ሕጊ ወይ ጸጋ፦ ክልተ ኪዳናት ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ምግንዛብ

ሕጊ ወይ ጸጋ

ሓደ ንጥ요ታ ይውክል፣ እቲ ሓደ ድማ ንምቕራብ። ሓደ ምስ ደብረ ሲና (እብራውያን 12:18-21) ዝተኣሳሰረ እዩ። እቲ ሓደ ድማ ምስ ደብረ ጽዮን (እብራውያን 12:22-24) ዝተኣሳሰረ እዩ። ሓደ ኣገልግሎት ኩነኔ (2 ቈረንቶስ 3:9) ከምኡ’ውን ሞት (3:7) እዩ። እቲ ሓደ ድማ ኣገልግሎት ጽድቂ (2 ቈረንቶስ 3:9) ከምኡ’ውን መንፈስ (3:8) እዩ። ኣማላዲ ናይቲ ቐዳማይ ሙሴ (ገላትያ 3:19) ነበረ። ኣማላዲ ናይቲ ካልኣይ ድማ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ (እብራውያን 12:24) እዩ።

እቲ ሓደ ክብሪ ዝመልኦ ነበረ፣ ከምቲ ሓደ ሰብ ኣብ ጸልማት ዘይብሉ ለይቲ ሰማይ ብኸዋኽብቲ ተመሊኡ ዝርኢ፣ ዓለማት ኣብ ልዕሊ ዓለማት፣ ብሓቂ ጋላክሲ ናይ ክብሪ። እቲ ሓደ ድማ ብልዕሊኡ ዝኸውን ክብሪ ዝመልኦ እዩ፣ ከም ምብራቕ ጸሓይ። እቶም ሚልዮናት ከዋኽብቲ ብዘይ ምጉዳል ብርሃኖም ይበርሁ፣ ግን ሓንቲ’ኳ ኣይትርአን እያ እቲ ጸሓይ ናይ ስርዓትና ምስ ወጸ እሞ ከምዚ ዝበለ ክብሪ ዝመልኦ ብርሃን ኣብቲ ቦታ ምስ ኣፍሰሰ።

“እቲ ዝኸበረ’ኳ ብሰሪ እቲ ዝበልጾ ክብሪ ብዛዕባ እዚ ክብሪ ኣይነበሮን” (2 ቈረንቶስ 3:10)። ሙሴ ካብቲ ቅዱስ ደብሪ ምስ ወረደ፣ ገጹ ብኽብሪ ይበርህ ነበረ እሞ መጋረጃ ክለብስ ተገዲዱ። ደቂ እስራኤል ነቲ ክጠፍእ ዝነበሮ ክሳዕ መወዳእታ ክርእይዎ ኣይከኣሉን። ክሳዕ እዛ መዓልቲ እዚኣ ድማ መጋረጃ ኣብ ልቦም ኣሎ።

ግን ብዛዕባ ኣማላዲ ናይቲ ዝሓሸ ኪዳን፣ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፣ ኩሉ ክብሪ ኣምላኽ ኣብ ገጹ ይበርህ፣ እሞ ድማ ኩሉ ሕቶ ንኣምላኽን ንዓናን ብኸምዚ ዝገርም መገዲ ተፈቲሑ እዩ እሞ እቲ ኣማኒ ነቲ ክብሪ ብዘይ ገደብ ባህታ ክርእዮ ይኽእል እዩ። ኣብ ገጹ መጋረጃ የለን፣ ኣብ ልብና ድማ መጋረጃ የለን፣ ግን ኩላትና ብግሉጽ ገጽና ንኽብሪ ጐይታ እናረኣና ካብ ክብሪ ናብ ክብሪ ናብቲ ሓደ ምስሊ ንልወጥ፣ ከምቲ ብመንፈስ ጐይታ ዝኸውን (2 ቈረንቶስ 3:18)።

እንታይ ዝገርም ፍልልይ! እቲ ሓደ ሕጊ ነበረ፣ እቲ ሓደ ድማ ጸጋ እዩ። ደቂ እስራኤል ሕጊ ምስ ተዋህቦም ብኸመይ ብቐሊሉ፣ ብዘይ ስምዒት ሓላፍነት ናይ ተግባሮም፣ “ኩሉ እቲ ጐይታ ዝበሎ ክንገብር ኢና” (ዘጸኣት 19:8) በሉ። መን እዩ ንሕጊ ክሕሉ ዝኽእል፧ ስጋ ኣብ ሰብ ንኹሉ ትእዛዙ ይቃወም ነበረ። ሓደ’ኳ ብፍጹም ክሕልዎ ኣይከኣለን፣ ንኣምላኽ ድማ ካብ ፍጽምና ንታሕቲ ዝኾነ ነገር ኣይሰርሕን እዩ።

መርህ ናይ ሕጊ “እዚ ግበር እሞ ክትነብር ኢኻ” (ሉቃስ 10:28) ነበረ። “ዝበለጸካ ግበር” ኣይነበረን፣ ከምቲ ሰባት ክበሃልዎ ዝፈትዉ፣ ግን “እዚ ግበር” - 100% ወይ ምንም ኣይኮነን። 99% ኣይሰርሕን እዩ፣ ፍጽምና ክኸውን ኣለዎ… ወይ ኩነኔ። ሕጊ ድማ ይሓትት ነበረ፣ ጥራይ ይሓትት ነበረ፣ እቲ እንኮ ምንቅስቓሱ ንምኩናን ነበረ፣ እቲ እንኮ ኩነኔ ዝፈልጦ ድማ ሞት የጠቓልል ነበረ። ኣገልግሎት ኩነኔን ሞትን ነበረ።

ስለዚ ሕጊ ስለምንታይ ተዋህበ፧

ንሓንቲ ሃገር ጥራይ ተዋህበ፣ ግን ንሓንቲ ሃገር ከም ኣብነት ናይ ኩሉ ተዋህበ፣ እሞ ድማ ዓለምለኻዊ፣ ኩሉ ዝሓቖፈ ትምህርቲ ንምምሃር ኣለዎ። ከምቲ ሓደ ተንታኒ ኬሚስት ካብ ሓደ ሽሓት ቶን ዝምዘን ሓጸር ዝበለ ቑጽሪ ሓሙሽተ ኪሎ ግራም ዝኸውን ንብረት ካብ ሓደ ደርቢ ዝወስድ፣ ብተስፋ ሓደ ንግዲ ዋጋ ዘለዎ ነገር፣ ሓደ ዝኸፍል ፍርያት ክረክብ፣ ግን ኣብቲ ኣብነቱ ዋጋ ዘይብሉ ሓጸር ጥራይ ምስ ረኸበ፣ ንኹሉ እቲ ደርቢ ክኹንን እዩ። ከምኡ ድማ ንሕና ነንብብ፦

ሕጂ ድማ እቲ ሕጊ ዝብሎ ዘበለ ኹሉ ነቶም ትሕቲ ሕጊ ዘለዉ ከም ዝብሎ ንፈልጥ ኢና፦ ኩሉ ኣፍ ምእንቲ ክዕጾ፣ ኩላ ዓለም ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ገበነኛ ምእንቲ ክትከውን (ሮሜ 3:19)።

ስለዚ ካብቲ ቐዳማይ ኪዳን ተስፋ የለን። ናብቲ መደምደምታ ምስ ኣምጽኣና ስርሑ ይፍጽም።

ከምኡ’ውን እቲ ሕጊ፣ ንጹህን ቐሊልን፣ ንሰብ ከቶ ኣይተዋህበን። ምስኡ ድማ ስርዓት መስዋእቲ ተዋህበ። እቲ ቐዳማይ ንቐሊልነትና ስነ-ምግባራዊ ሕጊ ንብሎ፣ እቲ ካልኣይ ድማ ስርዓታዊ ሕጊ።

እዞም መስዋእቲታት፣ መስዋእቲ ሓጢኣት፣ መስዋእቲ በደል፣ መስዋእቲ ሰላም፣ መስዋእቲ ምሕራቕ እንታይ ማለት እዮም፧ መዓልቲ ምምሕሓር እንታይ ማለት እያ፧ መሰውኢታት መስዋእቲ እንታይ ማለት እዮም፧ ኩሎም ምልክታት ናይቲ ጸጋ ዝመልኦ ምድላው ኣምላኽ ንጥዮታ ሰብ ብሞት ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ዝተገብረ ምምሕሓር እዮም።

ሕጊ ንመጀመርታ ግዜ ምስ ተዋህበን ሙሴ ድማ ካብ ደብረ ሲና ምስ ክልተ ጽላታት እምኒ፣ ዓሰርተ ትእዛዛት ዝሓዙ፣ ኣብ ኢዱ ምስ ተመልሰ፣ ድምጺ መዝሙር ከም ዝሰምዐ ትዝክሩ ትኾኑ። እንታይ ማለት ምዃኑ ድማ ብጽቡቕ ይፈልጥ ነበረ። እስራኤል ንቐዳማይን ቀንዲ ትእዛዝ ይጥሕሱ ነበሩ፦

ኣብ ቅድመይ ካልእ ኣምላኽ ኣይህልወካን (ዘጸኣት 20:3)።

እቲ መዝሙር ምስቲ ኣብ ከባቢ እቲ ወርቃዊ ጥጃ ዝካየድ ዝነበረ ኣምልኾ ጣኦትን ምስቲ ዝጸርፍ ዝነበረ መዝሙርን ዝተኣሳሰረ ነበረ፦

እዚኣቶም እዮም ኣማልኽትኻ፣ ኦ እስራኤል፣ ካብ ምድሪ ግብጺ ዘውጽኡኻ (ዘጸኣት 32:4)።

ሙሴ ናብ ሰፈር ምስ ቀረበ፣ እሞ ድማ እንታይ ከም ዝካየድ ምስ ረኣየ፣ ብዘይተለመደ ብልሓትን ትብዓትን ነተን ክልተ ጽላታት ናብ ጐድኒ እቲ ከረን ደርበየን እሞ ሰበሮም።

ንጹህ ሕጊ ኣብቲ ሰፈር ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ምምጻእ ንኹሎም ኣብኡ ንዝነበሩ ሞት ማለት ምዃኑ። ንሕጊ ንኻልኣይ ግዜ ንምቕባል ናብ ደብረ ሲና ክድይብ ምስ ተነግሮ፣ ምስኡ ሓንቲ ታቦት ካብ ዕንጨይቲ ጽድያ ክወስድ ተነግሮ፣ እሞ ድማ ኣብዛ ታቦት እዚኣ እተን ጽላታት ተቐመጣ (ዘዳግም 10:1-5 ርአ)።

ኣብዚ ድማ ኣምላኽ ምስ ሰብ ክቕጽል ዝኽእል ብመሰረት ክርስቶስን ብዝፈጸሞ ስራሕን ጥራይ ምዃኑ ንርኢ፣ ምኽንያቱ እታ ታቦት ምልክት ክርስቶስ ነበረት።

ስለዚ ነንብብ፦

ሕጊ ናብ ክርስቶስ ዘምጽኣና መምህርና ነበረ፣ ምእንቲ ብእምነት ጻድቃን ክንከውን (ገላትያ 3:24)።

ትርጉም JND ናይዛ ጥቕሲ እዚኣ ዝያዳ ግሉጽ ይገብሮ፦

“ሕጊ ክሳዕ ክርስቶስ መምህርና ነበረ።” ሕጊ ናብ ክርስቶስ የምጽኣና ማለት ኣይኮነን፣ ግን ክሳዕ ክርስቶስ ዝመጽእ ትምህርቱ ይህብ ነበረ። ክልተ ትምህርቲ ክንመሃር ነበረ፦ ቐዳማይ፣ ንሕጊ ክንሕሉ ዘይምኽኣልና፣ ካልኣይ ድማ፣ ስርዓት መስዋእቲ ናብ እንኮ ተስፋ ሓጢኣተኛ፣ ክርስቶስን ዝፈጸሞ ስራሕን ከም ዝሕብር። ስለዚ ሕጊ መምህር እዩ፣ ክሳዕ ክርስቶስ ኣብቲ ቦታ ዝረአ።

ስለዚ እቲ ሓድሽ ኪዳን ድሕሪ ሕጂ ዝመጸ ሓሳብ ከም ዘይነበረ ንርኢ፣ እቲ ብሉይ ኪዳን ምስ ፈሸለ ዝመጸ። ኣምላኽ ካብ መጀመርታኡ ንመወዳእታ ይፈልጥ ነበረ። እቲ ሓድሽ ኪዳን ካብ መጀመርታኡ ኣብ ኣእምሮኡ ነበረ።

ንቐዳማይ የርሕቖ እሞ ንኻልኣይ የቕውሞ (እብራውያን 10:9)።

እንደገና፦

ሓድሽ ኪዳን ብምባል፣ ንቐዳማይ ኣረገውዎ። ሕጂ ድማ እቲ ዝበስብስን ዝኣርግን ክጠፍእ ድሉው እዩ (እብራውያን 8:13)።

ስለዚ እቲ ቃል ሓድሽ ማለት ብሉይ ዝተቓወመ ሓድሽ ማለት ጥራይ ኣይኮነን፣ ግን እቲ ሓድሽ ንብሉይ ስለ ዝተክኦ ብሓንሳብ ክነብሩ ኣይኽእሉን እዮም!

ስለዚ እቲ ሓድሽ ኪዳን እንታይ እዩ፧

እዚ ኪዳን ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብን ኣይኮነን - ኣምላኽ ዝሓትት እሞ ሰብ ድማ ብቐሊሉ “እዚ ኩሉ ክንገብር ኢና” ዝብል። እዚ ኪዳን ኣብ መንጎ ኣምላኽን ክርስቶስን እዩ፣ ኣብኡ ሰብ ብልዑል ጸጋ ይባረኽ፣ ምንም ጥ요ታ የለን፣ ግን ኣገልግሎት ጽድቂን መንፈስን - ጽድቂ፣ ንኣማኒ ሓጢኣተኛ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብሞገስ የቕውሞ፤ መንፈስ ድማ፣ ንኣማኒ ምላሽ ንምሃብ የኽእሎ። ብዛዕባ ሃዋርያ ጳውሎስን ጢሞቴዎስን ነንብብ፦

ኣምላኽ… ንሓድሽ ኪዳን ኣገልገልቲ ክንከውን ኣኽኢሉና (2 ቈረንቶስ 3:6)።

እቲ ቃል ኪዳንን ውዕልን ኣብቲ ቐዳማይ ሓደ እዩ።

ስለዚ እቲ ሓድሽ ኪዳን እንታይ እዩ፧

ኣብ ግዜ ብሉይ ኪዳን ተስፋ ተዋሂቡ ነበረ፣ ጳውሎስ ድማ ንኣንበብቱ ዝፈልጥዎ ነገር ከም ዝኾነ ይጠቕሶ።

ኤርምያስ 31:31-34ን ህዝቅኤል 36:24-36ን የብርሁልና። እቲ ሓድሽ ኪዳን ብግሉጽ ምስ እስራኤል ክግበር እዩ፣ ፍጻሜ ናይቲ ንኣብርሃም ዝተዋህበ ዘይቅድመ-ኩነት ተስፋታት፣ ሕጊ ካብ ምሃቡ 430 ዓመት ቅድሚኡ። ንእዚ ድማ እስራኤል ናብ ምድራ ክእከቡ ኣለዎም፣ እቲ ብግሉጽ ዝግበር ምጽዳቕ ናይቲ ሓድሽ ኪዳን ድማ ምስቲ ሽሕ ዓመት ግዝኣት ክርስቶስ ዝሰማማዕ ክኸውን እዩ።

እቲ ውዕሉ ድማ፦

ሓድሽ ልደት

ይቕረ ምባል ሓጢኣት
ህያብ መንፈስ ቅዱስ።
ንጹህ ማይ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ምፍሳስ ምልክት ናይ ሓድሽ ልደት እዩ። እዚ ድማ ብዝያዳ ዘጕልሖ፣ ማለት ሓድሽ ልብን ሓድሽ መንፈስን ምሃቦም ይስዕብ።

ግን እቲ ኣንባቢ፣ እዘን ሰለስተ በረኸታት እዚኣተን ሕጂ ኣመንቲ ዝፈልጥወን እየን ክብል እዩ። ልክዕ! ሞት ክርስቶስ ጻድቕ መሰረት ናይቲ ሓድሽ ኪዳን እዩ። እቲ ምምሕሓራዊ ሞት ንኹሉ ሕቶ ሓጢኣት ብጻድቕ መገዲ ንኣምላኽ እንተ ዘይፈትሖ፣ ብጸጋ ክሰርሕ ዝኽእለሉ መሰረት ኣይነበሮን።

ሓድሽ ልደት ብግሉጽ ልዑላዊ ተግባር ኣምላኽ እዩ። ከምቲ ሓደ ሓፋሪ ደርሃም ብቐጥታ ዝበሎ፣ “ሓደ’ኳ ሰብ ንርእሱ እንደገና ክውለድ ኣይኽእልን እዩ።” ገና ድማ ኣምላኽ ንእዚ ጻድቕ መሰረት ክህልዎ ኣለዎ፣ እሞ ድማ ኣብ ሞት ክርስቶስ ይረኽቦ። ሓድሽ ልቢ፣ ሓድሽ መንፈስ ድማ ብኸምዚ ይወሃብ። ይቕረ ምባል ሓጢኣት ንሕጊ ብምሕላው ክርከብ ኣይከኣለን። ብግሉጽ፣ ሓደ ሰብ ይቕረ ምባል ምስ ዘድልዮ፣ እዚ ንሕጊ ኣምላኽ ከም ዝጠሓሰ መርኣያ እዩ። ይቕረ ምባል ሓጢኣት ብመሰረት እምነት ብክርስቶስን ብዝፈጸሞ ስራሕን ጥራይ ክኸውን ይኽእል እዩ። መንፈስ ቅዱስ ድማ ንኹሉ እዚ ማሕተም ኮይኑ ይወሃብ፦ “ብእኡ ድማ ምስ ኣመንኩም፣ ብመንፈስ ቅዱስ ናይ ተስፋ ተሓቲምኩም” (ኤፌሶን 1:13)። ብርግጽ፣ እቲ ኣማኒ ኣብዚ ዘመን ናይ ሰማያዊ ጽውዓ ምልኣት በረኸት ይረክብ፣ እቲ ቅዱስ ናይ ምድራዊ ጽውዓ ዘይኣትዎ፣ እኳ ደኣ ብሩኽን ክቡርን እንተኾነ። ገና ድማ ኩሎም ኣመንቲ፣ ናይ ዝኾነ ይኹን ዘመን፣ እዚ ብሓባር ኣለዎም፣ በረኸቶም ብመሰረት ሞት ክርስቶስ እዩ፣ እዚ ድማ ንኣምላኽ ብጻድቕነት ክባርኽ የኽእሎ።