ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ናይ የሱስ ናይ መወዳእታ ትምህርትን ምሕላፍን ንደቀ መዛሙርቱ

ኢያን ቴይለር
22 ሓም 2025
12 ዝተሓተ ንባብ

ብዙሓት ፍሉጣት ሰባት ቅድሚ ሞቶም ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ መወዳእታ ቃላት ተዛሪቦም እዮም። ገሊኦም ባህ ዘብሉ፣ ገሊኦም ከኣ ዘሕዝኑን ትርጉም ዘለዎምን ነበሩ። ገሊኦም ግን ክመውቱ ስለዘይተጸበዩ ዝኾነ ኣገዳሲ ነገር ኣይተዛረቡን። ጀነራል ሰጅዊክ፣ ሓደ ሰራዊት ኣብ እዋን ሓድሕዳዊ ውግእ፣ ቅድሚ ምትኳሱ “ኣብዚ ርሕቀት እዚ ሓንቲ እውን ክወቅዑ ኣይክእሉን እዮም!” ኢሉ ነይሩ።

ብኻልእ ወገን፣ ቤኬት፣ ሊቀ ጳጳስ ካንተርበሪ ኣብ 1170 ዓ.ም.፣ ቅድሚ ሞቱ ናይ ቃላት ተዛሪቡ። ምስ ሄንሪ 2 ተጋጪሑ ነይሩ፣ እቲ ከኣ ቤኬት ክገላገል ከም ዝምነ ተሰሚዑ። ባላባታቱ ቃላቱ ብቐጥታ ወሲዶም፣ ናብ ካንተርበሪ ተጓዒዞም ኣብ ቀተልዎ። ናይ መወዳእታ ቃላቱ ከኣ “ንጐይታይ ክመውት ድሉው እየ፣ ደምይ ከኣ ሓርነትን ሰላምን ክትረክብ ይገብር” ዝብል ነበረ።

ሓደ ሰብ ክመውት ከም ዝኾነ ምስ ፈለጠ፣ ቃላት ኣየባኽንን። እቶም ሰማዕቲ ከኣ ብሰንኪ እቲ ኣጋጣሚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስለዝኾነ ብጥንቃቐ ይሰምዑ። ንኹሉ ትርጉሞም ንምሓዝ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ይጥምቱ።

ናይ መወዳእታ ቃላቱ

የሱስ ኣብ ውሽጢ ሒደት ሰዓታት ከም ዝስቀል ይፈልጥ ነይሩ። ንደቀ መዛሙርቱ ንሰለስተ ዓመታት ንዝመጽእ ዕዮ፣ ማለት ንቤተ ክርስትያኑ ብወንጌል ንዓለም ብምልዋጥ ንምምስራት ኣሰልጢንዎም ነይሩ። ናይ መወዳእታ መልእኽቱ ኣብ ላዕለዋይ ክፍሊ ከም ናይ ምረቓ መደረ ነበረ። ስልጠና ተወዲኡ ነይሩ፤ ከኣ ናይ ምዕያይ እዋን ነበረ።

እቶም ምስ የሱስ ተጓዒዞም ነይሮም – ተኣምራቱ እናረኣዩ፣ ንትምህርታቱ እናበዝሑ እናተረድኡ፣ ፍቕሮም ከኣ ንእኡ እናወሰኸ። ንሱ ብሓቂ እቲ ዝተመባጽዐ መሲሕ ከም ዝኾነ፣ ሓደ መዓልቲ ብጽድቅን ሰላምን ከም ዝገዝእ ተረዲኦም ነይሮም። ይኹን እምበር፣ ንሱ ቕድሚ ሓጺር እዋን ከምቲ በጊዕ ኣምላኽ ዝተዳለወ፣ ክስቀል ከም ዝኾነ ኣይተረድኦምን ነይሩ፣ ምእንቲ ኩሎም ሰባት ክድሕኑን ናይ ክፋል ክኾኑን፣ እታ ከኣ ነቲ ዝፈሸለ ሃይማኖታዊ ስርዓት ኣይሁድነት ክትክእ።

እቶም ንበዓል ፋስጋ ክዳለዉ ከለዉ፣ የሱስ ከኣ ንዝመጽእ ዘሎ ክዳለዎም እዩ። ንዝመሃሮም ከጠቃልልን ከምቲ ዓቢ ኣማላዲ ከኣ ክጽልየሎም እዩ።

ትምህርቲ ኣእጋር –

ብዘይ ጥርጥር እቶም ደኺሞም፣ ጠምዮም፣ ንበዓል ፋስጋ ክዳለዉ ከለዉ ከኣ ክዕርፉ ባህ ኢልዎም ነይሩ። ከምቲ ሕጊ ዝሓትቶ፣ ቅድሚ ምብላዖም ብስርዓት ተሓጺቦም ነይሮም። ግን ናብ ላዕለዋይ ክፍሊ ምስ ኣተዉ፣ የሱስ ሓደ ዘገርም ነገር ገበረ። ኣእጋሮም ሓጸበ! እዚ ብሓደ ወይ ብሓደ ኣብ ማሕበራዊ ደረጃ ዝተሓተ ሰብ እዩ ዝግበር። የሱስ እቶም ዘይተረድኦ ወይ ዘየፍቀርዎ ነገር ገበረ።

ናብ ጴጥሮስ ምስ በጽሐ፣ እቲ ደቀ መዝሙር ብትብዓት “ኣይፋል፣ ኣእጋርይ ከቶ ኣይክትሓጽብን ኢኻ” በለ። የሱስ ከኣ “እንተ ዘይሓጸብኩኻ፣ ምሳይ ግደ የብልካን” ኢሉ ብኣብነት ምምሃር ጀመረ። ጴጥሮስ ክግለል ስለዘይደለየ ከኣ “እምበኣርሲ ጐይታይ፣ ኣእጋርይ ጥራይ ዘይኮነስ ኣእዳወይን ርእሰይን እውን!” በለ። ጴጥሮስ ብሰናይ ድሌት እኳ እንተነበረ፣ እንደገና ኣይተረድኦን።

የሱስ ከኣ “ዝተሓጽበ ሰብ ኣእጋሩ ጥራይ ክሓጽብ የድልዮ፤ ሰውነቱ እዩ። ንስኻትኩም ከኣ ንጹሃት ኢኹም” ኢሉ መለሰ። እቲ ንኽልተ ናይ – ምድሓንን ቅዱስ ህይወትን እዩ ዝጠቅስ ነይሩ። ብመንፈስ እንደገና ምስ ንውለድ፣ ብደም ንሕጸብ፣ ይቕረ ይብሃለልናን ጻድቃን ንኸውንን። ይኹን እምበር፣ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ምስ ሓጢኣት ንራኸብ፣ ጉዕዞና ከኣ ይበከል። እቶም ናብ ላዕለዋይ ክፍሊ ተጓዒዞም ነይሮም፣ ስለዚ ኣእጋሮም የድልዮም ነይሩ።

እዚ ምሳሌ እዚ ሓደ ምእመን ሓጢኣት ምስ ዝገብር ምድሓኑ ከም ዘይስእን ንምርኣይ ይሕግዘና፣ ምኽንያቱ ብዕዮ ቅድሚ ተነጺሑ እዩ። ግን ምስ ኣምላኽ ዘለዎ ርክብ ብሰንኪ ዘይተፈርደ ሓጢኣት ይጉዳእ። ነቲ “ጉዕዞኡ” ንምጽራይን ርክቡ ንምምላስን ነቲ ሓጢኣት ክእመን የድልዮ፦

ሓጢኣትና እንተ ተኣሚንና፣ ንሱ እሙንን ጻድቕን እዩ፣ ሓጢኣትና ኸኣ ይቕረ ክብለልናን ኩሉ ዓመጻ ኸኣ ከንጽሓናን እዩ ( NIV)። እዚ እዩ እቲ ሓጢኣትን ብከላ ዓለምን ዘንጽሓና።

እቲ ኣእጋሮም ምስ ሓጸበ፣ “ንዝገበርኩልኩም ተረዲእኩምዎዶ? ‘’ን ‘’ን ትብሉኒ፣ ብሓቂ ከኣ ከምኡ እየ ... ኣነ፣ ጐይታኹምን መምህርኩምን፣ ኣእጋርኩም ምስ ሓጸብኩ፣ ንስኻትኩም እውን ኣእጋር ንሓድሕድኩም ክትሓጽቡ ይግባእኩም። ኣነ ዝገበርኩልኩም ክትገብሩ ሂበኩም ኣለኹ። ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፣ ሓደ ጐይታኡ ኣይዓብን፣ ወይ ሓደ መልእክተኛ ኸኣ ካብቲ ዝለኣኾ ኣይዓብን” () ኢሉ ሓተተ።

መልእኽቱ እዚ እዩ፦ ንሱ ብቓሉ “ኣእጋርና ክሓጽበና” ብቐጻሊ ክንፈቕደሉ የድልየና። ንኻልኦት እውን ኣእጋሮም ብምሕጻብ ክንሕግዞም ይግባእ፣ ንሳቶም ከኣ ኣእጋርና ክሓጽቡና ክንፈቕደሎም ይግባእ።

ኩሉ ጽሑፍ ብኣምላኽ ዝተነፍሰ እዩ፣ ንምምሃር፣ ንምግሳጽ፣ ንምእራምን ንጽድቂ ንምስልጣንን ይጠቅም፣ ምእንቲ እቲ ሰብ ኣምላኽ ንኹሉ ሰናይ ዕዮ ክዳሎ ()። ከምቲ ንሱ ዝገበሮ ንህዝቡ ከነገልግል የድልየና።

“ ትእዛዝ እህበኩም ኣለኹ” –

የሱስ ከም ዝኸሓድ ኣጠንቀቐ፣ ግን እቶም ሓደ ካባታቶም ከምኡ ክገብር ከም ዝኽእል ክርድኦም ኣይከኣለን። የሱስ መን ምዃኑ ምስ ኣመልከተ እውን ኣይተረድኦምን። ንየሱስ ንምኽሓድ ምስ ወጸ፣ ነበረ፣ እዚ ከኣ ኩሎም ነቲ ዝነጽጉ ናብ ከም ዝኸዱ ምልክት እዩ።

የሱስ ካልእ ኣገዳሲ ኣዋጅ ክገብር ነይርዎ። ፍቕሩ ኣብ ክርአ ነይሩ። ንደቀ መዛሙርቱ በቲ ሓደ ፍቕሪ ክልለዩ ደለየ፣ ቅድም ኣብ መንጎኦም፣ ድሕሪኡ ከኣ ንዓለም። “ ትእዛዝ እህበኩም ኣለኹ፦ ንሓድሕድኩም ተፋቐሩ። ከምቲ ኣነ ዝፈቐርኩኹም፣ ንስኻትኩም እውን ንሓድሕድኩም ተፋቐሩ። በዚ ኸኣ ኩሎም ሰባት ደቀ መዛሙርተይ ምዃንኩም ክፈልጡ እዮም፣ ንሓድሕድኩም እንተ ተፋቒርኩም” ()።

እቲ ከም ዝኸይድ፣ ንሳቶም ከኣ ክስዕብዎ ከም ዘይክእሉ ነገሮም። መልሲ ጴጥሮስ ልሙድ ነበረ፦ “ጐይታይ፣ ስለምንታይ ክስዕበካ ዘይክእል? ህይወተይ ምእንታኻ ክህብ እየ” ()። የሱስ ብፍቕርን ብተወፋይነትን እኳ እንተተደፋፍአ፣ ብሓይሉ ዝኾነ ነገር ክገብር ከም ዘይክእል ምስ ኣመልከተሉ ክንደይ ዘገርም! ኣብታ እቲኣ ብፍርሂ ንጐይታ ሰለስተ ምስ ዝኸሓደ እዚ ተማሂሩ። ይኹን እምበር፣ እቲ ንኹሎም ደቀ መዛሙርቱ ምእንቲ ስሙ ከቢድ ፈተናታት ክሳቐዩ ከለዉ ዝሕግዞም ሓደ ግሩም ነገሮም፦ “ኣነ ምእንታኻ ጸሊየ ኣለኹ” ()። የሱስ ኣማላዲኡ ነበረ፣ ጸሎቱ ከኣ ጴጥሮስ ከም ዘይትፈሽልን እንደገና ንጐይታ ከም ዝጠቅምን ኣረጋግጸ። እዚ ሓደ ተስፋ ንዓና እውን ጽቡቕ እዩ፣ እቲ ዓቢ ሊቀ ካህናትናን ኣማላዲናን ምዃኑ ምስ ንርድእ (፤ )።

“ክምለስ እየ” –

እቲ ስለምንታይ ንደቀ መዛሙርቱ ከም ዝገድፎም ብዝያዳ ገለጸ። “ቦታ ንምድላው” – መኖሪኦም እዩ ዝኸይድ ነይሩ። ብግቡእ እዋን፣ ንኹሎም ሰዓብቱ ምሳኡ ንምውሳድ እንደገና ክመጽእ እዩ። ድሕሪኡ ከኣ ንምሕረት ሓጢኣትን ምስ ኣምላኽ ንምዕራቕን ኣንበረ። ደቂ ሰብ ብሰንኪ ሓጢኣት ኣምላኽ ተፈልዮም ነይሮም፣ ግን እቲ ሓጢኣት ዝጸውር ኣብ ቦታ ሓጥእ ክመውት ነይሩ፣ “ናባይ ዝመጽእ ዘበለ ከቶ ኣይሰጎጎን” ()። ናብ ዝመጹ ክረኽቡን ብኣምላኽ ክቕበሉን እዮም። የሱስ ከኣ “ኣነ መገዲን ሓቅን ህይወትን እየ። ብዘይ ብኣነ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ኣይመጽእን” () ኢሉ ነገሮም።

እቲ ዝተመባጽዐ መንፈስ ቅዱስ –

እቶም የሱስ ብዛዕባ ምኻዱ ዝበሎ ክርድኦም ኣይከኣለን። ንሱ ቕድሚ ሓጺር እዋን ከም ዝኸውን፣ ንሳቶም ከኣ ኣብ ምምስራት ምድራዊ መንግስቱ ከም ዝካፈሉ ይሓስቡ ነይሮም። ይኹን እምበር፣ ትልምታቱ ኣዝዩ ዝዓበየ ነበረ፦ ንሱ ንእስራኤል ዝተመባጽዐ ሃገራዊ በረኸት ብምጥቃስ ፍጹም ነገር ክምስርት ነይሩ። እስራኤል ነቶም ድሕሪ ክረኽቡ እዮም፣ ግን ኣብዚ እዋን እዚ ወንጌል ጸጋ ኣምላኽ ናብ ኩሉ ሃገር ክዝርጋሕ እዩ፣ ንሱ ከኣ ነዞም ሰባት እዚኦም ነቲ ዕዮ ንምጅማር ክጥቀመሎም እዩ። ብዘይ እኡ ዝኾነ ነገር ክገብሩ ኣይክእሉን ነይሮም፤ ጴጥሮስ እዚ ተነጊርዎ ነይሩ። የሱስ ምስኦም እንተ ዘይነበረ፣ ንሳቶም የሱስ ዝገብሮ ዝነበረን “ዝዓበዩ ነገራት” () ከመይ ገይሮም ክቕጽሉ ይኽእሉ?

እቲ መንፈስ ቅዱስ እቲ ናብ ምስ ተመልሰ ኣብ ውሽጦም ክነብር እዩ። ብዛዕባ እቲ ዝመጽእ ክዛረብ ከሎ፣ “እታ ዓለም ክትቅበሎ ኣይትኽእልን እያ፣ ምኽንያቱ ኣይትርእዮን ኣይትፈልጦን እያ። ንስኻትኩም ግን ትፈልጥዎ ኢኹም፣ ምኽንያቱ ምሳኹም ይነብርን ኣብ ውሽጥኹም ከኣ ክኸውን እዩ” () በለ። ንሱ መጸናንዒኦም፣ ዕዮኦም፣ ንምእመናን ከኣ ንምምራሕን ንዝተዋህቦም ንምፍጻምን ሓይሊ ክህቦም እዩ። “ግን እቲ ፣ መንፈስ ቅዱስ፣ ኣቦ ብስመይ ዝልእኮ፣ ኩሉ ነገር ክምህረኩምን ዝበልኩኹም ኩሉ ከኣ ከዘኻኽረኩምን እዩ” ()። እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ መንፈስ ንህይወት ዘድሊ ኩሉ ክኸውን እዩ።

እቲ መንፈስ ቅዱስ ንሰባት ብዛዕባ እቲ ዝድልዮም – ብዛዕባ ሓጢኣቶም፣ ብዛዕባ እቲ ልዑል ደረጃ ጽድቂ ኣምላኽ ዘይክእሉዎ፣ ብዛዕባ እቲ ንኹሎም ብመድሓኒ ናብ ኣምላኽ ዘይመጹ ዝመጽእ ፍርዲ ከም ዘድልዮም ንምእማን ክዓዪ እዩ። “ኣነ ምኻደይ ንዓኹም ጽቡቕ እዩ። እንተ ዘይከድኩ፣ እቲ ናባኹም ኣይመጽእን፤ እንተኸድኩ ግን፣ ናባኹም ክልእኮ እየ። ምስ ዝመጽእ ከኣ፣ ንዓለም ብዛዕባ ሓጢኣትን ጽድቅን ፍርድን ክወቅሳ እዩ፦ ብዛዕባ ሓጢኣት፣ ምኽንያቱ ሰባት ብኣይ ኣይኣምኑን፤ ብዛዕባ ጽድቂ፣ ምኽንያቱ ናብ ኣቦ እኸይድ ኣለኹ፣ ኣብኡ ኸኣ ደጊም ክትርእዩኒ ኣይትኽእሉን፤ ብዛዕባ ፍርዲ፣ ምኽንያቱ እቲ ገዛኢ እዛ ዓለም እዚኣ ተፈሪዱ ኣሎ” ()።

እቲ ድሕሪኡ እቲ መንፈስ መምህሮም ከም ዝኸውን፣ ብቐጻሊ ብዝያዳ ብዛዕባ ጐይታን ዕላማታቱን ከም ዝገልጽ ኣዘኻኸሮም። “ግን እቲ ... መንፈስ ምስ ዝመጽእ ... ናብ ኩሉ ክመርሓኩም እዩ ... ንዝመጽእ ዘሎ ኸኣ ክነግረኩም እዩ። ካብቲ ናተይ ወሲዱ ንዓኹም ብምግላጽ ንኣይ ክብሪ ክህበኒ እዩ” ()። ብሓይሊ መንፈስ ኣብ ጴንጠቆስጠ እዞም ሰባት እዚኦም ሰቢኾም ብዙሓት ናብ ተመሊሶም።

ፍረ ዘለዋ –

ኣብ ኣገልግሎቶም ንምዕያይ፣ ክህልዎም፣ ንጐይታ ክፈቕሩን ትእዛዛቱ ክእዘዙን የድልዮም ነይሩ ()። ኣብ ኣገልግሎቶም ፍረ ንምምጻእ፣ ምስ የሱስ ተራኺቦም ክጸንሑ የድልዮም ነይሩ። ንሱ ምሳሌ ወይንን ጨናፍርን ተጠቕመ። እቶም ጨናፍር ምስቲ እንተ ዘይተራኺቦም፣ ናብኦም ክፈስስ ኣይክእልን፣ ፍረ እውን ኣይክህልውን። ይኹን እምበር፣ ምስ ርክብ ምስ ዝህሉ፣ እቲ መንፈስ ፍረ ከምጽእ ይኽእል። ቅድም፣ እዚ ፍረ መንፈስ እዩ፣ እቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምእመን የሱስ ንምፍራይ ዕዮኡ ንምፍጻም ዝደሊ ()። ድሕሪኡ ከኣ ፍረ ነፍሲ ወከፍ ምእመን ብመሰረት እቲ ብመንፈስ ዝተዋህበ መንፈሳዊ ውህበታት ኣሎ። “ንሓደ ብመንፈስ ጥበብ ይወሃቦ፣ ንኻልእ ከኣ ብሓደ መንፈስ ፍልጠት፣ ንኻልእ ከኣ ብሓደ መንፈስ ” ()።

ኣብ ምስ ንነብር፣ ፍረ ክንህሉና ኢና፦ “ኣባይ እንተ ጸኒሕኩም፣ ቃላተይ ከኣ ኣባኹም እንተ ጸኒሑ፣ ዝደለኹምዎ ዘበለ ሕተቱ፣ ክወሃበኩም እዩ። እዚ ንኽብሪ ኣቦይ እዩ፣ ብዙሕ ፍረ ምእንቲ ክትፈርዩ” ()።

ጸሎት –

እቲ ንደቀ መዛሙርቱ ፈተናታት ከም ዝህሉ ኣጠንቀቖም፣ ግን ብእኡ እንተ ተኣሚኖም ክህልዎም እዩ። ንሱ ንዓለም ስዒርዋ ነይሩ። እዚ ሓደ ዕላማታት ናይቲ ምስኦም ዝገበሮ ዘረባ ነበረ። ብዛዕባ ትልምታቱ ቅድመ ፍልጠት ሃቦም፣ ንእኡ ኸኣ ክሕዝዎ ኣተባብዖም። ብእኡ ዝኾነ ይኹን ፈተና ክንደይ ከቢድ እኳ እንተነበረ ክህልዎም እዩ ()። “ እገድፈልኩም ኣለኹ፤ ሰላመይ እህበኩም ኣለኹ። ከምቲ ዓለም እትህብ ኣይህበኩምን። ልብኹም ኣይተጨነቕን ኣይትፍራሕን” ()።

እቲ ግዜኡ ምስኦም ብሓደ ኣዝዩ ጽቡቕ ጸሎት ንሳቶም፣ ከምኡ እውን ንዝስዕቡ – ንዓና እውን ሎሚ! “ጸሎተይ ንሳቶም ጥራይ ኣይኮነን። ብመልእኽቶም ብኣይ ንዝኣምኑ እውን እጽሊ ኣለኹ” ()። ናይ ምልጃ ጸሎቱ ንደቀ መዛሙርቲ ኣገዳሲ እዩ። ብዕዮኡ ምስ ኣምላኽ ርክብ ኣቲዮም ነይሮም። ንኣቦ ገሊጹ ነይሩ፣ ንሳቶም ከኣ የሱስ ኣቦ ከም ዝመጸ ኣሚኖም። የሱስ ምስኦም ከሎ ንደቀ መዛሙርቱ ሓልይዎም ነይሩ፣ ከኣ ኣብ ዘይምህላዉ ንሓለዋኦም፣ ከምኡ እውን ካብቲ ክፍኡ ክሕለዉ ጸለየ ()።

ሓደ ዓቢ ኣብዚ ጸሎት እዚ እቲ ሰዓብቱ ኣብ መንጎኦም ሓድነት ክሕልዉ ከም ዝደለየ እዩ፦ “ቅዱስ ኣቦ፣ ብሓይሊ ስምካ ሓልዮም ... ከምቲ ንሕና ሓደ ዝኾንና ንሳቶም እውን ሓደ ምእንቲ ክኾኑ” ()። ንዓና እውን ኣብ ድሌቱ ንሓድነት ኣእትዩና እዩ፦ “ጸሎተይ ንሳቶም ጥራይ ኣይኮነን። ብመልእኽቶም ብኣይ ንዝኣምኑ እውን እጽሊ ኣለኹ፣ ኩሎም ሓደ ምእንቲ ክኾኑ፣ ኣቦ፣ ከምቲ ንስኻ ኣባይን ኣነ ኸኣ ኣባኻን ዘለኹ፣ ንሳቶም እውን ምእንቲ ክኾኑ፣ እታ ዓለም ከኣ ንስኻ ከም ዝለኣኽካኒ ምእንቲ ክትኣምን ... ከምቲ ንስኻ ዝፈቐርካኒ ንሳቶም እውን ከም ዝፈቐርካዮም” ()። እዚ እዩ ጸሎት ንዓና። እዚ እናፈለጥና፣ ነዚ “ሓድነት መንፈስ ብማእሰር ” () ንምሕላው ክንገብሮ እንኽእል ኩሉ ክንገብር ይግባእ።

ዝቕይሩ ቃላት

ናይ የሱስ ናይ መወዳእታ ቃላት ሎሚ ንዓና ከምቲ ንቀዳሞት ደቀ መዛሙርቱ ዝነበሩ ኣገዳሲ እንተኾይኖም፣ ህይወትና ክልወጥ እዩ፣ ከምቲ ህይወቶም ዝተለወጠ፣ ንእኡ ብምምራሕን ብምግልጋልን ከኣ ነቲ ሓደ ባህታ ክንረክብ ኢና።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia