ጊድዮን – ሓምሻይ ፈራዲ እስራኤል
መጽሓፍ ፈራዶ ህይወት እስራኤል ኣብ ከነኣን ድሕሪ ሞት እያሱ ይገልጽ። እዚ ድማ ብተደጋጋሚ ዑደታት ዝተሰርዐ እዩ፡
- እስራኤላውያን ንኪዳን ኣምላኽ ዘይምእዛዞም።
- ብጸላእቶም ምግፋዕ ህዝቢ።
- ህዝቢ ንእግዚኣብሔር ንምድሓን ምጽዋዖም፡ ኣምላኽ ድማ ንምድሓኖም ፈራዲ ምልዓሉ።
- ኣብ ግዜ ህይወት እቲ ፈራዲ ዝነበረ ናይ ሰላም እዋን።
ጊድዮን ሓምሻይ ፈራዲ እስራኤል ነበረ፡ ድሕሪ ነብዪ ንእስራኤል ብዛዕባ ቀጻሊ ዘይምእዛዞም ምስ ኣጠንቀቖም ተኣታትዩ (ፈራዶ 6:7-10)። ብዛዕባ ሃብታም ውርሻ እስራኤል ይግደስ ነበረ፡ እዚ ድማ ምቕራብ «ጽቡቕ ስርናይ» (ዘዳግም 32:14) የጠቓልል። ይኹን እምበር፡ ሚድያናውያን1 ይበልዕዎ ነበሩ (ፈራዶ 6:1-6)። ስለዚ ጊድዮን ኣብ መጽመቒ ወይኒ ዝተዓጽደ ስርናይ ንምጽራይ ዘይተለምደ ኣገባብ ተጠቕመ፡ በዚ ድማ ንህዝቢ ኣምላኽ ቅኑዕ ምግቢ ኣረጋገጸ (ፍቕዲ 11)። ብዛዕባ ኩሉ እቲ እግዚኣብሔር ንህዝቡ ካብ ግብጺ ኣውጺኡ ናብ ምድሪ ተስፋ ብምእታው ዝገበሮ ብርቱዕ ግብሪ ተነጊርዎ ነበረ። ይኹን እምበር፡ ሕጂ እግዚኣብሔር ንዝመረጾ ህዝቡ ዝረሰዖ ይመስል ብምባሉ ተጨኒቑ ነበረ (ፍቕዲ 13)።
ብኣምላኽ ዝተመርጸን ዝተመዘዘን
መልኣኽ እግዚኣብሔር2 ናብ ኦፍራ መጺኡ ጊድዮን ክሰርሕ ከሎ ተራእዮ። ንእስራኤል ካብ ሚድያናውያን ከድሕን ወሰኖ (ፍቕዲ 14)፡ «ኣነ ምሳኻ ክኸውን እየ [ኣብ ውግእ]» (ፍቕዲ 16 ESV) ድማ ተስፋ ሃቦ። ጊድዮን ድሕሪኡ ንመልኣኽ እግዚኣብሔር ናይ ሕብረት መስዋእቲ ምግቢ ብምቕራብ ተዛረቦ (ፍቕድታት 17-21)። ምሉእ ትርጉም ናይ ጊድዮን ምስ መልኣኽ እግዚኣብሔር ዝነበሮ ምርኻብ ዝተረድኦ፡ ህያቡ ምስ ተቐበለ፡ መልኣኽ እግዚኣብሔር ድማ ካብ ቅድሚኡ ምስ ጠፍአ ጥራይ እዩ (ፍቕዲ 22)። ጊድዮን ተጨኒቑ ናብ ኣምላኽ ጸለየ። እግዚኣብሔር ንጊድዮን ኣረጋጊጽዎ ሰላም ሃቦ (ፍቕዲ 23)፡ በዚ ድማ ጊድዮን ኣምለኸን ንመሰውኡ ድማ «የሆዋ-ሻሎም» (ፍቕዲ 24 JND) ወይ «እግዚኣብሔር ሰላም እዩ» (ESV) ኢሉ ሰየሞ።
ካብ ጣኦት ምህዳም!
ኣብ ምድላው ጊድዮን ንኣገልግሎት ሓደ ኣገዳሲ ስጉምቲ ተሪፉ ነበረ። ካብ ናይ ህዝቢ – ብፍላይ ናይ ስድራቤቱ ከምኡ’ውን ናይ ከተማኡ ሰባት – ግሉጽ ጣኦት ኣምልኾ፡ ማለት ኣምልኾ በኣል፡ ክንስሓግ ነበሮ። ኣምላኽ ንኣቡኡ መሰውኢ በኣልን ኣብ ጥቓኡ ዝነበረ ምሰሶ ኣሼራን ከፍርስን እዚ ጣኦት ኣምልኾ እዚ ብሓቀኛ ኣምልኾ «እግዚኣብሔር ኣምላኽካ» (ፍቕዲ 26) ክትክኦን ነገሮ። ጊድዮን ሕጂ ንውግእ ብመንፈሳዊ መዳይ ድሉው ነበረ፡ እኳ ደኣ መንፈስ ኣምላኽ ብሓይሊ ክለብሶ ይጽበ ነበረ።
«ሓያል ጅግና»
መልኣኽ እግዚኣብሔር ንጊድዮን ኣብ ፈራዶ 6:12 ከምዚ ገይሩ እዩ ገሊጽዎ። ምሉእ ዛንታ ውግኣቱ ምስ ሚድያናውያን ንምርዳእ፡ ንፈራዶ 7–8 ከተንብቡ ኣተባብዓኩም።
መንፈስ እግዚኣብሔር ምስ ለበሶ ወይ ምስ መጸሉ፡ ጊድዮን ካብ ምናሴ፡ ኣሴር፡ ዛብሎን ከምኡ’ውን ንፍታሌም ዝኾኑ ኣስታት 32,000 ወተሃደራት ሰራዊት ኣከበ (ፈራዶ 6:34-35፡ ፈራዶ 7:3 ተመልከት)። እኳ ደኣ፡ ኣምላኽ ብትእዛዙ ንእስራኤል ከድሕን ምዃኑ ገና ኣይተኣመነን ነበረ። ኣምላኽ ብጸጋኡ በቲ ምልክት ጸምሪ (ፈራዶ 6:36-40) እቲ ምትእምማን ሃቦ። ይኹን እምበር፡ እቲ ሰራዊት ኣብ ደብረ ገልዓድ ምስ ተኣከበ፡ ኣምላኽ ነቲ ውግእ ዝገብር ሓይሊ ናብ 300 ሰባት ኣውረዶ – እቶም ብኢዶም ማይ ዝለሓሱ (ፈራዶ 7:1-8)።
ድሕሪኡ ድማ ንጊድዮን ሓድሽ ምትእምማን ሃቦ፡ ብለይቲ ናብ ሰፈር ሚድያን ብምልኣኽ፡ ሕልሚ ሓደ ሚድያናዊ ብዛዕባ ሓደ ኬክ ስገም እንጌራ ንምስማዕ፡
«እቲ [ወተሃደር ሚድያን] ብጻዩ ድማ መለሰ፡ ‘እዚ ካልእ ኣይኮነን እምበር፡ ሰይፊ ጊድዮን … ሰብ እስራኤል እዩ፤ ኣምላኽ ንሚድያንን ንኹሉ እቲ ሰፈርን ኣብ ኢዱ ሂብዎ እዩ’» (ፍቕዲ 14)።
ጊድዮን ኣምለኸን ብኡብኡ ናብ ሰቡ ተመሊሱ ድማ ንዕኦም ናብ ስራሕ ጸውዖም፡
«ተንስኡ፡ እግዚኣብሔር ንሰራዊት ሚድያን ኣብ ኢድኩም ሂብዎ እዩ እሞ» (ፍቕዲ 15)።
ኣብ ውግእ ተዓዊቶም፡ ከመይሲ ብምፍሳስ መለኸቶምን ብምብራቕ ጪራቶምን፡ እግዚኣብሔር ኣብ ሰፈር ሚድያን ሽግር ኣምጽአ። ኣብ መንጎ ጸላኢ፡ ኩሉ ሰብ ናብ ብጻዩ ተገብአ። ግናኸ፡ ናይ ሰባት እስራኤል ናይ ውግእ ጭርሖ ኣስተብህሉ፡
«ሰይፊ ንእግዚኣብሔርን ንጊድዮንን!» (ፍቕዲ 20፡ ምስ ፍቕዲ 14 ኣነጻጽር፡ «እዚ ካልእ ኣይኮነን እምበር፡ ሰይፊ ጊድዮን»)።
ተግባራዊ ምሕሳባት
- ሰብ እምነት። ኣብ እብራውያን 11 ከምዚ ንብብ፡
«እንታይከ ደኣ ተወሲኹ ክዛረብ እየ? ብዛዕባ ጊድዮን፡ ባራቕ፡ ሳምሶን፡ የፍታሕ፡ ብዛዕባ ዳዊትን ሳሙኤልን ነብያትን ክነግር ግዜ ኣይክእለኒን እዩ እሞ» (ፍቕዲ 32)።
ኣብቲ ቀዳማይ ፍቕድታት እቲ ምዕራፍ፡ እቲ ጸሓፊ ነቶም ዝተጠቕሱ ቅዱሳን ብሉይ ኪዳን ዝነበሮም ባህርያት ኣጕሊሑ ኣሎ፡ እዚ ድማ «ብእምነት» ከም ዝነበሩ የርኢ። ግናኸ፡ ንጊድዮንን ንኻልኦት ኣብ ፍቕዲ 32 ዝተጠቕሱ ቅዱሳንን እዞም ባህርያት እዚኦም እንታይ ከም ዝነበሩ ንርእስና ክንሓስብ ተሪፍና ኣሎና። ይኹን እምበር፡ «ብእምነት» ንትእዛዛት እግዚኣብሔር ምስ ታኣዘዘን ንሚድያናውያን ምስ ሰዓረን (ፈራዶ 7:1-23)፡ ንሱ ተዓዋቲ ፈራዲ እስራኤል ከም ዝነበረ ንፈልጥ ኢና። ብዛዕባ ተግባራት እግዚኣብሔር ኣብ ግብጽን ኣብ ቀይሕ ባሕርን ሰሚዑ ነበረ፡ እዞም ጸብጻባት እዚኦም ድማ እግዚኣብሔር ሕጂ ንእስራኤል ካብ ዓበይቲ ሓይልታት ጸላእቶም ከድሕን ምዃኑ ናይ ምትእምማኑ መሰረት ነበሩ (ፍቕዲ 12)። ግናኸ፡ ብዛዕባ እቲ ዝመስል ጥርጣሬታቱ – ምልክት ጸምሪ (ፈራዶ 6:36-40) – ከምኡ’ውን ፍርሓቱ (ፈራዶ 7:9-15) እንታይ እዩ?።
ንዓይ፡ እዚኦም ናይ ርእስኻ ጥርጣሬታትን ፍርሓትን እዮም – ምስ ናይ ጳውሎስ ትሑት ኣተሓሳስባ ናይ ምግባር ዝመሳሰሉ እዮም፡
«ኣብ ስጋ ዘይተኣማመን» (ፊልጲ 3:3)
ከምኡ’ውን፡
«ብኣና ዝኸውን ነገር ከም ዝገበርናዮ ርእስና ኣይበቕዕናን … ግናኸ ምብቃዕና ካብ ኣምላኽ እዩ» (2 ቈረንቶስ 3:5)።
ኣምላኽ ብጸጋኡ ንእምነት ጊድዮን ብምልክት ኬክ ስገም እንጌራ ኣበርትዖ (ፈራዶ 7:13-14)። ብእምነት ሓያል ኮይኑ፡ ንሰቡ ከምዚ ኢሉ ኣወጀ፡
«እግዚኣብሔር ንሰራዊት ሚድያን ኣብ ኢድኩም ሂብዎ እዩ» (ፍቕዲ 15)።
ብትንሽተይ ሰራዊቱ 300ን ብፍሉይ ውግእ ስትራተጂኡን ተጠቒሙ፡ እናጨደሩ ናብ ውግእ ከዱ፡
«ሰይፊ ንእግዚኣብሔርን ንጊድዮንን» (ፍቕዲ 20)።
ኣብ ኣገልግሎትና ንእግዚኣብሔር፡ ነዞም ትሕትናን እምነትን ዝብሉ ባህርያት ንርኢዶ?።
- ጽቡቕ ውግእ ምውጋእን እምነት ምሓዝን። ብሓፈሻ ጊድዮን ዝገበሮ፡ ክርስትያናት ንሰማያዊ ውርሻኦም ንምክልኻል ኣካላዊ ውግኣት ኣይገብሩን እዮም – እቶም መንፈሳዊ በረኸታት ከነኣን ዝምስልዎም።
«ውግእና ምስ ስጋን ደምን ኣይኮነን እሞ፡ ምስ ገዛእቲ፡ ምስ ስልጣናት፡ ምስቶም ገዛእቲ እዚ ጸልማት እዚ፡ ምስቶም ኣብ ሰማያዊ ቦታታት ዘለዉ ክፉኣት መንፈሳውያን ሓይልታት እዩ» (ኤፌሶን 6:12)።
ንእዞም መንፈሳዊ ውግኣት እዚኦም ክንገብር ኣሎና፡
«ምሉእ ዕጥቂ ኣምላኽ ልበሱ» (ፍቕዲ 11)
ከምኡ’ውን ክንፈልጥ ኣሎና፡
«ኣብ ስጋ እኳ እንተኸድና፡ ብስጋ ኣይንዋጋእን ኢና። ከመይሲ ኣጽዋር ውግእና ስጋዊ ኣይኮነን፡ ግናኸ ንምፍራስ ዕርድታት መለኮታዊ ሓይሊ ኣለዎ። ንክርክርን ንኹሉ እቲ ኣብ ልዕሊ ፍልጠት ኣምላኽ ዝለዓል ልዑል ሓሳብን ነፍርስ፡ ንኹሉ ሓሳብ ድማ ንክርስቶስ ክእዘዝ ንማርኽ» (2 ቈረንቶስ 10:3-5)።
ኣብ ኤፌሶን 6:17 ጳውሎስ ናይ መጥቃዕቲ ኣጽዋርና ከም ዝኾነ ገሊጹ፡
«ሰይፊ መንፈስ፡ ማለት ቃል ኣምላኽ»።
ጊድዮን ብሰይፉ ኣዝዩ ውጽኢታዊ ነበረ፡ ግናኸ በዅሪ ወዱ የቴር ኣይነበረን (ፈራዶ 8:18-21)። ካብዚ ፍጻሜ እዚ ንሕና ክርስትያናት ክንመሃሮ ዝግባእ ትምህርቲ ኣሎና፡ ንመንፈሳዊ ግጭታት ንምዕዋት ብቅዱሳት ጽሑፋት ክንዕጠቕን ብውጽኢታዊ መንገዲ ክንጥቀመሉን ክንክእል ኣሎና (2 ጢሞቴዎስ 3:16፡ 2 ጢሞቴዎስ 2:15 ተመልከት)።
ካልእ ኣገዳሲ ገጽ ናይ ክርስትያናዊ ውግእ ጸሎት እዩ፡
«ብመንፈስ» (ኤፌሶን 6:18)።
ጳውሎስ ጸሎት ቀጻሊ መንፈሳዊ ውግእ ከም ዝኾነ ይርእዮ ነበረ (ቈሎሴ 2:1 ተመልከት)። ህዝቢ እግዚኣብሔር ንሃብቲ መንፈሳዊ በረኸታቶም ንምርዳእ ብመንፈስ ክበርሁ (ኤፌሶን 1:16-19)፡ ከምኡ’ውን ንዕኦም ንምርዳእን ፍቕሪ ክርስቶስ ንምፍላጥን ብመንፈስ ክበርትዑ ጸለየ (ኤፌሶን 3:14-19)።
- ጪራታትን መለኸታትን። ናይ ጊድዮን ፍሉይ ውግእ ስትራተጂ፡ ባዶ ኣቕሑ፡ ብርሃናት ዝሓዙ፡ ኣብ ጸጋም ኢድ ሰቡን መለኸታት ኣብ የማን ኢዶምን ምጥቃም ነበረ (ፈራዶ 7:16,19-21)። እግዚኣብሔር እዩ እዚ ክገብር ዝኣዘዞ ክኸውን ኣለዎ፡ ከመይሲ እግዚኣብሔር ንሚድያናውያን፡ ብርሃን ምስ ረኣዩን ድምጺ መለኸት ምስ ሰምዑን፡ ንሓድሕዶም ክገብሩ ገበሮም (ፍቕዲ 22)። ጳውሎስ ንዓወት ጊድዮን ኣብ 2 ቈረንቶስ 4:3-11 ጠቒሱ ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ ወንጌል ክስበኽ ከሎ መንፈሳዊ ውግእ ከም ዝካየድ ገሊጹ (ፍቕዲ 4)።
ወንጌል ሃብቲ እዩ ኢሉ ጸሓፈ። ንሱ «ብርሃን ፍልጠት ክብሪ ኣምላኽ ኣብ ገጽ የሱስ ክርስቶስ» እዩ፡ እዚ ሃብቲ እዚ ድማ ክርስትያናት ኣብ ኣካላቶም – «ኣቕሑ ሸክላ» (ፍቕድታት 6-7፡ 2 ቈረንቶስ 3:18 ተመልከት) ይውንንዎ። ኣምላኽ ብፍላይ «ኣብ ልብና ኣብርሀ»፡ እቲ ወንጌል ናብዛ ዓለም መንፈሳዊ ጸልማት ክበርህ ምእንቲ (2 ቈረንቶስ 4:6 JND)። እቶም ብሰራዊት ጊድዮን ዝተጠቕሙ ዝተሰበሩ ኣቕሑ፡ እቲ ወንጌል ካብ ምእመናን ከመይ ከም ዝበርህ የርኢ፡ ኣካላቶም ድማ ድኹምን ሞታውን እዩ (ፍቕድታት 8-18)። ከም ጊድዮንን ሰራዊቱን፡ ኣብ ርእስና ሓይሊ የብልናን፤ ንሕና ነቲ መልእኽቱ ጥራይ ኢና ንእውጅ፡
«እቲ ልዕልና ናይ ሓይሊ ናይ ኣምላኽ ክኸውን እምበር፡ ናይ ኣባና ከይኸውን» (ፍቕዲ 7 KJV)።
- ኤፎድ ጊድዮን። ጊድዮን ብምሉእ ዓወታቱ ኣብ ልዕሊ ሚድያናውያን ሃገራዊ ጅግና ኮይኑ፡ ክሳዕ ክንድዚ ድማ ሰባት እስራኤል ንስድራቤቱ መንግስቲ ክህቡዎ ደለዩ፡ ጊድዮን ድማ ብቕኑዕ ኣበየ (ፈራዶ 8:22-23)። ንምድሓኖም ንጊድዮን ዝምስሉ ይመስሉ ነበሩ፡ ናይ ኣምላኽ ስራሕ ምዃኑ ድማ ክቕበሉ ፈሺሎም። ይኹን እምበር፡ ጊድዮን ስሱዕ ኮይኑ ካብ ወርቂ ምርኮኦም ወሰደ (ፍቕድታት 24-26)። ነቲ ወርቂ ናብ ኤፎድ ገበሮ፡ በዚ ድማ ንህዝቢ እንደገና ናብ ጣኦት ኣምልኾ መርሖም (ፍቕድታት 27-28)። ስለምንታይ እዚ ተግባር እዚ ከም ዝገበረ ኣይተነግረናን፡ ግናኸ ንዓና መጠንቀቕታ ይኸውን። ድሕሪ ዓወት ዝተረኽበ ኣገልግሎት ንኣምላኽ፡ እቲ ንሓሳዊ መጥቃዕቲ ሰይጣን ዝያዳ ተቓላዕቲ እንኸውንሉ ግዜ እዩ (2 ቈረንቶስ 11:1-3 ተመልከት)።
መደምደምታ
ኩነታት እቲ ኣብ 21 ክፍለ ዘመን ዘሎ ክርስትያናዊ ቤተ ክርስቲያን፡ ከም እስራኤል ኣብ ዘመን ፈራዶ እዩ፡ ኩሉ ሰብ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ቅኑዕ ዝመስሎ ይገብር (ፈራዶ 21:25 ኣነጻጽር)። ንስኻን ኣነን፡ ኣብ ክንድኡ፡ ሰባት ወይ ኣንስቲ እምነት ክንከውን ቆሪጽና ኣሎናዶ፡ እግዚኣብሔር ኣብ ኣገልግሎቱ ክጥቀመና ዝኽእል?።
መወከሲታት
- ኣብ መጽሓፉ «How to Overcome»፡ ጄ. ቲ. ማውሰን ሚድያናውያን ምድራዊ ነገራት (ፊልጲ 3:19) ከም ዝገልጹ ገሊጹ፡ ከም ጭንቀት ወይ ስግኣት፡ ሃብቲ፡ ከምኡ’ውን ምቾት ህይወት (ሉቃስ 8:14)፡ እዚ ድማ ንመንፈሳዊ ምግቢ ክርስትያን (ቃል ኣምላኽ) ኣብ ህይወትና ውጽኢታዊ ከይከውን ይዓግቶ።
- መልኣኽ እግዚኣብሔር ንጊድዮን ከም ሰብ ተራእዮ። እዚ ኣብ ብሉይ ኪዳን ካብ ዝተመዝገቡ ብዙሓት ምግላጻት ሓደ እዩ፡ እዚኦም ድማ ቴኦፋኒስ ተባሂሎም ይፍለጡ።
ኤፌሶን ብሓደ ኣገዳሲ ፍቕዲ ይዛዘም፡ እዚ ድማ ንክርስትያናዊ ግጭት የቕርብ። እቲ ግጭት ንሓቅታት እቲ መልእኽቲ ከም እንፈልጥን ከም እነማዕድግን ይግምት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ቅድሚ ኩሉ ተቓዋሚ ሓይሊ ንዕኦም ንምሓዝን ንምዕቃብን ካብ ምፍታን ይፍጠር። ኣብቲ መልእኽቲ፡ እቲ ሃዋርያ ንሰማያዊ ጽውዓና፡ ንውርሻ ክብሪ እቲ ንዕኡ ዝተወሰነልና፡ ንምስጢር ቤተ ክርስቲያንን ምስዞም ዓበይቲ ሓቅታት እዚኦም ዝሰማማዕ ተግባራዊ ህይወትን ይገልጸልና። ይኹን እምበር፡ ንሰማያዊ በረኸታትና ክንኣቱን ምስኦም ብምስምማዕ ክንመላለስን እንተደኣ ቆሪጽና፡ ብኡብኡ ኩሉ ሓይሊ ሰይጣን ኣብ ልዕሌና ከም ዝተሰርዐ ክንረክብ ኢና። ብጽልኡ ንክርስቶስ፡ ሰይጣን ንሓቂ ክሰርቐና ወይ ኣብ ስም ክርስቶስ ነውሪ ከምጽእን ንሓቂ ብምምጻእ ስነ-ምግባራዊ ምፍራስ ኣብ መንጎ እቶም ንሓቂ ዝሕዙ ክነጽግን ክፈትን እዩ። ዝበዝሐ ሓቂ ክህልወና እንተደኣ ኮይኑ፡ ብምፍራስ ስጋ እንተደኣ ፈሪስና፡ ንክርስቶስ ዝዓበየ ነውሪ እዩ። ስለዚ ንግጭት ክንገጥም ድሉዋት ክንከውን ኣሎና፡ ዝበዝሐ ሓቂ ክህልወና ድማ እቲ ግጭት ዝዓበየ ክኸውን እዩ። በዚ ግጭት እዚ መሰረት፡ ሰለስተ ነገራት ኣብ ቅድሜና ይቐርቡ፡ ምንጪ ሓይልና፡ ባህርይ እቲ እንዋግኦ ጸላኢ፡ ከምኡ’ውን ንመጥቃዕቲ ጸላኢ ንምምካት ዝተዳለወ ዕጥቂ። —ሃሚልተን ስሚዝ
