቘልዓ ምዃኑን ከም ዝኾነ ሓድሽ ዝተወልደ ህጻን ክውሓስን ክሕሎን ከም ዘድልዮን የርኢ፡ ግናኸ ካብኡ ንላዕሊ ብዙሕ ይዛረብ። ሽዑ እውን «ኣምላኽ ልዕሊ ዅሉ» ነበረ፡ ግናኸ ንዓና ናብቲ ንሱ ንዘለኣለም ዘሎሉ ቦታ ንምዕራግ ናብቲ ንሕና ዘለናሉ መጸ።
ናብ ቦታ ምትእምማን ኣንቢሩ ርእሱ ኣንቢሩ፡ ኣብ መገዱ ድማ ንሰላሳ ዓመታት ካብቲ ቦታ ፈጺሙ ኣይረሓቐን። ብዛዕባ ንእስነቱ ንወለዱ ተገዛኢ ምንባሩ ነንብብ (ሉቃስ 2:51)። ኣብ መጀመርታ ህዝባዊ ኣገልግሎቱ ኣብ ገምገም ዮርዳኖስ፡ ምስቶም ዝተነሳሕዎም ዝተረፉ እስራኤላውያን ቦታኡ ንምውሳድ ኣብ ትሕቲ ማይ ጥምቀት ኣተወ፡ ሰማያት ድማ ተኸፍተ፡ ድምጺ ኣቦ ድማ ነቲ ናይ ሰላሳ ዓመታት ፍጹም መገዲ ባህ ከም ዝበሎ ኣወጀ። ብመንፈስ ኣቢሉ ብበረኻ ተመሪሑ፡ ንኣርባዓ መዓልታት ድማ ብሰይጣን ተፈቲኑ፡ ካብ ምትእምማን ብኣምላኽ ፈጺሙ ኣይረሓቐን። ንእምኒ ናብ እንጌራ ኪቕይሮ ምኸኣለ፡ ግናኸ ንሕና ኣይንኽእልን ኢና። ካብ ቤተ መቕደስ ርእሱ ኺድርብይ ምኸኣለ፡ ግናኸ ንሰብ ተፈጥሮኣዊ ኣይነበረን። ካብ ኢድ ሰይጣን መንግስታት ዓለም ኪወስድ ምኸኣለ፡ ከምቲ ብዙሓት ሰባት ካብ ሽዑ ንነጀው ኪገብሩ ዝፈተኑ፡ ግናኸ እዚ ብኣምላኽ ምትእምማን ኣይነበረን። ኣብ ኵሉ ፈተና፡ ንሱ ነቲ ንዓና ዘሎና ጥራይ፡ ማለት ቓል ኣምላኽ ተጠቕመ።
ኣብ መገዱ ኣብ ባሕሪ ተመላለሰ፡ ንፋስ ኣዘዘን ንማዕበል ኣህደአን፡ ንሕሙማት፡ ንሓንካሳትን ንዕውራትን ኣሕወየ፡ ግናኸ ኵሉ ተኣምራዊ ተግባር ንጥቕሚ ካልኦት እምበር ንርእሱ ኣይነበረን። ጠመየ፡ ደኸመ፡ በኸየ። ምሕረትን ጓህን ተሰምዖ፡ ኣብ መወዳእታ ናይቲ ሓጢኣት ዘይብሉ ህይወቱ ድማ ስቓይን ግፍዕን ተሰከመ። ነቲ ስቓይ ስጋዊ ስቓይ መስቀል ንምቕላል ሓደ ነገር ምስ ተዋህቦ፡ መለለዊ ፍቕሪ ነቲ ሓጢኣት ዘምጽኣና ዕምቆት ዚምርምር መገዲ ስለ ዝመደበ፡ ኣበየ። ብኸምዚ ጥራይ እዩ ሓይሊ ፍቕሪ ኣምላኽ ካብቲ ሓጢኣት ናብዛ ዓለም እዚኣ ዘምጽኦ ዅሉ ዝዓበየ ኪኸውን ዚርአ።
መሓውር ፍቕሪ
ካብ ገነት ጌተሴማኒ ንወሓዚ ቄድሮን ምስ ሰገረ፡ ጐይታ የሱስ ብይሁዳን ብጕጅለ ሰባት ካብ ሊቃውንቲ ኻህናትን መኮነናትን ብመብራህቶምን ጸራርቦኦምን ኣጽዋሮምን ተቐበለ። ዚኸውን ዘሎ እናፈለጥ ወጸ እሞ «ንመን ትደልዩ?» በሎም። ክብሪ ኣካሉ ኸኣ ብፍልጠቱ ብዛዕባ ዚኸውን ዘሎን ብምልስዎምን ናብ ምድሪ ብምውዳቖምን፡ ንቓላቶም «የሱስ ናዝሬታዊ» ብምምላስን «ኣነ እየ» ብምባሉን ይርአ። ርእሱ እንተ ዘይህበ፡ ፈጺሞም ኪሕዝዎ ኣይምኸኣሉን። ግናኸ እንደገና ነቲ ናብቲ ኣቦኡ ዝመደቦ መገዲ ዝመርሖ «መሓውር ፍቕሪ» ንርኢ። ንሱ ብሓቂ ነቲ ኣብ ገነት ካብ ኣቦኡ ብፍጹም ምእዛዝ ዝወሰዶ ጽዋእ ኪሰቲ እዩ።
ኢሳይያስ ቅድሚ ብዙሕ ዓመታት «ከም በጊዕ ናብ ማሕረዲ ይውሰድ፡ ከም በጊዕ ድማ ኣብ ቅድሚ ጸጕሪ ዚቘርጽዋ ዓባስ እያ፡ ከምኡ ድማ ኣፉ ኣይከፈተን» ኢሉ ተነበየ። ስለዚ ኸኣ ኪሕዝዎን ኪኣስርዎን ኪወስድዎን ፈቐደሎም። እቲ መሓውር ክንደይ ዘየድሊ ነበረ፡ «እቲ ኣቦይ ዝሃበኒ ጽዋእዶ ኣይሰትዮን እየን?» ኢሉ ነበረ። ንሱ ንፍቓድ ኣቦኡ ኪገብር መጺኡ ነበረ፡ እታ ፍቕሪ ዝመደበቶ መገዲ ናብ መወዳእታኣ እትበጽሓሉ ሰዓት ድማ በጺሓ ነበረት፡ ሓደ እኳ ኻብቲ እታ መገዲ ዘጠቓልሎ ኺመልሶ ኣይክእልን ነበረ። ንሱ ኸም እሱር ዝኣሰሮ መሓውር ኣይነበረን፡ ንሳቶም ድማ ምስኦም ኪኸይድ ኬገድድዎ ኣይከኣሉን፡ ግናኸ ፍቕሪ እዩ ዝሓተቶ። «እዚ ትእዛዝ እዚ ኻብ ኣቦይ ተቐቢለዮ።»
ሚስማራት
ቶማስ ጥራይ እዩ ብሰብኣዊ ኣዘራርባ ንጐይታ የሱስ ናብ መስቀል ዝሓዝኦ ሚስማራት ዝዛረብ፡ «ኣብ ኣእዳዉ ምልክት ሚስማራት እንተ ዘይርእየ።» ኵሎም ግዳያት መስቀል ብሓቂ ብሚስማር ናብ መስቀል ኣይተሰቕሉን፡ ገሊኦም ጥራይ ተኣሲሮም ነበሩ። ግናኸ ንጽልኦም ንኣይሁድ ንምርኣይ፡ ሮማውያን ብሓፈሻ ብመስቀል ይስቕልዎም ነበሩ። ስለዚ ኸኣ ኣብዚ ተግባር እዚ እውን ጐይታ የሱስ ቦታ «ዝተናዕቀን ብሰብ ዝተነጽገን» ወሰደ። እንደገና ብዛዕባ ስቓይ ክርስቶስ ኣብ መዝሙር 22:16 ተመስኪሩ ነበረ፡ «ከም ኣኽላባት ከቢቦምኒ፡ ማሕበር እኩያት ከኣ ከቢቦምኒ፡ ኣእዳወይን ኣእጋረይን ወግእዎ።» ከምኡ ድማ ኣብ ዘካርያስ 12:10፡ «ንዝወግእዎ ድማ ኪርእይዎ እዮም።»
ካብ ጥንቲ «ዝተረግመ ዅሉ ኣብ ኦም ዝስቀል» ተባሂሉ ነበረ። ኣኽሊል እሾኽ፡ ማለት ናብ ዓለም ብምእታው ሓጢኣት ዝመጸ ፍረ፡ ኣብ ርእሱ ጥራይ ኣይገበሩሉን፡ ግናኸ ኣብ ኦም እውን ሰቐልዎ። እቲ መርገም ቅድሚ ምውሳዱ ኪጽወር ነበሮ፡ መስቀል ድማ ነዚ ትንቢታዊ ጽሑፋት ብፍጹም ፈጸሞ።
ግናኸ እንደገና፡ ነቲ መድሓኒ ንኦም ዝሓዝኦ ሚስማራት ኣይነበረን። ሊቃውንቲ ኻህናት ብምጽራፍ «ሕጂ ኻብ መስቀል ይውረድ፡ ንሕና ኸኣ ክንኣምኖ ኢና» በሉ፡ ንሱ ድማ ብቐሊሉ ኺወርድ ምኸኣለ፡ ግናኸ መለለዊ ፍቕሪ ካልእ መዲቡ ነበረ። ሓደ ኻብቶም ምስኡ ዝተሰቕሉ ገበነኛታት «እንተ ደኣ ክርስቶስ ኢኻ፡ ንርእስኻን ንዓናን ኣድሕን» በለ፡ ግናኸ እዚ ዘይከኣል ነበረ።
ርእሱ ኺድሕን ኣይከኣለን፡ ወሓዚ ፍቕሪ ኣዝዩ ዓሚቝ ነበረ፡ርእሱ ብፍቕሪ ሃበ፡ ነቲ ዘሎና ዕዳ ኺኸፍል።ምእዛዝ ንፍቓድ ኣቦን ፍቕሪ ንዓናን ኵሉ ፈጸመ።
ቶማስ ብቓላት ጐይታ «ኣብዚ ኣጻብዕትኻ ኣምጽእ እሞ ኣእዳወይ ርአ፡ ኢድካ ድማ ኣምጽእ እሞ ናብ ጎነይ ኣእትዋ፡ ዘይኣማኒ ኣይትኹን፡ ግናኸ ኣማኒ ኩን» ምስ ተገጠመ፡ «ጐይታይን ኣምላኸይን» ኢሉ መለሰ። ብምምርማር ኣብዚ መለለዊ ፍቕሪ፡ ኣብ ልብና ተመሳሳሊ ምላሽ ኣምልኾን ፍቕርን ኪፍጠር ይኽእል፡ ንስሙ ኢሉ።
