ትምህርቲ ካብ ወንጌላዊ ፊልጶስ
ፊልጶስ ብኣምላኽ ብዕምቆት እተጠቕመ ሰብ እዩ ነይሩ። ንሱ «ንኽብሪ ዝኸውን ኣቕሓ፣ ተቐዲሱን ንጐይታኡ ዝጠቅምን፣ ንኹሉ ሰናይ ግብሪ ድማ እተዳለወ» (2 ጢሞቴዎስ 2:21 NKJV) ነይሩ። ፊልጶስን ሰበይቱን ኣርባዕተ ኣዋልድ ነይረወን (ግብሪ ሃዋርያት 21:8-9)። ንሱ ብሉጽ ስድራቤት ዝነበረ ይመስለና፣ ከመይሲ ኣብ ማሕበር ንመበለታት ዜገልግሉ ካብቶም ሾውዓተ ተመሪጹ ነይሩ (ግብሪ ሃዋርያት 6:5)። ሃዋርያት ንእኡ ኣገልግሎት ብግብሪ ሃዋርያት 6:3 ብንጹር ኣስፊሮምዎ ነይሮም፣ «ስለዚ ድማ፣ ኣሕዋት፣ ካባኻትኩም ሾውዓተ ሰባት፣ ጽቡቕ ስም ዘለዎም፣ መንፈስ ቅዱስን ጥበብን ዝመልኦም፣ ነዚ ዕዮ እዚ እንሾሞም ድለዩ» በሉ። ፊልጶስ ምስቶም ካልኦት እተመርጹ ነቶም ብቕዓታት ኣማልአ።
ብተወሳኺ እሙን ሰብኣይ፣ ፈቃር ኣቦን ንኻልኦት ዘገልግል ዲያቆንን ምዃኑ፣ ፊልጶስ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ካልእ ስም ተዋሂብዎ: ወንጌላዊ (ግብሪ ሃዋርያት 21:8)። ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 8 ምስ ኢትዮጵያዊ ጃንደረባ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ካብዚ ሰብኣይ ኣምላኽ ብዙሕ ጽቡቕ ትምህርቲ ቀሪብልና ኣሎ። ንሕና ባዕልና ብዙሕ ኣገዳሲ ስርዓታት ክንመሃር ጥራይ ዘይኮነስ፣ ምስ ዘይኣመንቲ ዘሎና ርክባት ድማ ብወንጌላዊ ኣገባቡ ክንገብር ይግባእ።
ብመንፈስ እተመርሐ ወንጌል ምዝራብ
«መልኣኽ ጐይታ ድማ ንፊልጶስ ተዛረቦ፣ ‘ተንስእ እሞ ናብ ደቡብ፣ ናብታ ኻብ የሩሳሌም ናብ ጋዛ እትወርድ መገዲ ኺድ’ በሎ። እዚ በረኻ እዩ» (ግብሪ ሃዋርያት 8:26)። ርክብ ፊልጶስ ንመገዱ ብዝርዝር መምርሒታት እዩ ጀሚሩ።
ቅዱሳት ጽሑፋት ንጹር እዩ: ንዘሎና ተስፋ ምላሽ ንምሃብ ኩሉ ሳዕ ድሉዋት ክንከውን ይግባእ (1 ጴጥሮስ 3:15)፣ ወንጌል እናሃብና። ብኣምላኻዊ ህይወት ዚነብርን ብርሃኑ ኣብ ቅድሚ ሰባት ዜብረቕርቕን ክርስትያን ብርግጽ ክሕተት እዩ። ጐይታ ንሓደ ፍሉይ ሰብ ብወንጌል ብቐጥታ ንኽንቀርብ ንሁኔታታት እናዳለወ፣ ፍሉይ ዕድል ወንጌል ምዝራብ ዚህበሉ እዋናት ድማ ኣሎ። ንፊልጶስ፣ «ተንስእ እሞ ኺድ» ተባሂሉዎ። ንሱ ብመንፈስ እተመርሐን ብቕዓት ዝነበሮን ወንጌላዊ ነይሩ። ጐይታ መምርሒታቱ ካብዚ ንላዕሊ ኣየንጸረን።
ስለዚ እቲ ቐዳማይ ትምህርቲ መንፈስ ኣምላኽ ናብ ፍሉይ ኣንፈትን ናብ ፍሉይ ሰብን ክመርሓና ምፍቃድ እዩ። ዕድላት ምድላይ ጽቡቕ እዩ፣ ግን እቲ ዜቕርቦ ብሓቂ ጐይታ እዩ። ድሕሪኡ፣ እቲ መገዲ ምስ ጸረየ፣ «ክንትንስእ» ኣሎና።
ቁጽሪ 27 ከምዚ ይብል፣ «ስለዚ ድማ ተንስአ እሞ ኸደ።» ኩላትና ከም ፊልጶስ ብቕዓት ዘሎና ኣይንኸውንን፣ ግን ጐይታ ዕድል ምስ ሃበ፣ ንርክብ ድፍረት ኪህብ እዩ። እቲ ኣገልጋሊ ኺጥቀመሉ ዚግባእ ቃላት ድማ ኪህብ እዩ። እዛ እትመውት ዘላ ዓለም ብዛዕባ ጐይታናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ ክትሰምዕ የድልያ። ጐይታ ኣብ ስራሕና፣ ኣብ ቤት ትምህርትና፣ ኣብ ማሕበረሰብና ወይ ምስ ዘይኣመኑ ኣባላት ስድራና ርክብ ኪፈቅድ ይኽእል እዩ። እዚ ምስ ኮነ፣ ከም ፊልጶስ ንተንስእ እሞ ብዛዕባ እቲ ጐይታ ኣብ መስቀል ቀራንዮ ዝፈጸሞ ዕዮ ንሰብ ንንገር። ንሕና ልኡኻት ክርስቶስ ኢና (2 ቆሮንቶስ 5:20)።
ዓበይትን ንኣሽቱን ክርስቶስ የድልዮም
ፊልጶስ ንመመርሒታት ጐይታ ታኣዛዚ ነይሩ። ናብ ሰረገላ ምስ ቀረበ፣ እቲ ሰብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ሰብ ምዃኑ ፈለጠ: «ሓደ ኢትዮጵያዊ ሰብኣይ፣ ጃንደረባ፣ ኣብ ትሕቲ ቃንዳኬ ንግስቲ ኢትዮጵያውያን ዓብዪ ስልጣን ዝነበሮ፣ ንኹሉ መዝገባ ድማ ሓላፊ ዝነበረ» (ግብሪ ሃዋርያት 8:27)። ፊልጶስ ናብዚ ኣገዳሲ ሰብ እዚ ተላኢኹ ነይሩ።
ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ሃዋርያ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ንስልጣን ዘለዎም ክጽሊ መምርሒ ሃቦ; ብፍላይ «ነገስታት» ኢሉ ጠቐሰ (1 ጢሞቴዎስ 2:2)። ሎሚ እዚ ነገስታት ጥራይ ዘይኮነስ፣ ፕረዚደንታት፣ ቀዳማይ ሚኒስተራት፣ ገቨርናራት፣ ሴናተራትን ኩሎም ኣብ ህዝባዊ መዝነት ዘለዉን የጠቓልል። ስለምንታይ ክንጽሊ ይግባእ? «ብኹሉ ኣምልኾን ክብረትን ህዱእን ሰላማዊን ህይወት ንኽንመርሕ» (1 ጢሞቴዎስ 2:2) ብምባል ክንጽሊ ይግባእ። ግን ኣምላኽ ካብዚ ንላዕሊ ኣብ ኣእምሮኡ ኣሎዎ; ንነፍሶም ከድሕኖም ይደሊ! ጳውሎስ ቀጸለ፣ «እዚ ንኣምላኽ መድሓኒና ጽቡቕን ቅቡልን እዩ፣ ንሱ ድማ ኩሎም ሰባት ኪድሕኑን ናብ ፍልጠት ሓቂ ኪበጽሑን ይደሊ» (1 ጢሞቴዎስ 2:3-4)።
እዚ ካብ ፊልጶስ ዝረኸብናዮ ካልኣይ ኣገዳሲ ትምህርቲ እዩ: ኣምላኽ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ናብ ክርስቶስ ንኽንመርሕ ክጥቀመና ይኽእል እዩ! ከምቲ ፊልጶስ ኣብ ሰረገላ መን ከም ዝነበረ ዘይፈለጠ፣ ንሕና ድማ ጐይታ ናብ መን ከም ዚመርሓና ኣይንፈልጥን። ይኹን እምበር ፊልጶስ እቲ ሰብ ገንዘብያዊ ንግስቲ ቃንዳኬ ስለ ዝነበረ ጥራይ ካብቲ ዕዮ ኣይተቖጠበን። ፊልጶስ ናብ ጐይታ መርሖን ኣጥመቖን። ብዙሕ ግዜ ጐይታ ንሓደ ስሩዕ ሰብ ናብ ክርስቶስ ንኽንመርሕ ክጥቀመና እዩ፣ ግን ገሊኦም ንሓደ ፍሉይ ሰብ ናብ ክርስቶስ ንኽመርሑ ዕድል ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም። ነፍሲ ወከፍ ነፍሲ ክቡር እዩ፣ ኣምላኽ ድማ ኩሎም ክድሕኑ ይደሊ።
ጐይታ ብዛዕባ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ምስ ፕረዚደንት ኩባንያኻ ንኽትዛረብ ዕድል እንተ ሃበካ፣ ግበሮ። በቲ ሓደ ወገን፣ ንሓደ ስደተኛ ሰብ ናብ ጐይታ ክትመርሖ እንተኽኢልካ፣ ነቲ እዋን ተጠቐመሉ! ብዘይ ክርስቶስ፣ መወዳእታኦም ሓደ እዩ።
ንሞይቶም ድማ፣ ዓበይትን ንኣሽቱን፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ደው ኢሎም ርኤኹ፣ መጻሕፍቲ ድማ ተኸፍቱ። ካልእ መጽሓፍ ድማ ተኸፍተ፣ እሱ ድማ መጽሓፍ ህይወት እዩ። እቶም ሞይቶም ድማ ብግብሮም፣ ብዘን ኣብ መጻሕፍቲ እተጻሕፋ ነገራት ተፈርዱ ... ኣብ መጽሓፍ ህይወት እተጻሕፈ ዘይተረኽበ ድማ ናብቲ ሓይመይቲ ሓዊ ተደርበየ (ራእይ 20:12,15)።
እቲ ሰብ ኣብ ዘለዎ ጀምር
ፊልጶስ ብሉጽ ምስትውዓል ነይርዎ። ንሓደ ሰብ ክርስቶስ ከም ዜድልዮ ቅድሚ ምግላጽካ መንፈሳዊ ምስትውዓል ንሁኔታ ምሓዝ ጽቡቕ እዩ። ፊልጶስ እቲ ጃንደረባ ነብዪ ኢሳይያስ ከም ዜንብብ ተዓዘበ; ብፍላይ ክርስቶስ ከም በጊዕ ናብ መብጽሒ ከም እተመርሐ ዜብርህ ሓይሊ ዘለዎ ጽሑፍ ሰምዐ። ነቲ ጃንደረባ ዘንብቦ ዘሎ እንተ ተረዲእዎ ሓተቶ። ኣዝዩ ኣገዳሲ ድማ፣ ንወንጌል ምግላጹ ካብቲ እቲ ጃንደረባ ዜንብቦ ዝነበረ ነጥቢ እዩ ጀሚሩ።
ሽዑ ፊልጶስ ኣፉ ከፈተ፣ ካብዚ ጽሑፍ እዚ ጀሚሩ ድማ የሱስን ሰበኸሉ (ግብሪ ሃዋርያት 8:35)። እዚ ካብ ወንጌላዊ ፊልጶስ ሳልሳይ ኣገዳሲ ትምህርቲ እዩ: ንወንጌል ምቕራብና እቲ ሰብ ኣብ ዘለዎ ንጀምር።
ምስትውዓል የድሊ። እቲ ጃንደረባ ንምምላኽ ናብ የሩሳሌም መጺኡ ነይሩ። ንጥቕሎል ኢሳይያስ ነብዪ የንብብን ነቲ ጽሑፍ ንምርዳእ ይፍትንን ነይሩ። ፊልጶስ ኣብ ካልእ ነገር፣ ከም ንኣምላኽ ንዓለም ኣብ ሽዱሽተ መዓልቲ ምፍጣሩ ምግላጽ፣ ከተኩር ኣይመጥበቐን። ሕቶ ፊልጶስን ክልተ ምላሽ እቲ ጃንደረባን – ብሕቶታት መልክዕ ድማ – መጀመርታ ምቕራብ ወንጌል ነይሮም።
ፊልጶስ ክርስቶስ መስዋእታዊ በጊዕ ከም ዝነበረ ኣብርሀ: ንሓጢኣት ዓለም ዜርሕቕ በጊዕ ኣምላኽ (ዮሃንስ 1:29)። ንኣምላኽ ንምኽባርን፣ ብተመሳሳሊ ግዜ ድማ ንምድሓን ሰብ ንምፍጻምን ባዕሉ ብፍቓዱ ኣቕረበ።
ፊልጶስ እናቐጸለ፣ ንጥምቀት ከም ህዝባዊ ምግላጽ ምድሓን ሓደ ሰብ ዘጠቓልል ምሉእ መልእኽቲ ወንጌል ኣቕረበ። ጥምቀት ንሓደ ሰብ ኣየድሕኖን; ብጸጋ ብእምነት ኢና እንደሕን። ቅዱሳት ጽሑፋት ከምዚ ይብል:
ብጸጋ ብእምነት ኢኹም ዝደሓንኩም፣ እዚ ድማ ካባኻትኩም ኣይኮነን; ስጦታ ኣምላኽ እዩ፣ ብግብሪ ኣይኮነን፣ ሓደ እኳ ከይተመክሐ (ኤፌሶን 2:8-9)። ይኹን እምበር፣ ጥምቀት ምስ ክርስቶስ ህዝባዊ ምልላይ እዩ፣ እዚ ዓብዪ ኢትዮጵያዊ ጃንደረባ ድማ ምስ መድሓኒኡ፣ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፣ ብህዝቢ ክልለ ደለየ።
ፊልጶስ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ንኣና ኣብነት እዩ። ንሓደ ሰብ ካብቲ ዘለዎ ነጥቢ ናብ ክርስቶስ ክንመርሖ ይግባእ። እዚ ብጥንቃቐ ምስማዕ፣ ቅኑዕ ሕቶታት ምሕታት፣ ከምኡ’ውን ምሉእ መልእኽቲ ወንጌል ምቕራብ የድሊ። ንዝጠፍኡ ወንጌል ኣብ ምቕራብና ንኣምላኽ ጥበብ ንሕተት; ኪህበና እዩ!
ሓደ ካባኻትኩም ጥበብ እንተ ጐደሎ፣ ንኹሉ ብልግሲን ብዘይ ነቀፌታን ዚህብ ኣምላኽ ይሕተት፣ ኪውሃቦ ድማ እዩ (ያእቆብ 1:5)።
ወንጌል ብዛዕባ ክርስቶስ እዩ
ኣብ ጸልማት ዝመልአ ዓለም፣ ብሓጢኣትን መከራን ዝመልአት ኢና እንነብር። ብኽፍኣትን እኩይ ነገርን ዝመልአት ዓለም እያ – ብሰይጣን፣ ኣምላኽ እዛ ዓለም እዚኣ፣ እትቆጻጸር።
ወንጌልና እንተ ተኸዊሉ እኳ፣ ንዝጠፍኡ እዩ ተኸዊሉ ዘሎ፣ ንኣእምሮኦም ኣምላኽ እዛ ዘመን እዚኣ ኣዕዊሩዎም፣ ከይኣምኑ፣ ብርሃን ወንጌል ክብሪ ክርስቶስ፣ ንሱ ድማ ምስሊ ኣምላኽ እዩ፣ ከይበርሃሎም። ንሕና ንርእስና ኣይንሰብኽን፣ ግን ንክርስቶስ የሱስ ጐይታ (2 ቆሮንቶስ 4:3-5)።
ጐይታ ዕድላት ከም ዜቕርብ፣ ንክርስቶስ ከነቕርብ ኣሎና። ፊልጶስ ምስቲ ጃንደረባ ብዛዕባ ኢትዮጵያዊ ቁጠባ ኣይተዛረበን። ብዛዕባ ፖለቲካዊ መጻኢ ንግስቲ ቃንዳኬ ኣይተዛረበን; ብዛዕባ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ተዛረቦ። ብጸጋ ኣምላኽ እቲ ውጽኢት እንታይ ነይሩ? ምድሓንን ጥምቀትን ነይሩ።
መወዳእታ ትምህርቲ
ንወንጌላዊ ኣብ ምልዋጥ ኢትዮጵያዊ ጃንደረባ ድሕሪ ምጥቃም፣ መንፈስ ኣምላኽ ንፊልጶስ ናብ ኣዞጦስ ኣሰጋገሮ።
ካብ ማይ ምስ ወጹ ድማ፣ መንፈስ ጐይታ ንፊልጶስ ወሰዶ፣ እቲ ጃንደረባ ድማ ደጊም ኣይረኣዮን; ንሱ ድማ እናተሓጐሰ ኸደ። ፊልጶስ ግን ኣብ ኣዞጦስ ተረኽበ። እናሓለፈ ድማ፣ ናብ ቂሳርያ ክሳዕ ዚበጽሕ ኣብ ኩለን ከተማታት ሰበኸ (ግብሪ ሃዋርያት 8:39-40)። ጐይታ ንኣገልጋሊኡ ብዛዕባ ከምዚ ዝበለ ዓብዪ ዓሳ ምሓዙ ክመካሕ ኣይፈቐደሉን። ዝያዳ ክግበር ዝነበሮ ነገር ነይሩ፣ እቲ ዕዮ ድማ ቀጸለ። ፊልጶስ ካብ ኣዞጦስ ክሳዕ ቂሳርያ ኣብ ኩለን ከተማታት ሰበኸ። እቲ መወዳእታ ትምህርቲ እዚ እዩ: ከም ፊልጶስ ንወንጌል ንካፈል እሞ ንቕጽል። ዕዮ ጐይታ ይቕጽል!
