ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ካብ ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን ራእይ ዮሃንስ ዝርከቡ ተግባራዊ ትምህርትታት

ሞሪስ ባሳሊ
3 ሰነ 2024
11 ዝተሓተ ንባብ

ተግባራዊ ትምህርትታት

ኣብያተ ክርስትያን ራእይ ዮሃንስ

ራእይ ዮሃንስ ምዕራፍ 2ን 3ን ካብቲ ዝተንስአ ናብተን ኣብያተ ክርስትያን እስያ ዝተላእኩ መልእኽትታት ይሓዙ። እዞም ናይ መለኮታዊ ምግላጽን ምዕዶን መልእኽትታት ንሎሚ ክርስትያናት ኣገደስቲ እዮም። ንሳቶም ብዛዕባ ትምህርቲ ቤተ ክርስትያንን ክርስትያናዊ ኣነባብራን ዘለዉ ብሉጻት ምዕዶታት ሓደ እዮም።

ንኣገዳስነት እዘን ክልተ ምዕራፋት እምብዛ ንእሽቶ ኣቓልቦ ምሃቡ ዘገርም እዩ። ብዙሓት ኣብያተ ክርስትያን ሎሚ ዘለዉ ኣምለኽቲ ነዘን መልእኽትታት ኣይፈልጥወንን እዮም። እቲ ቅዱሳዊ ስነ-ምግባርን ስነ-መለኮትን ምጥፍፋእ ብንጹር ዝነቕፍ መልእኽትታቶም ካብቲ ቀንዲ ናይ ገይርዎም ኣሎ። ይኹን እምበር ብዙሓት ካብቲ ሎሚ ኣብ ዘሎ ጉድለታት ብቐጥታ ካብቲ ንትምህርትታት እዘን ኣብያተ ክርስትያን ምግፋፍ ዝመጸ እዩ።

እዘን መልእኽትታት እዚኤን ኣብ ዘመን ዮሃንስ ንዝነበራ ኣብያተ ክርስትያን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንቤተ ክርስትያንን ንኹሉ ክርስትያንን ሎሚ እውን ተጻሒፈን እየን፡ ልክዕ ከምቲ ናይ መልእኽትታት ንሎሚ ንመላእ ዝዓለመ እዩ።

እዘን ደብዳበታት እዚኤን ባዕሉ ዝመጻ ብቐጥታ ዝተላእካ ስለዝኾና ዘገርማ እየን፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ደብዳበ ድማ ንኹለን ኣብያተ ክርስትያን ዝምልከት ነገር ኣሎ። ከም እንብበን ከኣ፡ ንዓና ንኣብያተ ክርስትያንናን ንነፍሲ ወከፍናን ዝኸውን መልእኽቲ ክንረክብ ኢና።

1. ፡ ዝጠፍአ ፍቕሪ (2:1-7)

ነዛ እዚኣ ብዛዕባ ግብራ፡ ጻዕራ፡ ትዕግስታ፡ ንኽፉእ ምጽላኣ፡ ንሓሰውቲ መምህራን ምፍላጣ፡ ጾር ኣብ ምጽዋር ዘርኣየቶ ጽንዓት፡ ከምኡ እውን ዘይሰልከየ ምዃና ኣመስጊንዋ እዩ ()። እዘን ባህርያት እዚኤን እዛ ንጐይታ ጽቡቕ ገይራ ከም ዘገልገለት የርእያ። ሎሚ ኣብ ንጐይታ ብትዕግስቲ ኣብ ምግልጋልን ንስነ-ምግባራዊን ስነ-መለኮታዊን ኣብ ምምስሳልን ብዙሕ ስለ ዝፍሽል የድልያ እየን።

ምስዚ ዝድለ ባህርያት እዚ፡ ብሓደ ኣገዳሲ ነገር ብጽኑዕ ተነቒፋ እያ፡ “ግናኸ እዚ ኣሎኒ፡ ነቲ ቐዳማይ ፍቕርኻ ሐዲግካዮ ኢኻ” ( NKJV)። እቲ ኣብዛ ዝቐረበ ክሲ “ነቲ ቐዳማይ ፍቕርኻ ኣጥፊእካዮ ኢኻ” ዘይኮነስ፡ “ነቲ ቐዳማይ ፍቕርኻ ሐዲግካዮ ኢኻ” እዩ። እዛ እዚኣ ካብቲ ርሒቓን ካብቲ ቅኑዕ መገዲ ወጺኣን ነይራ፡ ብትምህርቲ ዘይኮነስ፡ ምስ ኣብ ዘለዋ ግላዊ ርክብ። እቲ ኣብዛ ጥቕሲ እዚኣ ንፍቕሪ ዝውክል ግሪኻዊ (ኣጋፔ) ኣብ ቅዱስ ንፍቕሪ ኣምላኽ ንምምልካት ዝውዕል እዩ – እቲ ዝዓመቐን ዝትርጉሙን ፍቕሪ።

እዚ ሓደ ክሲ ሎሚ ኣብ ውሉዳት ኣምላኽ ልሙድ እዩ። ሓደ ቅዱስ ነቲ ንክርስቶስ ዝነበሮ ቐዳማይ ፍቕሪ ምስ ዝስእን፡ ሓጐሱ ኣብ ምድራዊ ነገራት ምስ ዝደሊ፡ ድማ እቲ ማእከል ኣቓልቦኡ ምስ ዘይከውን ዘሕዝን እዩ። ነቲ ሽግር ለለየን ነቲ ድማ ኣስፈረን፡ “እምበኣርሲ ኻብ ኣበይ ከም ዝወደቕካ ዘክር፡ ተነስሕ እሞ ነቲ ቐዳማይ ግብርታት ግበር” ()። እቲ ንዚ ዘሕዝን ኩነታት ዝኸውን ነተን ሰለስተ ማእከላት ናይ ውሽጣዊ ሰብና ይምልከት – ኣእምሮ “ይዝክር”፡ “ይነስሕ”፡ ፍቓድ ድማ “ነቲ ቐዳማይ ግብርታት ክገብር” ይጽዋዕ።

እቲ ናብ ዝተላእከ መልእኽቲ ነቲ ቐዳማይ ፍቕርና ናይ ምጥፋእ ሓደጋ የርእየና () – እቲ ንክርስቶስ ኣብ ፈለማ ምስ ተለወጥና ዝነበረና ምፍቕቓር። ነቲ ናይ ጸሎት ፍቕሪ ክንደግም ()፡ ነቲ ናይ ምዕዶ “ርእስኹም ኣብ ፍቕሪ ኣምላኽ ሐልዉ” () ክንሰምዕ፡ ከምኡ እውን ዋጋ ዘይብሎም ነገራት ዓለም ልብና ኻብ ከርሕቑና ኣይንፍቀድ።

2. ስምርና፡ ኣብ መከራ ()

እዛ ደብዳበ እዚኣ ብምስጋና ንእሙንነት ትጅምር፡ “ግብርኻን መከራኻን ድኽነትካን እፈልጥ እየ (ግናኸ ሃብታም ኢኻ)”። ብኣረማውያን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብጸላእቲ ኣይሁድን ሰይጣንን እውን ከም ዝስጐጉ ምፍላጡ ንዞም ክርስትያናት ክንደይ ዘጸናንዕ እዩ። ብዘይካ ስደት፡ እውን ተጻዊሮም – ይኹን እምበር ብግሩም ተስፋታት ሃብታማት ነበሩ።

እቲ ናይ መከራ ሽግር ኩሉ የደናግረና እዩ። መከራ ንዘይኣምኑ ይጽበ፡ ግናኸ ስለምንታይ እዮም እሙናት ክመከሩ ዘለዎም? ቅዱስ ብዙሕ ምኽንያታት ይህብ፡ ንዲሲፕሊን (፤ )፤ ንምክልኻል፡ ከምቲ ናይ ኣብ ስጋኡ ዝነበረ ()፤ ከም ዝገበረ ንምእዛዝ ንምምሃር ()፤ ንመንፈሳዊ ዕብየት መሳርሒ ()፤ ከምኡ እውን ኣቓልቦና ንምስሓብ።

ንዛ እትመከረ ፡ ክልተ ምዕዶታት ሃበ፡ እዚ ድማ ሎሚ ንኹሎም ኣዝዩ የድሊ። ቀዳማይ፡ “ካብዚ ነገር እዚ ሓደ እኳ ኣይትፍራህ” በለ ()። እንፈርሆ ነገር የብልናን፡ ምኽንያቱ መከራና ነቲ ኣብ ዘሎና ዘለኣለማዊ በረኸት ክሰርቐና ኣይክእልን እዩ። ኩሉ ኣብ ክንክን ኣምላኽ ኢና፡ ኣብ ህይወትና ዝፍቀድ ዘበለ ድማ ብጥበብ ዝተነድፈ እዩ። ካልኣይ፡ “ክሳዕ ሞት እሙን ኩን” ኢሉ ኣተባብዖም ()። ንሕና እውን ፈተና ምስ ዝመጽእ እሙናት ክንከውን እዚ ምትብባዕ እዚ የድልየና።

ካብቲ ናብ ስምርና ዝተላእከ መልእኽቲ እንታይ ንመሃር? ኣብዚ ዘመን እዚ ስደት እንደገና ኣብ ዝለዓለሉ ዘመን፡ ነቲ ኣብ ቅዱስ ብዙሕ ዝርከብ “ኣይትፍራህ” ዝብል ምዕዶ ክትሰምዕ ይግባእ። ምላሽና ንመከራ ፍርሂ ዘይኮነስ፡ ፡ ባህታ ዝመልኦ ምቕባልን ምስጋናን ክኸውን ኣለዎ።

3. ጴርጋሞን፡ ኣብ ()

ነዛ እዚኣ፡ “ዙፋን ሰይጣን ኣብ ዘለዎ ... ሰይጣን ኣብ ዝነብረሉ” () ኣብ ዝነበሩሉ እኳ እንተነበሩ፡ ብምጽናዖም ኣመስጊንዋ እዩ። እዚ ድማ ነቲ እዛ ከተማ እዚኣ ኣብ ስደት ክርስትያናት ዘርኣየቶ ባህርይ የመልክት። ይኹን እምበር፡ ምስዚ እዚ እቶም ኣመንቲ ንስሙ ጸኒዖም ሓልዮም እምነቶም ድማ ኣይከሓዱን።

እሙንነት እዛ እዚኣ ንሎሚ ክርስትያናት ኣብዚ ዘሎ ዓለም፡ ሃይማኖታዊ ክሕደትን ንሓቂ ናይ ፈተናን ኣብ ዝጥሕሉሉ እዋን ጸኒዖም ክቐውሙ ፈተና እዩ። ከም ምልክት እሙንነቶም፡ ሓደ ሰማእታቶም፡ “፡ እሙን ሰማእተይ” ተጠቒሱ ኣሎ። ስሙ “ንኹሉ ተጻራሪ” ማለት እዩ። ጴርጋሞን ንክርስቶስ ጸኒዓ ብምቕዋማ ተመስጊና እያ።

ምስቲ ኣብ ስደት ዘርኣይዎ እሙንነት፡ ነቲ ናይ በለዓምን ናይ ኒቆላውያንን ትምህርትታት ስለ ዝሓዙ ነቐፎም። በለዓም ንንጉስ ብምኽሩ ኣቢሉ እስራኤል ብምስፍዋው ምስ ኣረማውያን ኣንስትን ጣኦት ኣምልኾን ሓጢኣት ክገብሩ ብምግባሩ ገበነኛ እዩ ነይሩ (፤ )። ክንስሑ ተመዓዲዮም፡ እንተዘይኮይኑ ብሰይፊ ኣፉ ክዋግኦም እዩ ()።

እቲ ናብዛ እዚኣ ዝተላእከ መልእኽቲ እንታይ የምህረና? ነቲ ናይ ትምህርቲ ዘየቋርጽ ሓደጋ የርኢ ()። ሎሚ ብዙሓት መሰረታዊ ሓቅታት ቅዱስ ዝሓደገት ነዚ መጠንቀቕታ እዚ ክትሰምዕ ንጸሊ።

4. ፡ ንክሕደት እትዕገስ ()

ኣብዛ እዚኣ ብዙሕ ጌጋታት እኳ እንተነበረ፡ ምስጋና ግና ዘገርም እዩ ነይሩ፡ “ግብርኻን ፍቕርኻን ኣገልግሎትካን እምነትካን ትዕግስትኻን እፈልጥ እየ፤ ግብርኻ ድማ እቲ ዳሕረዋይ ካብቲ ቐዳማይ ይበዝሕ” ()። ንሓሙሽተ ኣመስጊንዋ እዩ፡ እንተላይ ንፍቕራ፡ እዚ ድማ ካብተን ቅድሚኣ ዝነበራ ሰለስተ ኣብያተ ክርስትያን ሓንቲ እኳ ዘይተመስገነትሉ እዩ። ብተወሳኺ፡ እቲ ዳሕረዋይ ግብራ ካብቲ ቐዳማይ ግብራ ዝዓበየ ምዃኑ ጠቒሱ – እዚ ድማ ምስ ዝተፈላለየ እዩ።

ምስዚ ምስጋና እዚ፡ ሓደ ዘፍርህ ኩነኔ ነበረ – ንሓንቲ ዝተባህለት ሰበይትን ነቲ ንቤተ ክርስትያን ናብ ምንዝርናን ንጣኦታት ዝተሰውአ ምብላዕን ዝመርሐ ትምህርታን ምዕጋሳ ዝገልጽ ሰፊሕ ክሲ ()። ነብዪት እየ ክብል እኳ እንተበለት፡ ንሳ ናይ መለኮታዊ ናይ መልእኽተኛ ኣይነበረትን፡ ምኽንያቱ ንዞም ክርስትያናት ጣኦታት ከም ዝቕጽሉ ኣምልኾኦም ኣተባቢዓቶም ነይራ።

ድሕሪ ኩነኔኡ፡ ነቶም ኣብ ዝነበሩ እሙናት ኣተባብዖም፡ “ክሳዕ ዝመጽእ ዘሎኩም ጽንዑ። እቲ ዝሰዓርን ግብርታተይ ክሳዕ መወዳእታ ዝሕሉን፡ ንዕኡ ኣብ ልዕሊ ስልጣን ክህቦ እየ ... ከምኡ እውን ንዕኡ ንጽባሕ ኮኾብ ክህቦ እየ” ()። እቲ “ክሳዕ ዝመጽእ” ዝብል ንምጥቃስ የገልግል። ንሰዓርቲ ድማ “ንጽባሕ ኮኾብ” ዝብል ተስፋ ተዋሂብዎም ኣሎ፡ እዚ ድማ ንክርስቶስ ከምቲ ዝምለስ፡ ንቤተ ክርስትያን ድማ ቅድሚ እቲ ሰዓታት ናይ መንግስቲ ምጅማሩ ዝወስዳ የመልክት።

እንታይ ትምህርቲ ንመሃር? እዛ እዚኣ ንሓደጋ ስነ-ምግባራዊ መዘከርታ ነበረት። ሎሚ ካብቲ ንቤተ ክርስትያን ዝወረራ ስነ-ምግባራዊ ምጥፍፋእ ክንጥንቀቕ ይግባእ።

5. ሰርዴስ፡ ዝሞተት ()

ንዛ እዚኣ ፡ “ግብርኻ እፈልጥ እየ፡ ኢኻ ዝብል ስም ኣሎካ፡ ግናኸ ምዉት ኢኻ” በለ ()። ኣብዚ ናብዛ እዚኣ ዝገበሮ ኣድራሻ ፍሉይ ለውጢ ኣሎ። ንቐደም ዝነበራ ኣብያተ ክርስትያን ብምስጋና ጀመረ፤ ኣብዚ ግና ብኩነኔ ጀመረ፡ ምኽንያቱ ምስጋና ኣይነበረን። ነቲ ናይ ህያውነት ስሞም ብምዉታት ምዃኖም ኣርሓቖ። ከም ፡ እቲ ናይ ዘይምህላዎም ይሓቢኡ ነይሩ። “ግብርኻ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ፍጹም ኮይኑ ኣይረኸብኩን” ኢሉ ወሰኸ ()።

እታ ኣብ ሰርዴስ ዝነበረት መንፈሳዊት ከም ዝኾነትን ፍሉይ ከም ዝነበራን ስም ነበራ። መለኮታዊ ኣረኣእያ፡ ብስም ጥራይ ዝነበረት ነበረት፤ ብመንፈሳዊ ህይወትን ሓይልን ግና ብሓቂ ምዉት ነበረት። ፍርዲ ንዛ እዚኣ ሎሚ ብኣብያተ ክርስትያን ክሓስብሉ ይግባእ፡ እዚ ድማ ብዙሕ ብንጥፈታት ዝመልአ እዩ፡ ግናኸ ብዛዕባ ሓይሉ ዝዛረብ ንእሽቶ እዩ።

እቲ ናብ ሰርዴስ ዝተላእከ መልእኽቲ ካብቲ ናይ መንፈሳዊ ሞት ሓደጋ፡ ካብቲ ዘይብሉ ቅኑዕ ትምህርቲ፡ ካብቲ ከም ዝነበሩ ናይ ፡ እዚ ድማ ከም ጻዕዳ ዝመስሉ ነበሩ፡ የጠንቅቐና። ሓንቲ ብህይወት ንመልክዕ ዝያዳ ምስ እትግደስ፡ ንስርዓታት ንላዕሊ ምስ እትፈቱ፡ ከምኡ እውን መንፈሳዊ ነገራት ንኣካላዊ ነገራት ዝያዳ ምስ እትግደስ፡ ምዉት ክትብሃል ኣብ ሓደጋ እያ።

6. ፡ እሙን ()

ከምቲ ንኻልኦት ኣብያተ ክርስትያን ዝገበሮ፡ ንፊላደልፍያ፡ “ግብርኻ እፈልጥ እየ” ። ብዞም ቃላት እዚኦም ኣመስጊንዋ፡ “ንእሽቶ ሓይሊ ኣሎካ፡ ቃለይ ሓልኻ፡ ስመይ ድማ ኣይከሓድካን” ()። እዛ እዚኣ ንስም እሙንነት ኣርእያ፡ እምነታ ድማ ተኣሚና። በዚ ድማ፡ ጸላእቶም፡ “ሲናጎግ ሰይጣን”፡ እዛ እዚኣ ናይ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ከም ዝሓዘት ክርእዩ ከም ዝግደዱ ተስፋ ሃበ።

ብሰንኪ እሙንነቶም፡ እዛ እዚኣ ብንጹር ናብ ምጥቃስ ብምጥቃስ ካልኦት ተፈልያ እያ፡ “ምኽንያቱ ንትእዛዘይ ንምጽናዕ ስለ ዝሓልኻ፡ ኣነ እውን ካብቲ ኣብ መላእ ዓለም ክመጽእ ዘለዎ ናይ ፈተና ሰዓት ክሕልወካ እየ፡ ነቶም ኣብ ዝነብሩ ንምፍታን” ()። እዚ ድማ ነቲ ኣብ ዝግለጽ ዓቢ መከራ ከም ዘይሓልፉ ተስፋ እዩ። እዚ ጥቕሲ እዚ ቅድሚ እቲ መከራ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ፈተና ንቤተ ክርስትያኑ ክመጽእ ከም ዝኾነ ተስፋ ይድግፍ።

ካብቲ ናብዛ እዚኣ ዝተላእከ መልእኽቲ እንታይ ንመሃር? ኣመንቲ ብጐይታ ይምስገኑ፡ ግናኸ “ጽንዑ”፡ “ጽንዑ”፡ ከምኡ እውን “ንእሽቶ ሓይሊ” ዝውንንዎ ክሳዕ ዝመጽእ ክሕልዉ ተጠንቂቖም ኣሎ።

7. ፡ ፈኵስ ()

ንዛ እዚኣ ዝኾነ ምስጋና ኣይተዋህባን። እዞም ክርስትያናት እዚኦም ንክርስቶስ ዘጸይፉ ነበሩ፡ ምኽንያቱ “ፈኵሳት፡ ዘይቀዘሑን ዘይረስሑን” ነበሩ ()። ዝኾነት ዝበለጸ ነቀፌታ ተቐቢሎም።

ሰለስተ ዝተፈላለዩ መንፈሳዊ ኩነታት ጠቐሰ፡ ኩነታት ቕዝቃዜ እዚ ድማ ንኹሎም ንነገራት ኣምላኽ ዝቐዘሑ፡ ናይ ምድሓን ምልክት ዘይብሎም የጠቓልል፤ ኩነታት እዚ ድማ ነቶም ናይ መንፈሳዊ ዘለዎም፡ ብዛዕባ ዘለኣለማዊ ህይወቶም፡ ናይ መንፈስ ቅዱስ ምሕዳር ሓይሊ፡ ከምኡ እውን ንክርስቶስ ዘገልግል ፍሉይ ዘይጥርጥሩ የጠቓልል፤ ከምኡ እውን ኩነታት ፈኵስነት እዚ ድማ ነቶም ብምእታው ንነገራት ኣምላኽ ገለ ኣቓልቦ ዘርኣዩ፡ ግናኸ ምስ ናይ ርክብ ዘይብሎም የመልክት። እዛ እዚኣ ከምዚኣ ነበረት።

ምኽንያቱ እቶም ኣብዛ ዝነበሩ ክርስትያናት ፈኵሳት ስለ ዝነበሩ፡ ኣፉ ከም ዝደፍኦም ተዛረበ። መንፈሳዊ ፈኵስነቶም ብኣካላዊ ሃብቲ ምብቃዕን ብመንፈሳዊ ድኽነቶም ዘይምፍላጥን ተራእየ። ንምግላጾም ጽኑዓት ቃላት ተጠቕመ፡ “ምስኪን፡ ዘሕዝን፡ ፡ ዕዉርን ዕርቃንን” ()።

እቲ ናብ ዝተላእከ መልእኽቲ ሎሚ ፈኵስነት፡ ርእሰ-ምብቃዕ፡ ከምኡ እውን ካብቲ ዘሕዝን መንፈሳዊ ድሌትና ዘይምፍላጥ መጠንቀቕታ እዩ። እቲ እንኮ ነቲ ዝተኣገደ እንደገና ናብ ውሽጢ ክመጽእ ምዕዳም፡ ከምኡ እውን ማእከል ኣምልኾና፡ ኣድናቖትናን ፍቕርናን ምዃኑ እዩ።

መደምደምታ

ነፍሲ ወከፍ መልእኽቲ ናብተን ኣብያተ ክርስትያን እስያ ብሓደ ዝመሳሰል ይዛዘም፡ “እዝኒ ዘለዎ፡ መንፈስ ንኣብያተ ክርስትያን እንታይ ከም ዝብል ይስማዕ” (፤ ,13,22)። እቲ መንፈስ ብዛዕባ ዝሓለፉ ኣብያተ ክርስትያን “ዝበሎ” ዘይኮነስ፡ እቲ መንፈስ ንኹለን ኣብያተ ክርስትያን “ዝብሎ” ምዃኑ ኣስተብህል። እዚ ድማ መንፈስ ቅዱስ ሎሚ እውን ከም ዝዛረበና ይነግረና – ሎሚ ንኣብያተ ክርስትያን “መንፈስ እንታይ ከም ዝብል ስምዑ” ዝብል መጠንቀቕታ።

እዚ እዚ ኣብ ተደጊሙ ኣሎ፡ ግናኸ ብዘይቲ ልሙድ ሓረግ “መንፈስ ንኣብያተ ክርስትያን እንታይ ከም ዝብል”። እዚ ድማ ምጥቃስ ኣብ መወዳእታ ምዕራፍ 3ን ኣብ መጀመርታ ምዕራፍ 4ን ከም ዝኸውን፡ ድማ፡ ኣብ ምዕራፍ 2ን 3ን ኣዝያ ዝተዋህበቶ፡ ኣብ ምዕራፍ 4 ናብ ከም እትሰጋገር፡ ስለዚ ድማ ኣብ ከም ዘይተጠቕሰት የርኢ።

እቲ ነዊሕ ቅድሚ ንሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን እስያ ዝተዋህበ “መንፈስ እንታይ ከም ዝብል ስምዑ” ዝብል ዕድመ ሎሚ እውን ንዓና ተዘርጊሑ ኣሎ። ካብዘን ኣብያተ ክርስትያን ትምህርትታት ክንመሃር ይሓግዘና።

— ሞሪስ ባሳሊ

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia