ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ጸጋን ሓቅን ኣምላኽ ኣብ ክርስትያናዊ ምስክርነት ምንባር

ኮሊን ሳልተር
6 ታሕ 2023
10 ዝተሓተ ንባብ

ኣብ ክርስትያናዊ

«እቲ ኮነ፡ ኣብ ማእከልና ድማ ሓደረ... ብጸጋን ሓቅን » (NIV) ይብል። «እቲ ሕጊ ብሙሴ ተዋህበ፡ ጸጋን ሓቅን ግና ብየሱስ መጸ» ይብለና። ናይ ደብሊው. ኢ. ቫይን ብሉይን የሱስ «ናይቲ ዝለኣኾ ህላዌን ባህርይን እንኮ ወኪል» ምዃኑ ይገልጽ። እምበኣር፡ እቲ ምስጢራዊ ኣምላኽና – ብውልቂ ሰለስተ ሰባት ክነሱ፡ ብሓንሳእ ሓደ ኩሉ ዝኽእል ፈጣሪ – ንሱ ባዕሉ እውን ብጸጋን ሓቅን ክኸውን ኣለዎ።

የሱስ ፡ ዮሃንስ ከም ዝነግረና፡ ኣምላኽ ንርእሱ ንዓለም ዝገልጸላ እዩ፡ «ሓደ እኳ ንኣምላኽ ከቶ ኣይረኣዮን፡ እቲ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ዘሎ ሓደ ወዲ ግና ገለጾ» ()። ድሕሪኡ፡ የሱስ፡ ህዝቢ ዓለም ንዕኡን ንኽብሩን ኣብ ፡ ማለት ነይሮቢ ክሳብ ኒው ዮርክን ደርባን ክሳብ ጃካርታን ኩሉ ዓሌት ዝመጻእና ደቀ መዛሙርቱ፡ ኣብ ናይ ኣምላኽ ዓለምና መዓልታዊ ኣምላኽ እናነበሩ ክርእዩ ጸለየ ()። እዚ ናይ ጸጋን ሓቅን ኣቕርቦት እዩ ክንምርምሮ ዘሎና፡ ብቐንዱ ኣብ ናይ ሉቃስን ኣብ ደብዳበታት ጳውሎስን።

ጸጋ ኣብ ቀዳሞት ኣብያተ ክርስትያን

ኣብ ብውሕዱ 10 «ጸጋ» ዝብል ተጠቒሱ ኣሎ፡ እዚ ድማ በቲ ዝተጠቕመሉ ትርጉም ይፈላለ። እቲ ቐዳማይ፡ ክርስትያናዊ ብ«ብዙሕ ጸጋ» () ክምዘዝ ከም ዘለዎ የርእየና፡ ብቓላት ጥራይ ዘይኮነስ። ብዛዕባ እቲ ምስ ወንጌል ዝኸይድ ዝነበረ ጸጋ ተግባራዊ ክርስትና ይነግር፡ «ኣብ ማእከሎም ኣይነበረን። ከመይሲ፡ እቶም መሬት ወይ ኣባይቲ ዝነበሮም፡ እናሸጡ፡ ዋጋ እቲ ዝሸጥዎ ኣምጺኦም ኣብ እግሪ ሃዋርያት የንብሩ ነበሩ፡ ንነፍሲ ወከፍ ከም ድሌቱ ድማ ይዕደል።» ከመይ ዝበለ ስእሊ ጸጋ!

ንእስጢፋኖስ፡ ነቲ ደፋር ናይ ቀዳመይቲ ፡ ይገልጾ፡ « ድማ፡ ብጸጋን ብሓይልን ኣምላኽ ኮይኑ፡ ኣብ ማእከል ህዝቢ ትእምርትን ተኣምራትን ገበረ።» ኣብ ምስክርነቱ ሓይሉ ብጸጋ ይልዝብ ነበረ፡ ከምኡ ድማ እቲ ዝዓቢ ዝነበረ ተቓውሞ ብመንፈሳዊ ጥበብ ይፍታሕ ነበረ ()። እዚ ድማ ንእስጢፋኖስ ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ ሃገር ዝነበረ ዝለዓለ ሃይማኖታዊ ክምስክር ፈጠረሉ። እዚ ድማ ብዓወት ዝተዛዘመ ስምዕና፡ እቲ ዝለዓለ ዓይነት ፡ ኮነ ()። ስምዕና ሎሚ እውን ኣብ ብዙሓት ሃገራት ልሙድ እዩ። ክርስትያናት ኣብ ጸጋ ዝመልኦ እምነቶም ክሳብ እውን ነቲ ናብ ክብርን ዝወስድ ናይ መወዳእታ መገዲ ንምውሳድ ብቑዓት እዮም።

በርናባስ ኣብ ንዝነበረ ክርስትያናዊ ንጥፈታት ክገምግም ምስ ተሓተተ፡ «ንጸጋ ኣምላኽ ምስ ረኣየ፡ ተሓጎሰ፡ ንኹሎም ድማ ብምሉእ ልቦም ንእግዚኣብሔር ሓቀኛታት ኾይኖም ክጸንሑ ኣተባብዖም» ()። እቶም ብስደት ዝተበተኑ ዝገበርዎ ተግባራትን ዝተዛረብዎ ቓላትን ኩሉ ብሓቂ ክርስትያናዊ ኮይኑ ተረኺቡ ()።

ጳውሎስን በርናባስን ኣብ ናይ መጀመርታ ሚስዮናዊ ጉዕዞኦም ኣብ ሰባት ክቕየሩ ረኣዩ። መልእኽቶም «ኣብ ጸጋ ኣምላኽ ክጸንሑ ኣተባብዖም» ()። መገዲ ጸጋ ብጽኑዕ ተቓውሞ ተፈቲኑ። ግናኸ፡ ጽልኢ ብድፍረት ዝመልኦ ግናኸ ጸጋ ዝመልኦ ተሳዕረ ()። ኣብ ኣምላኽ «ብኢዶም ተኣምራትን ምልክታትን ክገብሩ ብምግባር ንመልእኽቲ ጸግኡ ኣረጋገጸ» ()። ጳውሎስን በርናባስን ንነበርቲ እታ ከተማ ከፈለቶም – ገሊኦም ደገፍቲ፡ ገሊኦም ድማ ተቓወምቲ። እዚ ህዝባዊ እውን ነበረ፡ ከምኡ ድማ ብ«ፍቕራዊ ዝመጸ ሕያው ተግባራት» ዝተዋህበ ብሕታዊ ዘረባ። ብዛዕባ እቲ ጸግኡ ንዝተነሳሕሉ ሓጥኣን ብልግሲ ጐይታና የሱስ ብነጻ ዝሓድግ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሰብ ንሞራላዊ ንኽነብር ዘኽእል መለኮታዊ ሓይሊ እውን ዝሓውስ ኣምላኽ ተዛረቡ።

ህይወትን ቋንቋን ናይቶም ኣመንቲ ንሓቂ መልእኽቶም ዝሕብሩ ነበሩ። ከም ቫይን፡ «ተኣምራት ንተመልካቲ ዘደንቕ ፍሉይ ነገር እዩ... መለኮታዊ ተግባራት... (ምስ) ልዕለ-ተፈጥሮኣዊ ምንጭታት።» እቲ «ተኣምራት» ዝብል ኣብ ዓሰርተ ተጠቒሱ ኣሎ፡ ኣምላኽ ድማ ብሰብ ኣቢሉ ምንጪ እዩ (, , , , , , , , , )።

ናይ መጀመርታ ጉዕዞኦም ኣብ ተዛዘመ፡ ኣብኡ ጳውሎስን በርናባስን «ነቲ ዝወድእዎ ዕዮ ናብ ጸጋ ኣምላኽ ተዋሂቦም ነበሩ» ()። እቲ «ጸጋ» ዝብል ኣብ እውን ተጠቒሱ ኣሎ፡ ጳውሎስን ሲላስን «ብኣሕዋት ናብ ጸጋ ተዋሂቦም» ከምኡ ድማ «ብሶርያን ቂልቅያን ሓሊፎም ንኣብያተ ክርስትያን ኣጽንዑ።» ጳውሎስን ጋንታ ሚስዮኑን ንጸጋ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ኣተሓሳስባን ኣገልግሎትን ንኻልኦት ኣንጸባረቑ። ጆን ስቶት፡ ኣብ መጽሓፉ፡ መልእኽቲ ፡ ኣብ ኩሉ «እቲ ጸጋ ዝመጸ እንተኾይኑ፡ ክብሪ ናብኡ ክኸይድ ኣለዎ» ይብል። እዚ እዩ እቲ ኩሎም ተጓዓዝቲ ሰበኽቲ ዘድልዮም ኣምላኻዊ ተሓታትነት – እዚ ናብ ኣምላኽን ናብ መሓዙቶምን ምግላጽ።

15:11ን 18:27ን ክልቲኦም ን«ጸጋ» ብዝምልከት ኣብ የሱስ ንውልቃዊ ምድሓን ይጥቀማ። እቲ ቐዳማይ ጴጥሮስ ብዛዕባ ናይቶም ሚስዮናውያን ባዕሎም ምድሓን «ብጸጋ ጐይታና» ከምኡ ድማ ናይቶም ብኣገልግሎቶም ዝተቐየሩ ዘይ-ኣይሁዳውያን ክዛረብ ከሎ እዩ። እቲ ካልኣይ ድማ ንኣመንቲ እዩ፡ ንኣኦም ኣብ ክርስትያናዊ ደቀ መዛሙርቶምን ምስክርነቶምን ብዙሕ ረዲእዎም። ክልቲኦም ኣጋጣሚታት ምድሓን ናይ ኣምላኽ ጸጋ ህያብ ምዃኑ የርእዩ፡ ብግብርናና እንረኽቦ ድማ ኣይኮነን።

ኣብ መወዳእታ ኣብዚ ክፍሊ እዚ ኣብ ናይ ናይ መወዳእታ ምስ ሽማግለታት ዝገበሮ ኣኼባ ክልተ ካልኦት ኣለዋ ()። ንኣገልግሎት ህይወቱ «ንወንጌል ጸጋ ኣምላኽ ምምስካር» ከምኡ ድማ «ቓል ጸግኡ» (ከምቶም ልዕል ኢሎም ዘለዉ ክልተ ) ይገልጾ። ሰባት ነቲ ዝሰብኮ ዝነበረ ይረኽብዎ ነበሩ። ኣብቲ ድሕሪኡ ንሽማግለታት ዝገበሮ ጸሎት ከምዚ ይብል፡ «ንኣምላኽን ንቓል ጸግኡን እውህበኩም፡ ንሱ ኺሃንጸኩምን ኣብ ማእከል ኩሎም እቶም ዝተቐደሱ ርስቲ ኺህበኩምን ይኽእል እዩ።» ዝኾነ ይኹን ዝድሕን ወይ ፍርያም ዝኸውን፡ ንምግልጋል ዕድላት ዝሓውስ፡ ብጸጋ ኣምላኽ እዩ።

ኣብ ቀዳሞት ኣብያተ ክርስትያን

፡ ማለት ኣብ ዘሎ ፡ ብጸጋ ምዃና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንጐይታና ብሓቂኡ ከተንጸባርቕ እውን ተጸዊዓ ኣላ። ከም ቫይን፡ እቲ ግሪኻዊ ኣለቴያ «ሓቀኝነት፡ ብቓል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ቅንዕናን ባህርይን» ማለት እዩ። እዚ እዩ ድማ ኣብ ኩሉ ዓለም እንረኽቦም ክርስትያናት፡ ብዘየገድስ ዓሌቶም፡ ንኽንፈልጦም ዝሕግዘና።

እዚ ትርጉም እዚ ኣብ 10:34-35ን 26:25ን ኣለዎ። ጴጥሮስ ብዛዕባ ዓቢ ለውጢ ኣብ ምስትውዓል ብዛዕባ ህዝቢ ኣምላኽ ዝተመርጹ ይምስክር። ብሓቂ «ኣድልዎ» የለን። ኣምላኽ « ኩሉ ህዝቢ ንዝፈርሕዎን ቅኑዕ ዝገብሩን ሰባት (ደቀንስትዮን) ይቕበል።» ድሕሪኡ ድማ ኣብ ፡ ኣብ ቅድሚ ኣግሪጳ «ዕቡድ» ክኸውን ከም ዘለዎ የሕብር። እቲ ዝተመዘነ መልሱ ብኸመይ ብግቡእ ክትጥቀመሉ ከም ዘለካ የርኢ፡ «እቲ ዝብሎ ዘሎኹ ሓቅን ግቡእን እዩ።»

ኣብ ንመራሕቲ መጠንቀቕታ ኣሎ። « ኣባኻትኩም እውን ሰባት ተንስኦም ንደቀ መዛሙርቲ ናብኦም ንምስሓብ ንሓቂ ኬጥምሙ እዮም» ()። ኣብዚ፡ ከም ኮሊንስ እንግሊዝኛ፡ «» ማለት «ገሊኡ ዓለም ንምግላጽ ዝብል ስርዓት ጽንሰ-ሓሳባት፡ ንኣብነት ሓቅታት ጥንታዊ ሃይማኖታት።» ካብዚ ትርጉም ንላዕሊ ዝርዝር ክኸውን እየ፡ ማለት ኣምላኽ ዝብሎ እዩ፡ ንሕና ድማ ኣብ ቅዱስ ኣምላኽ ዝበሎ ብልክዕ ኣሎና። ዌይን ግሩደም፡ ኣብ ናይኡ ስርዓታዊ ስነ-መለኮት፡ «ሓቀኝነት ኣምላኽ ማለት ንሱ ሓቀኛ ኣምላኽ እዩ፡ ኩሉ ፍልጠቱን ቃላቱን ድማ ሓቀኛን ናይ ናይ መወዳእታ መለክዒን እዩ» ይብል።

ከም ክርስትያናት፡ ኣምላኽ ከም ዝሃበና ንኣምን። ብጸጋ ንምክልኻሉ ድማ ድሉዋት ክንከውን ኣሎና። ድሕሪ ኩሉ፡ የሱስ ጸለየ፡

ብሓቂ ኣቕድሶም (ደቀ መዛሙርቱ ኣብ ዓለም ዝተረፉ)፡ ቃልካ እዩ ()። ንሕና ክርስትያናት እቲ ቅዱስ ኣምላኽ ብቐሊሉ ክጥቀመና ዝኽእል ዝተፈልየ ህዝቢ ኢና። ብየሱስ ተሓዲርና ኢና፡ ንሱ ባዕሉ እዩ (፤ )። ነቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ክንገድፎ ኣሎና። ኣድሓኒና ኣእዳውና፡ ኣባይትና፡ ልብና፡ ግዜና፡ ተኽእሎናን ሃብትናን ክጥቀም። ፡ ቡናዊ፡ ዘይቲ፡ ጻዕዳ፡ ወይ ጻዕዳ እንተኾንና፡ ብጐይታ የሱስ ምሉኣት ክንከውን ከሎና፡ ንሱ ድማ ብጸጋን ሓቅን እዩ፡ ብፍቕራዊ ምሉኣት ክንከውን ኢና፡ ካብኡ ድማ ሕያው ተግባራት፡ ቅንዕና፡ እምነትን ሓቀኝነትን ይፍስስ። ብእኡ ምሉኣት ክንከውን ከሎና እዚ ነገራት እዚ ብቐሊሉ ናብ ከባቢና ዘለዉ ሰባት ክፈስስ እዩ።

ኣብ ደብዳበታቱ ንዋና ክርስትና የቕርብ፡ ነቲ ድማ ካብቶም ኣብቲ እቲ ዝነበሩን እውን ዘለዉን ክርክራት ይከላኸለሉ።

ኣብ ንኹሎም ኣይሁድ «ኣብ ሕጊ ፍልጠትን ሓቅን ኣለኩም» ይብሎም። ገሊኦም ሰባት «ብኽፍኣቶም ንሓቂ ይዓብጥዋ»፡ ከምኡ ድማ «ንሓቂ ኣምላኽ ብሓሶት ለዊጦምዋ» ()። እቶም ብቐጻሊ «ንሓቂ ዝነጽጉ» ()፡ «ናይ ኣምላኽ ፍርዲ ብሓቂ» ክገጥሞም እዩ ()። ጽድቂ ቍጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ሓጢኣትና ምህዳም የለን ()። ክትነብር ክልተ መገዲ ጥራይ ኣሎ – መገዲ ኣምላኽ ወይ ጌጋ መገዲ! እቲ ጌጋ መገዲ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ኣምላኽ ብሓጢኣትካ በይንኻ ይገድፈካ እዩ እቲ መወዳእታ ምስ መጸ።

ኣብ 2 ቈረንቶስ ንኣገልግሎቱ «ንሓቂ ምግላጽ» ይገልጾ። ኣብ 2 ቈረንቶስ ድማ «ንሓቂ ኽንጻረር ዚከኣለና የብልናን፡ ንሓቂ ጥራይ እምበር» ይብል። ኣብ ክርስትያናት «ከም ደቅን ክነብሩ» ይምዕዱ (ፍረ ኣብ ኩሉ ጽድቂ፡ ቅንዕናን ሓቅን እዩ)፡ ከምኡ ድማ «ንጐይታ ባህ ዘብሎ እንታይ ምዃኑ ኽፈልጡ።»

ሓጥኣን ወይ ቅዱስ ክንነብር ንኽእል ኢና። ምርጫና እዩ። እቲ ጸጋ ዝመልኦ ኣድሓኒና ንዕኡ ንምጥቃም ክንፍለይ ይደልየና – ብጸጋ ምሉኣት ኮይንና ድማ ሓቂኡ ብኣነባብራናን ቃላትናን ብጸጋ ንኻልኦት ክንካፍል። ሓደ ካብቶም ዝበለጸ መገዲ ንሙስሊም ጎረባብትና ኣብ ኸርቱም ዝመስከርናሉ፡ ንክርስቶስ ኣብ ህይወትና ብቐሊሉ ብምግላጽን ንዘይተርፉ ሕቶታቶም ብምምላስን እዩ።

ኣብ መወዳእታ ንገለጻ ብዛዕባ እቶም ቈሎሴስ ኣመንቲ ምዃኖም ኣስተብህል፡ «እዚ ወንጌል እዚ ኣብ ኩሉ ዓለም ፍረ ይፈሪን ይዓብን ኣሎ፡ ከምቲ ካብታ ዝሰማዕኩምዋን ጸጋ ኣምላኽ ብምሉእ ሓቂኡ ዝተረድኣኩምዋን መዓልቲ ኣብ ኣባኻትኩም ዝገብር ዝነበረ» (ቈሎሴ )።

መደምደምታ

ኣምላኽ ብዛዕባ ጸግኡን ሓቂኡን ተዛሪቡና ኣሎ። ንርእሱ ርእስና ክሳብ እግርና ክመልኣና ከም ዝደሊ ነጊሩና ኣሎ፡ ስለዚ ጸግኡን ሓቂኡን ወጺኡ ናብ ከባቢና ዘለዉ ሰባትን ቦታታትን ክፈስስ። ንምስክርነትና ብጸግኡ ንምልዛብን ብሓቂኡ ድማ ንምጽናዕን ኣምላኽ እጽሊ። እቲ ክብሪ ዝመልኦ ኣድሓኒና ከምኡ ክንከውን ይጽውዓና ኣሎ፡ ጸግኡን ሓቂኡን እናፍሰስና።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia