ምምላስ ናብ ጽሑፋት

የሱስ ኣምላኽ ድዩ? መጽሓፍ ቅዱሳዊ መርትዖ ንመለኮት ክርስቶስ

ቢል ቫን ራይን
የሱስ ኣምላኽ ድዩ? መጽሓፍ ቅዱሳዊ መርትዖ ንመለኮት ክርስቶስ
20 ነሓ 2024
9 ዝተሓተ ንባብ

ብሓቂ! የሱስ «ኣብ ልዕሊ ዅሉ ኣምላኽ እዩ፣ ንዘለኣለም እተመስገነ ይኹን! ኣሜን» ( NIV)። እዚ ነቲ ሕቶ ሓጺር መልሲ እዩ። ገና ንብዙሓት፣ ናይ የሱስ ናይ መንነት ሕቶ ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ነቲ ዝሃቦ ሓጺር መልሲ ሰፊሕ ቅዱሳዊ ንመርምር።

ቅዱስ ኣምላኽ እዩ – ብመንፈስ እተጻሕፈ፣ ስልጣን ዘለዎ፣ ብዘይጌጋን ብፍጹም እሙንን። ንኹሉ መጥቃዕቲ፣ ንፈተና ታሪኽን ታሪኻዊ መርትዖታት ከም ካልእ ስነ-ጽሑፍ ኣብ ታሪኽ ተጻዊሩ እዩ – ከቶ ኣይተሰናኸለን።

ቅዱስ ብንጹርን ደጋጊሙን ኣምላኽነት የሱስ የረጋግጽ፤ ንሱ ምስቲ ፈጣሪ ሓደ እዩ፣ ንሱ ድማ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብቐጻልን ብዕቤት ይግለጽ። ኣምላኽ ካብታ ናይ መጀመርታ ዓንቀጽ ኣሎ፦ «ኣብ መጀመርታ ኣምላኽ ሰማይን ምድርን ፈጠረ» ()። ከምኡ ዝኣመሰለ ኣዋጅ ይገብር፦ «ኣብ መጀመርታ ነበረ፣ እቲ ድማ ምስ ኣምላኽ ነበረ፣ እቲ ድማ ኣምላኽ ነበረ ... ኵሉ ብእኡ ዀነ፣ ብዘይእኡ ኸኣ ሓንቲ እኳ ኻብ እተገብረ ኣይኰነትን» ()።

ግን እዚ እዚ መን እዩ? እቲ ነዚ እዚ ኣምላኽ ምዃኑ፣ «ኣብ መጀመርታ ... ምስ ኣምላኽ» ምዃኑ፣ ከምኡ’ውን ፈጣሪ ኵሉ እተገብረ ምዃኑ ዝገልጽ ሓደ ፣ «እቲ ዀነ ኣብ ማእከልና ድማ ሓደረ» ኣብዛ እዚኣ () ይብል። ኣብ ቅዱስ እዞም ኵሎም ቃላት ዝዀኑሉ ሓደ ሰብ ጥራይ እዩ ዘሎ፦ እቲ የሱስ እዩ።

እዚ ንየሱስ ዝወሃብ ስም ንጽሑፋት ዮሃንስ ፍሉይ እዩ። ኣብ ቀዳማይ መልእኽቱ ድማ « መጀመርታ» በለ፣ ብዛዕባ ናይ ሃዋርያት ብሕታዊ ተመክሮን ምስ የሱስ ከም ሓቀኛ ሰብኣዊ ሰብ ምትእስሳሮምን መስከረ፣ ንዕኡ ድማ « » (1 ) ኢሉ ጸውዖ። ኣብ ዮሃንስ ብዛዕባ እቲ ብጻዕዳ ፈረስ ዝጋልብ፣ ንሰራዊት ዝመርሕ፣ «ስሙ ድማ ኣምላኽ» ዝዀነ ዓወት ዝረኸበ የሱስ ጥራይ ክኸውን ዝኽእል ገለጸ።

ኣብ ፣ እቲ ፈጣሪ፦ «ንሰብ ብምስልና ንግበሮ» በለ፣ ብንጹር ብዙሓት ሰባት ብሓባር ከም ዝፈጥሩ የረድእ፤ ኣምላኽ ከም ዝፈጠረ ምባል፣ ከምኡ’ውን ዮሃንስ እቲ ከም ዝፈጠረ ምባል ብዝኾነ ይኹን ኣገባብ ኣይጋጮን። ወዲ፣ የሱስ ፣ ብፍጹምን ብመሰረቱን ኣምላኽ እዩ።

ድማ መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ንጡፍ ከም ዝነበረ የርእየና። ስለዚ፣ ብሓጺር ቃላት ስላሴ ተኣሚኑ። እቲ «ስላሴ» ዝብል ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ከቶ እኳ እንተዘይተረኽበ፣ ሓቂነቱ ንመጽሓፍ ቅዱሳዊ ስነ-መለኮት ንጹር መፍትሕ እዩ። ብስላሴ ብግዴታ የሱስ ሓደ ካብቶም ሰለስተ ኣካላት ኣምላኽ ምዃኑ የድልዮ። ንስላሴ ምእባይ ድማ ንኣምላኽነት የሱስ ምእባይ እዩ።

ኣምላኽ ንርእሱ ገለጸ ኣብ ከም «የሆዋ»። መብዛሕትኡ ቅዱስ «» (ብዓበይትን ንኣሽቱን ፊደላት) ንየሆዋ የሕትም፣ ምኽንያቱ ናይ ኣይሁድ ልማድ ነቲ ቅዱስ ስም ብከንቱ ከይጥቀሙሉ ብፍርሃት፣ እዚ ድማ ንሳልሳይ ትእዛዝ ምጥሓስ እዩ። ንስም የሆዋ ምጽራፍ ብሞት ይቕጻዕ ነበረ ()። ንየሆዋ ከምዚ ኢሉ ጠቐሰ፦ «ኣነ የሆዋ እየ፣ እዚ ስመይ እዩ! ክብረይ ንኻልእ ኣይህብን።»

ኣምላኽ ንስሙ ገለጸ ኣብቲ ንሙሴ ኣብ ሓዊ ዝነደደ ዝተራእየሉ እዋን። ሙሴ «ስምካ እንታይ እዩ?» ምስ በለ፣ ኣምላኽ «ኣነ ዝነበርኩ እየ። እዚ ንእስራኤላውያን ክትብሎም ዘሎኻ እዩ፦ ‘ኣነ ዝነበርኩ እየ’ ልኢኹኒ ... እዚ ንዘለኣለም ስመይ እዩ፣ እቲ ናብ እዝከርሉ ስም እዩ» (ዘጸኣት )። ብመሰረት ዘጸኣት ፣ ኣምላኽ ቅድሚኡ ብስም የሆዋ ንርእሱ ኣይገለጸን።

እቲ ስም «ኣነ ዝነበርኩ እየ» ናይቲ ስም «የሆዋ» ፍቺ እዩ – ንሱ «ንኣምላኽ ከም ባዕሉ ዝነብር፣ ባዕሉ ዝኽእል፣ ዘለኣለማዊ፣ ከምኡ’ውን ልዑላዊ» የውጅ (ማክዶናልድስ Believer’s Bible Commentary)። ብዛዕባ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ኵሉ ልዑል፣ ብፍጹም ፣ ኵሉ ምኽንያታትን ሳዕቤናትን ዝዀነ፦ እቲ ናይ መወዳእታ፣ እቲ ኵሉ ዝኽእል ይዛረብ።

የሱስ ነቲ ስም ተጠቕመ ከም ናቱ ኣብተን «ኣነ እየ» ዝብላ ቃላቱ ኣብ ዮሃንስ፦ «ኣነ እየ» ()፤ «ኣነ ዓለም እየ» (፤ )፤ «ኣነ ማዕጾ ኣባጊዕ እየ» ()፤ «ኣነ ጽቡቕ ጓሳ እየ» (,14)፤ «ኣነ ትንሳኤን ህይወትን እየ» ()፤ «ኣነ መገዲን ሓቅን ህይወትን እየ» ()፤ ከምኡ’ውን «ኣነ ሓቀኛ እየ» ()። ብእዚኦም ንርእሱ ከም የሆዋ፣ ኵሉ ዝኽእል ምንጭና ገለጸ።

ኣብ ገለ ካልኦት ኣጋጣሚታት የሱስ ብዝያዳ ብልጫ «ኣነ እየ» ኢሉ ተዛረበ። ነቶም ሓሙሽተ ሽሕ ሰባት ድሕሪ ምምጋቡን ቅድሚ ናይ ዝቕጽል መዓልቲ ብዛዕባ ምዝራቡን፣ ኣብ ፍርቂ ብማዕበላዊ ባሕሪ ብምኻድ ንደቀ መዛሙርቱ ኣስደመሞም። ንሳቶም መንፈስ ከም ዝርእዩ ሓሲቦም ጨደሩ። ንሱ ድማ፦ «ኣነ እየ፤ ኣይትፍርሑ» ኢሉ መለሰ። ሊቃውንቲ ቅዱስ እዞም ቃላት እዚኦም «ኣነ እየ፤ ኣይትፍርሑ» () ተባሂሎም ክትርጎሙ ከም ዝኽእሉ ይሰማምዑ። እቲ ኵሉ ዝኽእል ኣነ እየ ንምክልኻልን ንምድሓንን ቀረባ ምዃኑ ምፍላጥ ካብኡ ዝዓቢ እንታይ ኣሎ!

ድሕሪኡ፣ ምስቶም ብቐጻሊ ንግጭት ዝደልዩ ዝነበሩ ተጻረርቱ ኣብ ዝገበሮ ምይይጥ፣ የሱስ ብቐሊሉ፦ «ኣነ ምዃነይ እንተዘይኣመንኩም፣ ብሓቂ ብሓጢኣትኩም ክትሞቱ ኢኹም» () በለ። እዚ ብጣዕሚ ንጹር እዩ! ኣብ መወዳእታ ምዕራፍ 8 እዚ ዘስደምም ንሳቶም በለ፦ «ኣብርሃም ከይተወልደ፣ ኣነ እየ» () – «ኣነ ነበርኩ» ዘይኮነስ፣ «ኣነ እየ»! እዞም ኣይሁድ እዚ ንኣምላኽነቱ ዝገበሮ ምትእምማን ምግንዛብ ኣይጸገሞምን፣ ብኡብኡ ድማ «ኣእማን ኣልዒሎም ክውግሩዎ» () ጀመሩ፣ እዚ ድማ ንስም የሆዋ ብከንቱ ምጥቃም ዝወሃብ ቅጽዓት እዩ ()።

እቲ ዝበለጸ ዘገርም ናይ ሓይሊ ስም የሱስ መርኣያ ዝተፈጸመሉ እዋን ንዕኡ ንምጥላም ምስ ሮማውያን ወተሃደራት፣ ኣይሁዳውያን መራሕትን ፖሊስ ቤተ መቕደስን ምስ መጸ እዩ። የሱስ ናብ ቅድሚት ወጺኡ መን ከም ዝደልዩ ሓተተ። ንሳቶም «የሱስ ናዝሬታዊ» ምስ በሉ፣ ንሱ ብቐሊሉ «ኣነ እየ» በለ። በዚ እቶም ንዕኡ ንምሓዝ ዝመጹ «ድሕሪት ተመሊሶም ናብ ወደቑ» ()። ገሊኦም ናይ ስሙ ጽልዋ ከም ዘውደቖም ኣቕሪቦም።

ብሉይ ኪዳናዊ ኣዋጃት ብዛዕባ የሆዋ ንየሱስ የውዕሎም። እቲ ብመንፈስ እተጻሕፈ ጸሓፊ እብራውያን መዝሙር ጠቒሱ፣ ንዕኡ ድማ ን«ወዲ»፣ ንየሱስ ኣውዓሎ፦

«ዙፋንካ፣ ኦ ኣምላኽ፣ ንዘለኣለምን ንዘለኣለምን ክጸንሕ እዩ፤ ፍትሒ ድማ መንግስትኻ ክትከውን እያ። ንጽድቂ ትፈቱ ንረሲእነት ድማ ትጸልእ፤ ስለዚ ኣምላኽ፣ ኣምላኽካ፣ ብዘይትምርምር ሓጎስ ብምቕባእ ኣብ ልዕሊ መሓዙትካ ኣንቢሩካ» (እብራውያን )።

ከምኡ’ውን መዝሙር ንወዲ ኣውዓሎ፦

«ኣብ መጀመርታ ንመሰረት ኣንበርካ፣ ሰማያት ድማ ግብሪ ኣእዳውካ እዮም። ንሳቶም ክጠፍኡ እዮም፣ ንስኻ ግን ትነብር፤ ኵሎም ከም ክዳን ክበልዩ እዮም። ከም ክዳን ክትቅይሮም ኢኻ ክደርበዩ ድማ እዮም። ንስኻ ግን ሓደ ኢኻ፣ ዓመታትካ ድማ ከቶ ኣይውድኡን» (እብራውያን )።

ብተደጋጋሚ ኣወጀ ናይ የሆዋ ቅድስናን ንጽህናን። ኣብ ንየሆዋ ከምዚ ኢሉ ጠቐሰ፦ «ኣነ፣ ኣነ እየ ፣ ካብኣይ ድማ ኣዳናጊ የልቦን።» የሱስ፣ ኣብ ልደቱ፣ ከም ኣዳናጊ ተበሰረ ()፣ መልኣኽ ድማ ንዮሴፍ ናይ ቈልዓ «ንህዝቡ ሓጢኣቶም ከድሕኖም እዩ» () በሎ። ክልተ ኣዳናግቲ ኣለዉ ድዮም? እዚ ንኢሳይያስ ክጋጮ እዩ። የሱስ ብሓቂ የሆዋ ኣዳናጊ እዩ። ኣብ የሆዋ ከምዚ በለ፦ «እዚ እዩ ዝብሎ – እስራኤልን መድሓኒኡን፣ ኵሉ ዝኽእል ፦ ኣነ ቀዳማይን ኣነ ድሕረኛን እየ፤ ካብኣይ ኣምላኽ የልቦን።»

ኣብ ራእይ ዮሃንስ ከም ዝሞተ ኮይኑ ወደቐ ኣብቲ ዘስደምም ምስሊ «ከም ወዲ ሰብ» () ዝነበረ፣ ንሱ ድማ «ኣይትፍራሕ። ኣነ ቀዳማይን ድሕረኛን እየ። ኣነ እየ፤ ሞይተ ነይረ፣ እንሆ ድማ ንዘለኣለም እየ!» በሎ። ብንጹር፣ የሱስ እንደገና ናይ የሆዋ መንነት ከም «ቀዳማይን ድሕረኛን» () ኢሉ ተዛረበ።

የሆዋ በለ፣ «ክብረይ ንኻልእ ኣይህብን» ()። ገና እብራውያን ከምዚ ይብል፣ «እቲ ወዲ ክብሪ ኣምላኽን ልክዕ ምስሊ ባህሪኡን እዩ።» እቲ ወዲ «ኻልእ» ኣይኮነን፤ ንሱ እቲ ሓደ ኣምላኽ እዩ። ቈሎሴ ድማ ከምዚ ይብል፣ «ኣምላኽ ኵሉ ምልኣቱ ኣብኡ ክሓድር ባህ ኣበሎ ... ኣብ ኵሉ ምልኣት ኣምላኽነት ብስጋ ይነብር» (ቈሎሴ ፤ )።

ኣብ የሆዋ ከምዚ በለ፦ «ብባዕለይ መሓልኩ ... ኣብ ቅድመይ ኵሉ ብርኪ ክምብርከኽ እዩ፤ ብኣይ ኵሉ ልሳን ክምሕል እዩ።» ድሕሪኡ ግን ብዛዕባ የሱስ ከምዚ ጸሓፈ «ኣምላኽ ድማ ናብ ዝለዓለ ቦታ ኣዕበዮን ኵሉ ስም ዝበልጽ ስም ሃቦን፣ ምእንቲ ብስም የሱስ ኵሉ ብርኪ፣ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኣብ ትሕቲ ምድርን፣ ክምብርከኽ፣ ኵሉ ልሳን ድማ የሱስ ምዃኑ ክእመን፣ ንኽብሪ ኣምላኽ ኣቦ» (ፊልጲ )።

ኣስተብህሉ፣ « ኵሉ ስም ዝበልጽ ስም» «የሱስ» እዩ! ንየሱስ ብኣምልኾ ምምብርካኽን ከም ምእማንን ንኣምላኽ ኣቦ የኽብር። ስለዚ፣ ንማዕርነት የሱስ ምስ ኣምላኽ ምእባይ ንኣምላኽ ኣቦ ምብዳህ፣ ንዕኡ ምጽራፍን ክብሩ ምጉዳልን እዩ። እቲ ኵሉ ዝኽእል ኣዳናጊ ምስ ተኸሓደ ድሕነት ክህሉ ኣይክእልን። «ኣነ ምዃነይ እንተዘይኣመንኩም ... ብሓቂ ብሓጢኣትኩም ክትሞቱ ኢኹም» ()።

የሱስ ነቶም ዝስዕብዎ ብርቱዕ ጠለባት የቕርብ፦ «ሓደ እኳ ናባይ እንተመጸ፣ ንኣቡኡን ኣዲኡን፣ ንሰበይቱን ውሉዱን፣ ንኣሕዋቱን ኣሓቱን – እወ፣ ንህይወቱ እኳ – እንተዘይጸልአ፣ ደቀ መዝሙረይ ክኸውን ኣይክእልን። ሓደ እኳ መስቀሉ ዘይጸውርን ዘይስዕበንን ደቀ መዝሙረይ ክኸውን ኣይክእልን ... ሓደ እኳ ካባኻትኩም ዘለዎ ኵሉ ዘይሓድግ ደቀ መዝሙረይ ክኸውን ኣይክእልን» ()። ድማ ነዚ ከምዚ ይውስኽ፣ «ህይወቱ ዝረክብ ክስእና እዩ፣ ህይወቱ ምእንታይ ዝስእና ድማ ክረክባ እዩ» ()።

የሱስ ኣምላኽ እዩ። ንሱ ጥራይ ድማ ከምዚ ዝኣመሰለ ታማኝነትን ፍጹም ምትእምማንን ክሓትት መሰል ኣለዎ። ኣምላኽ ጥራይ እዩ ከምዚ ዝኣመሰለ ቁርጽነትን ምፍቃርን ክሓትት ስልጣን ዘለዎ። ነቲ ብምስግጋር ናብ ስልጣንን ምቁጽጻርን የሱስ ዝመጽእ በረኸት፣ ፣ ፣ ሓጎስን ምትእምማንን ትፈልጥዎ ዲኹም? ንሱ «መሰል ረኸበ» ንታማኝነትና ብዝያዳ ካብቲ ንሱ ዝሓተና ዝኸበደ መስዋእቲ፦ «የሱስ ... ብባህሪኡ ኣምላኽ ክነሱ፣ ምስ ኣምላኽ ማዕረ ምዃኑ ክሕዝ ዝግብኦ ነገር ኣይሓሰበን፣ ግናኸ ንርእሱ ባዶ ገበረ፣ ባርያ ወሲዱ፣ ብሰብኣዊ ምስሊ ተገብረ። ብመልክዕ ሰብ ድማ ተረኺቡ፣ ንርእሱ ኣትሓተ ሞት ድማ ታህተ – እወ ሞት ኣብ !» (ፊልጲ )።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia

ፎቶ ብክሪስቶፈር ፖሊታኖ ኣብ Unsplash (https://unsplash.com/photos/historic-castle-on-a-tree-covered-hill-under-a-blue-sky-rQDGZ6Ca-CM)