እዚ ምዕራፍ እዚ ማእከላይ ምዕራፍ ናይቲ ካልኣይ ዓቢ ክፍሊ ናይቲ መጽሓፍ እዩ። እዚ ክፍሊ እዚ ንህዝቢ ኣምላኽን ንየሩሳሌምን ብቓል ምጽንናዕ ይጅምር። ኩሉ ብኣገልግሎት ኣምላኽ ብኣካል ኣገልጋሊኡ ዝፍጸም እዩ። ካብ ምዕራፍ 41 እስራኤል ከም ኣገልጋሊ የሆዋ ብኸቢድ ከም ዝፈሸለ ንመሃር—
“ኩሎም ከንቱ እዮም፤ ግብሮም ከንቱ እዩ፤ ምስሊ ጣኦቶም ንፋስን ስምብራት እዩ” (ኢሳይያስ 41:29)። ኣብ ኢሳይያስ 40:3 ብዛዕባ ዮሃንስ መጥምቕ ከም መልእክተኛ የሆዋ ግልጽ ዝኾነ ትንቢት ኣሎና፡
“መገዲ እግዚኣብሔር ኣዳልዩ፡ ኣብ በረኻ ንኣምላኽና ጽርግያ ኣቕንዑ።” ዮሃንስ መገዲ የሆዋ ከዳልው ተላኢኹ ነይሩ፡ ኣብ ዮሃንስ 1:30 ድማ፡ ንየሱስ እናጠቐሰ፡ መጥምቕ ከምዚ በለ፡ “እዚ እቲ፡ ድሕረይ ዝመጽእ ሰብኣይ ቅድመይ ነይሩ እዩ እሞ፡ ካባይ ይበልጽ፡ ዝበልኩዎ እዩ”፤ እዚ ንቕድሚ ግዜ ዝነበረ ክብሪ ወልድ ኣምላኽ ዝሕብር እዩ። የሱስ ናይ ሓድሽ ኪዳን፡ የሆዋ ናይ ብሉይ ኪዳን እዩ። እዚ ካልኣይ ክፍሊ ኢሳይያስ፡ ካብ ኢሳይያስ 40–66 ዝሽፍን፡ ብምእካብ እስራኤል (ኢሳይያስ 66:20)፡ ከምኡ እውን ንእግዚኣብሔር ከም መስዋእቲ ምቕራቦም ይዛዘም። ከምኡ እውን፡ ኩሎም ኣህዛብን ልሳናትን ንኽብሪ እግዚኣብሔር ክምስክሩ ክእከቡ እዮም (ቁ. 18)። እቲ ኣብ ኢሳይያስ 40 ብምቕራብ መሲሕ ዝቐረበ ዓቢ መወዳእታ ናይ መገዲ የሆዋ፡ እዚ እዩ፡
“ክኸውን እዩ…ኩሉ ስጋ ኣብ ቅድመይ ክሰግድ እዩ፡ ይብል እግዚኣብሔር” (ኢሳይያስ 66:23)። እቲ መሰረት ናይዚ ኩሉ—በረኸት እስራኤል፡ በረኸት ኣህዛብ፡ ክብሪ እግዚኣብሔር—ኣብ ምዕራፍ 53 ብሓያል መገዲ ይቐርበልና። ኣገዳስነት እዚ ትንቢታዊ ምዕራፍ እዚ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ብተደጋጋሚ ብምጥቃሱ ይረጋገጽ—ኣብኡ ኣስታት ዓሰርተ ኣርባዕተ ጥቕስታት ይርከቡ።
ከም ፍሉይ ሓበሬታ፡ ኣብ ኢሳይያስ 66 ምዕራፋት ከም ዘለዉን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ 66 መጽሓፋት ከም ዘለዉን ንርኢ። እቲ ቀዳማይ ክፍሊ ናይቲ ነብዪ 39 ምዕራፋት ይሽፍን፤ ኣብ ብሉይ ኪዳን 39 መጽሓፋት ኣለዉ። እዚ ድማ ኣብቲ ካልኣይ ክፍሊ ናይቲ ነብዪ 27 ምዕራፋት ይተርፍ፡ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ድማ 27 መጽሓፋት ኣለዉ። እቲ ማእከላይ ባህሪ ናይዚ ትንቢታዊ ክፍሊ እዚ ምዕራፍ 53 እዩ፡ እቲ ማእከላይ ሓቂ ናይ ሓድሽ ኪዳን ድማ ሞት ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እዩ። ኣገልጋሊ የሆዋ ኣብ መጽሓፍ ኢሳይያስ ክሳብ ሞት ኣገልጊሉ፡ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ድማ ክርስቶስ ክሳብ ሞት፡ እዚ ድማ ሞት መስቀል፡ ታኣዚዙ። ስለዚ፡ ነዚ 53ይ ምዕራፍ ኢሳይያስ ብጽቡቕ ክንሓስበሉ ይግባእ።
መለኮት ክርስቶስ ውርደቱ የቕርብ
ቅድም ኣብ ኢሳይያስ 50 መለኮት ክርስቶስ ውርደቱ ከም ዘቕርብ ክንብል ንኽእል ኢና። ንኣብነት፡ ቁጽሪ 3 ናይቲ ምዕራፍ ርአ፡
“ሰማያት ብጸልማት እኽድኖም”፡ እዚ ቓል ገዛኢ ፍጥረት እዩ፤ ግን ኣብ ቁጽሪ 4 ኣብ ቦታ ተምሃራይ እዩ። ድሕሪኡ ኣብ ቁጽሪ 6 ብጸጋ ትሕትናኡ ዝመስከሩሉ ሰባት ኣዋሪዶምዎ እዮም ኣሳቕዮምዎ። ውርደት ክርስቶስ ክብሩ የቕርብ
ኣብ ምዕራፍ 53፡ ውርደቱ ክብሩ የቕርብ!
ቁጽሪ 1
እቲ ነብዪ ንዘይኣመንቲ፡ ብፍላይ ድማ ንምሕረት ኣምላኽ ዝተገዝኡ ዝነበሩ ሰባት፡ ይበኪ። ቅልጽም እግዚኣብሔር ምልክት ሓይሊ ኣምላኽ እዩ፡ ንጸላእቱ ንምድምሳስን ንዝኣምኑሉ ንምድሓንን ብተደጋጋሚ ዝጥቀመሉ እዩ (ኢሳይያስ 51:9፤ ኢሳይያስ 52:10፤ ኢሳይያስ 53:1፤ ኢሳይያስ 59:16፤ ኢሳይያስ 62:8፤ ከምኡ እውን ኢሳይያስ 63:5፡ ንጥቕሚ እዚ ስም እዚ ርአ)። ከም ኣብ ምዕራፍ 53፡ ቅልጽም እግዚኣብሔር ከም ሰብ ይግለጽ።
ቁጽርታት 2ን 3ን
“ኣብ ቅድሚኡ ክዓቢ እዩ።” እዚ “ቅልጽም እግዚኣብሔር” ኣብ ቅድሚ የሆዋ ዝዓቢ ዘሎ እዩ። ንእኡ፡ ክርስቶስ ብስጋ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ካብ ደረቕ ምድሪ ዝወጸ ስርናይ እዩ ነይሩ፤ ህይወትን ፍረን ብኹሉ ዓቕሞም ኣብኡ ነበሩ። እስራኤል ደረቕ ምድሪ ነበረት። ንጐይታና ኣብኡ ዝኾነ ደገፍ ኣይነበረን። ኩሉ ደገፉ ካብ ላዕሊ እዩ ዝመጽእ ነይሩ። ንእስራኤል ንሱ መሳሓቕን መናዓቕን እዩ ነይሩ—ስለዚ “ሰብ ሓዘንን ምስ ስቓይ ዝተላመደን።” ቁጽርታት 4ን 6ን
እዚ ቓል እስራኤል ኣብ ዝመጽእ መዓልቲ ምእማኖምን ንስሓኦምን ክኸውን እዩ፡ እቲ ህዝቢ ድማ ሓቂ ናይቲ ምሕረታዊ ከምኡ እውን መስዋእታዊን ምድሓናዊን ስቓይ እቲ ቅዱስ ሓጣእቲ ክመሃር እዩ። ቁጽሪ 4 ብርግጽ ከምቲ ኣብ ማቴዎስ 8:17 ዝተጠቕሰ፡ ንሱ ቅድም ብመንፈሱ ነቲ ብሓይሉ ዘርሓቖ ከም ዝጸረየ የምህረና። ብዓሚቕን ቅዱስን ስምዒታት ልቡ፡ ኣብ ኩሉ እቲ ህዝቡ ዝሰቐዮ ኣትዩ። ብንጽህናኡ ኣብቲ ስቓይ ብምሕረት ተሰቒሉ፤ ንሳቶም ድማ ንሓጢኣቶም ኣብ ትሕቲ መንግስታዊ ኢድ ኣምላኽ ተሰቒሎም። እቲ መዓልቲ ብርግጽ ክመጽእ እዩ፡ ሽዑ ስቓይ እቲ ቅዱስ ሓጣእቲ ብግቡእ ክርድኡ እዮም፡ ሽዑ እስራኤል ብዓሚቕ ንስሓ ክትብል እያ፡
“ንሱ ብሰሪ ገበናትና ቆሲሉ” ነብዪ ሆሴእ ነዚ መዓልቲ ምትዕራቕ ንእስራኤል ኣብ ኣእምሮኡ ኣትዩዎ ነይሩ፡ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ምዕራፉ፡ ቁጽርታት 1ን 2ን ከምዚ ይብል፡
“ኦ እስራኤል፡ ናብ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ ተመለስ፤ ብሰሪ ገበንካ ወዲቕካ ኢኻ እሞ። ቃላት ምሳኻትኩም ውሰዱ፡ ናብ እግዚኣብሔር ድማ ተመለሱ፤ ንእኡ ድማ፡ ኩሉ ገበን ኣርሕቕ፡ ብጸጋ ድማ ተቐበለና፤ ሽዑ ንሕና ምራኽ ኣፍና ከነቕርበልካ ኢና፡ በልዎ።” ሽዑ እስራኤል ኣብ ምዕራፍ 53 ኢሳይያስ ኣብ መዓልቲ ሃገራዊ ንስሓኦም ዝወስድዎ ቃላት ክረኽቡ እዮም። ቁጽሪ 5
ሓጢኣቶም፡ ከምኡ እውን፡ ኣብ ልዕሊ እቲ
“ዕንዝራ” (ዘሌዋውያን 16:21, 22) ይእመን። ቁጽሪ 6
ንሳቶም ነቲ ቅዱስ ስቓያዊ ከምቲ መስዋእታዊ ዝኾነ፡ እቲ
ዕድል እግዚኣብሔር ዝወደቐሉ (ዘሌዋውያን 16:8, 9, 15) ይፈልጥዎ። ቅኑዕ ንስሓ ካብ ኣፍ እቲ ንስሓ ዝኣተወ ህዝቢ ክወጽእ እዩ—ጠፊእና ኢና፤ ነፍሲ ወከፍ ናብ ገዛእ መገዱ ተመሊሱ። ክንደይ ዓቢ ዘይምእዛዝን ዕልወት ነይሩ! ግን፡ ግሩም ምሕረት!—“እግዚኣብሔር ድማ ገበን ኩላትና ኣብኡ ኣንቢሩ።” ብርግጽ፡ ኣብዚ ቁጽርታት እዚ ዓቢ ኣንጻር-ዓይነት ናይ መዓልቲ ምትዕራቕ ኣሎና፡ ቅኑዕ ምሕታት ኣምላኽ ብደም መስዋእቲ ሓጢኣት ብምሉእ ተፈጺሙ—ምስጋና። ገበን ህዝቢ ኣብቲ ኣብ ልዕሊ ዕንዝራ ዝተገብረ ንስሓ ተፈጺሙ—ምትካእ።
ክልቲኡ ኣጣል ኣብ መዓልቲ ምትዕራቕ ኣድለይቲ ነበሩ፡ ነዚ ክልተ ገጽ ናይቲ ሓደ መስዋእታዊን ምድሓናዊን ግብሪ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ንምግላጽ፡ ንሱ ብዘለኣለማዊ መንፈስ ገዛእ ርእሱ ንኣምላኽ ምስ ኣቕረበ። ብንጹህ መስዋእቱ ንኹሉ መስዋእቲ ኣብ ስርዓት ኣምልኾ ኣይሁድ ኣጥፊኡ፡ ምኽንያቱ ደም ኣባጊዕን ኣጣልን ሓጢኣት ከርሕቕን ንዝቐርቡ ናብ ኣምላኽ ፍጹማት ክገብርን ኣይከኣልን እዩ ነይሩ (እብራውያን 10:1-4)።
ቁጽርታት 7ን 8ን
እዚኣቶም ብዛዕባ ፍቓደኛ ምትሕትና ናይቲ ዘይቃወም በጊዕ ኣምላኽ፤ ብዛዕባ ዘይቅኑዕ ኣተሓሕዛኡ፤ ምቑራጹ፤ ከምኡ እውን፡ እቲ ናይ ሞቱ ሓቀኛ ምኽንያት ይነግሩና፡
“ብሰሪ ገበን ህዝበይ ተወቒዑ።” ግሩም መድሓኒ!
ብምቕባሩ ኣብ መቓብር ሃብታም ሰብ፡ ንሓጥኣን ሰባት ዘይቅኑዕ ተግባራት መለኮታዊ ዝተወሰነ ገደብ ከም ዘሎ የረጋግጽ፡
“ክሳብዚ ክትመጽእ ኢኻ እምበር ካብዚ ንላዕሊ ኣይትኸይድን ኢኻ።” ኣምላኽ ንሞራላዊ ውበት ናይቲ ህይወት ምግላጽ ኣድናቖቱ የረጋግጽ። ሰባት ከምዚ ክብሉ ይኽእሉ እዮም፡ “ክንርእዮ ከለና፡ ክንብህጎ ዝግባእ ውበት የብሉን።” እቲ ውበት፡ እቲ ሞራላዊ ፍጽምና፡ ናይቲ ብሩኽ ሰብ ንዘይኣምኑ ሰባት ዘይስሕብ ነይሩ፡ ግን እኳ እንተኾነ ኣብኡ ልዕለ-ፍሉይ ውበት ነይሩ፡ “ውበት ቅድስና።” ስለዚ ከምዚ ንብብ፡ “ኣብ ሞቱ ምስ ሃብታማት ነይሩ፤ ምኽንያቱ ግፍዒ ኣይገበረን፡ ኣብ ኣፉ ድማ ተንኮል ኣይነበረን።” ብሓቂ፡ ከም በጊዕ ፋስጋ፡ እቲ መድሓኒ ንምርመራ ኣዒንቲ መለኮታዊ ቅድስና ሓሊፉ—ካብ ዓሰርተ ክሳብ ዓሰርተ ኣርባዕተ ተሓልዩን ብዘይ ጉድለት ወይ ነጥቢ ከም ዝኾነ ተረጋጊጹ። ቁጽሪ 10
ካብ ኩሉ ስቓዩ ብኢድ ሰባት ንጽድቂ ኢሉ ዝረኸቦ፡ እቲ ብኢድ ኣምላኽ ንሓጢኣት ዝረኸቦ ስቓይ ዝዓሚቕ እዩ ነይሩ—እዚ ብሓደራን ብምሉእን ኣብ መስዋእታዊ ሞቱ እዩ።
“ኣብ ሓዘን ኣእትዩዎ።”
ቁጽርታት 10 ክሳብ 12—ዓበይቲ ፍጻሜታት ናይቲ ምድሓናዊን ንኣምላኽ ዘኽብርን ሞት የሱስ
“ዘርኡ ክርኢ እዩ።” ወለዶ፡ ዓሌት፡ ከምኡ ዝኣመሰለ፡ ክመጽእ እዩ። “መዓልታቱ ከናውሕ እዩ።” መስቀል ንእኡ መወዳእታ ኣይኮነን፡ ኣይፋሉን፡ ንሱ ክወጽእ እዩ፡ ሓያል ዓዋቲ ኣብ ልዕሊ ሞትን መቓብርን። “ፍቓድ እግዚኣብሔር ብኢዱ ክሰምር እዩ።” ንሱ ፍቓድ ኣምላኽ ብዓለምለኻዊ ደረጃ ክትከል እዩ። ምምሕዳር እቲ ዝመጽእ መንግስቲ ኣብቶም ኣብ ጎልጎታ ዝተወግኡ ብቑዓት ኣእዳው ክኸውን እዩ። “ካብ ጻዕሪ ነፍሱ ክርኢ እዩ እሞ ክጸግብ እዩ።” ፍረ ግብሩ ንግብሩን ንሰራሕተኛኡን ብቑዕ ክኸውን እዩ—ንሓዘን፡ ንውርደት፡ ከምኡ እውን ንጥፍኣት መስቀል ዝግባእ መልሲ። “ብፍልጠቱ ቅኑዕ ኣገልጋለይ ንብዙሓት ብጽድቂ ክምህር እዩ።” መሰረት ናይ ጽድቂ በረኸት ብሞቱ ተነቢሩ እዩ፡ ኩሎም ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ናብ በረኸት ዝመጹ ድማ ብዋጋ ናይቲ ዝተፈጸመ ግብሪ ክርስቶስ ብጽድቂ ኣቀማምጣኦም ክምሃሩ እዮም። “ንሱ ንገበናቶም ክጸርይ እዩ እሞ።” ኣብ መንጎ ኣምላኽን ናቱ ዝኾኑን ዝኾነ ደበና ኣይክህሉን እዩ። ኣብ መንጎኦም ዝነበረ ኩሉ ብምሉእን ብቅንዕናን ተፈቲሑ እዩ፡ ንዕግበት ኣምላኽ። ስለዚ፡ ብቅኑዕ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ከም ዝተምህሩ፡ ብልቦምን ሕልናኦምን ፍጹም ዕረፍቲ ክረኽቡ እዮም። “ምስ ዓበይቲ ግደ ክህቦ እየ።” ሓደ ግዜ ኣብቲ ዘስካሕክሕ ስቓይ መስቀል በይኑ ዝነበረ፡ ኣብቲ ዝካሓስ ክብሪ በይኑ ኣይክኸውንን እዩ። ሽዑ መሓዙት ክህልውዎ እዮም። ኣምላኽ ይእውጅ (ዓቢ መግለጺ ናይ ምሉእ ዕግበቱ ብዝተፈጸመ ግብሪ ክርስቶስ)፡ “ምስ ዓበይቲ ግደ ክህቦ እየ።” እቲ መድሓኒ ብዘይራስነት ዝኾነ ፍቕሪ ተግባሩ—መስቀል ፍቕሩ ከም ዘየድከመቶ መረጋገጺ—“ምስ ሓያላት ምርኮ ክመቕል እዩ።” ኣብቲ መዓልቲ ናይቲ ዝመጽእ ክብሪ ክርስቶስ መን እዮም እቶም ዓበይትን ሓያላትን? እቶም ኣብዛ ዝሰቐለቶ ዓለም ንስሙ ኢሎም ነቀፌታ ዝጸረዩ። እቶም ኣብዚ ምስኡ ምድሓር ዝካፈሉ ኣብኡ ምስኡ ክብሪ ክካፈሉ እዮም።
እዚ ኩሉ፡ ኣምላኽ ይብል፡ ብኣርባዕተ ምኽንያታት
እዚ ኩሉ፡ ኣምላኽ ይብል፡ ብኣርባዕተ ምኽንያታት፡
“ነፍሱ ክሳብ ሞት ኣፍሲሱ እዩ።” ሞቱ ኣብ ክብሪ ፈጺሙ ኣይክርስዕን እዩ። “ምስ ገበነኛታት ተቖጺሩ።” ውርደቱ ብምሉእ ክምለስ እዩ። ምድሪ እኳ እንተናዓቐቶን እንተጸረፈቶን፡ ኣምላኽ ኣብ ሰማይ የኽብሮን ንምጽዋዕ ዓለም ድማ ምጽዳቑ ክገልጽ እዩ። እዚ ምዕራፍ እዚ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ሕቶ መልሲ ይህብ—“ንእቲ ንጉስ ባህ ዘብሎ ሰብ እንታይ ክግበረሉ እዩ” (ኣስቴር 6:6)። “ሓጢኣት ብዙሓት ጸይሩ።” ኣምላኽ ነታ ንክርስቶስ ናብ ሞት ንጽድቂ ካልኦት ዝወሰደቶ ፍቕሪ ብክብሪ ይምልስ። እቲ ሓደ ግዜ “ሓጢኣት ዝጸረየ” ክብሪ ክጸርይ እዩ። “ንገበነኛታት ምልጃ ገበረ።” እታ ኣብ ኣዝዩ ስቓይ ዝተዛረባ ጸሎቱ፡ “ኣቦ፡ ይቕረ በለሎም፤ እንታይ ከም ዝገብሩ ኣይፈልጡን እዮም እሞ” (ሉቃስ 23:34)፡ እታ ኣብ ዙርያ መስቀል ዝነበረት ብዙሕ ህዝቢ እኳ እንተዘይሓሰበታ፡ ኣብ ሰማይ ብምሉእ ተገምጊማ እያ፡ ኣብዚ ድማ ናብዚ ባህርያት እዚ ተወሲኻ እያ፡ እዚኣቶም ድማ ኣብቲ መዓልቲ ፍቓድ እግዚኣብሔር ብኢዱ ኣብ ዝሰምረሉ ግዜ ንእኡ ናይ ኣምላኽ ዓስቢ የምጽኡ።
ነዚ ግሩም ትንቢታዊ ጽሑፍ እዚ ምምርማርና ክንዛዝም ከለና፡ ብቕንዕና ከምዚ ክንብል ንደሊ፡
“ንእኡ ክብሪ ይኹን፡ ስልጣን ድማ፡ ንዘለኣለም። ኣሜን።”
