ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ሓሙሽተ ኣገዳሲ መርትዖታት ንህልውና ኣምላኽ ተገሊጹ

ዘይፍለጥ
20 መጋ 2024
10 ዝተሓተ ንባብ

እቲ ኣብ ኣውቶቡሳት ከተማ እንግሊዝ፡ ኤውሮጳን ኣሜሪካን ዝርአ ዝነበረ «ኣምላኽ የለን ክኸውን ይኽእል እዩ» ዝብል ምልክታታት ከይረኣኹም ትኾኑ። እዚ ብኣምላኽ ዘይኣምኑን ዓለማውያንን ብሰፊሑ ዝዝረብ ዘሎ ፍሉይ እዩ፡ ምኽንያቱ «ክኸውን ይኽእል እዩ» ዝብል ፡ ኣብ ኣእምሮ እቶም ዘይኣምኑ እውን ከይተረፈ፡ የርኢ። እቲ «ኣምላኽ የለን ክኸውን ይኽእል እዩ» ዝብል ብኻልእ ኣገላልጻ «ኣምላኽ ክኸውን ይኽእል እዩ» ተባሂሉ ኪግለጽ ይኽእል እዩ። እዚ ድማ እቲ ኵሉ ሰብ ኪምልሾ ዘለዎ ሕቶ እዩ፡ «ኣምላኽ ኣሎ ድዩ?»

ኣምላኽ እንተ ዘይብሉ፡ ነዚ ሕቶ እዚ መልሲ ንምርካብ ዝኾነ መገዲ የልቦን! ዘይህሉ ነገር ንዘይህልውናኡ ኬረጋገጽ ኣይክእልን እዩ። ንዘይህልውናኡ ኬረጋግጽ እንተ ፈቲኑ፡ ንህልውናኡ ጥራይ ኬረጋግጽ ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ሓደ ንፍጠር፡ «ስሙትል» ዝብል ነገር የለን ንበል። 1 ከመይ ጌርና ኸምዚ ዝኣመሰለ ክንዛረብ ንኽእል? «ስሙትል» ከም ዘየለ ንምባል፡ እንታይ ክኸውን ከም ዝኽእል ክንገልጽ ክንክእል ኣሎና። ድሕሪኡ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገር ብሓቂ ከም ዘየለ ንምርኣይ ንዓለም ክንደሃኽ ኣሎና። ግናኸ «ስሙትል» ብጌጋ እንተ ገሊጽናዮ፡ ነቶም ዘይህሉ ነገር እንታይ ምዃኑ ኬረጋግጹ ዝደልዩ ዝነበሩ ኣስሒትናዮም ምነበርና። ስለዚ፡ እንታይ ከም ዘይኮነ እውን ክንገልጽ ኣሎና፡ እዚ ድማ ዘይከኣል እዩ። ድሕሪ መጽናዕቲ እውን፡ እቲ ዝበለጸ ኽንብሎ እንኽእል «ከምዚ ዝኣመሰለ ስሙትል የለን ክኸውን ይኽእል እዩ!» እዩ።

ግናኸ ኣምላኽ ከም ዘሎ ኸነረጋግጽ ንኽእል ? ኵሉ ክርስትያን ከምኡ ኪገብር ኪኽእል እንተ ዘለዎ እኳ (1 ጴጥሮስ 3:15)፡ ብዙሓት ከም ዘይክእሉ ምርካብ ዘሕፍር እዩ። ስለዚ ከመይ ጌርና ኽንሕግዞም ንኽእል? ሓሙሽተ መርትዖታት ንርአ።

1. ሰማይን ምድርን

ንኵሉ ምላሽ፡ ቅድሚኡ ተግባር ክህሉ ኣለዎ። ሰማይን ምድርን ከመይ ገይሮም ተፈጢሮም? ኣምላኽ ዘይኣምኑ ዝኾኑ ተመራመርቲ ፡ ስርዓት ዘይብሉ ነገር ብቐስ ብቐስ ናብቲ ዘሎ ከም ዝተቐየረ እንተ ገለጹ እኳ፡ ነቲ ስርዓት ዘይብሉ ዩኒቨርስ መጀመርታ እንታይ ከም ዝጀመሮ ዝኾነ መግለጺ የብሎምን። ክርስትያን ነቲ ሕጊ ምኽንያትን ፍጻሜን ዝበለጸ ኣረዳድኣ ኣለዎ፡ ከምቲ ቅዱስ ብንጹር ዝገልጾ፡ «ኣብ መጀመርታ ኣምላኽ ሰማይን ምድርን ፈጠረ» ()። ነቲ ተግባራት ፈጣሪ ድማ፡ እቲ መዝሙራዊ ከምዚ ይብል፡ «ሰማያት ክብሪ ኣምላኽ ይነግሩ፤ ድማ ግብሪ ኣእዳዉ ይገልጽ» (መዝሙር NIV)። ሕጊ ምኽንያትን ፍጻሜን ንኵሉ እተፈጥረ ነገር ምኽንያት የድልዮ።

ብሓቀኛ ሳይንሳዊ መርመራ ናይ ኵሉ ንኣሽቱን ዓበይትን ነገራት፡ እቲ እንኮ ዝከኣል መደምደምታ ፈጣሪ ኣምላኽ ከም ዘሎ እዩ። እዚ ፍልጠት ድማ ግላዊ ሓላፍነት የምጽእ፡ «ምኽንያቱ ዓለም ጀሚሩ እቲ ዘይርአ ባህርያት ኣምላኽ – ዘለኣለማዊ ሓይሉን መለኮታዊ ባህርዩን – ብንጹር ተራእዩ ኣሎ፡ ካብቲ እተፈጥረ ነገር ተረዲኡ ድማ፡ ሰባት መመኽነይታ የብሎምን» ()። መመኽነይታ ናይ እንታይ? ናይ ምፍላጥ ኣምላኽ!

2. ታሪኽ

እስራኤላውያን ግብጺ ምስ ወጹ፡ ኣብኡ ድማ ምስ ብዙሓት ሓሰኻ ኣማልኽቲ ተፋለጡ ()፡ ብዛዕባ እቲ ሓደ ሓቀኛ ኣምላኽ ምምሃሮም ኣገዳሲ ነበረ። እዚ ድማ ኣምላኽ ንሙሴ ንመጀመርታ ጽሑፉ በዚ ቐሊል ኺጅምር ዝገበሮ ምኽንያት ኪኸውን ይኽእል እዩ፡ «ኣብ መጀመርታ ኣምላኽ» ()። ታሪኽ ግብሩ ኣብ ፡ ምስ ኣቦታቶም ዝነበሮ ምምልላስ፡ ከምቲ ኣብ እተመዝገበ፡ ግብጺ ምስ ወጹ ብምግላጽ ርእሱ ተነጺሩ። ብምርኣይ ሓይሊ ኣምላኽ ኣብ መዓት ግብጺ፡ ተኣምራት ኣብ ፡ ምድላዉ ድማ ኣብ ተገሪሞም።

ኣብ ደበናን ኣብ ዓንዲ ሓውን ህላዌኡ ረኣዩ (ዘጸኣት )። ኵሉ ድሕሪ ምምስካር ግርማ ህላዌኡ ኣብ ደብረ ሲና ብሓቀኛን ህያውን ኣምላኽ ኣመነ (ዘጸኣት ፤ )። ክሳዕ ሎሚ እውን ኣይሁድ ፍሉይ ቦታኦም ከም እተመርጹ ህዝቡ ይሓቱ ()። ከምቲ ሽዑ ዝገበሩ፡ ሎሚ እውን፡ «ንሕና ዘርኢ ኣብርሃም ኢና» () ይብሉ፤ ከምቲ ኣምላኽ ዝተመባጽዖ ድማ፡ እስራኤል ንብረቶም ምዃና ይሓቱ። እዞም ሚልዮናት ሰባት ንልዕሊ 4,000 ዓመታት ኣምላኽ ከም ዘሎ ኣሚኖም ኣለዉ!

ታሪኽ ኵሉ ባህሊ ኣብ ታሪኽ ክንበብ ከሎ፡ ብኣምላኽ ከም ዝነበረ ንርኢ። ብሓዘን እቲ ሓቀኛ ኣምላኽ ኣብ ብዙሓት ስልጣነታትን ባህልታትን ብሓሰኻ ተተኪኡ ኣሎ፤ ግናኸ እቲ መሰረታዊ ብላዕለዋይ ህላዌ ገና ንጹር እዩ። ስለምንታይ? ምኽንያቱ ኣምላኽ «ዘለኣለማዊነት ኣብ ሰባት ኣንቢሩ እዩ፤ ግናኸ መጀመርታ ኽሳዕ መወዳእታ ኣምላኽ ዝገበሮ ኺርድኡ ኣይክእሉን እዮም» ()። እዚ ድማ እቶም ብ«ኵሉ ዝኽእል» (ዘጸኣት ) ዝኣብዩ ሰባት ንርእሶም «ኣማልኽቲ» ኪገብሩ ዝደልዩሉ ምኽንያት ኪኸውን ይኽእል እዩ። ንስነ-መለኮት ብጽንዓት ይቃወሙ፡ ምኽንያቱ ንእኡ ሓላፍነት ኪህልዎም ኣይደልዩን እዮም። እዚ ድማ ኣምላኽ ከም ዘሎ ኣየመልክትን ድዩ?

3. ቅዱሳዊ መርትዖ

እቲ ቀዳማይን ዳሕረዋይን ፍቕዲ ቅዱስ ኣምላኽ ከም ዘሎ ይብል። ካብቲ ቀዳማይ ፡ «ኣብ መጀመርታ ኣምላኽ» ()፡ ክሳዕ እቲ ዳሕረዋይ ፍቕዲ፡ «እወ፡ እመጽእ ኣሎኹ» ()፡ ህልውናኡ ቅድመ ታሪኽ ናብ ዘለኣለማዊ መጻኢ ንጹር እዩ። ቅዱስ ርግጽ ምዃኑ ብምዝካር (2 )፡ እቲ « ይብል» (879 )፡ « በለ» (220 )፡ «ኣምላኽ በለ» (46 )፡ «ኣምላኽ ተዛረበ» (13 ) ዝብሉ ቃላት ክንደይ ከም እተመዝገቡ፡ ከምኡ ድማ ብዙሓት ካልኦት ንግብሪ ግላዊ ኣምላኽ ዝምልከቱ መወከሲታት ምርኣይ ኣገዳሲ እዩ። ንሱ እውን እቶም ብዙሓት ስማት ብእኦም ኪፍለጥ ዝኽእል ምዃኑ ኣመልከተ። ኣምላኽ ነቶም ብእምነት ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝደልይዎ ርእሱ ይገልጽ (እብራውያን )።

ድሕሪኡ ድማ ኣብቲ ስርዓትን ምትእስሳርን ናይ 66 መጻሕፍቲ ቅዱስ ቅዱስ ጽባቐ ኣሎ፡ እዚ ድማ ንሱ ምግላጽ ኣምላኽ ምዃኑ የርኢ። ንሱ «ቓል ኣምላኽ» (እብራውያን ) ምዃኑ ይገልጽ፡ ብቅዱሳን ሰባት ኣምላኽ ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኾም ከም ዝተዛረቡ ተጻሒፉ (2 ጴጥሮስ )፡ ከቶ ድማ ኣይሓልፍን እዩ ()። ዝኾነ ካልእ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣይደፍርን! እቲ ኣብ ታሪኽ ዝበዝሐ እተጠቕዐ ፡ ነቲ ንዘመናት ኬጥፍእዎ ዝፈተኑ ኣምላኽ ዘይኣምኑ ዝገበርዎ መጥቃዕቲ ተጻዊሩ።

4. እተቐየሩ

ቓል ኣምላኽ ንኣንበብቱ ይቕይር (መዝሙር )፡ መገዲ ድማ የርእዮም ()። ዝኾነ ካልእ ከምዚ ዝኣመሰለ ጽልዋ ኣይነበሮን። ሙሴ የሱስ ቓላት ኣምላኽ (ኣብ ወንጌላት እተመዝገቡ) ከም ዝዛረብ፡ እዘን ቃላት ድማ ምላሽ ከም ዝሓታ ኸም ዝኾና ተነበየ ()። ቅዱስ ግላዊ ኣምላኽ ከም ዘሎ፡ ንሱ ድማ ምሳና ከም ዝዛረብ የረጋግጽ። ከመይ ጌርና ንምልሽ?

ክብሪ ኣምላኽ ምርኣይ ዘይከኣል እንተኾነ እኳ (1 )፡ ቅዱስ ንኣምላኽ ዝረኣዩን ድምጹ ዝሰምዑን ሰባት ይነግረና። ገሊኦም ድማ እዞም እዮም፡ ()፡ ኖህ ()፡ ኣብርሃም ()፡ ()፡ ያእቆብ ()፡ ሙሴ (ዘጸኣት )። ህልውና ኣምላኽ ድማ ብዙሓት ካልኦት ቀየረ፡ ከም ()፡ ንግስቲ ሳባ (1 ነገስት )፡ ናእማን (2 ነገስት )፡ ህዝቢ ነነዌ ()።

ኣብ ፡ ኣምላኽ ብስጋ ወዱ፡ የሱስ ተገሊጹ። ብዙሓት ኣይፈለጥዎን፡ ግናኸ ዝፈለጥዎ ነበሩ ()፡ ከም ()፡ (1 )፡ ()፡ ሳውል ()። ኣብ ኵሉ ኩነታት፡ እቶም ንሓደ ሓቀኛ ኣምላኽ ዝፈለጡ ንዘለኣለም ተቐይሮም። ካብቲ ስሱዕ ቀራጻይ፡ ዘኬዎስ ()፡ ክሳዕ እቲ ዝጠራጠር ደቀ መዝሙር፡ ()፡ ካብቶም ምድራውያን ኣሕዋት የሱስ ()፡ ክሳዕ ሳውል እቲ መሳጕዪ ()፡ ተቐይሩ። እዚ ድማ ኣብ ኵሉ ሃገር ኣብ ዓለም ክሳዕ ሎሚ ይቕጽል ኣሎ።

እቶም ሓጢኣተኛ ህይወቶም ዝተመልሱ ብገዛእ ፍቓዶም ከምኡ ኪገብሩ ዝኽእሉሉ ዝኾነ መገዲ የልቦን፡ ግናኸ ብሓይሊ ሓዳስ ህይወቶም ኣብ ጥራይ እዩ (1 ቈረንቶስ )። ክንደይ ሰባት ኣብ ዝሓለፉ 2,000 ዓመታት ህይወቶም ንእኡ፡ ነቲ ዝኣመንዎ፡ ሂቦም? ኣብ መበል 20 ክፍለ ዘመን ካብቲ ኣብ ኵሉ ዝሓለፉ ክፍለ ዘመናት ዝተዋሃዱ ዝበዝሑ ነፍሳት ንጐይታ የሱስ ሰማእታት ኮይኖም።3 ብፍሉይ መገዲ፡ እዞም ሚልዮናት እተቐየሩ ህልውና ህያውን ግላዊን ኣምላኽ የረጋግጹ።

5.

የሱስ ሓቀኛ ታሪኻዊ ሰብ ምዃኑ ኺከሓድ ኣይከኣልን። እቲ ዓመታዊ ኣቆጻጽራ እውን ታሪኽ ናብ ቅድሚ ክርስቶስን ድሕሪ ክርስቶስን ይኸፍሎ። ግናኸ ብዛዕባ ርእሱ ኣዝዩ ከቢድ ከም ዝገበረ ምፍላጥ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ – ንሱ ኣምላኽ ምዃኑ (፤ )። ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደ ሰለስተ ነገራት ጥራይ ኪኸውን ይኽእል እዩ፡ እቲ ናይ ሓደ እብድ ሰብ ዘይተረባሕ ፡ ንጹር ሓሶት፡ ወይስ ዘይከሓድ ። እቲ ኣይሁዳዊ ህዝቢ ነዚ እዚ ተረዲኡዎ ኣይተቐበሎን (፤ )። ግናኸ ኣብ ህይወቱ እውን ድሕሪ ትንሳኤኡን ዕርገቱን ብዙሓት ካልኦት ነቲ ምሕታቱ ኣመኑ። ገሊኦም ኣብ ቅዱስ እተጠቕሱ ድማ እዞም እዮም፡ (፤ )፡ እቲ ኣብ ()፡ እቲ ብኣጋንንቲ እተታሕዘ ሰብ ()፡ እቲ ዝጠራጠር ()። ገሊኦም ንሱ ብሓቂ ኣምላኽ ምዃኑ ኣመኑ፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ጥራይ ኪገብሮም ዝኽእል ነገራት መስከሩ። ካልኦት፡ ከም ፡ ኣሕዋቱ፡ ጳውሎስን ብዙሓት ካልኦትን ንሱ ኣምላኽ ምዃኑ ኣመኑ፡ ምኽንያቱ ንሱ ምዉታት ቀዳማይ ዝተንስአ፡ ከቶ ድማ ከይመውት (ቈሎሴ )።

የሱስ ብሓቂ ኣምላኽ ምዃኑ ዘይከሓድ መርትዖ እዩ። እዚ ተኣምር እዚ መጀመርታ ብሰፊሑ እንተ ተጠቕዐ እኳ ()፡ ሓቀኛ መርመራ ናይ ሓቂታት ብዙሓት ዝጠራጠሩ ሰባት ንትንሳኤ ከም ታሪኻዊ ሓቅን የሱስ ብሓቂ ኣምላኽ ምዃኑ መርትዖን ኪቕበሉ ገይርዎም።

ነቲ መርትዖ ምጥቃም

ነቲ ብጌጋ «ኣምላኽ የለን ክኸውን ይኽእል እዩ» ዝብል ምልክታታት ኣውቶቡስ እንደገና ሕሰቡ። ከምዚ ዝኣመሰለ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ሰባት እንተ ትፈልጡ፡ እዛ ዓንቀጽ እዚኣ ኣተሓሳስቦኦም ንምቕያር ከም እትሕግዘኩም ንተስፋ። ኣምላኽ ከም ዘሎ ንምርግጋጽ ካብቲ ከም ዘየለ ዝበዝሐ መርትዖ ኣሎ። ኣምላኽ ከም ዘሎ ምስ ተቐበሉ ድማ፡ ናብቲ ዘድሕን ኣብ መገዲ ኣለዉ ()። ስለምንታይ? ምኽንያቱ ቅዱስ ከምዚ ይብል፡ «ብእምነት ዓለም ብቓል ኣምላኽ ከም እተፈጥረ ንርዳእ ... ብዘይ ድማ ንኣምላኽ ባህ ምባል ዘይከኣል እዩ፡ ምኽንያቱ ናብኡ ዝመጽእ ኵሉ ንሱ ከም ዘሎን ነቶም ብጽንዓት ዝደልይዎም ከም ዝዓስቦምን ኪኣምን ኣለዎ» (እብራውያን ,6)።

መወዳእታ ማስታወሻታት

  1. «ስሙትል» ንእዛ ዓንቀጽ እዚኣ እተፈጥረ እዩ።
  2. ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ርአ፡ « ቅዱስ ብዛዕባ ርእሱ እንታይ ይብል?» (G&T, ግንቦት ’10)።
  3. እዚ ሓበሬታ እዚ «ድምጺ ሰማእታት» ኣብ www.persecution.com ይርከብ።
  4. ነቲ ናይ ሊ ስትሮበል «እቲ ጉዳይ ንክርስቶስ»ን «እቲ ጉዳይ ንፋሲካ»ን፡ ከምኡ ድማ ናይ ጆሽ ማክዳውል «መርትዖ ንክርስትና» ርአ።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia