“ሕተተኒ እሞ ኣህዛብ ንርስቲ ኽህበካ፣ ወሰን ምድሪውን ንጥሪትካ። ብበትሪ ሓጺን ክትሰብሮም፣ ከም ኣቕሓ ሸክላውን ክትሰባብሮም ኢኻ።” መዝሙር 2:8-9 NKJV“ኣብ ንሓደ እኳ ኣይፈርድን፣ ግናኸ ንኹሉ ፍርዲ ንወዲ ሃቦ… ወዲ ሰብ ስለ ዝኾነ ድማ ኺፈርድ ስልጣን ሃቦ።” ዮሃንስ 5:22,27
እዞም ኣብ ላዕሊ ዘለዉ ጥቕስታት እቲ መጽሓፍ ራእይ ብዛዕባ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዝህበና ስእሊ የጠቓልሉ። ብዘይ እዚ ስእሊ እዚ፣ ቃል ኣምላኽ ጉድለት ዘለዎ ወይ ዘይተወድአ ምኾነ፣ ጐይታ ድማ፣ እቲ ብርቱዕ ዓዋቲ፣ ኣብ ጎልጎታ እቲ ዘሕዝን ተሳኣኒ ኮይኑ ምተራእየ። ወንጌላት ነብዪ ምዃኑ፣ ሓሳብ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ዘመሓላልፍ ምዃኑ የርእዩና። እብራውያን ካህን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ዓብዪ ሊቀ ኻህናትና ምዃኑ፣ እዚ ድማ ብመሰረት ስርዓት መልከጼዴቅ ምዃኑ የጕልሕ። ሕጂ ምእንታና ይልምን ኣሎ። መጽሓፍ ራእይ ከምቲ ዝመጽእ ንጉስ ገይሩ የርእየና፤ ግናኸ ቅድሚ እዚ ምዃኑ፣ ንምድሪ ኻብ ኩሉ እቲ ዝተኣከበ ክፉእ ዘንጽህ፣ ንነዊሕ እዋን ዝተስፈዎ መንግስቱ፣ እቲ ሽሕ ዓመት፣ ከቕውም ዝኽእል ፍሉጥ ዳኛ ክኸውን ኣለዎ።
ዝተፈላለየ ኣረኣእያ
ካብ መጀመርታ መጽሓፍ ራእይ ጐይታ ካብቲ ብወንጌላት እንርእዮ ብዝተፈላለየ መገዲ ይቐርበልና። ራእይ 1:5 “የሱስ ክርስቶስ፣ እቲ እሙን ምስክር፣ እቲ ቐዳማይ ካብ ምዉታት፣ ንገዛእቲ ነገስታት ምድሪውን ገዛኢ” የቕርበልና። ዮሃንስ፣ እቲ የሱስ ዝፈተዎ ደቀ መዝሙር፣ ነዚ ስያመታት እዚ ኺጠቅስ ከሎ፣ ብመዝሙር ምስጋና ይፍልፍል፦ “ንዝፈተወናን ብደም ባዕሉ ኻብ ሓጢኣትና ዘንጸፈናን፣ ነገስታትን ካህናትን ድማ ንኣምላኹን ኣቦኡን ዝገበረና፣ ንእኡ ክብሪን ስልጣንን ንዘለኣለመ ኣለም ይኹኖ። ኣሜን።” ቀጺሉ ድማ፦ “እንሆ፣ ምስ ደበና ይመጽእ ኣሎ፣ ኩሉ ዓይኒ ኺርእዮ እዩ፣ እቶም ዝሰቕልዎ እኳ። ኩሎም ዓሌታት ምድሪ ድማ ብሰሪኡ ኺበኽዩ እዮም። ከምኡ ይኹን፣ ኣሜን።” ጐይታ ድሕሪ ሕጂ “ሕያዋይን ትሑት ልብን” (ማቴዎስ 11:29) ከም ዝኾነ ኣይዛረብን፣ የግዳስ “ኣልፋን ኦሜጋን፣ መጀመርታን መወዳእታን፣ ዘሎን ዝነበረን ዝመጽእን፣ ኩሉ ዝኽእል” (1:7-8) ከም ዝኾነ ይዛረብ።
ስለዚ ሓድሽ ምግላጽ ጐይታ ንርኢ። ዮሃንስ፣ ምስ ጴጥሮስን ያእቆብን ሓቢሩ፣ ጐይታ ኣብቲ ዝተለወጠሉ “ቅዱስ ከረን” ከለዉ “ናይ ግርማኡ መሰኻኽር” (2 ጴጥሮስ 1:16-18) ብምዃኖም ንሓጺር እዋን እዚ ርእዮም ነበሩ። እዚ መጽሓፍ እዚ ንግርማኡ ሓጺር ራእይ ጥራይ ኣይህበናን። ኣይፋል፣ ከም ዳኛን ኣምላኽ “ንጉሰይ” (መዝሙር 2:6) ኢሉ ዝጽውዖን ኮይኑ ኺቐርበና እዩ። ኣብ ምዕራፍ 1 ክንቅጽል ከለና፣ ዮሃንስ ዝርኣዮ ኺገልጽ ከሎ፣ ካብ ርእሱ ኽሳዕ እግሩ ብፍርዳዊ ግርማኡ ዘፍርህ ንሓደ ንገጥም። ብምርኣዩ ድማ ዮሃንስ፣ በታ ዝተዋሕጠላ ለይቲ ኣብ ኣፍ ልቡ ዝተንከበ፣ ከም ምዉት ኮይኑ ኣብ እግሩ ወደቐ።
ጐይታ የሱስ ብብሩህ ግርማኡ ኺርአ ኸሎ፣ ሕጂ እውን “እዚ እቲ ሓደ የሱስ” እዩ። ደኒኑ፣ ዮሃንስ ለዋህ ምትንካፍ የማነይቲ ኢዱ ተሰምዖ፣ እቲ ፍሉጥ “ኣይትፍራህ” ድማ ሰምዐ። ስለዚ ኣብዚ መጽሓፍ እዚ፣ ዓለም ከም ዳኛ ኽትገጥሞ ኸላ፣ ንእኡ ዝኾኑ ግና ብዛዕባ ፍቕሩን ለዋህነቱን ዘይተቋርጽ መዘኻኸሪ ኣሎ። “ኣንበሳ ኻብ ነገድ ይሁዳ” ብኣባላቱ ኣብ ሰማይ “ከም ዝተሓርደ ገንሸል” (5:5-6) ኮይኑ ይርአ። እቲ ኣብ ራእይ 19 ምስ ሰራዊት ሰማይ፣ ከምቲ ኣብ ጻዕዳ ፈረስ ዝተቐመጠ፣ ንምፍራድን ንምውጋእን ናብ ምድሪ ዝምለስ፣ ቅድሚኡ ኣብቲ ምዕራፍ እቲ ንመርዓቱ፣ ሰበይቲ ገንሸል፣ ኣብ “መርዓ ገንሸል” (19:7) ተቐቢልዋ እዩ። ኣብ መወዳእታ እቲ መጽሓፍ “እንሆ፣ ቅልጡፍ እመጽእ ኣሎኹ!” ኢሉ ኽልተ ሳዕ ምስ በለ፣ “ብርግጽ ቅልጡፍ እመጽእ ኣሎኹ” (22:7,12,20) ምስ በለ፣ ባዕሉ “ኣነ የሱስ” ይብል።
ቤተ ክርስቲያን ዝተራእየ
ብመሰረት እቲ ስርዓት—ኣብ ህዝቅኤል 9:6ን 1 ጴጥሮስ 4:17ን ዝተገልጸ—ፍርዲ ካብ ቤት ኣምላኽ ከም ዝጅምር፣ ጐይታ የሱስ ኣብ መወዳእታ ራእይ 1 ኣብ መንጎ እተን ሾብዓተ ወርቃውያን መብራህቲ ዚመላለስ ኮይኑ ባዕሉ ኣፋለጠ። እዘን መብራህቲ እዚኤን ኣብቲ ሕጂ ቱርኪ ዝኾነ ግዝኣት ሮሜ ዝነበራ ሾብዓተ ኣብያተ ክርስቲያን የመልክታ። ግናኸ ኣብ መልእኽትታት ንነፍሲ ወከፍ እዘን ማሕበራት ዝርእዮን ዝዛረበሉን ንሳተን ጥራይ ኣይኮነን ኣብ መወዳእታ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን። ኣብዘን መልእኽትታት ኣብ ምዕራፋት 2ን 3ን ንዓና እውን ትምህርቲ ኣሎ። መጽሓፍ ራእይ ትንቢታዊ መጽሓፍ ስለ ዝኾነ፣ እዘን መልእኽትታት ትንቢታዊ ትርጉም ኣለወን፣ ንታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ካብ መጀመርታኡ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ዝተመዝገበ ኽሳዕ እቲ ብዝኾነ እዋን ኪመጽእ ዝኽእል ምምጣቕ ሓጺር መግለጺ ይህባና።
ካብቲ ኣብ ራእይ 1 ዝተዋህበ ዘፍርህ ካብ ርእሲ ኽሳዕ እግሪ ዝገልጽ መግለጺ ብምጥቃም፣ ክርስቶስ ንሓላፊ ኣካል ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዘን ኣብያተ ክርስቲያን፣ ንሱ ዝበቅዕ ኮይኑ ዝርእዮ ብዝኾነ መገዲ፣ ብኽብሪ ባዕሉ የፋልጥ። ንኹነታት ነፍሲ ወከፍ ቤተ ክርስቲያን፣ ብኣወንታን ብኣሉታን ኪፈርድ ከሎ፣ ኪበቅዕ ከሎ ድማ ኬተባብዕን ኬመስግንን፣ ነቶም ዝሰዓሩ ድማ ተስፋታት ኪህብ ከሎ፣ ንንስሓ ይጽውዕ። ሓቀኛ ንስሓ ምልዋጥ ልብን ምልዋጥ መገድን የጠቓልል። ብኣንጻር እቲ ካብ ምዕራፍ 4 ጀሚሩ ዝመጽእ፣ ኣብ ምዕራፋት 2ን 3ን ፍርዲ ኣይፍጽምን እዩ፣ የግዳስ እቲ ዘየሐጕሶ ነገራት እንተ ዘይተለዊጡ ብዛዕባ ዝመጽእ ፍርዲ የጠንቅቕ። ንቤተ ክርስቲያኑ ብፍቕሪ ይፈትዋ፣ ንሳ ድማ ባዕሉ ሃበ። ቤተ ክርስቲያን፣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዝቐረበት፣ ንኹሉ ሓቀኛ ምእመን የጠቓልል፣ ብመሰረት ቃል ጐይታ ባዕሉ ኣብ ዮሃንስ 5:24፣ ሓደ እኳ ምእመን ናብ ፍርዲ ኣይኣቱን። ይኹን እምበር ጐይታ ብርቱዕ መጠንቀቕታታት ይህብ፣ ከመይሲ ንእሽቶ ምስክርነት እኳ ንስሙ ኬርሕቕ ኣይደልን እዩ።
ትንቢታዊ ኣረኣእያ
ካብ ምዕራፍ 4 ጀሚርና፣ ንባዕልና ካብ ሰማያዊ ኣረኣእያ ንዝመጽእ ፍጻመታት ንርኢ። ኣብ 4ን 5ን፣ ብ24 ሽማግለታት ተመሲልና፣ ንሰማያዊ ዝፋን ንኸብብን ንሰግድን። ጐይታ ናብቲ ስእሊ ኺኣቱ ኸሎ—ከም ኣንበሳ ኻብ ነገድ ይሁዳ፣ ከም ሱር ዳዊትን ከም ገንሸልን—እዚ ኣምልኾ እዚ ብብሕታዊ መገዲ ናብኡ ይምራሕ። ብፍላይ፣ ንሱ እቲ ሾብዓተ ማሕተም ዘለዎ ጥቕላል ኪኸፍትን ማሕተማቱ ኺፈትሕን ብቑዕ ዝኾነ በይኑ ስለ ዝኾነ ይምለኽ።
ኣብ ምዕራፍ 6፣ ማሕተማት ሓደ ድሕሪ ሓደ ኺኸፍት ከሎ፣ ነፍሲ ወከፍ ማሕተም ሓድሽ ፍርዲ ኣብ ምድሪ የውርድ። ብዛዕባኡ ካብቲ ማሕተማት ዝኸፍት፣ ነፍሲ ወከፍ ፍርዲ ዝፍጽም ምዃኑ ካልእ ኣይተባህለን፣ ኽሳዕ እቲ ኣብ 6:16 ዘሎ ዘደንቕ ኣበሃህላ “ቍጥዓ ገንሸል!” እንበጽሕ። እዚ ኸምቲ ብተደጋጋሚ ምስ ተፈተነን ድሕሪኡ ምስ ተሰቕለን ዝነበረ ባህሪኡ ክንደይ ዝተፈላለየ እዩ፤ ብቓላት ኢሳይያስ፣ “ተጸቕጠ እሞ ተሳቐየ፣ ግናኸ ኣፉ ኣይከፈተን፤ ከም ገንሸል ናብ መሕረዲ ተመርሐ፣ ከም በጊዕ ድማ ኣብ ቅድሚ ጸጕሪ ዝቘርጽዋ ዓባስ እያ፣ ከምኡ ድማ ኣፉ ኣይከፈተን” (ኢሳይያስ 53:7)። ሕጂ ቍጥዓ እዚ ገንሸል እዚ ኸምኡ ስለ ዝኾነ ኩሉ ደቂ ሰብ ብፍርሂ ኣብ ኣፍዋት ዋሻታትን ኣኻውሕ ኣድባራትን ይሕብኡ፣ ኣድባራትን ኣኻውሕን ድማ ኣብ ልዕሊኦም ኪወድቓን ካብዚ ዘፍርህ ሽበራ ኺሕብኣኦምን ይበኽዩ።
ገንሸል ኣብቲ ዝቕጽል ተኸታታሊ ናይ መለኸት ፍርድታት ካብ ምዕራፍ 8 ጀሚሩ፣ ከምኡ እውን ናይ ጽዋእ ፍርድታት ካብ 15 ጀሚሩ ብቐጥታ ኺርአ ኸሎ፣ ኣብ ምሉእ መጽሓፍ ራእይ ኩሉ ፍርዲ ንእኡ ከም ዝተዋህበን ካብኡ ከም ዝመጽእን ብንጹር ይረአ። እዚ ኸምቲ ኣብ ወንጌላት ናብ ምድሪ ዝመጸሉ ክንደይ ዝተፈላለየ እዩ፣ ኣብኡ “ኣምላኽ ንወዱ ንዓለም ኪዅንና ኣይሰደዶን፣ የግዳስ ዓለም ብእኡ ኽትድሕን እዩ” (ዮሃንስ 3:17) ኢልና ነንብብ።
ገንሸል ዝተራእየ
ኣብዚ ኣብ መጽሓፍ ራእይ ብዛዕባ ገንሸል ብዝምልከት ንምእመናንን ንዘይኣምኑን ዘሎ ዓብዪ ፍልልያት ንርኢ። ኣብ ምዕራፍ 7፣ እቲ ኻብ ኩሎም ኣህዛብን ዓሌታትን ህዝብታትን ቋንቋታትን ዝመጸ ዓብዪ ህዝቢ፣ ካብቲ ዓብዪ መከራ ዝወጹ፣ ኣብ ቅድሚ ገንሸል ደው ኢሎም ይርኣዩ። “ኣልባሳቶም ብደም ገንሸል ሓጺቦም ጻዕዳ ገይሮምዎም” ከም ዝተባህለ፣ “እቲ ኣብ ማእከል ዝፋን ዘሎ ገንሸል ድማ ኪጓስዮምን ናብ ምንጪ ማያት ህይወት ኪመርሖምን እዩ” (7:14,17)። ቅዱሳን ንሓማይ ኣሕዋት ብደም ገንሸል ኣብ 12:11 ይሰዓርዎ፣ እቲ ኻልኣይ ኣራዊት ኣብ 13:11 ድማ ከም ገንሸል ክልተ ቐርኒ ኣለዎ፣ ግናኸ ከምቲ ዘንዶ ይዛረብ።
እንደገና ኣብ ራእይ 14:1-5፣ ገንሸል ኣብ ደብረ ጽዮን ደው ኢሉ ይርአ፣ ምስኡ ድማ 144,000 “ገንሸል ናብ ዝኸደሉ ዝኸዱ”። ኣብ መንጎ እዚኣቶም ብፍርሂ ዝሕባእ የልቦን! ምዕራፍ 15:3 ናብ መዝሙር ገንሸል፣ መዝሙር ዓወት፣ ከምቲ ዝቕጽሉ ጥቕስታት ዘርእይዎ የመልክት። ገንሸል ንሓይልታት ክፉእ ኪሰዓር እዩ፣ ከምቲ ኣብ 17:14 ዝብሎ፣ “ንሱ ጐይታ ጐይተትን ንጉስ ነገስታትን እዩ እሞ፤ እቶም ምስኡ ዘለዉ ድማ እተጸውዑን እተመርጹን እሙናትን እዮም።” እቶም ናብ መርዓ ድራር ገንሸል እተጸውዑ—ቅዱሳን ኣምላኽ ካብ ካልኦት ግዜያት እተዋህቡ እቶም ናይ መርዓት፣ ሰበይቲ ገንሸል፣ ኣካል ዘይኮኑ—ከም ብጹኣን ይጥቀሱ።
እታ መርዓት፣ ሰበይቲ ገንሸል፣ ቤተ ክርስቲያን ብሽሕ ዓመት ክብሪ፣ ኣብ ምዕራፍ 21 “እታ ዓባይ ከተማ፣ እታ ቅድስቲ የሩሳሌም” ተባሂላ እውን ትጥቀስ። እተን ዓሰርተ ኽልተ መሰረታታ ስማት ዓሰርተ ኽልተ ሃዋርያት ገንሸል ይጸርን፤ ጐይታ ኣምላኽ ኩሉ ዝኽእልን ገንሸልን ቤተ መቕደሳ እዮም፤ ገንሸል ብርሃና እዩ፤ ዝፋን ኣምላኽን ገንሸልን ኣብኣ እዮም፤ እቶም ኣብ መጽሓፍ ህይወት ገንሸል እተጻሕፉ ጥራይ ድማ ኪኣትውዋ ይኽእሉ። ደጋጊሙ ማእከልነቱ ንጹር እዩ።
ፍርዲ ዝተራእየ
መጽሓፍ ራእይ እውን ካልኦት ብዙሓት ስእልታት ጐይታና የሱስ ይጠቀም። እቲ ኣብ ምዕራፍ 8 ዘሎ መልኣኽ-ካህን፣ ብወርቃዊ መብረር ዕጣን ዘቕርብን ንጸሎት ኩሎም ቅዱሳን ኣብ ወርቃዊ መሰውኢ ሓይሊ ዝህብን፣ ካብኡ ወጻኢ ካልእ ኣይኮነን። እዚ ድማ እቲ ኻብ መሰውኢ ሓዊ ወሲዱ ንምድሪ ብፍርዲ ምውርዋሩ የርኢ። እቲ ኣብ ምዕራፍ 12 ዘሎ ወዲ-ተባዕታይ—ዕላማ እቲ ዓብዪ ሓዊ ዝመስል ቀይሕ ዘንዶ ጽልኢ፣ ግናኸ ንኹሎም ኣህዛብ ብበትሪ ሓጺን ኪገዝእ ዝተመደበ፣ ናብ ኣምላኽን ዝፋኑን ዝተወስደ—ንጹር ስእሊ ክርስቶስ እዩ።
ኣብ ራእይ 14:14-16 ብዛዕባ ሓደ ኸም ወዲ ሰብ ኣብ ጻዕዳ ደበና ተቐሚጡ፣ ወርቃዊ ኣኽሊል ተኸዲኑ፣ ሓንቲ በራድ ሒዙ ነንብብ። ዳንኤል 7:13-14፣ ከምኡ እውን መልሲ ጐይታ ብሊቀ ኻህናት ኣብ ፍርዱ ኺምሕል ከሎ፣ እዚ ንፍርዲ ዝዳሎ ዘሎ መን ምዃኑ ጥርጥር ኣየሕድርን። ንሱ ብዘደንቕ ግርማ ናብ ምድሪ ኺምለስን ነቶም “ምስቲ ኣብ ፈረስ ተቐሚጡ ዘሎን ምስ ሰራዊቱን ኪዋግኡ” (19:19-21) ዝተዋሃዱ ሰራዊት ዓለም ኪሰዓርን ንርኢ።
እቲ ዘፍርህ ዓብዪ ጻዕዳ ዝፋን ፍርዲ ኣብ መወዳእታ ምዕራፍ 20 ይቐርበና። እቲ ኣብዚ ዝፋን እዚ ተቐሚጡ ዘሎ፣ ካብ ገጹ ምድርን ሰማይን ከም ዝሃደሙ ካብ ምባል ወጻኢ ኣይተገልጸን። ኣብዚ ንዘይደሓኑ፣ ንኽፉኣት ምዉታት፣ ናይ መወዳእታ ፍርዲ ኣሎና። እቲ ኣብዚ ዝፋን እዚ ተቐሚጡ ዘሎ መን ምዃኑ፣ ኩሉ ዝርኣናዮ ምስ ረኣና፣ መን ኪጠራጠር ይኽእል? ግናኸ ኣብቲ ዝቕጽል ምዕራፍ “እንሆ፣ ኩሉ ሓድሽ እገብር ኣሎኹ” ኺብል ንሰምዖ፣ እንደገና ድማ “ተፈጺሙ! ኣነ ኣልፋን ኦሜጋን፣ መጀመርታን መወዳእታን እየ።” ቀጺሉ ድማ ንቡሩኽ ክፍሊ ምእመን፣ ከምኡ እውን ንዘፍርህ ክፍሊ ዘይኣምን ኣብ “እቲ ብሓዊን ዲንን ዚነድድ ቊልቊል፣ እዚ እቲ ኻልኣይ ሞት እዩ” (21:5-8) ይገልጽ።
ምምላስ ዝተራእየ
ኣብቲ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ መጽሓፍ ራእይ፣ ጐይታ የሱስ፣ ከምቲ ዝርኣናዮ፣ ብዛዕባ ቐልጢፉ ምምላሱ ሰለስተ ሳዕ ይዛረብ። ንሱ፣ እቲ ጻድቕ ዳኛ፣ ንነፍሲ ወከፍ ከም ግብሩ ኺፈድዮ ኽንደይ ኪሕጐስ! መን ምዃኑ ይደግም፦ ኣነ የሱስ፣ ኣልፋን ኦሜጋን፣ መጀመርታን መወዳእታን፣ ቐዳማይን ድሕርኣይን፣ ሱርን ዘርእን ዳዊት፣ ብሩህን ንግሆ ኰዀብን (22:13,16)። የጠንቅቕ፣ ይልምን። ንናይ መወዳእታኡ “ብርግጽ ቅልጡፍ እመጽእ ኣሎኹ” ብሓጐስ ንምልስ፣ “ኣሜን፣ ከምኡ ይኹን፣ ንዓ፣ ጐይታ የሱስ!” (22:20)። ብዘደንቕ ድማ፣ መጽሓፍ ፍርዲ ብ“ጸጋ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ምስ ኩላትኩም ይኹን። ኣሜን።” ይዛዘም።
