ኣገልግሎት ጳውሎስ ብተኣምራት: ምምላእ መሰረት ድማ

ምግላጽ ወይ ምልክታት መንፈስ ቅዱስ ኣብ ክርስትና ምስ ምምሳል – ክፋል 6

እቲ ንተኣምራት ዝዓለመ ታዛዚ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ኣብ ግራህ ዝመልኦ እዋን ንነብር ኣሎና። መንፈሳዊ ምስትውዓል ንምርካብ መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ከም ዝምህር ብጥንቃቐ ክንርኢ የድልየና። እዚ ድማ ነዚ ዝስዕብ ፍልልይ ንኽንፈልጥ የኽእለና፦

ኣምላኽ ንሓድሽ ዘመን ክርስትና ንምጅማርን ንምምስራትን ዝሃቦም ፍሉያት ምልክታት ዝኾኑ ህያባት፣ ከምኡ’ውን ኣብ እንነብረሉ ዘመን ዝህቦ ህያባት።

«ስለዚ እምበኣር ብክርስቶስ የሱስ ብዛዕባ እቲ ናብ ኣምላኽ ዚኸይድ ነገር ዚምካሓሉ ኣሎኒ» (ሮሜ 15:17)። ምምካሕ ጳውሎስ ብክርስቶስ የሱስ እዩ ነይሩ፣ እቲ ዓብዪ ሰራሕተኛ ኻብ ሰማይ ኣብቲ ኣብ ምድሪ ዝነበረ ሃዋርያ ዝሰርሕ። ስለዚ ድማ «ነቲ ዜበርትዓኒ ብእኡ ኹሉ ክገብር ይኽእል እየ» (ፊልጲ 4:13) ኢሉ ጸሓፈ። ጳውሎስ ነቲ ሓይሊ ዝሃቦን ኣብ ኩሉ ናይ ኣምላኽ ረብሓታት ዝመርሖን ዝሓገዞን ኣዕበዮ (1:20)። እቲ ሃዋርያ ኩሉ ሳዕ ንኽብሪ ኣምላኽ ይደሊ ነበረ። ምስቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ኣይሁድነት ዝነበሮ ኣካይዳ ክንጽብጽቦ ከለናስ ክንደይ ፍልልይ! ሽዑ ንኽብሪ ሰብ ይደሊ ነበረ፣ ብስም ግን ንኽብሪ ኣምላኽ ዝደሊ ይመስል ነበረ። ሳውል፣ ጸኒሑ ጳውሎስ ተባሂሉ ዝፍለጥ፣ ናብ ኣምላኽ ምስ ተመልሰ፣ ክብሩ ወይ ምምካሑ ብጐይታ – ክርስቶስ የሱስ – ብሓይሉ ምስ ረብሓታት ኣምላኽ ተኣሳሲሩ ጥራይ ነበረ፦ «ክርስቶስ ብኣይ ገይሩ ዘይገበሮ ነገር ክዛረብ ኣይደፍርን እየ እሞ» (ሮሜ 15:18)። ጳውሎስ ከምቲ ንሕና’ውን ንጐይታ እንጥቀመሉ ዝኾና፣ ንሱ’ውን እተመርጸ ኣቕሓኡ ነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 9:15)።

«ክርስቶስ» ማለት «ቅቡእ» ማለት እዩ፣ ምስኡ ምስ ተኣሳሰርና ድማ ንስጋ ወይ ንርእስና ቦታ የብልናን። ስለዚ፣ ንኣምላኽ ምህላው ብምግንዛብ፣ ኣብ ውሽጥና ናይ ስጋ ዝኾነ ነገር ክንፈርዶ ኣሎና። ሽዑ ጥራይ፣ ከም ትሑታት ኣቕሓታት፣ ጐይታ ከም ዝፈትዎ ክጥቀመና ይኽእል እዩ።

ጳውሎስ ንጐይታ ንምጥቃም ዘለዎ ሃረርታ ዓብዪ ነበረ፦ «ስለዚ እምበኣር እንተ ሃለና ወይ እንተ ዘየለና፣ ንእኡ ባህ ከነብሎ ኢና እንጽዕር» (2 ቈረንቶስ 5:9)። እዚ ማለት ጐይታ ብኣና ገይሩ ከምቲ ብጳውሎስ ገይሩ ዝገበሮ ኽገብር እዩ ማለት ኣይኮነን፣ ግናኸ ንሕና ንጐይታ ክንጥቀመሉ ድሉዋት ክንከውን ኣሎና። ኣምላኽ ዝሰርሖ እዩ ብሓቂ ዝቑጸር፣ እዚ ድማ ኣብ ውሽጥና ናይ ኣምላኽ ስራሕ ቀጻሊ ምዃኑ የርኢ። እዚ ምስቲ ከም ሓጥኣን ዝነበርናዮን ዝገበርናዮን ብፍጹም ይጻረር። ከምኡ’ውን ምስቲ ሰብ ብስጋኡ ዝሰርሖም ምምሳላት፣ ምምሳላት ወይ ካልኦት ነገራት፣ ንኣምላኽ ከቶ ባህ ከብሉ ዘይክእሉ (ሮሜ 8:8፤ እብራውያን 11:6 ተመልከት) ይጻረር።

ጳውሎስን «እምነት ዝመልኦ ምእዛዝ»

እቲ ሃዋርያ ኣምላኽ ንምእዛዝ ኣህዛብ ዝጥቀመሉ ኣቕሓ ኮይኑ ነበረ፣ ማለት ካብ ኣህዛብ ዝኾኑ ሰባት ብእምነት ዝኣመኑን ዝተኣዘዙን። እዚ ምእዛዝ ናይ ኣህዛብ ኣይኮነን፣ ብፍሉይ መጣመሪ ቃል፣ ከመይሲ እዚ ኣብቲ ዝመጽእ ናይ ክርስቶስ ሽሕ ዓመት ግዝኣት ጥራይ እዩ ዝኸውን፣ ሽዑ ኩሎም ኣህዛብ ንጐይታ የሱስ ክግዝኡ እዮም። እቲ እንነብረሉ ዘመን ጸጋ ብምእዛዝ እቶም ዝተወስዱ ካብ ማእከል ኣህዛብ – ዝኣምኑን ዝተኣዘዙን ውልቀሰባት – ይምልከት። እዚ ምስጢር «ንኹሎም ኣህዛብ ንምእዛዝ እምነት» ተገሊጹ ኣሎ (ሮሜ 16:26፣ 1:5 ተመልከት)።

ከምቲ ብሓደ ሰብ ዘይምእዛዝ ብዙሓት ሓጥኣን ዝኾኑ፣ ከምኡ’ውን ብምእዛዝ ሓደ ብዙሓት ጻድቃን ክኾኑ እዮም (ሮሜ 5:19)።

ምእዛዝ ክርስቶስ ኩሉ ነገር ለወጠ፣ ከመይሲ በዚ መሰረት እዚ ጥራይ ኣምላኽ ክባርኽ ይኽእል እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ኣብቲ ኣማኒ ምእዛዝ እምነት ክህሉ የድሊ – ንዝተፈጸመ ስራሕ ክርስቶስ ምላሽ ምሃብ፣ ስለዚ ንኣምላኽ ፍረ ክህሉ ይኽእል እዩ። «ንመን ከም እትግዝእዎ ባሮት ምእዛዝ እንተ ኾንኩም፣ ባሮት እቲ እትግዝእዎ ምዃንኩምዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ ናይ ሓጢኣት ንሞት፣ ወይስ ናይ ምእዛዝ ንጽድቂ?» (ሮሜ 6:16)።

እቲ ቃል «ምእዛዝ» (ሁፓኮ) ኣብ ሮሜ 15:18 ከምኡ’ውን 16:19 ይርከብ – ኣብ ሮሜ ብጠቕላላ ሸውዓተ ግዜ – ብቓልን ብግብርን ድማ ይግለጽ። እዚ ኣብ ህይወትና ብሓቂ እዩዶ? ንኣምላኽ ካብ ናይ ሎሚ ምልክታትን ተኣምራትን፣ ንሕና ከም ፍሉያት ትርኢታትን ስምዒታትን እንፈልጦም፣ ሓቂ ዝያዳ ኣገዳሲ እዩ (ዮሃንስ 2:23-25, 4:48፤ 1 ቈረንቶስ 1:21-24 ተመልከት)።

መሰረታዊ ኣገልግሎት ተፈጺሙ – ምልክታት ድሕሪ ሕጂ ኣየድልዩን እዮም

ጳውሎስ ብምሉኡ ኣብ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ሰማይ ከምኡ’ውን ኣብ መንፈስ ኣምላኽ (ሮሜ 15:19) ብእኡ ገይሩ ኣብ ዝሰርሕ ነበረ። ኣንጾኪያ ኣብ ሕጂ ዘላ ሶርያ እትርከብ ከተማ እያ፣ ኣብኣ ጳውሎስን በርናባስን መንፈስ ቅዱስ ናብ ናይ መጀመርታኦም ሚስዮናዊ ጉዕዞ ቅድሚ ምልኣኹም (ግብሪ ሃዋርያት 11:25-26, 13:1-4) ኣገዳሲ ኣገልግሎት ነበሮም፣ ናብኣ ድማ ተመልሱ (14:26-28)። ካብኡ፣ ማእከል ሚስዮናት ኣብ ማእከል ኣህዛብ፣ ጳውሎስ ካልኣይን (15:30,40) ሳልሳይን ጉዕዞታቱ (18:22-23) ጀመረ።1

ጳውሎስ ንኢየሩሳሌም ብሓጺሩ በጺሑ ነበረ፣ ምናልባት ንድኻታት እታ ከተማ ደገፍ ንምእካብ ብዝነበሮ ጾር፣ ሳልሳይ ሚስዮናዊ ጉዕዞኡ ምስ ጀመረ። ሽዑ ኣብ ኤፌሶን ንሰለስተ ዓመታት ሰርሐ። ካብ ኤፌሶን፣ ብክፋል ናይ ሕጂ ቱርኪ ናብ መቄዶንያን ናብ ሰሜን ናብ ኢልዩሪኩምን ተጓዕዘ፣ እዚ ቦታ እዚ ኣብ ካልኣይ ጉዕዞኡ ካብ ኢየሩሳሌም ኣስታት 1,500 ማይልስ ናብ ሰሜን ዝርከብ እዩ። ሽዑ ናብ ኣካይያ ወይ ግሪክ ተመልሰ። ኣብ ምምላሱ፣ ኣብ ቈረንቶስ ከሎ ሮሜ ምስ ጸሓፈ፣ ጳውሎስ «ዑደት» (ሮሜ 15:19) ዝብል ቃል ተጠቕመ፣ ከመይሲ ወጺኡ ነበረን ሕጂ ድማ ይምለስ ነበረን። እዚ ምስ ምምላእ ዝተኣሳሰረ ምልእቲ ጉዕዞ ነበረ፦ «ኣገልግሎት ወንጌል ክርስቶስ ፈጺመ ኣሎኹ» (15:19)። ብኻልእ ኣዘራርባ፣ እቲ ንጳውሎስ ዝተዋህበ ኣገልግሎት ምሉእ ክኸውን ነበረ (ቈሎሴ 1:25 ተመልከት)። ካብቲ ዝተዋህቦ ክገብሮ ዝነበሮ ክፋል ጥራይ ኣይገበረን፤ ንምሉእ ምኽሪ ኣምላኽ ንኣመንቲ ኣብ ኤፌሶን ኣቕረበ (ግብሪ ሃዋርያት 20:27) ከምኡ’ውን ንተልእኾኡ ናይ ብስራት – ወንጌል ክርስቶስ፣2 ወንጌል ኣምላኽ – ፈጸመ። እቲ ሃዋርያ ንክርስቶስ ኣብ ክብሪ ከም መልእኽቲ ከምኡ’ውን ከም መልእኽተኛ ገይሩ ኣመልከተ፣ ከመይሲ ንሱ እዩ እቲ ብስራትን ኣዋጅ ነጋሪኡን (ኤፌሶን 2:17)።

እቲ መሰረት ተፈጺሙ – ምጽዳቕ ኣምላኽ

ጳውሎስ ዕላማኡ «ብስራት ንምእዋጅ ምጽዓር» (ሮሜ 15:20) ገይሩ ገለጾ። እቲ ቃል «ምጽዓር» («ተጋዲሉ»፣ KJV) ማለት ጳውሎስ ብምሉእ ንጐይታ ተወፊዩ ነዚ ኣገልግሎት እዚ ብመንፈስ ከም ዝምራሕ ክፍጽሞ ምኞቱ ነበረ። ሓይሊ ኣምላኽ ብምልክታትን ተኣምራትን ኣሰንይዎ ነበረ። ጸኒሑ ጳውሎስ «ጽቡቕ ገድሊ ተጋዲለ ኣሎኹ» (2 ጢሞቴዎስ 4:7) ኢሉ ጸሓፈ፣ ስራሑ ብሓገዝ ጐይታ ከም ዝፈጸመ ኣረጋጊጹ (ቁ.17)። እዚ ቅድሚ ሕጂ ክርስቶስ ዘይተሰምየሉ ኣብ ከባቢታት ተፈጺሙ ነበረ፣ «ኣብ መሰረት ካልእ ሰብ ከይሃንጽ» (ሮሜ 15:20)። ወንጌል ምስ ኣቕረበ፣ ጳውሎስ ብመሰረት ኣምላኽ መሰረት ይገብር ነበረ፣ ካልእ ከም ዘየድሊ (1 ቈረንቶስ 3:10-11) እናገለጸ፣ ናይ ሰብ ሓላፍነት ግን ኣብቲ መሰረት ከመይ ገይሩ ከም ዝሃንጽ ይሕሉ ነበረ (ቁ.12-17)።

እቲ መሰረት ክርስቶስ እዩ፣ ንሱ ኣምላኽን ሰብን እዩ፣ ከመይሲ እቲ ቃል ስጋ ኮይኑ፣ ንዘለኣለም ድማ ዘለኣለማዊ ወዲ እዩ – ብሩኽ ምስጢር (1 ጢሞቴዎስ 3:16)። ክርስቶስ – እቲ ብጳውሎስ ዝቐረበ – ካብ ስራሑ ከቶ ክፍለ ኣይነበሮን። ስለዚ፣ እቲ ጳውሎስ ዝገበሮ መሰረት ክርስቶስ ከምኡ’ውን ዝተፈጸመ ስራሑ እዩ፣ ብዘይኡ ሓደ’ኳ ክድሕን ወይ ሓቀኛ መሰረት ክገብር ኣይኽእልን። ስራሕ ክርስቶስ ምድራዊ ኣገልግሎቱ፣ ሞቱ፣ ትንሳኤኡ፣ ዕርገቱ፣ ምዕባዩን ሕጂ ኣብ ክብሪ ምቕማጡን፣ ከምኡ’ውን ሕጂ ዘለዎ ሰማያዊ ኣገልግሎት የጠቓልል። እዚ መሰረት እዚ (ኤፌሶን 2:20) ብሃዋርያት ማቴዎስ፣ ጴጥሮስ፣ ዮሃንስን ጳውሎስን፣ ምስኦም ዝሰርሑ ዝነበሩ ነብያት ሓድሽ ኪዳን ማርቆስን ሉቃስን ተገይሩ ነበረ። ካልኦት ድማ ያእቆብን ይሁዳን የጠቓልል፣ ምስቶም ዘይጸሓፉ ሃዋርያትን ነብያትን ብምሉእ ስምምዕ።

እቲ መሰረት ተፈጺሙ – ምልክታትን ተኣምራትን ድሕሪ ሕጂ ኣየድልዩን እዮም

ጳውሎስ ምስቶም ዓሰርተው ክልተ ተሰማሚዑ ነበረ፣ ንሳቶም ድማ ኣገልግሎቱ ምስቲ ዝኸበረ ክርስቶስን ትንሳኤኡን ከም ዝተኣሳሰረ ይፈልጡ ነበሩ፣ ናቶም ግን ምስ ጐይታ ኣብ ምድሪ ነበረ (ገላትያ 1–2 ተመልከት)። ካብኦም ዝተፈልየ እኳ እንተ ነበረ፣ ጳውሎስ ምስኦም ሰርሐ፣ ንርእሱ ድማ እቲ ዝነኣሰ ሃዋርያ ይብል ነበረ፣ ንሳቶም ድማ ምስ ጳውሎስ ሰርሑ። ስለዚ፣ እቲ መሰረት ተገይሩ ኣሎን ይቕጽል ኣሎን እኳ ኣብዚ ናይ ቤተ ክርስቲያን ውድቀት ዘመን (2 ጢሞቴዎስ 2:19)፣ ከመይሲ ከቶ ክቕየር ኣይኽእልን።

እቶም ቃላት «መሰረት»፣ «ተመስሪቱ» ወይ «ተሰሪቱ» ንኣመንቲ’ውን ይጥቀሙ፣ ከመይሲ ኩሎም ብሓቂ ክተመስርቱን ክስረቱን ኣለዎም፣ ብውልቀን ብሓባርን (ጸሎት ጳውሎስ ኣብ ኤፌሶን 3:14-21 ተመልከት)። ጽንሰ-ሓሳብ መሰረት ኣብ ምሉእ ቅዱስ ጽሑፍ ኣገዳሲ እዩ፦ ኣብ ፍጥረት፣ ምድሓንን እቲ ዝመጽእ ዓለምን። ኣምላኽ ከምዚ እዩ ዝሰርሕ፣ ንፍጻሜ ዕላማታቱ መሰረታት ብምግባር።

ጳውሎስ ምስ ኣምላኽ ተሰማሚዑ ነበረ፣ ካልእ መሰረት ክገብር ዝኽእል የልቦን ምስ በለ። እዚ ዕማም እዚ ንኹሎም ሃዋርያት ተዋሂቡ ነበረ፣ ከምቲ ሕጂ ዝረኣናዮ፣ ጳውሎስ ግን ነዚ ትእዛዝ እዚ ፈጸሞ (ኤፌሶን 3፤ ቈሎሴ 1፤ ግብሪ ሃዋርያት 20:27 ተመልከት)፣ ምስ ሃዋርያትን ነብያትን ብምሉእ ሓድነት እናሰርሐ (ገላትያ 1–2፤ 1 ቈረንቶስ 15:10-11)። ጳውሎስ «ከምቲ ተጻሒፉ ዘሎ» ኢሉ ወሲኹ፣ ንብሉይ ኪዳን ድማ ጠቐሰ፣ ንዕላማ ኣገልግሎቱ ንምርኣይ፦ «ብዛዕባኡ ዘይተነግሮም ክርእዩ እዮም» (ሮሜ 15:21፣ ኢሳይያስ 52:15 ጠቒሱ)። ኢሳይያስ 65:1 ተመሳሳሊ ሓሳብ ኣለዎ። ኣምላኽ ነዚ መሰረታዊ ኣገልግሎት እዚ ኣጽዲቕዎ ነበረ፣ ድሕሪ ሕጂ ድማ ንምምስራቱ ወይ ንምርግጋጹ ካልእ ህዝባዊ ምልክታትን ተኣምራትን ኣየድልዩን ነበሩ። ኣምላኽ ሕጂ ህያባት ክህብ ከሎ፣ ፍሉይ ተግባር ኣለዎም፣ ከም ምልክታት ዘይኮነስ ከም ሓገዛት።

መወከሲታት

1. ጳውሎስ ካብ ኢየሩሳሌም ከም ዝኸደ ይብል (ሮሜ 15:19)፣ እዚ ድማ ምጽራር ኣይኮነን። ሳልሳይ ጉዕዞኡ ቅድሚ ምጅማሩ (ግብሪ ሃዋርያት 18:22-23)፣ ንኢየሩሳሌም ብሓጺሩ በጺሑ – «ወጸ» ማለት ናብ ኢየሩሳሌም ምውጻእ ማለት እዩ – ድሕሪኡ ድማ ናብ ኣንጾኪያ ከደ።
2. እዚ ፍሉይ ቃል ሸሞንተ ግዜ ይርከብ (ሮሜ 15:19፤ 1 ቈረንቶስ 9:12፤ 2 ቈረንቶስ 2:12, 9:13, 10:14፤ ገላትያ 1:7፤ ፊልጲ 1:27፤ 1 ተሰሎንቄ 3:2)።