ብዛዕባ እቲ ናይ ክርስቶስ ፍቕሪ ዝፍለጥሉ ቦታ ተዋፊርና ጸኒሕና ኢና፡ ድሕሪኡ ድማ ነዚ መዝሙር እዚ እታ ፍቕሪ ከመይ ገይራ ከም ዝበጽሓትናን እንታይ ከም ዘምጽኣትልናን ንምግላጽ ክጥቀመሉ እደሊ። ነቲ ናይ ሰብ ሓጢኣተኛ ባህሪ ዝገልጽ ቀዳማይ ፍቕድታት ሓሊፈዮም እየ፤ ኣብዚ ኩሉ ማሕበር እዚ ናብቲ ሓቂ ከም ዝተበራበሩን ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ ከም መድሓኒ ከም ዝተቐበልዎን ስለ ዝተረጋገጽኩ። ኣብዚ ዝተገለጹ ምንቅስቓሳት ኣለዉ፡ ብየሆዋ ኣብ ሰማያት ጀሚሮም፡ ናብ ሓጢኣተኛ ደቂ ሰብ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ይወርዱ፡ ብዕላማ ድማ ጻድቃን ንምግባሮም። እቲ ዘንበብክዎ ክፍል ብምሕረት ይጅምር፡ ብሓደ ግዜ ሓጢኣተኛ ዝነበሩ ሕጂ ግና ብመለኮታዊ ግምት ጻድቃን ዝኾኑ ህዝቢ ድማ ይውድእ።
ምሕረትካ፡ ዎ ጐይታ፡ ኣብ ሰማያት እዩ (መዝሙር 36:5ሀ)
“ምሕረትካ፡ ዎ ጐይታ፡ ኣብ ሰማያት እዩ።” እዛ ቃል “ምሕረት” እዚኣ ኣብዚ መዝሙር እዚ ክልተ ግዜ “ፍቕሪ-ሕያውነት” ተባሂላ ዝተተርጎመት ቃል እያ። ከም ምሕረት፤ ፍቕሪ፤ ሕያውነት ወይ ከምዚ ኣብዚ ዘሎ፡ ፍቕሪ-ሕያውነት ተባሂላ ክትትርጎም እትኽእል ዝተሓዋወሰት ቃል ትመስል። እታ ምሕረት ኣብ ሰማያት ናባና ነበረት። ፍረ ፍቕሪ ኣምላኽ እያ፡ እዚ ድማ ኣብ ሰማያት ጀሚሩ።
ብሓንሳብ ናብቲ ናይ ሰብ ሓጢኣተኛ ድሌት ብንጹር ዝተገልጸሉ ዓብዪ ምዕራፍ፡ ኤፌሶን 2፡ ይዝከር። ኣብቲ ምዕራፍ እቲ፡ ምሕረት ኣምላኽ፡ ካብ ዓብዪ ፍቕሩ ዝብገስ፡ ናይ ኣምላኽ ኣመለኻኽታ ናባና ከም ሓጢኣተኛታት ይሕብር፡ ከም ፍረ ናይቲ ዓብዪ በረኸት ድማ ናብ ልዑላዊ ምሕረት ኣምጺኡና። ሓደ መዓልቲ ሕያውነቱ ናባና ብክርስቶስ የሱስ ከርኢ እዩ።
እምነትካ ናብ ደበና ይበጽሕ (መዝሙር 36:5ለ)
እታ ምሕረት ኣብ ሰማይ ጀሚራ ናባና ነበረት፡ ግናኸ ከመይ ገይራ ክትበጽሓና እያ፧ እዚ ናብቲ ካልኣይ መግለጺ የብጽሓና፡ “እምነትካ ናብ ደበና ይበጽሕ።”
ሓደ ግዜ እዚ ምብጻሕ ናብ ላዕሊ እዩ ዝብል ሓሳብ ነይሩኒ፡ ግናኸ ሕጂ ናብ ታሕቲ ምዃኑ እርኢ ኣለኹ። እታ ቃል “ምብጻሕ” ብኢታሊክ እያ፡ ግናኸ ናብ ታሕቲ ዝወርድ ምንቅስቓስ ብንጹር ኣብ ግምት ኣሎ። እዚ ድማ ናይ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ናብ ታሕቲ ምውራድ ንምሕረት ናባና ንምምጻእን ንእምነት ኣምላኽ ንምግላጽን የጠቓልል። ተስፋታት በረኸት ንሰብ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ብነብያት ተዋሂቡ ነይሩ፡ ግዜ እናሓለፈ ምስ ከደ ድማ ኣምላኽ ተስፋታቱ ዝረሰዖ ይመስል ነበረ።
ናብ ቀዳማይ ምዕራፍ ሓድሽ ኪዳን ክንምለስ ጥራይ እዩ ዘድልየና፡ ኣምላኽ ከመይ ገይሩ ከም ዝፈጸሞም ንምርኣይ፡
“መጽሓፍ ትውልዲ የሱስ ክርስቶስ፡ ወዲ ዳዊት፡ ወዲ ኣብርሃም” (ማቴዎስ 1:1)።
ድሕሪኡ ኣብቲ ሓደ ምዕራፍ ናብ ታሕቲ፡
“እንሆ፡ ድንግል ክትጸንስ እያ” (ማቴዎስ 1:23)።
ኣብዚ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ሓድሽ ኪዳን፡ ተስፋታት ኣምላኽ ከም ዝተፈጸመ ንርኢ። የሱስ ክርስቶስ ዘርኢ ሰበይቲ፡ ዘርኢ ኣብርሃም፡ ከምኡ’ውን ዘርኢ ዳዊት ነበረ። ልደት የሱስ ክርስቶስ ፍጻሜ ናይ ኩሎም ሰለስቲኦም እዩ። ስለዚ፡ ማቴዎስ፡ ምዕራፍ 1፡ ንእምነት ኣምላኽ ፍሉይ ምስክር ምዃኑ ንርኢ። ናብ ደበና ምብጻሕ፡ ናይ ጐይታና የሱስ ናብ ታሕቲ ምውራድ ንምሕረት ናባና ንምብጻሕ የጠቓልል።
ጽድቅኻ ኸም ዓበይቲ ኣኽራማት እዩ (መዝሙር 36:6ሀ)
“ጽድቅኻ ኸም ዓበይቲ ኣኽራማት እዩ።” ኣብቲ ህዳግ፡ “ኣኽራማት ኣምላኽ (ኤል)” ንብብ፡ እዚ ድማ “እቲ ብርቱዕ ኣምላኽ” ማለት እዩ፤ እታ ቃል ዓብዪ ንኣኽራማት ዘይኮነስ ንኣምላኽ እያ እትምልከት። እዚ መግለጺ እዚ ብንጹር ናብ ምድሪ ይበጽሕ፡ ንወዲ ኣምላኽ ድማ ብሞራላዊ ዕብየት ኣብዛ ዓለም እዚኣ ከምቲ ብኣኽራማት ዝተገልጸ ይንቀሳቐስ።
ኣብ ወንጌል ማቴዎስ ሓሙሽተ ግዜ ጐይታ ኣብ ከረን ከም ዝነበረ ንብብ። ኣብዚ ከም ሰብኣይ እናተንቀሳቐሰ ኸሎ፡ መስርሑ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ናይ ሞራላዊ ዕብየት ከም ዝነበረ ኣየረጋግጸልናን ድዩ፧ እዚ ጽድቂ እዚ፡ ኣብኡ ኣብዚ ኸሎ ከም ዝተራእየ፡ ኣብ ኩሉ ስጉምቲ መስርሑ ተገሊጹ።
ፍርድታትካ ዓብዪ መዓሙቕ እዩ (መዝሙር 36:6ለ)
ግናኸ ጽድቂ ኣምላኽ ብበረኸት ክበጽሓና እንተኾይኑ፡ ካልእ ስጉምቲ ኣድላዪ ነበረ፡ እቲ ስጉምቲ ድማ ኣብቲ ዝቕጽል መግለጺ ኣሎ።
“ፍርድታትካ ዓብዪ መዓሙቕ እዩ።” ናብ መጽሓፍ እዮብ ተጠቒሱ ነይሩ፡ ንሓደ ኣገዳሲ ባህሪ ኣብቲ መጽሓፍ እቲ ዝርከብ ድማ ኣቓልቦኹም እስሕብ። ኤልሁ ኣምላኽ ንሰብ ጻድቕ ዝነበረ እንታይ ከም ዝነበረ ከም ዘርኣዮ ይዛረብ - እዚ ድማ ኣብ መስርሕ ጐይታና ተገሊጹ - ግናኸ ይውስኽ፡ “ንሰብ ጽድቁ ክህቦ እዩ” እዚ ድማ ብውጽኢት ናይቲ ኣብ መስቀል ዝተገብረ ዕዮ ጥራይ ክኸውን ይኽእል (እዮብ 33:23-26)።
ስለዚ፡ ብዛዕባ “ዓብዪ መዓሙቕ” ንብብ፡ እቲ ክርስቶስ ንሰብ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ጻድቕ ንምግባር ዝኸደሉ ቦታ። ውጽኢት ናይቲ ምውራድ ንሰብን ንእንስሳን ምሕላው ኣረጋጊጹ። ካብ ሮሜ፡ ምዕራፍ 8፡ ሰብን ኩሉ እቲ ዝቃርሕ ፍጥረት ኣብቲ ዝመጽእ ዓለም ኣብዚ ምምላስ ክካፈሉ ምዃኖም ንፈልጥ። ከምዚ ድማ ምንቅስቓሳት ክርስቶስ ብፍቕሩ ነይሩ።
ናብ ላዕሊ ዝወርድ ምንቅስቓስ
ከምዚ ዝኣመሰለ ናብ ታሕቲ ዝወርድ ምንቅስቓሳት እንተ ነይሩ፡ ምስናይና ናብ ላዕሊ ዝወርድ ምንቅስቓስ ክህሉ እዩ፡ ከምቲ ዝተባረኸ መልሲ ናብ ኩሉ እዚ። ወንጌል ስለ ዝኣመንና ድሮ ካብ ፍርዲ ኣምላኽ ወጺእና ኢና፤ ብተወሳኺ ድማ ብመስቀል ክርስቶስ ጻድቃን ተገይርና ኢና፤ ድሕሪ ሓጺር እዋን ንጐይታ ኣብ ደበና ክንራኸቦን ምስኡ ናብ ሰማይ ክንኣቱን ኢና፡ ንሓዋሩ ምስ ጐይታ ክንከውን። ስለዚ ድማ ምሕረት ዝጀመረሉ ቦታ ክንከውን ኢና፡ ንሓዋሩ ድማ ኣብኡ ክንከውን ኢና።
ፍቕሪ-ሕያውነትካ ክንደይ ዝበለ ግሩም እዩ (መዝሙር 36:7)
“ፍቕሪ-ሕያውነትካ ክንደይ ዝበለ ግሩም እዩ፡ ዎ ኣምላኽ! ስለዚ ድማ ደቂ ሰብ ኣብ ጽላል ኣኽናፍካ ይውከሉ” (ፍ. 7)። እቲ ቀዳማይ ውጽኢት ኣብ ውሽጥና ነዚ ፍቕሪ-ሕያውነት እዚ ክንፈልጦ ምስ ጀመርና፡ ኣብ ኣምላኽ ምውካልና ነበረ። ኣብ ጽላል ኣኽናፉ ምዃንና ንሓዋሩ ድሕንነት ከም ዘሎና የረድእ። እቲ ሃዋርያ ጽቡቕ ገይሩ ጽሒፉ፡
“ሕያውነት ኣምላኽ ናብ ንስሓ ይመርሓካ” (ሮሜ 2:4)።
ብውጽኢት ምውካልና ኣብ ኣምላኽ ድሒንና ኢና፡ ናብቲ ናይ ብዙሕ ዕግበት ክበብ ድማ ኣቲና ኢና፡ ከምቲ እንብብ፡
“ብብዝሒ ስብሒ ቤትካ ክጸግቡ እዮም።” ኣብ ዝርዝር መስዋእትታት፡ ስብሒ ንሓዋሩ ንኣምላኽ ከም ዝነበረ ንመሃር፤ እቲ ብዛዕባ ክርስቶስ ዝዛረብ ክፍልኡ ነበረ።
ስለዚ፡ ንሓጎስ ኣቦ ኣብ ፍቑር ወዱ ንምምካር ተመጺእና ኢና፤ ብርግጽ እቲ ቦታ ናይ ዝጸገበ ድሌት። እቲ “እንጌራ ኣምላኽ” ዝኾነ፡ “እንጌራ ህይወት” እውን እዩ፤ ንኣምላኽ መግቢ፡ ንህዝቡ ድማ መግቢ እዩ። ድሕሪኡ ንብብ፡
“ካብ ሩባ ሓጎስካ ከተስትዮም ኢኻ።” እንጌራ ይድግፍ፡ ማይ ድማ የጸግብ፡ ኣብ ቤት ኣምላኽ ድማ ክልቲኡ ብዙሕ ድጋፍን ብዙሕ ዕግበትን ኣለና። እዚ ኣብ ኣኼባታትና ይርከብ፡ ምኽንያቱ እታ ቤት ሓባራዊ ባህሪ ኣለዋ። ሓደ ሰብ ንሓደ ሓው፡ “ኣኼባታት፡ ኣኼባታት። ብዘይኣኼባታት ክንመውት ከም ዘሎና ትሓስብ ኢኻ” በሎ። እቲ ሓው ድማ፡ “እወ፡ ክመውት እየ ዝብል እምነት ኣለኒ” በለ። ብሓድነት ምስ ሓድሕድና ኢና ነዞም በረኸታት ብምሉእነት እንምከሮም። ምስኻ እዩ ምንጪ ህይወት (መዝሙር 36:9)
“ምስኻ እዩ ምንጪ ህይወት” (ፍ. 9)። ምንጪ ህይወት ምስ ኣምላኽ እዩ፡ ግናኸ ኣይሓዘን፡ ናባና ይውሕዝ ኣሎ። ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ህይወት እዩ፡ ጐይታና ከም ዝጸውዖ “ህያው ማይ”። እቲ ምንጪ ምስ ኣምላኽ እዩ፡ መንፈስ ድማ ንነፍስና ብፍቕሪ ኣምላኽ ይመልኣ፡ “ብብርሃንካ ድማ ብርሃን ክንርኢ ኢና።” ዮሃንስ ኣብ መልእኽቱ ኣብ ብርሃን ከም ዘሎናን ኣብኡ ከም እንመላለስን ይነግረና። ህይወትን ብርሃንን ብሓይሊ መንፈስ ኣምላኽ ይርከቡና፡ ናብዚ ድማ “ፍቕሪ-ሕያውነት” ይውሰኽ (ፍ. 10)።
መን እዩ ካብ ወዲ ወጻኢ ህይወት፡ ብርሃን፡ ከምኡ’ውን ፍቕሪ ክህበና ዝኽእል፧ እቲ ካብ ሰማይ ዝወረደ፡ ንፍቓድ እቲ ዝለኣኾ ንምግባር። እዚ ድማ ንኹሎም እቶም ኣቦ ዝሃቦም ምእካብ የጠቓልል፡ ንሕና ድማ ሎሚ ኣብቲ ማሕበር ኣለና። ወዲ ነዚ ማሕበር እዚ ንምርግጋጽ ከም ዝወረደን ካብኦም ንኣቦኡ ኣምልኾ ንምፍራይን ክንጠራጠር ንኽእል ኢና፧ እዚ ንዓና ዘገርም በረኸት እንተኾይኑ እኳ፡ ውጽኢቱ ግና ልብና ናብ ምስጋናን ኣምልኾን ናብ ኣቦ፡ ምንጪ ኩሉ፡ ምምራሕ እዩ።
ዳዊት ኣብቲ መዝሙር፡ ፍቕሪ-ሕያውነትን ጽድቅን ናብቶም ቅኑዓት ልቢ ክቕጽል ይሓትት፡ እዞም ነገራት እዚኣቶም ድማ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዋጋ ዝህብዎምን ዝደልይዎምን ክሳዕ ዘለዉ ክቕጽሉ ምዃኖም ክንተኣማመን ንኽእል ኢና። ብፍቕርን ምሕረትን ኣምላኽና ናብዚ ዘገርም ክበብ ተሳሒብና ኢና።
ነዚ ሃብታም ምድላው ብምብላዕን ነዚ ህያው ማይ ብምስታይን ብምሉእነት ከነማስኖ ንኽእል ኢና። ድጋፍን ዕግበትን ረኺብና ድማ ናብ ሞራላዊ ልዕልና ናብቲ ናይዛ ዓለም እዚኣ ምትላልን ምሳሕን ክንዓርግ ኢና፡ ልብና ድማ ብምስጋናን ኣምልኾን ናብ ኣምላኽና ክምልስ እዩ።
