«ኣነ መገዲ፣ ሓቅን ህይወትን እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ኣይመጽእን።» እዚ መግለጺ እዚ ሓደ ካብተን ሾውዓተ «ኣነ እየ» ዝብላ መግለጺታት የሱስ እዩ። ቅድሚ እቲ ጐይታ የሱስ ናብ ጎልጎታ ምኻዱ ኣብ ዝነበረት ናይ መወዳእታ ለይቲ፡ ንደቀ መዛሙርቱ ንዝመጽእ ዘሎ መዓልታት ኣዳልይዎም ነበረ። እዞም ሰባት እዚኣቶም ንልዕሊ ሰለስተ ዓመት ይስዕብዎ ነበሩ፣ ካብ ትምህርቱን ኣብነቱን ድማ ይምሃሩ ነበሩ። ተስፋኦም ከም መሲሕ፣ እቲ ተስፋ ዝተዋህበ መድሓኒ ኣብኡ ኣንቢሮም ነበሩ፣ ገና ግን ከመይ ገይሩ ነቲ ምድሓን ከም ዝፍጽሞ ኣይተረድኦምን ነበረ። ድሕሪ ፋስጋ፣ እቲ ጐይታ ብዛዕባ ምኻዱ ክዛረብ ጀመረ፣ እዚ ድማ ንደቀ መዛሙርቱ ሕቶታት ከም ዝሓቱ ገበሮም። ኣብ ዮሃንስ 13:33፣ እቲ ጐይታ የሱስ ከምዚ በለ፣ «ንኣሽቱ ደቀይ፣ ገና ንእሽቶ ግዜ ምሳኹም ክኸውን እየ። ክትደልዩኒ ኢኹም፣ ከምቲ ንኣይሁድ ዝበልኩዎም ድማ፣ ‘ኣነ ናበይ ከም ዝኸይድ፣ ክትመጹ ኣይትኽእሉን ኢኹም፣’ ሕጂ ድማ ንኣኹም እብለኩም ኣለኹ።» እዚ ድማ ንጴጥሮስ ናበይ ከም ዝኸይድ ክሓትት ኣተባብዖ (ዮሃንስ 13:36)። ጴጥሮስን እቶም ካልኦትን ብዛዕባ ሞቱን ናብ ሰማይ ምዕራጉን ከም ዝዛረብ ኣይተረድኦምን ነበረ። እቲ ጐይታ የሱስ ድማ ከምዚ መለሰ፣ «ኣነ ናበይ ከም ዝኸይድ፣ ሕጂ ክትስዕቡኒ ኣይትኽእሉን ኢኹም፣ ጸኒሕኩም ግን ክትስዕቡኒ ኢኹም።»
ጴጥሮስ ካብቶም ኣርባዕተ ደቀ መዛሙርቲ ሕቶታት ዝሓተቱ እቲ ናይ መጀመርታ እዩ፣ እዚ ድማ ካብቲ ጐይታና ኣብ ቁጽሪ 33 ዝሃቦ መግለጺ ዝፍልፍል እዩ። ጴጥሮስ ኣብ ዮሃንስ 13:36-14:4፣ ቶማስ ኣብ ዮሃንስ 14:5-7፣ ፊልጶስ ኣብ ዮሃንስ 14:7-21፣ ከምኡ’ውን ይሁዳ (እስቆሮታዊ ዘይኮነ) ኣብ ዮሃንስ 14:22-31። ኣብ ድንኳን፣ ናይ መብልዕ ሰሌዳ ኣሎና።
ሓደ ኻብቲ ስርዓት ፋስጋ ሕቶታት ዝሕተትሉ ግዜ ምንባሩ (ዘጸኣት 12:26-27) ምዝካር ድማ ኣገዳሲ እዩ። ጴጥሮስ ገና ኣይተረድኦን ነበረ፣ ንጐይታ ናበይ እኳ እንተኸደ ከም ዝስዕቦ፣ እንተድኣ ኣድላዪ ኮይኑ ድማ ህይወቱ ከም ዝህብ ኣወጀ። እቶም ደቀ መዛሙርቲ ተጨኒቖም ነበሩ፣ ልቦም ድማ ሓዚኑ ነበረ (ዮሃንስ 14:1, 27, 16:6, 20-22)፣ እዚ ድማ ኣብ ላዕለዋይ ክፍሊ ዝነበረ ኣከባቢ ኣዝዩ ከቢድ ምንባሩ ይነግረና!
ናብ መልሲ ጐይታና ክንርኢ ከለና፣ ሰለስተ ዝተፈላለየ መልሲ ክንርኢ ንኽእል ኢና። ቀዳማይ፣ ንመሃር ክርስቶስ ዕላማ እምነትና እዩ፣ ሰብነቱ (ዮሃንስ 14:1)። ድሕሪኡ ድማ ንመሃር ተስፋ ናይ ሰማያዊ ቤት (ዮሃንስ 14:2)፣ ድሕሪኡ ድማ ተስፋ ምምላሱ ንዓና (ዮሃንስ 14:3)። ድሕሪኡ እቲ ጐይታ ከምዚ በለ፣ «ኣነ ናበይ ከም ዝኸይድ ድማ ትፈልጡ ኢኹም፣ መገዲ ድማ ትፈልጡ ኢኹም» (ቁጽሪ 4)። ቶማስ ንኻልኦት ወኪሉ፣ ናበይ ከም ዝኸይድ ከም ዘይፈልጡ፣ ስለዚ ድማ ከመይ ገይሮም ናብኡ ከም ዝስዕብዎ ክፈልጡ ከም ዝኽእሉ ተዛረበ። ንእዚ ሕቶ እዚ መልሲ ንምሃብ፣ እቲ ጐይታ የሱስ ነቲ ሻድሻይ «ኣነ እየ» ዝብል መግለጺ ተዛረበ።
ኣነ እየ
ብግሪኽ ቋንቋ፣ «ኣነ እየ» ንርእስኻ ንምጥቃስ ኣዝዩ ሓያል መገዲ እዩ። ከምዚ ምባል እዩ፣ «ኣነ፣ ባዕለይ፣ንበይነይ ድማ፣ እየ።» ኣብ ወንጌላት ካልኦት ብዙሕ ግዜያት እቲ ጐይታ ነዚ ቃላት እዚ ይጥቀም ከም ዝነበረ ንረክብ። ኣብ ማቴዎስ 22:32፣ የሱስ ካብ ዘጸኣት 3:6 ይጠቅስ፣ ኣብኡ ኣምላኽ ነቲ ሓያል ቅርጺ ተጠቒሙ፣ «ኣነ ኣምላኽ ኣብርሃም፣ ኣምላኽ ይስሃቅ፣ ኣምላኽ ያእቆብ እየ» ይብል። ኣብ ዮሃንስ 8:58፣ እቲ ጐይታ የሱስ ከምዚ በለ፣ «ብሓቂ፣ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፣ ኣብርሃም ከይተወልደ፣ ኣነ እየ።» እቶም ኣይሁድ የሱስ ንርእሱ ኣምላኽ ከም ዝጽውዕ ምዃኑ ብንጹር ተረዲኦምዎ ነበሩ፣ ከመይሲ ንኣምላኽ ምምሳሉ ስድብ ስለ ዝነበረ ንዕኡ ንምውጋር ኣእማን ኣልዒሎም ነበሩ። ኣብ ማቴዎስ 28:20፣ የሱስ ነቲ ዓቢ ትእዛዝ ክህብ ከሎ፣ «ክሳዕ መወዳእታ ዓለም ኩሉ ግዜ ምሳኹም እየ» ብምባል ኣጕልሖ። እቶም ወተሃደራት ቅድሚ ስቅለቱ ብለይቲ ኣብ ኣታኽልቲ ንየሱስ ክደልዩ ምስ መጹ፣ «ኣነ እየ» በሎም፣ ቃላቱ ድማ ኣዝዩ ሓያል ስለ ዝነበረ ናብ ምድሪ ወደቑ (ዮሃንስ 18:4–6)። እዞም ቃላት እዚኣቶም ነቲ ናይ ኣምላኽ ስም ብዕብራይስጢ፣ ያህዌ ወይ የሆዋ፣ እዚ ድማ «ምዃን» ወይ «ባዕሉ ዝነብር» ማለት እዩ። እዚ ስም ናይ ሓይሊን ስልጣንን፣ ስም ናይ ባዕሉ ዝነብር፣ ባዕሉ ዝኽእል ኣምላኽ ናይ ዝምድና እዩ፣ እቲ ጐይታ የሱስ ድማ ከም ናቱ ኣወጀ።
እቲ ጐይታ የሱስ ነዚ ንደቀ መዛሙርቱ ከም ዝብሎም ክንጠቅስ ኣሎና። ንዮሃንስ 14:6 ከም ወንጌል ቁጽሪ ንጥቀመሉ ኢና፣ እዚ ድማ ከም እንርእዮ ነቲ ገጽ ኣለዎ። ግን ኣብቲ ናይ ላዕለዋይ ክፍሊ ኣውድ፣ ካልእ ነገር ኣሎ። እቲ ጐይታ የሱስ ከም መገዲ ምድሓን ጥራይ ዘይኮነ፣ ንደቀ መዛሙርቱ ኣብ ኣይሁድነት ዘይርአ ሓድሽ ነገር የላልዮም ኣሎ፣ እዚ ድማ ናብ ኣቦ ዝቐርብሉ መገዲ እዩ! ክሳዕ እዚ ነጥቢ እዚ ኣብ ወንጌል ዮሃንስ፣ እቲ ጐይታ የሱስ ብዛዕባ «ኣቦ» ተዛሪቡ እዩ (ዮሃንስ 1-12)። ግን ካብ ዮሃንስ 13 ጀሚሩ፣ ብዛዕባ «ኣቦይ» ይዛረብ። ድሕሪ ሞቱን ትንሳኤኡን ድማ፣ ብዛዕባ «ኣቦይን ኣቦኹምን» ይዛረብ (ዮሃንስ 20:17)። ኣብዚ ሓድሽ ስም ንኣምላኽ ይህበና፣ ኣቦ! ኣብቲ ስብከት ኣብ ከረን፣ እቲ ጐይታ የሱስ ነቲ ቃል «ኣቦ» 17 ግዜ ይጥቀመሉ እዩ (ማቴዎስ 5-7)። ግን ኣብዚ ኣብ ወንጌል ዮሃንስ፣ ንልዕሊ 120 ግዜ ይጥቀመሉ እዩ፣ ኣብ መንጎ ዮሃንስ 13-17 ድማ 50 ግዜ ይረአ። ናብቲ መስቀል ዘምጽኣሎም ነገር፣ ምስ ኣምላኽ ከም ኣቦኦም ሓድሽ ዝምድና፣ ይመርሖም። ኣብ ቁጽሪ 6፣ «ኣነ መገዲ፣ ሓቅን ህይወትን እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ኣይመጽእን» ይብል። ንሱ እቲ መገዲ እዩ፣ ንኣመንቲ ድማ ናብ ቤት ኣቦ ይወስዶም። ንሱ እቲ ሓቂ እዩ፣ ልቢ ኣቦ ድማ ይገልጽ። ንሱ እቲ ህይወት እዩ፣ ሓገዝ ኣቦ ድማ የምጽእ።
«ኣነ መገዲ እየ» ኣብ ቁጽሪ 7-14 ተገሊጹ ኣሎ። «ኣነ ሓቂ እየ» ኣብ ቁጽሪ 15-17 ተገሊጹ ኣሎ። «ኣነ ህይወት እየ» ኣብ ቁጽሪ 18-24 ተገሊጹ ኣሎ። ነፍሲ ወከፍ ካብዚኣተን ሰለስተ ነገራት ብዝያዳ ንርአ።
ኣነ እቲ መገዲ እየ
እቲ ጐይታ ንርእሱ ከም «እቲ እንኮ መገዲ» ንምፍላይ ነቲ ፍሉይ መጣመርያ ተጠቒሙ እዩ። መገዲ ማለት መንገዲ ወይ መእተዊ እዩ፣ እቶም ደቀ መዛሙርቲ ድማ ናበይ ከም ዝኸይድ ከምኡ’ውን ከመይ ገይሮም ክስዕብዎ ከም ዝኽእሉ ግራሞቶም ገሊጾም ነበሩ። ከምቲ ካብ መጀመርታ ዝነገሮም፣ እንደገና (ንዓና ድማ) «ስዓቡኒ» ይብሎም። ናብ ሰማይ ካልእ መገዲ የለን፣ ናብ ኣቦ ካልእ መገዲ የለን። ጴጥሮስ ነዚ ሓቂ እዚ ድሕሪ ዓመታት ንገዛእቲ ኣብ የሩሳሌም ደጊሙ ተዛረበ፣ ብዛዕባ የሱስ ድማ ከምዚ በለ፣ «ምድሓን ኣብ ካልእ ሓደ እኳ የለን፣ ከመይሲ ኣብ ትሕቲ ሰማይ ንሰብ ዝተዋህበ ካልእ ስም የለን ብእኡ ክንድሕን» (ግብሪ ሃዋርያት 4:12)። እቲ ናይ እንኮ መገዲ ምድሓን ፍሉይ ባህሪ ኣብ ቃላት «ኣነ እቲ መገዲ እየ» ተገሊጹ ኣሎ። ንሱ ማዕጾ ኣባጊዕን ጸባብ ማዕጾን እዩ (ዮሃንስ 10:9-10፤ ማቴዎስ 7:13-14)።
ግን ንሱ መገዲ ምድሓን ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ እብራውያን 10:19-22 ከምዚ ንብብ፣ «ስለዚ፣ ኣሕዋተይ፣ ብደም የሱስ ናብ ቅድስተ ቅዱሳን ንምእታው ትብዓት ስለ ዘሎና፣ ብሓድሽ ህያው መገዲ ድማ ንሱ ንዓና ዝቐደሶ፣ ብመጋረጃ፣ ማለት ስጋኡ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ ቤት ኣምላኽ ዓቢ ሊቀ ኻህናት ስለ ዘሎና፣ ብሓቀኛ ልቢ ብምሉእ ምትእምማን እምነት ንቐርብ፣ ልብና ካብ ክፉእ ሕልና ተነጺሑ፣ ስጋና ድማ ብንጹህ ማይ ተሓጺቡ።» ብዓቢ ሊቀ ኻህናትና፣ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ፣ ናብ ኣምላኽን ናብ ዝፋንን ምሉእ ብምሉእ ሓድሽ ኣቀራርባ ኣሎና።
እዚ ድማ ናብ ሳልሳይ ነጥቢ ብዛዕባ ጐይታ ከም መገዲ ይመርሓና። ናብ ሓድሽ መገዲ ኣምልኾ የብጽሓና። ኣብ ዮሃንስ 4፣ እቲ ጐይታ የሱስ ምስ እታ ኣብ ዒላ ዝነበረት ሰበይቲ ብዛዕባ ኣምልኾ ተዛሪቡ ነበረ። ንዓኣ ድማ ከምዚ ይብላ፣ «ግን እታ ሰዓት ትመጽእ ኣላ፣ ሕጂ ድማ እያ እቶም ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ንኣቦ ብመንፈስን ብሓቅን ዘምልኹሉ፤ ከመይሲ ኣቦ ከምዚኦም ዘምልኽዎ ይደሊ ኣሎ» (ዮሃንስ 4:23)። ንዓኣ ድማ ቦታ ኣምልኾ «ኣብዚ ከረን ወይ ኣብ የሩሳሌም ኣይኮነን» ኢሉዋ ነበረ። ቀጺሉ ድማ ንዓኣ ንኣቦ ከም እነምልኽ ነገራ! ብዛዕባ ሰብነትን ስርዓታትን ናይ ሓቀኛ ኣምልኾ ነገራ፣ «ኣምላኽ መንፈስ እዩ፣ እቶም ዘምልኽዎ ድማ ብመንፈስን ብሓቅን ከምልኹዎ ይግባእ።» እቲ ጐይታ የሱስ እቲ መገዲ እዩ ብእኡ ኣምልኾና ናብ ኣቦ ዝዓርግ!
እዚ ድማ ናብ መወዳእታ ነጥብና ብዛዕባ ክርስቶስ ከም መገዲ የብጽሓና። ብስሙ እዩ ጸሎትና ናብ ኣቦ ዝዓርግ። ካብ ዮሃንስ 14:13-14 ጀሚሩ ንሕቶ ፊልጶስ መልሲ ንምሃብ፣ እቲ ጐይታ ኣብዚ ምዕራፋት እዚ ሾውዓተ ግዜ ብስሙ ከም እንሓትት ይጠቅስ (ዮሃንስ 14:13, 14, 26፤ 15:10፤ 16:23, 24, 26)። ብስልጣንን ብባህሪን ናይ ስም ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ንጽሊ ኢና። ንሱ ኣብ ጸሎት ናብ ኣቦ ዝወስድ መገዲ እዩ።
ኣነ እቲ ሓቂ እየ
እንደገና፣ እቲ ጐይታ የሱስ ንርእሱ ከም «እቲ እንኮ ሓቂ» ንምጕላሕ ነቲ ፍሉይ መጣመርያ ተጠቒሙ እዩ። ጲላጦስ ንጐይታ የሱስ፣ «ሓቂ እንታይ እዩ (ዮሃንስ 18:38)?» ኢሉ ሓተቶ። ግን ጲላጦስ ንዕኡ፣ ንሱ እቲ ሓቂ ዝነበረ፣ ክግዛእ ፍቓደኛ ኣይነበረን። መዝሙር 119:142 ከምዚ ይብል፣ «ሕግኻ ሓቂ እዩ።» ኣብቲ ስብከት ኣብ ከረን፣ እቲ ጐይታ ከምዚ በለ፣ «ተባሂሉ ከም ዝሰማዕኩም፣ ግን ኣነ እብለኩም ኣለኹ . . .» (ማቴዎስ 5:22, 28, 32, 34, 39, 44)። ንርእሱ ምስ ሕጊ ኣምላኽ ከም ስልጣናዊ መለክዒ ጽድቂ የመሳስሎ ነበረ። ንሕግን ነብያትን ንምፍጻም ከም ዝመጸ ኣወጀ (ማቴዎስ 5:17)። እቲ ጐይታ የሱስ፣ ከምቲ ስጋ ዝለበሰ ቃል ኣምላኽ (ዮሃንስ 1:1)፣ ምንጪ ኩሉ ሓቂ እዩ። ኣብ መዝሙር 1:1-2 ከምዚ ንብብ፣ «ብምኽሪ ረሲኣን ዘይመላለስ፣ ኣብ መገዲ ሓጥኣን ዘይቀውም፣ ኣብ ወንበር መላገጽቲ ዘይቕመጥ ሰብ ብጹእ እዩ፤ ግናኸ ብሕጊ እግዚኣብሔር ባህ ዝብሎ፣ ብሕጉ ድማ ለይትን መዓልትን ዝሓስብ።» ነቲ ምሉእ በረኸት ናይዚ ቁጽሪታት እዚ እንተደኣ ደሊና፣ ነቲ መገዲ ካብቲ ሓቂ ክንፈልዮ የብልናን! እቲ ጐይታ የሱስ ብሓቅኻ ቕድሶም ኢሉ ጸለየ፤ ቃልካ ሓቂ እዩ (ዮሃንስ 17:17)። ንሱ ሓቂ እዩ፣ ቃሉ ድማ ሓቂ እዩ!
እቲ ጐይታና ንደቀ መዛሙርቲ መንፈስ ሓቂ ከም ዝሰድድሎም፣ እዚ ድማ ኣብኦምን ሕጂ ድማ ኣብኣናን ከም ዝነብር (ዮሃንስ 14:17)፣ ብዛዕባኡ፣ ንሱ እቲ ሓቂ ዝኾነ፣ ከም ዝምስክር (ዮሃንስ 15:26)፣ ናብ ኩሉ ሓቂ ድማ ከም ዝመርሖም (ዮሃንስ 16:13-15) ተስፋ ከም ዝሃቦም ምግንዛብ ድማ ሓጋዚ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ኣነ እቲ ህይወት እየ
እቲ ጐይታ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ብዛዕባ ሞቱ ይነግሮም ነበረ፣ ሕጂ ድማ ምንጪ ኩሉ ህይወት ከም ዝኾነ ይእውጅ ነበረ። ኣብ ዮሃንስ 10:17–18፣ ህይወቱ ንኣባጊዑ ከም ዝህብ፣ ድሕሪኡ ድማ እንደገና ከም ዝወስዳ ኣወጀ። ብዛዕባ ስልጣኑ ኣብ ልዕሊ ህይወትን ሞትን ካብ ኣቦ ከም ዝተዋህቦ ተዛረበ። ኣብ ዮሃንስ 14:19፣ «ኣነ ስለ ዝነብር፣ ንስኹም ድማ ክትነብሩ ኢኹም» ኢሉ ተስፋ ሃበ። እቲ ክህቦ ዝነበረ ምድሓን ፖለቲካዊ ወይ ማሕበራዊ ምድሓን ኣይነበረን (እዚ ድማ ብዙሓት ኣይሁድ ይደልይዎ ነበሩ)፣ ግን ካብ ህይወት ባርነት ሓጢኣትን ሞትን ናብ ህይወት ሓርነት ኣብ ዘለኣለም ሓቀኛ ምድሓን እዩ። እዚ እቲ ዘለኣለማዊ ህይወት እዩ እቲ ህይወት ዝኾነ ዝሃበና፣ ከምቲ ዝጸለየ፣ «ኣብ ልዕሊ ኩሉ ስጋ ስልጣን ሂብካዮ ኣሎኻ፣ ንዝሃብካዮም ዘበሉ ዘለኣለማዊ ህይወት ምእንቲ ክህብ። እዚ ድማ ዘለኣለማዊ ህይወት እዩ፣ ንዓኻ፣ ንበይነኻ ሓቀኛ ኣምላኽ፣ ከምኡ’ውን ንየሱስ ክርስቶስ ንስኻ ዝሰደድካዮ ምፍላጥ» (ዮሃንስ 17:2-3)። ንህይወትን ንኣምልኾን ዝምልከት ኩሉ ተዋሂብና ኣሎና (2 ጴጥሮስ 1:3)። ናብ ዮሃንስ 14:22 ተመልከት፣ ይሁዳ (እስቆሮታዊ ዘይኮነ) ከምዚ ኢሉ ሓተተ፣ «ጐይታይ፣ ከመይ ገይርካ ኢኻ ንዓና ትግለጽ፣ ንዓለም ግን ኣይትግለጽን?» ህይወት ኣብኣና ሕጂ ከመይ ገይራ ትግለጽ? እቲ ጐይታ የሱስ ከምዚ መለሰ፣ «ሓደ እኳ እንተድኣ ፈቲዩኒ፣ ቃለይ ክሕሉ እዩ፤ ኣቦይ ድማ ክፈትዎ እዩ፣ ንሕና ድማ ናብኡ ክንመጽእ ኢና፣ ቤተይ ድማ ምሳኡ ክንገብር ኢና።» ድሕሪኡ ድማ ብዛዕባ ሰብነትን ዕዮን መንፈስ ቅዱስ እንደገና ይዛረብ። ብመንፈስ ቅዱስ ዝነብር ሓይሊ፣ እዚ ህይወት እዚ ንዓናን ብኣናን ይግለጽ! ቃል ኣምላኽ ክንስዕብ ከለና፣ ኣብ ህይወትና መዓልታዊ ክንነብሮ ከለና፣ መንፈስ ቅዱስ የብርትዓና፣ የሓይለና፣ ንክርስቶስ ድማ የመሳስለና! ነዚ ህይወት እዚ ብዛዕባ ካልእ ነገር ብምግንዛብ ክዛዝም እደሊ። ናብ ቁጽሪ 27 ተመልከት፣ «ሰላም እሓድገልኩም ኣለኹ፣ ሰላመይ ድማ እህበኩም ኣለኹ፤ ከምቲ ዓለም እትህብ ኣይኮንኩን ዝህበኩም። ልብኹም ኣይተጨነቕ፣ ኣይትፍርሑ ድማ።»
ሕጂ፣ ናብ ዮሃንስ 15:9-11 ተመልከት፣ «ከምቲ ኣቦ ዝፈተወኒ፣ ኣነ ድማ ፈቲየኩም ኣለኹ፤ ኣብ ፍቕረይ ንበሩ። ትእዛዛተይ እንተድኣ ሓሊኹም፣ ኣብ ፍቕረይ ክትነብሩ ኢኹም፣ ከምቲ ኣነ ትእዛዛት ኣቦይ ዝሓለኹ፣ ኣብ ፍቕሩ ድማ ዝነብር። እዚ ነገር እዚ ንዓኹም ተዛሪበኩም ኣለኹ፣ ሓጎሰይ ኣብኣኹም ምእንቲ ክነብር፣ ሓጎስኩም ድማ ምሉእ ምእንቲ ክኸውን።»
እቲ «ኣነ ህይወት እየ» ዝብል፣ «ሰላመይ እህበኩም ኣለኹ» ከምኡ’ውን «ሓጎሰይ ኣብኣኹም ምእንቲ ክነብር» ይብል። እዚ እቲ ኣብ ክርስቶስ ዘሎና ህይወት እዩ።
እዞም ሰለስተ ኣገዳሲ መጸውዒታት ጐይታ የሱስ ምስ ሰለስተ ናይ ብሉይ ኪዳን ሰባት ኣብ ይሁዳ 11 ዝርከቡ ክነጻጸሩ ይኽእሉ እዮም ተባሂሉ ኣሎ፤
«ከመይሲ ብመገዲ ቃየል ከይዶም፣ ብስሕተት በለዓም ንጥቕሚ ብስስዔ ሮጺኦም፣ ብዕልወት ቆራሕ ድማ ጠፊኦም።»ክርስቶስ ከም መገዲ ምስ መገዲ ቃየል ይነጻጸር፣ ሃይማኖት ብዘይ እምነት፤ ስጋ እዩ ኣብ ክንዲ እምነት። ክርስቶስ ከም ሓቂ ምስ ስሕተት በለዓም ይነጻጸር፣ እዚ ድማ ውህበታትን ኣገልግሎትን ንምሻጥ ምፍታን እዩ፤ ሃይማኖታዊ ክፉእ እዩ። ክርስቶስ ከም ህይወት ምስ ዕልወት ቆራሕ ይነጻጸር፣ እዚ ድማ ንሰብ ኣምላኽ ግሉጽ ዕልወት ነበረ። ቃየል ንመገዲ ምድሓን ኣምላኽ ከም ዝዓለወ፣ በለዓም ንሓቂ ምፍላይ ኣምላኽ ከም ዝዓለወ፣ ቆራሕ ድማ ንህይወት ኣገልግሎት ኣምላኽ ከም ዝዓለወ ክንብል ንኽእል ኢና። እዚ ነገር እዚ ሕጂ’ውን ኣሎ፣ ንዓኡ ድማ ክንጥንቀቕ ኣሎና።
ጐይታና የሱስ «ኣነ መገዲ፣ ሓቅን ህይወትን እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ኣይመጽእን» ምስ በለ፣ ምድሓን፣ ምስ ኣቦ ምሕብረት፣ ብሓቂ ምጥቃም፣ ከምኡ’ውን ብሓጎስን ሰላምን ዝመልአ ሓቀኛ ህይወት ኣብኡን ብእኡን ጥራይ ከም ዝርከብ ይብል ነበረ።
