ኖህ፡ ዓሰርተን ናይ ቅድሚ ማይ ኣይሂ ኣቦታት እቲ ዳሕረዋይን፡ ትሽዓተ ሚእትን ሓምሳን ዓመት ከም ዝነበረ ይንገር። ክልተ ሲሶ ናይ ህይወቱ፡ ኣብ ዘፍጥረት 6-9 ተመዝጊቡ ዘሎ፡ ቅድሚ ማይ ኣይሂ እዩ ነይሩ። ንሱ ን120 ዓመት ዝኸውን «ጻድቕ ሰባኺ» (2 ጴጥሮስ 2:5 KJV) ነይሩ፡ ክሳዕ ካብ ከናን ክረግም ኣፉ ዝኸፈተ ድምጹ ኣይተሰምዐን (ዘፍጥረት 9:25)። ኣምላኽ ንምድሪ ብማይ ኣይሂ ከጥፍኣ ከሎ፡ ንወለዶኡ ከም ዝለመነ ዝተመዝገበ ነገር የለን – ከም ኣብርሃም ንዝበላሸዋ ሰዶምን ጎሞራን ዝለመነ ኣይነበረን።
ምድሪ ብልሽውቲ
ኖህ ኣብ ክፉእን ዘማውን ወለዶ ይነብር ነይሩ። ድሕሪ ውድቀት፡ ናብ ከቢድ ብልሽውና ብቕልጡፍ ወረደ። እቲ ትዕቢተኛ ሃይማኖተኛ ቃየል ንኣቤል ምስ ቀተለ፡ ኣብ ምድሪ ስደተኛን ተባራራይን ክኸውን ተባረረ – እዚ ድማ ናይ ወለዶ ዘርኢ ተመን ምሳሌ እዩ (ዘፍጥረት 3:15)። ድሕሪኡ ላሜክ ንቃየል ብደም ምፍሳስ ከም ዝበለጾ ተመካሕ (ዘፍጥረት 4:19-24)። እዚ ዘይሓፍር ሓጥእ ድማ ብዙሕ ሰበይቲ ኣእተወ፡ እዚ ድማ ድሕሪኡ ብዝመረጽዎም ኣንስቲ ዝወሰዱ ተቐድሐ (ዘፍጥረት 6:2)። ስለዚ ድማ ናይ መንፈስ ትርጓሜ፡ «ምድሪ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብልሽውቲ ነበረት፡ ምድሪ ድማ ብዓመጽ መልአት» (ዘፍጥረት 6:11)።
እዚ ኩሉ፡ ከምኡ’ውን ድሕሪኡ ኖህ ዝገበሮ ናይ ስኽራን ሓጢኣት (ዘፍጥረት 9:21)፡ ስኽራን ኣብ ቅድሚ ማይ ኣይሂ ዝነበሩ ህዝብታት’ውን ከም ዝበዝሐ የርኢ። እግዚኣብሔር ባዕሉ ከምዚ በለ፡ «ከምቲ ብዘመን ኖህ ዝነበረ፡ ከምኡ’ውን ብዘመን ወዲ ሰብ ክኸውን እዩ። ክሳዕ ኖህ ናብ መርከብ ዝኣተወሉ መዓልቲ፡ ይበልዑን ይሰትዩን ይምርዓዉን ይምርዓዉን ነበሩ፡ ማይ ኣይሂ ድማ መጺኡ ንኹሎም ኣጥፍኦም» (ሉቃስ 17:26-27)።
ተስፋ መድሓኒ
እቲ ኩነታት ብዘይፍታሕ ምስ ከፍአ፡ ኣምላኽ ንኹሉ ስጋ ከጥፍእ ከም ዝኾነ ኣወጀ። ይኹን እምበር፡ ንምድሓን ሰብ ኣብ ውሽጢ ተስፋ ዘርኢ (ዘፍጥረት 3:15) ተወፊዩ ነይሩ። ኖህ እቲ መድሓኒ ዝመጸሉ መስመር ነይሩ። ንቓሉ ንምፍጻም፡ እግዚኣብሔር ንኖህን ንወለዶኡን ክሕሉ ነይርዎ። ንጥፍኣትን ምሕላውን ንምፍጻም፡ ኣምላኽ ንኖህ ንቤቱ ንምድሓን መርከብ ክሰርሕ ኣዘዞ።
እቲ ናይ እግዚኣብሔር መርከብ ሰራሒ ምስ መንፈስ ዘመኑ ብቐጥታ ዝተቓረነ ነይሩ። ንሱ ጻድቕ ነይሩ፡ ከምቲ ቅድሚኡ ሄኖክ ዝገበሮ ድማ ምስ ኣምላኽ ይኸይድ ነይሩ። ቅዱሳት ጽሑፋት ከምኡ’ውን «ኖህ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ጸጋ ረኸበ» (ዘፍጥረት 6:8) ይነግረና። ብጸጋ ኣምላኽ ኢና ዘለናዮ፡ ካብ ምዕንቃፍ ክንሕሎ እንተደኣ ኾይና ድማ እሙናት ኢና። ኩሎም ኣብ ከባቢኡ ዝነበሩ ሰባት እናሳቐዩ፡ እናሰተዩ፡ እናተዘናግዑ ከለዉ ንኣምላኽ ምዕያይ ቀሊል ዕዮ ኣይነበረን። ኖህን ቤቱን ንኣምላኽ ከገልግሉ ምስ ወሰኑ፡ እቲ ዝኸበደ ፈተና ካብቲ ናይ ኣምላኽ መስመር ባዕሉ መጸ፡ እምነት ምጥላም ድማ ልሙድ ኾነ። ንኣብነት፡ ብዓመት ማይ ኣይሂ ዝሞተ ማቱሳላ፡ ከምኡ’ውን ቅድሚኡ ሓሙሽተ ዓመት ዝሞተ ላሜክ፡ ኣብ ዳሕረዋይ ዓመታቶም ደቂ ደቅን ኣዋልድን ወለዱ፡ እዚኦም ድማ ብማይ ኣይሂ ሰጠሙ። እዚ ድማ ዘይኣምኑ ደቂ ኣመንቲ ስድራቤታት፡ እቶም ናይ ምድሓን ዕድል ክቕበሉ ዝኣብዩ፡ ከም ዝጠፍኡ የምህረና።
ቅድመ-ምልክት ምጥቃስ
ህይወት ሄኖክ፡ ማቱሳላን ላሜክን ድማ ቅዱሳን ከመይ ገይሮም ካብ ሓዘን ናይ መጻኢ መዓልቲ ከም ዝድሕኑ የምህረና። ሄኖክ ቅድሚ ማይ ኣይሂ እንተተሰጋገረ፡ ማቱሳላን ላሜክን ግን ቅድሚ ማይ ኣይሂ ሞቱ። ስለዚ ድማ ኣምላኽ ከምዚ ይብል፡ «ሓደ’ኳ ኣብ ልቡ ኣየንብሮን ... እቲ ጻድቕ ካብቲ ዝመጽእ ክፉእ ይውሰድ እዩ» (ኢሳይያስ 57:1)። ስለዚ ድማ ቤተ ክርስቲያን፡ ስጋኡ፡ ብሞት ወይ ብምጥቃስ ካብቲ ዓቢ መከራ ክድሕን እዩ (1 ተሰሎንቄ 4:17)። ይኹን እምበር፡ ኣብ ኖህ ድሕሪ ምጥቃስ ዝድሕኑ ቅዱሳን ኣብ ጽድቆም ተሓሊፎም ናይ እግዚኣብሔር መዓልቲ ከም ዝሓልፉ ንርኢ።
ሄኖክ ማይ ኣይሂ ንማቱሳላ ከም ዝስዕብ ስለ ዝተነበየ፡ ማቱሳላ ድማ ክሳዕ 969 ዓመት ስለ ዝነበረ፡ ኣምላኽ ንዓለም ንምጥፋእ ኣይተሃወኸን፡ እዚ ድማ ድሕሪ 1656 ዓመት ሚልዮን ነፍሳት ክበጽሕ ይኽእል ነይሩ። ከምኡ’ውን እቲ ናይ ዘፍጥረት 6:3 ዝርከብ 120 ዓመት ናይ ህይወት ዕድመ ዘይኮነስ፡ ክሳዕ ማይ ኣይሂ ዝተረፈ ግዜ ከም ዝነበረ ብሓፈሻ ተሰማሚዑሉ። እዚ ማለት ድማ ኖህ 480 ዓመት ነይሩ፡ ኣምላኽ ድማ ናይ ማይ ኣይሂ መዓልቲ ምስ ደገመ።
ሰለስቲኦም ደቂ ኖህ ብመንገዲ ኣቦኦም ከዱ፡ ንርእሶም ድማ ኣምላኻውያን ኣንስቲ ወሰዱ። እቲ ኣቦ-ሰባኺ ናይ ዝመጽእ ፍርዲ እንተኣጠንቀቐ፡ እቶም ተጻረርቲ ደቂ ቃየል ግን ንገደል ደቂ ይወልዱ ነበሩ። መርዓ ንምቕጻል ወለዶ ሰብ እንተተደገመ፡ ሸሞንተ ሰባት ጥራይ ክድሕኑ ከለዉ፡ ንምውላድ ደቂ ዕላማ ኣይነበረን።
ኣምላኽ ናይ ተኣምራት ኣብ መርከብ
ኖህ፡ ብ«ኣምላኻዊ ፍርሃት» (እብራውያን 12:28) ተደሪኹ፡ ንቤቱ ንምድሓን መርከብ ክሰርሕ ጀመረ። በዚ ድማ «ወራሲ ናይቲ ብእምነት ዝኾነ ጽድቂ ኾነ» (እብራውያን 11:7)። ይኹን እምበር፡ ኣብ ኩሉ ወለዶኡ ጻድቕ ስለ ዝነበረ፡ እብራውያን 11 ንሱ ገና ናብቲ ናይ ጻድቃን ውርሻ ከም ዘይኣተወ የርኢ። ድሕሪ ማይ ኣይሂ፡ ኖህን ስድራቤቱን ካብ ኩሉ ርኽሰት ዝጸረየ ሓድሽ ዓለም ወረሱ – ከምኡ’ውን፡ ብተስፋ ዘርኢ ዘለኣለማዊ ውርሻ።
እቲ ድሕሪ ምዝዛም መርከብ ዝመጸ ማይ ኣይሂ ድንገታዊን ውጽኢታዊን ነይሩ። እቲ መጠን ንዝንሳፈፍ መርከብ ፍጹም እንተነበረ፡ ካብ ምፍራስ ንምድሓን ተኣምር ጥራይ እዩ ዘድልዮ ነይሩ። እቲ ዓመጽ ናይ ማይ ኣይሂ ብብዝሒ ይንኣስ። ካብ መለኮታዊ ምምራሕ ወጻኢ፡ እታ መርከብ ብርግጽ ክትጠፍእ ነይርዋ።
ንተኣምራዊ ነገር ክንገድፎ የብልናን። እቲ ናይ ንጹሃትን ርኹሳትን እንስሳታት ምእካብ ባዕሉ ዓቢ ተኣምር ነይሩ። ብዘይ ተኣምራት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ካልእ መጽሓፍ ጥራይ እዩ። ብዘይ እምነት ኣብ ምልክታትን ተኣምራትን ሓደ’ኳ ክድሕን ኣይኽእልን፡ ከምቲ ናይ ልደት፡ ሞትን ትንሳኤን ክርስቶስ ተኣምራት ንምድሓን ኣገዳሲ ዝኾነ።
ኣፈ ታሪኽን ትንቢትን
እቶም ንዘፍጥረት ዝነቕፉ፡ ናይ ቅድሚኡ ዝነበሩ ዛንታታት ማይ ኣይሂ የቕርቡ። ንሳቶም ንሓቂ ናይ ማይ ኣይሂ እንተተቐበሉ፡ ብኣረማዊ ኣፈ ታሪኽ ብተስፋ ተበላሽዮም እዮም። ዘፍጥረት ንናይ ጽሑፍ ዛንታታት ንምእራም ተጻሕፈ፡ ከምቲ ዘፍጥረት 1 ንሓሳብ ጸሓይ፡ ወርሕን ከዋኽብትን ኣማልኽትን ኣማልኽትን ምዃኖም ዝእርም። እቲ ዝምለኽ ፈጣሪ እዩ፡ ፍጥረት ኣይኮነን።
ስለዚ ድማ እቶም ቅድሚ ዘፍጥረት ዝነበሩ መዝገባት፡ «ንሓቂ ኣምላኽ ናብ ሓሶት ዝለወጡ፡ ንፍጥረት ድማ ካብ ፈጣሪ ንላዕሊ ዘምለኹን ዘገልገሉን» (ሮሜ 1:25) እዮም። ንሓሳብ «ናይ ከባቢ ማይ ኣይሂ»’ውን ክንነጽጎ ይግባእ። ካብ ማይ ኣይሂ ንደሓር ብዙሓት ናይ ከባቢ ማይ ኣይሂ ነይሮም፡ ግን ከምኡ’ውን ኣብ ኩሉ ዓለም ዝርአ ቐስተ ደመና፡ ኣምላኽ ንምድሪ ዳግማይ ብማይ ከም ዘየጥፍኣ የርኢ።
ምንም እኳ እቶም ተጻረርቲ እንተነበሩ፡ ቃል ኣምላኽ ክሳዕ እቲ ዝተረፈ ነጥብን ፊደልን ተረጋግጸ። «ብሽዱሽተ ሚእቲ ዓመት ናይ ህይወት ኖህ፡ ብኻልኣይ ወርሒ፡ ብዓሰርተ ሸውዓተ መዓልቲ ናይ ወርሒ»፡ ቅድሚኡ ዝናብ ዘይረኣየት ዓለም፡ ዳግማይ ከም ዘይትርእዮ ረኣየቶ። «ኩሎም ምንጭታት ዓቢ መዓሙቕ ተኸፍቱ፡ መስኮታት ሰማይ ድማ ተኸፍቱ» (ዘፍጥረት 7:11)። ሰማይ ኣብ ርእሲ እቶም ቅድሚ ማይ ኣይሂ ዝነበሩ ህዝብታት ጥራይ ኣይወረደን፡ ባሕሪ’ውን ንምውሓጦም ደየበ። ኣምላኽ ንናይ ምሕረት ድምጺ ኣይሰምዐን። ኖህ ብኣምላኻዊ ፍርሃት ሰላም እንተነበረ፡ እቶም ተጻረርቲ ብፍርሃት ሞቱ። ከምኡ’ውን ምምጻእ ወዲ ሰብ ንዓለም ምስ ባዕላ ሰላም እንተነበረት፡ ምስ ኣምላኽ ግን ኣብ ውግእ ዝነበረት ዓለም ከበሳብሳ እዩ። «ሰላምን ድሕንነትን ምስ በሉ፡ ሽዑ ድንገታዊ ጥፍኣት ይመጽእ ... ክድሕኑ ድማ ኣይክእሉን» (1 ተሰሎንቄ 5:3)።
ኣምላኽ ምስቶም ሸሞንተ ኣብ መርከብ እንተነበረ (ዘፍጥረት 7:1)፡ እግዚኣብሔር ንባርያኡ ዳግማይ ኣይተዛረቦን፡ ክሳዕ እታ መርከብ ኣብ ደብረ ኣራራት ዝዓረፈት። እቲ ማይ ዝደየበሉ መጠን፡ እታ መርከብ ናብ ሰማይ ዝቐረበትሉ መጠን እዩ። ድምጺ ኣልቦን ዘይርአን፡ ኣምላኾም ኣብ ኩሉ ሰዓት ምስኦም ነይሩ፡ ካብ ወጻኢ ድማ እቲ ዘስካሕክሕ ማይ ጥራይ እዩ ዝስማዕ ነይሩ። ኣብ ውሽጢ ድማ፡ ኣብ ታሕተዋይ ደርቢ ዝነበሩ ኣፍራስ ድምጺ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ላዕለዋይ ደርቢ ዝነበሩ ኣዕዋፍ ድምጺ ነይሩ፡ ካብኡ ድማ ኖህ ሬሳን ርግቢትን ለኣኸ።
ምሳሌ ኣዕዋፍ
እታ መርከብ ምስ ዓረፈት፡ ኖህ ንርኹስ ሬሳ ለኣኸ፡ እዚ ድማ – ከምቲ ንዘለኣለም ካብ ገነት ዝተባረረ ሉሲፈር – ዳግማይ ኣይተመልሰን። ብኣንጻሩ፡ እታ ርግቢት መዕረፊ ቦታ ምስ ሰኣነት ተመልሰት። ከምቲ ብባዕሉ ዝተነጽገ ክርስቶስ፡ እታ ንጽህቲ ዑፍ ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ተመልሰት። ይኹን እምበር፡ ንኻልኣይ ግዜ ምስ ተላእከት፡ እታ ርግቢት ምስ ኦሊቭ ጨንፈር ተመልሰት – እዚ ድማ ናይ ክርስቶስ ኣብ ምምጻኡ ምስ ቤተ ክርስቲያን ናብ ሰማይ ዝምለስ ምሳሌ እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ንሳልሳይ ግዜ ናይ ርግቢት ምኻድ ናብ ክርስቶስ ብኣቦ ንጉስ ነገስታት ኣብ ዝጸረየት ዓለም ንምግዛእ ከም ዝተላእከ ክንምስሎ ንኽእል ኢና።
ኖህ ኣብ ዝጸረየት ፍጥረት ዝገበሮ ቀዳማይ ተግባር፡ ንጹሃት እንስሳታት መስዋእቲ ምቕራብ ነይሩ። ኣምላኽ ንጣዕሚ ናይቲ ሽታ ዘለዎ ወዱ ምስ ሰምዐ፡ ንምድሪ ካብ ካልእ ማይ ኣይሂ ንምድሓን ንዘለኣለም ተወፈየ። ኣምላኽ ከምኡ’ውን ናይ ቐስተ ደመና ኪዳን ኣተኣታተወ፡ እዚ ድማ ብብዙሕ በረኸትን ሕግታትን ተኸተለ። ሰብ ኣብ ዝሓደሰ ዓለም ኣይቅየርን ነይሩ፡ ስለዚ ድማ እቲ ንፉግ ባህርዩ ብጽኑዕ ስነ-ምግባራዊ ገደባት ክትኣሰር ነይርዎ።
ኖህ ንከነኣን ምርግሙ
ስለዚ ድማ፡ እቲ ኣቦ ድሕሪኡ ብብዝሒ ከም ዝሰተየን ኣብ ድንኳኑ ብዘይስነ-ምግባር ከም ዝተባህለን ብዓቢ ሓዘን ነንብብ። ከምኡ’ውን እቲ ናይ ካልኣይ ወዱ፡ ካም፡ ምጽራፍ፡ ንናይ ቅድሚ ማይ ኣይሂ ተጻረርቲ ዘዘኻኽር ነይሩ። ወይኒ ንሰብ ዘላግጽን ንርእሱ ከም ዕሽሽ ዝገብርን እንተኾነ፡ ካም ንኣቦኡ ከኽብር ፈሺሉ፡ «ካም፡ ኣቦ ከነኣን፡ ንዕርቃን ኣቦኡ ረኣየን ንኽልተ ኣሕዋቱ ድማ ነገሮም» (ዘፍጥረት 9:22)። ግን እዚ ሓዘን ዝመልኦ ፍጻሜ እዚ እንተኾነ፡ ኖህ ንናይ ትንቢት ህያብ ፈጺሙ ኣይሰኣኖን። ንሱ ካም እንታይ ከም ዝገበረን ሼምን ያፌትን ከመይ ገይሮም ኣኽብሮት ከም ዘርኣዩን ይፈልጥ ነይሩ። ኣምላኽ ንካምን ንኣሕዋቱን ድሮ ስለ ዝባረኾም፡ ኖህ ብትንቢት ንወለዶ ካም ረገሞ፡ ብወዱ ከነኣን ጀሚሩ፡ «ከነኣን ይረገም፡ ንኣሕዋቱ ባርያ ባርያ ይኹን» (ዘፍጥረት 9:25)።
ኩሉ ሓደ ኣብ ክርስቶስ የሱስ
ድሕሪ ወለዶታት፡ እስራኤል ንከነኣን ምስ ወረሰት፡ እቶም ደቂ ከነኣን ዝነበሩ ጊብዖናውያን፡ «ባሮኽን ሓጣብቲ ዕንጨይትን ቀዳሕቲ ማይን ኾኑ» (እያሱ 9:23)። ይኹን እምበር፡ ኣብዚ ናይ ጸጋ ዘመን «ኣይሁዳዊ ወይ ግሪኻዊ የለን ... ባርያ ወይ ሓራ የለን ... ወዲ ወይ ጓል የለን፡ ንስኻትኩም ኩሉኹም ኣብ ክርስቶስ የሱስ ሓደ ኢኹም» (ገላትያ 3:28)። ስለዚ ድማ ኣብ ክርስቶስ ከምዚ ዝኣመሰለ ፍልልያት የለን፡ ኩሎም ኣብ ሓድነት ኣብ ማዕድ እግዚኣብሔር ኮይኖም ይበልዑ።
እቲ ማዕርነት ናይ ስጋ ክርስቶስ ንኣድልዎ ይኽልክል። ጳውሎስ ንጴጥሮስ ካብ ኣህዛብ ስለ ዝተፈልየ ገሰጾ፡ ከምቲ ጳውሎስ ባዕሉ ንኣይሁዳዊ ጭፍራኡ ንምጥላም ናይ ኣህዛብ ሃዋርያ ዝኾነ። ብርግጽ፡ ሎሚ ኣምላኽ ንደቂ ካም (ኣፍሪቃ) ንወንጌል ዝቕበል መንፈስ ይባርኾም ኣሎ፡ እቶም ደቂ ሼምን ያፌትን (ትንሽ እስያ፡ ምዕራብ) ግን ንኣምላኽ ብንዕቀት ይጥልምዎ ኣለዉ።
ኣብ ካልኣይ መልእኽቱ፡ ጴጥሮስ ንኖህ «ጻድቕ ሰባኺ» ኢሉ ጠቐሶ፡ ኣብቲ ናይ ቅድሚ ማይ ኣይሂ ወለዶኡ ዝምልከት። ኣብቲ ሓደ መልእኽቲ፡ ንዓና ይዛረበና፡ ብዛዕባ ዝመጽእ ማይ ኣይሂ ዘይኮነስ፡ ብዛዕባ ዝመጽእ ሓዊ፡ ንኖህ ዘዘኻኽር ቃላት፡ «ብብርቱዕ ሙቐት፡ ምድሪ ... ከምኡ’ውን ኣብኣ ዘለዉ ግብራት ክቃጸሉ እዮም። ስለዚ ድማ እዚ ኩሉ ክፈርስ እንተኾይኑ፡ ብኹሉ ቅዱስ ኣካይዳን ኣምላኻውነትን እንታይ ዓይነት ሰባት ክትኾኑ ይግባእ?» (2 ጴጥሮስ 3:11)። ካብ ኖህ ክንመሃሮ እንኽእል ዓቢ ትምህርቲ እንታይ እዩ? ሓደ ስሕተት ክልተ ግዜ ኣይትግበር!
