ኣይትሕደግ፡ ምትብባዕ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ኣብ ከቢድ ግዜ

ኣብ ዓለም ስፖርት፡ ውድድር ሓድሓደ ግዜ ኣብ መንጎ ክልተ ብፍጹም ዘይመዓራረዩ ጋንታታት የጋጥም። ሓንቲ ጋንታ ብኹሉ መገዲ እጅግ ዝበለጸት ኮይና እንተተራእያ፡ እታ ኻልእ ከይተጀመረ እኳ ትዕግስታ ክትስእን ትኽእል እያ። ገለ ተስፋ ዝቖረጹ ተጻወትቲ ነቲ ፍጻሜ ብዝበለጸ ጻዕሪ ምሃብ ኣየድልን እዩ ኢሎም ክውስኑ ይኽእሉ እዮም። ስለምንታይ ደኣ ነቲ ስዕረት ዘይውድኡን ናብ ገዛኦም ከይዶም ዘየዕርፉን?

እዚ ኩነታት እዚ ኸኣ ነቲ ጳውሎስ ናብ ጢሞቴዎስ ዝጸሓፋ ካልአይቲ ደብዳበ ዝኸበበ ከባቢ ይመስል። ጢሞቴዎስ ክጭነቕን ተስፋ ክቖርጽን ብዙሕ ምኽንያታት ነበሮ። ይኹን እምበር፡ ጳውሎስ ጢሞቴዎስ ከምቶም ተስፋ ዝቖረጹ ኣትሌታት ከይከውን ክእምን ደለየ። እግዚኣብሔር ኣይተለወጠን! እታ ጳውሎስ ዘተባብዓ ደብዳበኡ፡ ከምቲ ን“ፍቑር ወዱ” ጢሞቴዎስ (2 ጢሞቴዎስ 1:2 NKJV) ንምጥንኻር ዝዓለመት ዝነበረት፡ ሎሚ ንተስፋ ዝቖረጹ ምእመናን ከተተባብዕ ይግባእ።

ጸገም ሓቀኛ እዩ

እታ ጳውሎስ ቀደም ዝጸሓፋ ደብዳበ፡ ጢሞቴዎስ ንጥፈትን ሓላፍነትን ኣብ ዝነበሮሉ እዋን እያ መጺኣ። ጳውሎስ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ተፈትሐ፡ ብግልጺ ሓቢሮም ተጓዒዞም። ድሕሪኡ፡ ጢሞቴዎስ ኣብ ኤፌሶን ገዲፉ ምስ ከደ፡ ጳውሎስ ብተወሳኺ ምኽሪ ጸሓፈሉ። ጢሞቴዎስ በቲ እዋን እቲ ብዙሕ ክገብር ነበሮ! ኣብ ዕዮ እግዚኣብሔር ብንጥፈት ምስታፍ፡ ጸገማት እኳ እንተሃለዉ፡ ባህታ ዘለዎ ክኸውን ይኽእል እዩ።

ሕጂ ግና፡ ጳውሎስ ናብ ቤት ማእሰርቲ ተመሊሱ፡ ቀልጢፉ ክቕተል ትጽቢት ይገብር ነበረ። ኣገልግሎት ጢሞቴዎስ ኣብ ኤፌሶን ብግልጺ ኣጸጋሚ ነበረ፡ ብዙሓት ክርስትያናት ንሓቂ ምፍላጥ እናሓደጉ ይኸዱ ነበሩ። ብተወሳኺ፡ ሕብረተሰብ ብሓፈሻ ንርእሱ ጥራይ ዝሓስብን ንክርስቶስ ብዝያዳ ዝጻረርን እናኾነ ይኸይድ ነበረ። ጢሞቴዎስ ንሓዘን (1:4)፡ ንጥፈት ንእግዚኣብሔር ምሕዳግ (1:6)፡ ከምኡ’ውን ብምኽንያት ምእሳር ጳውሎስ ንሕፍረት (1:8) ተቓላዒ ነበረ።

ሎሚ ክርስትያናት ነዚ ኹሉ ተቓላዕቲ ኣይኮኑን ድዮም? ብምኽንያት ዘይተራእየ ፍረ ሓዘን ክስምዓና ይኽእል፡ ነቲ ንእግዚኣብሔር ዝገብርናዮ ዝነበርና ዕዮ ንምቕጻል ክንፈርህ፡ ወይ ድማ ካልኦት ንክርስቶስ ዘየድልዮም ኮይኖም ክረኣዩና ከለዉ ክርስትያናት ተባሂልና ክንጽዋዕ ክንሓፍር ንኽእል ኢና። እዞም ዕንቅፋታት እዚኦም ሓቀኛታት ከምዘይኮኑ ምምሳል ዘይጠቅም እዩ። ይኹን እምበር፡ ምእመናን ነቲ እምነት ብዘይገድስ እቲ ጸገማት ክሕልዉ ይምዕዱ።

ጳውሎስ ብምርሓ መንፈስ ኣምላኽ፡ ነፍሲ ወከፍ ኩነታት እንታይ ከም ዝሓትት ይፈልጥ ከም ዝነበረ ኣስተብህሉ። በዚ እዋን እዚ ኻልእ “ቀዳማይ ጢሞቴዎስ” ዝኣመሰለ ደብዳበ ኣይጸሓፈን፡ ንክርስትያናዊ ህይወት ብዙሕ ጽኑዕን ቅኑዕን መምርሒታት ኣይሃበን። ፋንታኡ፡ ጳውሎስ ነዚ ኻልአይ ደብዳበ እዚ ንጢሞቴዎስ ባዕሉ ንምሕያል ጸሓፎ (ንጹር ክርስትያናዊ ትምህርቲ እውን ብርግጽ ኣሎ)። ቃል ኣምላኽ ሎሚ እውን ንዓና ብኸምኡ ሃብታም እዩ። እቲ ዘድልየና ብልክዕ ክንረኽቦ ንኽእል ኢና። ንእምነት ንምቅላስ ንዘተባብዑ መዘኻኸሪታት፡ 1 ጢሞቴዎስ ኣንብቡ። ተሰቢርናን ተስፋ ቖሪጽናን ክስምዓና ከሎ፡ 2 ጢሞቴዎስ ከነንብብ ይግባእ። ኣምላኽ ነዞም ክልቲኦም መልእኽታት ከም ዘነቓቕሐን ኣብ እንርከበሉ ቦታ ንምርካብ ድሉው ከም ዝኾነን ኣይትረስዑ።

ቀጽል

እቲ “ቀጽል” ዝብል ሓረግ ን2 ጢሞቴዎስ ንምጥቕላል ሓደ መገዲ እዩ። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ ንእግዚኣብሔር ክጸንዕ ይደሊ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ቅድም ነቲ ኣብ ህይወቱ እተነብረ መንፈሳዊ መሰረት የዘኻኽሮ፡ ኣደ ጢሞቴዎስን ዓባዩን ኣምላኻዊ ጽልዋታት ነበራኦ (1:5)፤ ካብ ንእስነቱ ጽሑፋት ይፈልጥ ነበረ (3:15)፤ ብምምራሕ ጳውሎስ ኣብ እምነት ጸኒዑ ነበረ (1:6, 13)፤ ትምህርቲ ጳውሎስ ይፈልጥን ጽንዓቱን ከምኡ’ውን እምነት እግዚኣብሔር ርእዩ ነበረ (3:10-11)፤ ኣምላኽ ንጢሞቴዎስ ነቲ ዝገብሮ ዝነበረ ኣገልግሎት መንፈሳዊ ውህበት ሂብዎ ነበረ (1:6, 14)። ብተወሳኺ ነዞም መዘኻኸሪታት እዚኦም፡ ጳውሎስ ከም ኣኔሲፎሩስን ማርቆስን ዝኣመሰሉ እሙናት ዝነበሩ ካልኦት ምእመናን ይጥቅስ (1:16፤ 4:11)።

ኣብ ኣገልግሎት ተስፋ ምስ ቖረጽና ወይ ምስ ፈራህና፡ ነዚ ሓደ ኣገባብ ክንጥቀም ንኽእል ኢና፡ ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ብኸመይ ከም ዝሰርሐ ንምርኣይ ናብ ድሕሪት ንመልከት፤ ከምኡ’ውን እሙናት ዝኾኑ ካልኦት ንምርካብ ናብ ከባቢና ንመልከት። ኣምላኽ ዝገበሮ ምዝካርን ካብ ኣገልግሎት ካልኦት ምትብባዕን፡ ከምቲ እብራውያን 12:12 ዝብሎ፡ ንድኹም ኣእዳውናን ኣጉልናን ከጥንክር ይኽእል እዩ።

ጳውሎስ ነዞም ምልከታታት እዚኦም መሰረት ብምግባር፡ ጢሞቴዎስ ክጸንዕ ዘለዎ ፍሉያት ኩነታት ይገልጽ። ነዞም ኩነታት እዚኦም ምጽናዕና ጽቡቕ ክኸውን እዩ፡ ምኽንያቱ ሕጂ እኳ እንተዘይገጠምና፡ ኩሎም እሙናት ምእመናን ኣብ ገለ እዋን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጸገማት ክገጥሞም ይኽእል እዩ።

ጽናዕ (1:13)

እዚ ንምዕራፍ ሓደ ቀንዲ ፍቕዲ እዩ። ጳውሎስ ንባዕሉ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝረኸቦ መከራ ይጥቅስ፡ ንሱ ግና ብኩነታቱ ኣይሓፍርን እዩ። ስለምንታይ? ምኽንያቱ መልእኽቲ ወንጌል እጅግ ዝኸበረ ስለ ዝነበረ! ነቲ ኣብ ፍቕዲ 9-10 ዘሎ ግሩም ቃል ኣንብቡ፡ ብዕላማን ጸጋን ኣምላኽን ዓወት የሱስ ክርስቶስን ዝመልአ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ክብሪ ዘለዎ መድሓኒ፡ ንባርያኡ ክሕሉ ብርግጽ ክኽእል እዩ (1:12)።

ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ንስርዓት ወይ ንመሰረት ጽቡቕ ቃላት ክጸንዕ ዝምህሮ ኣብዚ ኣውድእ እዩ። እዚ ብዝያዳ ኣድላዪ ነበረ ምኽንያቱ “ኩሎም ኣብ እስያ ዝነበሩ” ካብ ጳውሎስ ስለ ዝርሓቑ (1:15)፡ እዚ ድማ ጳውሎስ ዘተንብሆም ዝነበረ ትምህርቲ ምሕዳግ እናወሰኸ ከም ዝኸደ የመልክት። (ይኹን እምበር፡ ኣብ ግዜ ጢሞቴዎስን ድሕሪኡን እሙናት ምእመናን ነበሩ፡ ከምቲ ኣብ ራእይ 2-3 ናብተን ሾብዓተ ኣብ እስያ ዝነበራ ኣብያተ ክርስትያን ዝተጻሕፋ ደብዳበታት ዝረአ።) እቲ ቀንዲ ነጥቢ እዚ እዩ፡ ምድሓር ምስ ገጠመና፡ ንትምህርቲ ምሕዳግ ክንፍተን ንኽእል ኢና። ኣብ ክርስቶስን መልእኽቱን ኣብ ክብሪኡ ክንሓስብ ከለና፡ ኣብ ምሕላፍናን ምድሓንናን እንደገና ክንሕደስ ንኽእል ኢና።

መከራ ጽናዕ (2:3)

ንክርስቶስ ምግልጋል ሓጎስ የምጽእ፡ ግናኸ ፈጺሙ – ምናልባት ፈጺሙ – ቀሊል ኣይኮነን። ከም ወተሃደር፡ ኣትሌትን ሓረስታይን፡ ጢሞቴዎስ መከራ ክጸንዕን ንውጽኢት ክጽበ ከሎ ትዕግስቲ ከርእን ነበሮ። ጳውሎስ ንጽንዓት ክልተ ቀንዲ ዕላማታት የመልክት።

ቀዳማይ፡ ጽንዓት “ምእንቲ እቶም ሕሩያት” ነበረ (2:10)። ከም ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር፡ ንኻልኦት ምእመናን መንፈሳዊ ዕብየት ንኽገብሩ ብቓልን ብኣብነትን ብምምራሕ ንምሕጋዝ ፍሉይ መሰል ኣሎና (2:14-15)። ንሕና ባዕልና ተስፋ ክንቆርጽን በዚ ድማ ንኻልኦት ክነጕድልን ይግባእ ድዩ?

ካልኣይ፡ ስሕተታት ንምፍላጥን ንምእራምን ጽንዓት ኣድላዪ ነበረ። ገለ ኸኣ ከም ግዜ ዘባኽኑ ብቐሊሉ ክሕደጉ ይግባእ (2:16, 23)። ግናኸ ካልኦት ክርክርታት ኣብ መሰረታዊ ሓቅታት ክርስትና፡ ከምቲ ምምጻእ ትንሳኤ እቶም ዝሞቱ ምእመናን፡ ከቢድ መጥቃዕቲ ነበሩ።

እቲ ሃይሜኔዎስ (2:17) ኣብ 1 ጢሞቴዎስ 1:20 ዝተጠቕሰ ሰብ እንተኾይኑ፡ ንሱ ሓደስቲ ሰዓብቲ እናመልመለ ተወሳኺ ስሕተታት እናተንብሀ ከም ዝነበረ ክንርኢ ንኽእል ኢና። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ መጥቃዕቲታት ክእረሙ ይግባእ፡ እዚ እውን ግና ብትሕትና ክግበር ይግባእ (2:24-26)።

ከምዚ ዝኣመሰለ ጽንዓት ጢሞቴዎስ ነቶም ኣብ ከባቢኡ ዝነበሩ ሰባት ብጥንቃቐ ክፈልጥ ይሓትት ነበረ። ንእሙናት ሰባት ክደሊ ነበረ (2:2)፡ ከምኡ’ውን ኣብቲ ዝነበሮ “ዓቢ ቤት” ዘሎ ኩነታት ከስተብህል ነበረ (2:20-22)። ቅድሚ ሕጂ፡ ኣብ 1 ጢሞቴዎስ 3:15፡ ቤተ ክርስትያን ቤት ኣምላኽ ተባሂላ ነይራ፡ ኣብኣ ሓቂ ቅኑዕ ቦታኣ ነበራ። ሕጂ ግና ምሕዋስ ነበረ፡ በዚ ድማ ገለ ሰባት ኣብዚ ዓቢ ቤት ከም ክቡራት ኣቕሑ ነበሩ እሞ ካልኦት ከኣ ዘይክቡራት። ኣብ ዝኾነ ይኹን ቤት፡ ኩሎም ንጹሃት ኩባያታት፡ ሳሕናታትን ካልኦት ኣቕሑን ካብ ርኹሳት ተነጺሎም ይቕመጡ። እንተዘይኮይኑ፡ እቶም ንጹሃት ኣቕሑ እውን ይረኽሱ እሞ ንጐይታ ቤት ኣይጠቕሙን። ብኸምኡ፡ ጢሞቴዎስ ካብቶም ዘይክቡራት ኣቕሑ ክነጽህ ነበረ፡ ኣብተን “ብንጹህ ልቢ ንእግዚኣብሔር ዝጽውዑ” ክደሊ ነበረ። እዚ ብ“ካብ ካልኦት ዝበለጽኩ” ዝብል ኣመለኻኽታ ክግበር ኣይነበረን፡ ግናኸ ብቐሊሉ ንፍቓድ ጐይታ ብምሕሳብ፡ ንሱ ንነፍሲ ወከፍና ከም ጠቓሚን ብዙሕ ዝጥቀምሉን ኣገልገልቱ ክጥቀመና ይደሊ።

ቀጽል (3:14)

ጢሞቴዎስ ብምኽንያት ኩነታት እታ ኣብ ከባቢኡ ዝነበረት ዓለም ተወሳኺ ጽንዓት የድልዮ ነበረ። ኣደገኛ ግዜያት ይመጹ ነበሩ። ምናልባት፡ ነቲ ኣብ 2 ጢሞቴዎስ 3:2-7 ዘሎ ዝርዝር ባህርያት ክነንብብ ከለና፡ ኣደገኛ ግዜያት ብብዙሕ መገዲ ሕጂ እውን ከም ዘለዉ ክንብል ንኽእል ኢና። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ኣመለኻኽታታት ዘተባብዑ ሰባት ብሓቂ “ንሓቂ ክጻረሩ” እዮም (3:8)። ንክርስትያናዊ ትምህርቲ ብግልጺ ይጻረሩ፡ እኳ ደኣስ ብዙሕ ግዜ ኣብ መንፈሳዊ ዝመስሉ ዕዮታት ይሳተፉ። እቶም መንፈሳዊ ዝመስሉ ቃላት ብዛዕባ የሱስ ክርስቶስ ዘሎ ሓቂ እንተኸሓዱ፡ ኩሉ ግዜ ናብ ስሕተት ክመርሑና እዮም።

ነቲ ዝተማሃርናዮ ሓቂ ምሕዳግ እንተኣበና፡ ስደት ክንጽበ ንኽእል ኢና። ይኹን እምበር፡ ሓይሊን ምድላውን ቃል ኣምላኽ ብተቓውሞ ፈጺሙ ኣይስዓርን እዩ (3:12-17)። ብዘይኡ፡ ክንፈሽል ኢና፤ ግናኸ ብኡኡ፡ ኣምላኽ ንዓና ዘለዎ ዝኾነ ይኹን ዕዮ ንምፍጻም ብምሉኡ ተዓጢቕና ኢና፡ ብዘይገድስ ጸልማት ዓለም። እዚ ንኣገዳስነት መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብንጹር ከርኢ ይግባእ።

ኣገልግሎትካ ፈጽም (4:5)

ጽንዓት ንባዕሉ ብዙሕ ዘይስሕብ ዕላማ ኣይኮነን። ኣምላኽ ንጸገምና ንኽንጸንዕ ጥራይ ኣይሓተናን፤ ንዕኡ ንጡፋት ክንከውን ይደሊ። “ቃል ስበኽ!” ጳውሎስ ይነፍሕ (4:2)። እዚ ንምጽናዕ ዝቐረበ ጽውዓ ኣብ ኣውድእ እቲ ዝመጽእ ግዝኣት ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ኣብ መንግስቱ ከም ዝተዋህበ ኣስተብህሉ።

ብተወሳኺ፡ ኣብ ኣገልግሎቱ ክንጸንዕ ይግባእ ምኽንያቱ ክርስትና ብሓፈሻ እናበዝሐን እናበዝሐን ድንቁርና ክኸውን እዩ። “ንጽቡቕ ትምህርቲ ኣይክጸንዑን” እዮም እሞ ካብ ሓቂ ንላዕሊ ብምቾት ዝዛረቡ መምህራን ክደልዩ እዮም (4:3-4)። ግናኸ ጢሞቴዎስ ነቲ ማዕበል ዘይምእማን ክገጥሞ ይኽእል ነበረ፤ “ተጠንቀቕ ... ጽናዕ ... ስራሕ ... ፈጽም” (4:5)።

ሳልሳይ ምኽንያት ጢሞቴዎስ ኣገልግሎቱ ንኽፍጽም፡ እቲ ኣገልግሎት ጳውሎስ ቀልጢፉ ከም ዝውዳእ ዝነበረ ሓቀኛ ኩነታት እዩ። ግዜ ሞቱ ቀሪቡ ነበረ። ጳውሎስ ንእምነት ሓልዩ ነበረ፡ ቀልጢፉ ድማ ከገልግል ኣይክእልን ነበረ – ግናኸ ጢሞቴዎስ ክኽእል ነበረ።

እዞም ሓደ ዓይነት ምትብባዓት እዚኦም ኣብ ቅድሜና ተነቢሮም ኣለዉ። እቲ ጳውሎስ ዝነበሮ ርእይቶ መንግስቲ እግዚኣብሔር ገና ኣይተፈጸመን፡ ግናኸ ክኸውን እዩ። ሎሚ ክንደይ ዝያዳ ቀሪቡ ክኸውን ኣለዎ! እቲ ጳውሎስ ንጸልማት መዓልታት ንክርስትያናዊ ምስክርነት ዝነበሮ ትጽቢት ብሓቂ ተፈጺሙ እዩ። ክንደይ ዝያዳ ጸልማት ክኸውን ይኽእል! ካብ ግዜ ጳውሎስ ጀሚሩ፡ ብዙሓት ፍቑራት ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ንዕኡ ናብ ሞት ሰዒቦምዎ እዮም። ኣብ ኣገልግሎት ንእምነቶም ንምስዓብ ክንደይ ዕድል ኣሎ! በዞም ኩሎም ምኽንያታት እዚኦም፡ ንሕና እውን እግዚኣብሔር ዝሃበና ኣገልግሎት ንምፍጻም ክንጽዕር ይግባእ።

እተን ናይ መወዳእታ ፍቕድታት እዛ ደብዳበ መሪርን ጥዑምን እየን። ጳውሎስ ብዘይካኡ ብዘሎ ኣጸጋሚ ተመክሮ ይሓልፍ ነበረ። ገለ መተዓብይቱ ዘይእሙናት ኮይኖም ነበሩ፤ ገለ ኣብ ካልእ ቦታታት ስራሕ ነበሮም፤ ገለ ሓሚሞም ነበሩ። ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ናብ ሮሜ ንምጓዓዝ ብትግሃት ክሓስብ ደጋጊሙ ምሕታቱ ልብኻ ዝትንክፍ እዩ (4:9,13,21)። ከምዚ ዝኣመሰለ ደብዳበ ምስ ኣንበብና፡ ጢሞቴዎስ ገና ብሰንሰለት ጳውሎስ ክሓፍር ኣይንሓስብን ኢና።

ናብ ቅድሚት ተመልከት

ዕዮ እግዚኣብሔር ብምሉኡ ኣብና ጥራይ እንተዝምርኮስ፡ ተስፋ ንምቑራጽ ኩሉ ምኽንያት ምሃለወና። ኣብቲ ሓጺር ግዜ ህይወትና ኣብ ምድሪ ፈጺምና ክንገብር ኣይንኽእልን። ይኹን እምበር፡ ኣምላኽ ንዕዮኡ ነዊሕ ርእይቶ ይወስድ። ገለ ካብ እምነት እንተዝርሕቑ፡ ጢሞቴዎስ ገና ገለ እሙናት ሰባት ክረክብ ይኽእል ነበረ፡ እዞም ድማ ንሓቂ ካብ ሓደ ወለዶ ናብ ካልእ ክሰጋገሩ እዮም። ሕጂ ክጸንዕዎ ዝግብኦም ጸገማት እንተሃለዉ፡ ጢሞቴዎስ መንግስቲ ክርስቶስ ገና ብጽድቂ ከም እትምስረት ክፈልጥ ይኽእል ነበረ። ኣምላኽ ኩሉ ግዜ መደብ ኣለዎ፡ መደቡ ድማ ኩሉ ግዜ ዝበለጸ እዩ፡ ስለዚ ንሕና፡ ኣገልገልቱ፡ ክንቅጽል ይግባእ።