ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ትንቢት ኢሳይያስ ብዛዕባ ምድሓን ኣምላኽን ክብሩ ንኹሉን

ዘይፍለጥ
27 ሰነ 2024
10 ዝተሓተ ንባብ

መዝሙር ሙሴ

እቲ ኣብ ምዕራፍ 32 ዘሎ ጽሑፍ ብቑዕ ኣቓልቦ ኣይረኸበን። እዚ ምዕራፍ እዚ መዝሙር ሙሴ ተባሂሉ ይፍለጥ እኳ እንተኾነ፡ ብሓቂ ግን ኣምላኽ ንእስራኤል ንፍሉይ ዕላማ ዝሃቦም መዝሙር እዩ። እቲ ኻብ ግብጺ ዝወጸ ናይ መጀመርታ እስራኤል ናብ ኪኣቱ ስለ ዘይከኣለ ኣብ ምስ ሞተ፡ እቲ ኻልኣይ ኣብ ደው ኢሉ ናብታ ተስፋ ዝተዋህበቶም ኪኣቱ ተዳልዩ ነበረ። በቲ እቲ ሙሴ ብዛዕባ ውርሻኦም፡ ኣምላኽ ዝሃቦም ተስፋታት፡ ከምኡ’ውን ብተኣማንነት ንእኡ ኺስዕብዎ ዘለዎም ሓላፍነት ተዛረቦም። ብሓጺሩ፡ እዚ እዩ ትሕዝቶ ። ይኹን እምበር፡ ሙሴ ምዝራብ ምስ ወድአ፡ ኣምላኽ ንእስራኤል ነዚ ፍሉይ ዕላማ ዘለዎ መዝሙር ሃቦም፡ «እዚ መዝሙር እዚ ኸኣ ንኣታቶም ኪኸውን እዩ።» እግዚኣብሔር ንእስራኤል ናብታ ተስፋ ዝተዋህበቶም ኬእትዎምን ኬብጽሖምን እዩ፡ ግናኸ ድሕሪኡ ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኺስዕቡ፡ ንእኡ ኺነጽግዎን ኺፍረዱን እዮም። በቲ እቲ፡ ንእግዚኣብሔር ስለ ዝነጸግዎም መዓት ምስ ወረዶም፡ እዚ መዝሙር እዚ ንእስራኤል እግዚኣብሔር ኪኸውን እዩ ( NIV)። እዚ መዝሙር እዚ ዘለዎ ኣገዳስነት ብምርኣይ፡ ድሕሪኡ ብዘመናት፡ ነብያት ኣምላኽ ንእስራኤል ናብ እግዚኣብሔር ኪምልሱሉ ምጥቃሶም ዘገርም ኣይኮነን።

መዝሙር ሙሴ ንእስራኤል ኣሉታዊ እኳ እንተኾነ፡ ብኣወንታዊ ኣዋጅ እዩ ዝጅምር። ፈለማ፡ እቲ ንግግር «ምምሃር» ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ ()፡ ነቲ ምስትውዓል ዘጕልሕ እብራይስጣዊ ኣበሃህላ ብምጥቃም። ቅኑዕ ምስትውዓል ናይቲ ትምህርቲ ኸምቲ ኻብ ዝወርድ ኣውሊ፡ ኣብ ልስሉስ ዕምባባን ሳዕርን ዘለዎ መንፈስ ዘሐድስ ጽልዋ ኪኸውን እዩ። ስለዚ፡ እቲ መዝሙር ንዘለኣለማዊ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ንህዝቡ እዩ፡ ዕላማኡ ኸኣ ምድሓኖም እዩ። እዚ ኣወንታዊ መግለጺ እዚ ድሕሪኡ ምስ ስም ያህዌ ተኣሳሲሩ ኣሎ፡ ንሱ ኸኣ ብዓብዩ፡ ፍጹም ግብሩ፡ ጽድቂ መገድታቱን ቅኑዕ ባህርዩን ይውደስ። ስለዚ፡ እቲ መዝሙር ቅሬታ፡ ድሕሪኡ ኸኣ መግለጺ ፍርድን ምድሓንን ዘጠቓልል እኳ እንተኾነ፡ እቲ ጠቕላላ ዕላማኡን ትሕዝቶኡን ግን ኣዋጅ ስም እግዚኣብሔር እዩ።

እቲ ቐጺሉ ዘሎ ክፍሊ ናይቲ መዝሙር፡ ፍርዲ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊ ህዝቡ የቕርብ፡ ንሳቶም ከኣ ንጸጋ ኣምላኽ ምላሽ ብምሃብ፡ ንእኡ ሓዲጎም ንሓሰኻ ኣማልኽቲ ኺስዕቡ እዮም። ያህዌ ኸኣ ነቶም ንእኡ ዝሓደግዎ ኺሓድጎም እዩ። ስለዚ፡ እቲ ቀንዲ ውድቀት እስራኤል ንኣምላኾም ሓዲጎም ንሓሰኻ ኣማልኽቲ ምምላኾም እዩ።

እቲ ኣዋጅ ፍርዲ ብኣዋጅ ምድሓን ይስዕብ። ይኹን እምበር፡ እዚ ምድሓን እዚ ብቐንዱ ንጥቕሚ እስራኤል ዘይኮነስ፡ ኣብ መንጎ ብዛዕባ እዚ ፍጻመታት እዚ ዘሎ ዘይምርድዳእ ንምክልኻል እዩ። ምድምሳስ እስራኤል ከም ግብሪ እግዚኣብሔር ኪርድኣሉ ይግባእ እምበር፡ ከም ግብሪ ዝኾነ ይኹን ዓለማዊ ሓይልታት ኣይኮነን። ስለዚ፡ እቲ ምድሓን ንስምን ክብርን ያህዌ ንምክልኻል እዩ!

ብመወዳእታ፡ እቲ መዝሙር ምስጢር እግዚኣብሔር ይገልጽ፡ ማለት፡ ንሱ ብውልቁ ጣልቃ ምእታዉ፡ እዚ ኸኣ ንጸላእቱ ምቕጻዕን ንኣገልገልቱ ምድሓንን ዝብል ክልተ ሓሳባት የጠቓልል። ይኹን እምበር፡ ፍርዲ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊ ጸላእቱ ምግላጽን ንህዝቡ ምድሓንን፡ መን እዮም ብሓቂ ጸላእቱ፡ መን እዮም ከኣ ብሓቂ ኣገልገልቱ ምፍላጥ የጸግም። እዚ ውጥረት እዚ ኽሳዕ መወዳእታ ናይቲ መዝሙር ይቕጽል፡ ንኹሎም ሰባት ከኣ «ተሓጐሱ» ይብል – ከምኡ’ውን ህዝቡ ()። ምኽንያት እዚ በዓል እዚ ኸኣ እግዚኣብሔር ንኣገልገልቱ ከም ዘድሓኖምን ንጸላእቱ ኸም ዝፈረዶምን፡ ንህዝቡ ኸኣ ከም ዝተሰርየሎምን ንምርኣይ እዩ። ግናኸ እንደገና፡ እቲ «ኣገልገልቲ»ን «ጸላእቲ»ን ዝብሉ ቃላት ዝጥቀሙሉ መገዲ፡ «መን እዮም ብሓቂ ኣገልገልቱ፡ መን እዮም ከኣ ብሓቂ ጸላእቱ?» ዝብል ሕቶ ብዕላማ ዜልዕል ይመስል። እዚ ኸኣ ነቶም ጥንታውያን እስራኤላውያንን ነቶም ናይ ሎሚ ምእመናንን፡ ንሳቶም ብሓቂ መን ምዃኖም ኪሓትቱ ይገብሮም ()።

መዝሙር ሙሴ ንያህዌ እዩ፡ ንእስራኤል ከኣ ተጻራሪ እዩ። ኣብቲ ህዝቡ ንእግዚኣብሔር ሓዲጎም ንሓሰኻ ኣማልኽቲ ዝሰዓቡሉ ውድቀት፡ እቲ መዝሙር ንያህዌ ብዘይመወዳድርነቱ ይእውጅ፡ እዚ ኸኣ ብምድሓን ህዝቡ፡ ኣብ ዝሓለፈን ኣብ ዝመጽእን ይርአ። ብተወሳኺ፡ እቲ መልእኽቲ ነቲ ኣንባቢ ኣብ ኣምላኽ ኣመልኪቱ ኣብ ኣበይ ከም ዝቖመ ኺሓትት ብዝገብር መገዲ ይቐርብ – ጸላኢ ንሓሰኻ ኣማልኽቲ ዘምልኽ ወይስ እሙን ሰዓቢ።

40-48

እቲ መእተዊ ክፍሊ ናይዚ ምዕራፋት እዚ ጠቕላላ ጭብጡ የቕርብ። ፈለማ፡ እግዚኣብሔር ንህዝቡ ይእውጅ – እቲ ስቓይ እስራኤል ከም ዝወድአን በደሎም ከም ዝተሰርየሎምን። ይኹን እምበር፡ ምኽንያት እዚ ተግባር እዚ ኸኣ ብምድሓን እስራኤል እግዚኣብሔር ክብሩ ንኹሉ ኺርኢ ምዃኑ እዩ። እዚ እዩ እቲ ቀንዲ ጭብጢ ኣብ 40-48 ዘሎ፡ ምግላጽ ዘይመወዳድርነት ያህዌ። ክብሩ ንኻልእ ኣይህብን እዩ (፤ )፡ ኩላ ኸኣ ክብሪ ኽትህቦ ተጸዊዓ ኣላ ()፡ ህዝቡ ኸኣ ንክብሩ ተፈጢሮም እዮም ()።

እዚ መእተዊ እዚ ብክፍሊ ይስዕብ፡ እዚ ኸኣ ነቶም ዝተመሳሰሉ ሓሳባት ዝያዳ የዕብዮም፡ ልዕልና ያህዌ ኣብ ዓለም ብፍርድን ምድሓንን ጣልቃ ኺኣቱ ኸሎ ይእወጅ፤ ቃሉ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ሰብ ልዑል እዩ ()፤ ብዘይመወዳድር ሓይሉን ምስትውዓሉን ከም ዝተረጋገጸ፡ ኩሎም ይበልጽ ()፤ ብፍጥረት ምዃኑ ከም ዝተረጋገጸ፡ ኩሎም ሓሰኻ ኣማልኽቲ ይበልጽ ()፤ ያህዌ ብዛዕባ ጸገም ህዝቡ ይፈልጥን ንምድሓኖም ኩሉ ዝኽእልን እዩ ()። ስለዚ፡ ንምድሓን እስራኤል ኬቕርብ ከሎ፡ እቲ ጠቕላላ ዕላማኡ ኸምቲ መዝሙር ሙሴ ዝተመሳሰለ ጭብጢ እዩ – ንኹሎም ልዕልና ኣምላኽ ብምድሓን ህዝቡ ምቕራብ።

እቲ ቐጺሉ ዘሎ ክፍሊ ናይ 40-48 ሰለስተ ክፍሊ ዘለዎ ዑደት ፈተናታትን ኣዋጃት ምድሓንን የጠቓልል። እቲ ቐዳማይ ክፍሊ ኣብ የተኩር፡ እዚ ኸኣ ንሓይሊ እግዚኣብሔር ኣብ ታሪኽን ንምምካን ኣብ ሓሰኻ ኣማልኽትን ዘቕርብ ፈተና የጠቓልል ()። እቲ ኣዋጅ ምድሓን ከኣ ዕላማ ያህዌ ንህዝቡ ተጠቒሙ ንህዝብታት ኪቐጽዕ ምዃኑ የቕርብ ()።

እቲ ኻልኣይ ክፍሊ ኣብ ሓሰኻ ኣማልኽቲ የተኩር። እቲ ፈተና ንኣማልኽቲ እዩ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ልዕልና ምስትውዓልን ኣብ ታሪኽ ጣልቃ ምእታው ዝኽእልን እዩ ()። ድሕሪኡ ምድሓንን ፍርድን ይእወጅ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ሓይሊ እግዚኣብሔር ብምትእስሳር ምስ ድኻም ጸላእቱን ሓሰኻ ኣማልኽቱን እዩ።

እቲ ሳልሳይ ክፍሊ ኻብቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ክልተ ዝያዳ ዝማዕበለ እዩ፡ እዚ ኸኣ ብኣሰራርሓኡ ኺኣስቲክ (መስቀላዊ) እዩ (AB C B'A')። እቲ ጉዳይ ፈተና ይመስል – እዚ እዚ ንህዝብታት እዩ፡ ብምርኣይ ምድሓን እግዚኣብሔር ንህዝቡ – ምድሓን ያህዌ ኪቕበሉ፡ ብምትእስሳር ምስቶም ዝኣምኑዎም ዝነበሩ ካልኦት ኣማልኽቲ፡ ኣብ ዘይመወዳድርነት እግዚኣብሔር ብምጥቃስ። እቲ ኺኣስቲክ ኣሰራርሓ ኸምዚ ኺርአ ይኽእል፡ A - ምድሓን እስራኤል ንህዝብታት ዘይመወዳድርነት ያህዌ ()፤ B - ምድሓን እስራኤል ብዘይካ ሓጢኣታ ዘይመወዳድርነት ያህዌ ()፤ C - እስራኤልን ምድሓናን ዘይመወዳድርነት ያህዌ ()፤ B' - ምድሓን እስራኤል (ብምርኣይ ኣብ C፡ ብዘይካ ምጥቃስ ሓጢኣት) ዘይመወዳድርነት ያህዌ ()፤ A' - ንህዝብታት ምድሓን ኪቕበሉ ብምርኣይ እስራኤል ንዘይመወዳድርነት ያህዌ ()።

ኣብ A፡ እግዚኣብሔር ንህዝቡ ምድሓን ይእውጅ፡ ብዘይካ ሓጢኣቶምን ውድቀቶምን ()፡ ንኹሎም ኪኸውን ()፡ ንሱ ኸኣ ኣብ ታሪኽ ንኣታቶም ጣልቃ ኺኣቱ ኸሎ። ኣብ B፡ እግዚኣብሔር እንደገና ንህዝቡ ምድሓን ይእውጅ፡ እንደገና ብዘይካ ሓጢኣቶምን ውድቀቶምን ()፡ ንሱ ኸኣ ንኣታቶም ንርእሱ ኪኸውን ጣልቃ ኺኣቱ ኸሎ። ኣብ C፡ እቲ ማእከልን ስለዚ ኸኣ እቲ ትኩረት ናይቲ ኺኣስም፡ እግዚኣብሔር እንደገና ንህዝቡ ምድሓን ይእውጅ። ይኹን እምበር፡ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ሓጢኣት እስራኤል ኣይተጠቕሰን፡ የግዳስ ምሕረቶም እዩ ()። እንደገና፡ እዚ ምድሓን እዚ ኻብቲ ዘይመወዳድር ያህዌ እዩ ()፡ ብምትእስሳር ምስ ከንቱነት ካልኦት ኣማልኽቲ ()። ኣብ B'፡ ከምቲ ኣብ B ዘሎ፡ እግዚኣብሔር ንህዝቡ ምድሓን ይእውጅ፡ ንኹሎም ኪኸውን ()። ይኹን እምበር፡ ብምርኣይ ሓጢኣት ኣብ C ዝተጠቕሰ፡ ውድቀት ህዝቡ ተሓዲጉ ኣሎ (ተሓሊፉ)። እቲ ኺኣስቲክ ስርዓት ብ A' ይዛዘም፡ እዚ ኸኣ ያህዌ ንኹላ እዩ፡ ብምርኣይ እስራኤል፡ ናብኡ፡ ናብቲ ዘይመወዳድር፡ ንምድሓኖም ኪመጹ።

40-48 ብጽውዓ ኻብ ያህዌ ንህዝቡ ኺሰምዑ፡ ኣቓልቦ ኺገብሩን ነቲ ዝህቦም ዘሎ ምድሓን ብቑዕ ምላሽ ኪህቡን ይዛዘም። ፈለማ ንህዝቡ ኺሰምዑ ይልምን ()፡ ድሕሪኡ ኸኣ ፍርዲ ኣብ ልዕሊ ይእውጅ ()። ድሕሪኡ፡ ንኹሎም እቶም ቀንዲ ጉዳያት ብምጥቕላል፡ እንደገና ንህዝቡ ኺሰምዑ ይልምን ()። እቶም ግብዞታት ዝነበሩ ()፡ እግዚኣብሔር ከም ዝተነበየ ፍሪድዎም ()፡ ንሳቶም ከኣ ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኸይውድስዎም ()፡ ንርእሱ ኺድሕኖም እዩ ()። ኺሰምዑ ተጸዊዖም ኣለዉ (ያህዌ ፈጣሪ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ዝተነበየን ዝፍጽምን፡ እቲ ንህዝቡ ንጥቕሞም ዝምህር)፡ ከምኡ’ውን ምድሓን ያህዌ ንኹላ ኺእውጁ ()። እቲ ክፍሊ ብሓደ ዘስግእ መጠንቀቕታ ይዛዘም፡ «’ የብሎምን’ ይብል እግዚኣብሔር፡ ‘ንረሲኣን’» ()።

እቲ ዝሓለፈ ገምጋም ዕላማ 40-48፡ ከምቲ መዝሙር ሙሴ፡ ዘይመወዳድርነት ያህዌ ንምእዋጅ ምዃኑ የርኢ። ኣብ ክልቲኡ ክፍሊ እቲ ዕላማ ብተመሳሳሊ መገዲ ይረጋገጽ፡ ንኹሎም ልዕልና እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊ ኩሎም ካልኦት ኣማልኽቲ ብምድሓን ህዝቡ ምግላጽ። ብመወዳእታ፡ ኣብ ክልቲኡ 32ን 40-48ን፡ እቲ መልእኽቲ ብቐንዱ ንህዝብታት ድዩ ወይስ ንእስራኤል፡ ብዕላማ ዝተሓብአ ይመስል፡ ብተመሳሳሊ ኸኣ ኣብ መንጎ ልዑላዊ ምርጫ እስራኤልን ሓላፍነታ ብተኣማንነት ምላሽ ንምሃብን ውጥረት የቕርብ።

መደምደምታ

እዚ ብዛዕባ መዝሙር ሙሴን 40-48ን ዝቐረበ ሓጺር ምርምር፡ ኣብ ከም ዝተራእየ፡ ገለ ኣገደስቲ ባህርያት ምድሓን ይገልጽ። እቲ ዝዛረበሉ ዝነበረ እዋን ናይ ውድቀት እስራኤል እዩ ነይሩ፡ ንሱ ኸኣ ንእስራኤል ኣምላኽ ንሙሴን እቲ 600 ዓመት ቅድሚኡ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ዝተዋህበ ምስክርነትን ኪዝክሩ ይጽውዕ። ንሳቶም ንእኡ ሓዲጎም ንሓሰኻ ኣማልኽቲ ስለ ዝሰዓቡ፡ ኣብ ትሕቲ ፍርዲ ኣምላኽ ኪወድቁ ኣብ ኣፋፍ እዮም ነይሮም ( 1-39)። ግናኸ፡ ውድቀቶም እኳ እንተነበረን እቲ ተስፋ ዝተዋህበ ፍርዲ ኺረኽቡ እኳ እንተነበሩን፡ ኣምላኽ ምድሓን ከም ዝህብ ተስፋ ነበሮም። ግናኸ እቲ ኣምላኽ ዝህቦ ምድሓን ብምኽንያት ዝተመሓየሸ ባህርዮም ዘይኮነስ፡ የግዳስ ኣምላኽ ክብሩ ስለ ዝገልጽ እዩ። እስራኤል ንያህዌ ንህዝብታት ኬቕርብ እንተ ዘይከኣለ እኳ፡ ንሱ ክብሩ ንኹሎም ከም ዝቐርብ የረጋግጽ፡ ብእሙን እስራኤል እንተ ዘይኮይኑ፡ ብምሕረቱን ምምላሱን ናይ ዘይእሙን እስራኤል እዩ። ይኹን እምበር፡ እዚ መልእኽቲ እዚ ኣብ ዘመን ሙሴ ንእስራኤል ብዝቐረበሉ መገዲ፡ ንሳቶም ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ድዮም ወይስ ጸላእቱ ኺሓትቱ ከም ዝገበሮም፡ ተስፋ ናይ መጻኢ ምድሓን ብተመሳሳሊ መገዲ የቕርብ።

ንሕና ኸም ክርስትያናት ካብዚ ብኢሳይያስ ዝቐረበ ምድሓን እንታይ ክንርድእ ንኽእል? ፈለማን ቀንዲን እቲ ኣምላኽ ምድሓን ዝህብ ብምኽንያት ክብሩ ምዃኑ እዩ፡ እዚ ኸኣ ንኻልእ ኣይህብን እዩ። ይኹን እምበር፡ ንሕና ተቐበልቲ ጸጋኡ ብምድሓኑ እኳ እንተኾና፡ ንሕና’ውን ባህርይና ምስቲ ናይ ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ድዩ ወይስ ምስቲ ናይ ጸላእቱ ዚሰማማዕ ምዃኑ ኽንሓትት ኣሎና። ብርግጽ፡ ኣረኣእያ መለኮታዊ ምርጫ፡ ንሕና ብየሱስ ከም ዝኣመንና፡ ምድሓንና ፈጺሙ ኣብ ሓደጋ ከም ዘይብል ንፈልጥ። ይኹን እምበር፡ ብምድሓን ኣምላኽ እኳ እንተተረጋገጽና፡ ነቲ ብሓላፍነትና ብተኣማንነት ከም ወከልቱ ኣብ ዓለም ንምምራሕ፡ ብቓልን ብግብርን ዘይመወዳድርነቱ ንኹሉ ንምእዋጅ፡ ብቐጻሊ ኽንመዛዘኖ ኣሎና።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia