ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ናይ እያሱ ዘለኣለማዊ ምፍቓር፡ ትምህርቲ ካብ እሙን ኣገልጋሊ

አልበርት ስቱዋርት
19 ሓም 2024
9 ዝተሓተ ንባብ

ቅዱስ ኣብ እያሱ ጽቡቕ ስእሊ ይህበና። እዚ ናይ ኣረጊት እያሱን ደቅን እስራኤልን ኣብ ተስፋ ዝርከብ ስእሊ እዩ። ኣብ ፣ ብፍላይ ኣብ ሴኬም፣ ንምቕባልን ናይ እያሱ፣ ኣምላኽን መራሒኦምን፣ ናይ መወዳእታ ቓላት ንምስማዕን ኣለዉ። ንኹሎም ነገዳት እስራኤል – ንሽማግለታቶም፣ ንመራሕቶም፣ ንዳያቶምን ንሓለፍቶምን – ይሰብስቦም እሞ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ የቕርቦም። ንእስራኤል ታሪኾምን ኣምላኽን የዘኻኽሮም። ኣብ ማእከል ዘረባኡ ድማ፡ “ ድማ ንእግዚኣብሔር ፍርህዎ፣ ብቕንዕናን ብሓቅን ኣገልግልዎ፣ ነቶም ኣቦታትኩም ኣብ ማዕዶ ርባን ኣብ ግብጽን ዘገልገልዎም ኣማልኽቲ ድማ ኣርሕቕዎም። ንእግዚኣብሔር ኣገልግልዎ! ንእግዚኣብሔር ምግልጋልኩም እንተመሲሉኩም ድማ፣ ሎሚ ንመን ከም እትሰርሑ ምረጹ፣ ነቶም ኣቦታትኩም ኣብ ማዕዶ ርባ ዘገልገልዎም ኣማልኽቲ፣ ወይስ ነቶም ኣብ ምድሮም እትነብሩ ዘለኹም ኣማልኽቲ ። ኣነን ቤተይን ግና ንእግዚኣብሔር ክንሰርሕ ኢና” ( NKJV)።

እያሱ ብፍቕሪ ዝመልአን ጽኑዕን ነበረ። ቁጽሪ 15 ኣብ ሚልዮናት ኣባይቲ ኣብ ግድግዳታት ተሰቒሉ፣ ከምኡ’ውን ብሚልዮናት ክርስትያናት ንዘመናት ተጠቒሱ እዩ። እዚ ድማ የተባብዕ እዩ፡ “ኣነን ቤተይን ግና ንእግዚኣብሔር ክንሰርሕ ኢና።” ሕቶኡ ድማ፡ እያሱ ናብኡ ከመይ ገይሩ በጽሐ? መልሱ ድማ፡ ንሱ ናብኡ ብቐስን ብጽንዓትን ደየበ። እያሱ ንእስነቱ ንእግዚኣብሔር እሙን ነበረ። መንፈሳውያን ኣቦታትና ብኣጋጣሚ ኣይበጽሑን፣ ግን ብልምዲ እዮም። እቲ ሓደ ምዕራፍ ሞት እያሱ ኣብ ዕድመ 110 ዓመት ይምዝግብ። ንሕና’ውን ከም እያሱ ኣብ ኣረግና ብዛዕባ እግዚኣብሔር ብፍቕሪ ዝመልአን ጽኑዕን ክንከውን ንኽእል ኢና፣ ኣብ ንእስነቱ ዝገበሮ ገለ ስርዓታት እንተተለሚድና።

እያሱ ንኣማሌቅ ይስዕሮ

ደቂ እስራኤል ግብጺ ብሓይሊ ኣምላኽ ድሒኖም፣ ፈርኦንን ሰራዊቱን ኣብ ምስ ሰጥሙ። እስራኤላውያን ናብ ተስፋ ጉዕዞኦም ምስ ጀመሩ፣ ምጕርምራም ጀመሩ። ንምግቢን ንማይን ዘድልዮም ነገራት ቅኑዕ ነበረ፣ ግን ምጕርምራሞም ቅኑዕ ኣይነበረን። ንሓይሊ ኣምላኽ ገና ተመኪሮም ነበሩ፣ ግን ኣዒንቶም ኣምላኽ ኣርሒቖም ኣብ ኩነታቶም ኣተኩሩ። ክርስትያናት ሎሚ’ውን ከምኡ ይገብሩ። ንሽግራትና ንምዕባይን ንጐይታና ንምጕዳልን ንደሊ! ኣምላኽ፣ ብጸጋኡ፣ ንምግቢ ማናን ንመስተ ማይን ሃቦም ()። እስራኤል ጉዕዞኦም ቀጸሉ፣ ንሓይሊ ኣምላኽን ንብዝሒ ምድላዉን ተመኪሮም። ግን ሽግር ተላዕለ – ኣማሌቃውያን ()።

እያሱ፣ ስሙ “እግዚኣብሔር እዩ” ማለት እዩ፣ ኣብ መጀመርታ ምስ ሙሴ ተጠቒሱ፣ ንሱ ድማ ገለ ሰባት መሪጹ ንኣማሌቃውያን ክዋጋዮም ኣዘዞ። እያሱን ሰባቱን ኣብ ሸኻ ይዋግእዎም ከለዉ፣ ሙሴ ኣብ ከረን ብዝተቐልቀሉ ኣእዳዉ ደው ኢሉ ነበረ። ኣእዳው ሙሴ ዝተቐልቀሉ ክሳዕ ዝኾኑ እስራኤል ይስዕሩ ነበሩ፤ ሙሴ ኣእዳዉ ምስ ኣውረደ ኣማሌቅ ይስዕር ነበረ። ኣብ መወዳእታ፣ ሙሴ ኣሮንን ሁርን ኣድለዮ። ኣብ መወዳእታ፣ እስራኤል፣ ብእያሱ ዝተመርሑ፣ ንኣማሌቃውያን ሰዓርዎም ()።

እዚ ተመክሮታት እያሱ ከም መንእሰይ ክንመሃሮ ዘለና ናይ መጀመርታ ትምህርቲ እዩ፡ ንኣማሌቅ ክንስዕሮ ንኽእል ኢና፣ ግን የድልየና። ኣማሌቅ ናይ ዓይነት እዩ። ክርስትያናት ስጋውያን እንተዘይኮንና’ውን፣ ኣብ ውሽጥና ኣሎ ()። ዝወረስናዮ ኣዳማዊ ኣለና። እዚ ድማ ሓጢኣት ወይ ይበሃል። የሱስ ንኒቆዲሞስ፡ “እንደገና ክትውለድ ኣለካ” በሎ። ቅድሚኡ ድማ፡ “እቲ ዝውለድ እዩ እሞ እቲ ኻብ መንፈስ ዝውለድ ድማ መንፈስ እዩ” በለ። ምስ ድሓንና፣ መለኮታዊ ኣለና፤ መንፈስ ተወሊድና ኢና (፤ )። ገና ግን ምስ ክንዋጋእ ኣለና ()።

መንእሰይ እያሱ ንኣማሌቅ ክስዕሮ ክኢሉ ነበረ። እንታይ ከም ዝብል ኣስተብህሉ፡ “ኣማሌቅ ድማ መጺኡ ኣብ ረፊዲም ምስ እስራኤል ተዋግአ።” እቲ ንዓና ዝጥቅዓና እዩ። ድሒንና እንተኾንና’ውን፣ ኣብ ውሽጥና ጸላኢ ኣለና! ግን ከም እያሱ ክንስዕሮ ኣለና። ሙሴ ናይ ዓይነት ነበረ፣ ኣብ ዘሎ ዓቢ ሊቀ ኻህናትና፣ ኣእዳዉ ንምሕጋዝ ዝተቐልቀሉ ()። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘለዉ ኩሎም ዓይነታት እንተወሓዱ’ውን፣ ፣ ዓቢ ሊቀ ኻህናትና፣ ፈጺሙ ኣይደክምን እሞ ኣእዳዉ ንምሓዝ ዝኾነ ኣየድልዮን! ንሱ ንኣማሌቅና ንምስዓር ክሕግዘና ኣሎ።

እያሱን ሰባቱን ኣብ ኣካላዊ ውግእ ተዋፊሮም ነበሩ፣ ከምኡ’ውን ሙሴ የድልዮም ነበረ። ሎሚ ምስ ዘሎና ከመይ ገይርና ንዋጋእ? ቀዳማይ፣ ኩሉ ከም ዘሎን ኣብ ሓሳባትና ከም ዝግለጽን ክንፈልጥ ኣለና። ንኣምላኽ ቃሉ ከም መለክዒና ተጠቒምና ክንፈርዶ ኣለና። ብውሽጢ ክንዋጋእ ኣለና። ካልኣይ፣ ንቓል ኣምላኽ ብምንባብ፣ ኣብ ህይወትና ብምጥቃም ብግዳም ክንጥቅዖ ኣለና። ሳልሳይ፣ ክንጽሊ ኣለና። እዚ ልምድታት እዚ ብምድሓን ክጅምር ኣለዎ፣ ክሳዕ ናብ ገዛኡ ዝወስደና ድማ ኣይቋርጽን። ኣብ መወዳእታ፣ እንታይ ከም ዝብል ኣስተብህሉ፡ “እግዚኣብሔር መሓለ፡ እግዚኣብሔር ምስ ኣማሌቅ ናብ ክዋጋእ እዩ።” ውግእ ምስ ቀጻሊ እዩ፤ ዕረፍቲ የብሉን። ከም እያሱ ኣብ ኣረግናኡ ንምዃን፣ ከም እያሱ ኣብ ንእስነትና ንቑሓት ክንከውን ኣለና።

እያሱ፡ ሓጋዚ ሙሴ

ኣብ ዘጸኣት 24፡ እያሱ ሓጋዚ ሙሴ ተባሂሉ ተጸዊዑ ኣሎ። ሙሴ ሕግን ዓሰርተ ትእዛዛትን ንምቕባል ናብ ከረን ሲና ክድይብ ተኣዘዘ። ቁጽሪ 13፡ “ሙሴ ምስ ሓጋዚኡ እያሱ ተንስአ እሞ ሙሴ ናብ ከረን ኣምላኽ ደየበ” ይብል። እያሱ ኣሮን፣ ሁርን ሰብዓ ሽማግለታትን ዝያዳ ክኸይድ ተፈቒዱሉ፣ ግን ሙሴ ጥራይ እዩ ናብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክኣቱ ዝኽእል። ከም ሓጋዚ ሙሴ፣ ኣምላኽ ንእያሱ ብጽኑዕ መንፈሳዊ ስልጠና ባረኾ። ብህይወት ሙሴ ብዘይ ጥርጥር ተጸልዩ ነበረ፤ ከም ካልኦት፣ እያሱ ንኹሉ ዓወታትን ውድቀታትን ሙሴ ረኣየ። እግዚኣብሔር ንሙሴ ከመይ ገይሩ ከም ዝተጠቕመሉን ሙሴ ብስጋኡ ምስ ተዋግአ ከመይ ከም ዝወደቐን ረኣየ።

መንፈሳዊ ብስለት ንምርካብን ኣብ ኣረግናና ንእግዚኣብሔር ፍቕሪ ንምርካብን፣ እያሱ ዝረኸቦ መንፈሳዊ ስልጠና የድልየና፤ ሙሴ የድልየና። እግዚኣብሔር ንእያሱ ንሙሴን ንሙሴ ንእያሱን ሃቦ። ካብቲ “ሓጋዚ ሙሴ” ዝብል ስም ብዙሕ ክንመሃር ንኽእል ኢና። ዕማማት እያሱ ንሙሴ ብገሊኡ ናይ ግላዊ ድሌታቱ ምሕጋዝ፣ ከምኡ’ውን ብገሊኡ መንፈሳዊ ዕማማት ምሕጋዝ የጠቓልል ነይሩ ይኸውን። ግን እያሱ ዝኾነ መንፈሳዊ ዕማማት እንተዘይተዋሂብዎ’ውን፣ ኣብ ቅድሚ ሙሴ፣ እግዚኣብሔር፣ ብምህላዉ ኣዝዩ ኣገዳሲ ትምህርቲ ተማሂሩ እዩ።

ንሕና ክርስትያናት ኣምላኽ ብብዙሕ መንገዲታት – መጽናዕቲ ቅዱስ፣ ፣ ምምሃር፣ ጽሑፋዊ ኣገልግሎትን ጸሎትን – ዝበለጸ ትምህርቲ ንመሃር። እንተኾነ ግን፣ ሓንሳብ ሓንሳብ እግዚኣብሔር ንዓና ሙሴ ዝኾነና ዓቢ ሓው ወይ ’ውን ይህበና። ኣብ ትሕቲ እዚ እዚ ክንስልጥን ንኽእል ኢና፤ ከም ናይ እያሱ ንፍሉይ ቦታ ስልጠና ኣይኸውንን ይኸውን። ንብስለት ምእመናን ንምዃን ይገብረና ይኸውን። ንመምህራንና ንኣምላኽ ክንመስግን ኣለና እሞ ካብኦም ክንመሃር ኣለና። (ሓደ ናይ እያሱን ምስትውዓል ሙሴን ኣብ ይርከብ። እግዚኣብሔር ንሙሴ ከረን ሲና ኣውረዶ ምኽንያቱ ህዝቢ ይሓጥኡ ነበሩ። እያሱ ድምጺ ውግእ ከም ዝሰምዐ ሓሰበ። ሙሴ ድማ ምዝማር ምዃኑ ፈለጠ።) ገለ ጽቡቕ መምርሒ ይህብ፤ ነቶም ንመስፈርቲ ብሱላት ምእመናን ዝማልኡ ንንኣሽቱ ከም ሙሴ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።

እያሱ ኣብ ጥቓ ድንኳን

“ሙሴ ድንኳኑ ወሲዱ ፣ ርሑቕ፣ ሰፈሮ፣ እሞ ድንኳን ምርኻብ ኢሉ ሰመዮ… እግዚኣብሔር ድማ ምስ ሙሴ ንገጽ ተዛረበ፣ ከምቲ ሰብ ምስ ዓርኩ ዝዛረብ። ንሱ ድማ ናብ ይመለስ ነበረ፣ ግን ኣገልጋሊኡ እያሱ ወዲ ነዌ፣ መንእሰይ፣ ድንኳን ኣይተፈልየን” (,11)። እዚ ናይ መወዳእታ ትምህርቲ እያሱ ኣብ ኣረግናና ንእግዚኣብሔር ንምግልጋልን ንምግልጋልን ፍቕሪ ንምርካብ ክሕግዘና እዩ።

እስራኤል ንወርቂ ዕጕሎ ብምምላኽ ከቢድ ሓጢኣት ስለ ዝገበሩ፣ ሙሴ ድንኳኑ እስራኤል ወሲዱ ድንኳን ምርኻብ ኢሉ ሰመዮ። ሓጢኣትን ውድቀትን ርሑቕ ቦታ ኣዳለወ፣ ኣብኡ እግዚኣብሔር ምስኡ ክራኸብ ይኽእል ነበረ። ሙሴ ምስ ህዝቢ ንምዋጋእ ናብ ተመልሰ፣ ግን እያሱ ድንኳን ኣይተፈልየን። እዚ እዩ ምስጢሩ፡ ከም እያሱ፣ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክንፍለ ኣይግባእን። ኣብዚ ክፋል እዚ ብዛዕባ እያሱ ዝያዳ ሓበሬታ ተዋሂቡ። መንእሰይ እንተኾነ’ውን፣ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክኸውን ይደሊ ነበረ፣ ኣብኡ እግዚኣብሔር ይዛረብ ነበረ። ኣብኡ መለኮታዊ መምርሒታትን ኣንፈታትን ዝወሃበሉ ክኸውን ይደሊ ነበረ። ኣብዚ እዚ፣ ሓጢኣትን ርኽሰትን ርሑቕ ክኸውን ይደሊ ነበረ። እያሱ ኩሉ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ምህላው ልምዲ ገበሮ።

እቲ ኣብ ስውር ቦታ ልዑል ዝነብር፣ ኣብ ጽላል ኩሉ ዝኽእል ይነብር። ()

ብዛዕባ ውድቀት ኣብ ክርስትናን ውድቀት ኣብ ከባብያዊ ኣብያተ ክርስትያናትን ብዙሕ ክበሃል ይከኣል እዩ፣ ግን ከም ውልቀ ምእመናን ከም እያሱ ክንከውን ንኽእል ኢና። ቅድሚ እግዚኣብሔር ክንፍለ ኣይግባእን። እዚ ከመይ ገይርና ንገብሮ? እዚ ጽቡቕ እዚ የቕርብ፡ “እግዚኣብሔር ኣምላኽ እስራኤል እዩ፣ ኣብ ቅድሚኡ ደው ዝብል ኣነ እየ።” ኩሉ ኣብ ቅድሚኡ ኢና፤ ኣብኡ ምህላው ብንቕሓት ክንለማመድ ኣለና። ኩሉ ነገር ብእኡን ብቓሉን ክንሰርዖ ኣለና። ምፍልላይ ክህሉ ኣለዎ፤ እንተኾነ ግን ምፍልላይ ምብዳድ ኣይኮነን። ብምብራህ ቃሉ፣ ብምሕሳብን ጸሎትን ምስ እግዚኣብሔር ዘሎና ግላዊ ርክብ ከነማዕብል ኣለና። ክንእዘዞን ድምጹ ክንሰምዕን ኣለና። ምስ ህዝቡ ክንእከብ ኣለና። እያሱ ኣብ ድንኳን ነበረ፣ ካብቲ ኣብ ዝነበረ ሓጢኣት ርሑቕ። ቅድሚ እግዚኣብሔር ኣይተፈልየን።

ናይ እያሱ ኣገላልጻ ሓቀኛ ነበረ

እቲ ሎሚ ኣብ ሚልዮናት ኣባይቲ ኣብ መላእ ዓለም ዝስቀል ዘሎ ፍሉጥ ጥቅሲ ንእያሱ መርኣያ ጥራይ ኣይነበረን፣ ግን ኣገባብ ህይወቱ ነበረ። ቃሉ፣ “ኣነን ቤተይን ግና ንእግዚኣብሔር ክንሰርሕ ኢና፣” ናይ ንኣምላኽ ዝነበረ ድምር ነበረ። ከም ሙሴ ጽቡቕ ገይሩ ከም ዘገልገለ ንፈልጥ ኢና። ንእስራኤል ናብ ንምእታው ብሓይሊ ተጠቒሙ ነበረ። እስራኤል ውርሻኦም ክወርሱ ከለዉ ንጸላእቲ ንምውጻእ ተጠቒሙ ነበረ። ንምድሪ ኣብ መንጎ ዓሰርተ ክልተ ነገዳት ንምምቃል ተጠቒሙ ነበረ።

“ኣነን ቤተይን ግና ንእግዚኣብሔር ክንሰርሕ ኢና” ቅድሚ ምባልና፣ እዚ ንዘክር፡ እያሱ ንሓይሊ ኣማሌቅ ሰዓሮ፣ ከም ሓጋዚ ሙሴ ኣገልገለን ተማህረን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ምህላው ተለማመደ – ቅድሚ እዚ እዚ ምግላጹ። መንፈሳዊ ብዝኾነ መገዲ፣ ንሕና’ውን ከምኡ ክንገብር ኣለና!

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia