ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ቅድሚያ ንዘለዎም ነገራት ምቕዳም፡ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ቅድሚያ ንህይወት

ሪቻርድ ባርኔት
23 ጥሪ 2023
11 ዝተሓተ ንባብ

ቅድሚያ ንዘለዎም ነገራት ምቕዳም

ሓደ ሰብ ኣብ ህይወቱ ነገራት ብኸመይ የሰርዖም ንመንፈሳዊ ኵነታቱ ብልክዕ የርኢ። ምሳሌ ናይቲ ሃብታም ዓሻ ሰብኣይ ኣብ 12፡ ብግብሩ ንዓኡ ዝዓበየ ኣገዳስነት ዝነበሮ ነገር ዘርኣየ ሰብኣይ ዜና ይነግረና። ንብረቱ ንምዕቃብ ዝዓበዩ መኽዘናት ክሰርሕ ደለየ፡ ድሕሪኡ ድማ ምስ ኣረገ ብምቾት ክነብር። ንርእሱ ጥራይ ምሕሳቡን ሓጺር ርእይቶኡን ንዅሉ መርኣያ ዀይኑ ተመዝጊቡ ኣሎ። ንርእሱ ድማ በለ፡ ««እዚ ኸኣ ክገብር እየ፡ መኽዘናተይ ከፍርስ እየ እሞ ዝዓበዩ ክሰርሕ እየ፡ ኣብኡ ኸኣ ኵሉ ፍረይን ንብረተይን ከዕቍር እየ። ንነፍሰይ ድማ፡ «ነፍሰይ፡ ንብዙሕ ዓመታት ብዙሕ ተዐቍርኪ ኣሎኺ፡ ዕረፊ፡ ብልዒ፡ ስተዪ፡ ተሓጐሲ» ክብላ እየ። ግናኸ ኣምላኽ፡ «ዓሻ! በዚ እዚ ነፍስኻ ኻባኻ ኽትድለ እያ፡ እቲ ዘዳሎኻዮኸ ናይ መን ኪኸውን እዩ፧» በሎ» ( NKJV)።

እዚ ንጡረታ ጌጋ እዩ ማለት ኣይኰነን። ይኹን እምበር፡ እቲ ሰብኣይ ንደሓንነትን ምድሓንን ነፍሱ ቅድሚት ከየንበረ ምኽንያቱ ዘይተመልስ ክሳራ ኣስዓበሉ። «ሰብ ንዓለም ኵላ እንተ ረኸበ፡ ንነፍሱ ግና እንተ ኣጥፍኣ፡ እንታይ ይጠቕሞ፧» ()።

ዓለም ግዜያውን ስጋውን ነገራት ቀዳማይ ኣገዳስነት ከም ዘለዎም ትርእዮም፡ ክርስትያን ግና ከም ካልኣይ ይርእዮም። ንምእመን መንፈሳዊ ነገራት ቀዳማይ ክኸውን ኣለዎ፡ እኳ ደኣ ዓለም ከም ናይ መወዳእታ እንተ ርእያቶም። እዚ ተጻራሪ ርእይቶታት ኣብ ክልተ ፍጹም ዝተፈላለዩ ስርዓታት ኣገዳስነት ዝተመርኰሰ እዩ። ትምህርቲ ነገራት ብግቡእ ከም ዘድሊ የጕልሕ። እዚ ኣብ ኣእምሮና ብምሓዝ፡ ገለ ኣብነታት ንርአ።

ቅድም ምስ ሓውኻ ተዓረቕ፡ ድሕሪኡ ኸኣ መባእካ ኣቕርብ። —

ኣምላኽ ኣይሁድ ዝበለጸ ፍርያቶም ይሓትት ነበረ። ስለዚ፡ እቲ ኣይሁዳዊ ንመባእኡ ናብ ካህን የምጽእ ነበረ፡ እቲ ካህን ድማ ብስሙ ንጐይታ የቕርቦ ነበረ። ንጐይታ ንጽቡቕነቱ ዘቕርቦ ምስጋና መግለጺ ነበረ። ይኹን እምበር፡ ገሊኡ ፡ እቲ መባእ ዘቕርብ ሰብ ናብ ካህን ክቐርብ ከሎ፡ ንሓው ኣይሁዳዊ ዘጕሃየ ነገር ከም ዝበለ ወይ ከም ዝገበረ ይዝክር ነበረ። በዚ ዅነታት እዚ እንታይ ክገብር ነበሮ፧

ኣምላኽ ናብኡ ዝቐርቡ ብሞራላዊ መገዲ ቅኑዕ ኵነታት ክህልዎም ይሓትት ነበረ። «ናብ ከረን እግዚኣብሔር ዚድይብ መን እዩ፧ ወይስ ኣብ ቅዱስ ስፍራኡ ዚቐውም መን እዩ፧ ኢዱ ፡ ልቡ ፡ ነፍሱ ናብ ጣኦት ዘየልዓለ፡ ብተንኰል ዘይመሓለ እዩ» (መዝሙር )። ኣምላኽ እውን ብግብሩ ተጕሂዩ ነበረ፡ እቲ ጌጋ ድማ ክቕናዕ ነበሮ። ስለዚ፡ ኣዘዘ፡ «መባእካ ኣብኡ ኣብ ቅድሚ መሰውኢ ሐዲግካ ኺድ። ቅድም ምስ ሓውኻ ተዓረቕ፡ ድሕሪኡ ኸኣ መጺእካ መባእካ ኣቕርብ» ()።

እዚ ኣገዳሲ ስርዓት እዚ ሎሚ ኣብዚ ዘመን ጸጋ እውን ንክርስትያናት ብሓደ መገዲ የገልግል እዩ። ንቤተ ክርስትያን ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ነቲ ንመዓልቲ ምድሓን እተሐተምኩምሉ መንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ ኣይተጕህይዎ። ኵሉ ምርር፡ ኵሉ ቘጣዕ፡ ኵሉ ዂራ፡ ኵሉ ጭድርታ፡ ኵሉ ጸርፊ፡ ምስ ኵሉ እከይ ካባኻትኩም ይርሓቕ። ንሓድሕድኩም ድማ ለዋሃት፡ ለዋህ ዘለኹም፡ ኣምላኽ ከምቲ ብክርስቶስ ይቕረ ዝበለልኩም፡ ንሓድሕድኩም ይቕረ በሉ።» ()። ያእቆብ ድማ፡ «ንሓድሕድኩም በደልኩም ተናዘዙ፡ ምእንቲ ኽትሓውዩ ኸኣ ንሓድሕድኩም ጸልዩ» ( KJV) በለ። በደል ከም ዝፈጸምና እናፈለጥና፡ ንምዕራቕ ቅኑዕ ጻዕሪ እንተ ዘይገበርና፡ ምቕማጥን ምብላዕን ንጐይታ ዘየኽብር እዩ። ንዝጐዳእናዮም ሰባት ስምዒቶም ክንርስዕ ወይ ከም ምንም ዘይተፈጸመ ክንመስል የብልናን።

በዚ ዝተኣሳሰረ፡ ሓደ ሰብ እንተ በዲሉካ ዘጋጥም ኵነታት ኣልዓለ። «ከምኡ ድማ ሓውካ እንተ በዲሉካ፡ ኪድ እሞ ንስኻን ንሱ በይንኹም ከሎኹም፡ በደሉ ንገሮ። እንተ ሰሚዑካ፡ ንሓውካ ረኸብካዮ» ( NKJV)። እዚ ብትሕትና መንፈስ ክኸውን ኣለዎ ()። ብዙሕ ፡ እቲ ዝንባለ ንበደል ቅድም ንኻልኦት ኵሎም ምዝርጋሕ እዩ፤ ግናኸ እንተ ተኸቲልና፡ እቲ ጉዳይ «ንስኻን ንሱ በይንኹም» ክፍታሕ ይኽእል እዩ። ምዕራቕ ክልተ ወገናት የጠቓልል፡ እቲ በዳሊ፡ «ይቕረታ» ዝብል፤ እቲ ዝተበደለ ድማ፡ «ይቕረ ኢለካ ኣለኹ» ዝብል።

ቅድም መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ድለዩ፡ እዚ ዅሉ ድማ ይውሰኸልኩም እዩ። —

ኣብ 6 ክዛረብ ከሎ፡ ብዛዕባ ብዙሕ ነገራት ተዛረበ፡ ምሃብ፡ ምጽላይ፡ ይቕረ ምባል፡ ምጻም፡ ምእካብ፡ ምግልጋል፡ ከምኡ ድማ ብዛዕባ ግዜያዊ ድሌታት ምጭናቕ። ሓደ ሰብ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ምጭናቕ ከም ኣብ መንቀጥቀጢ ወንበር ምቕማጥ እዩ፡ እንገብሮ ነገር ይህበና፡ ግናኸ ናብ ዝኾነ ቦታ ኣየብጽሓናን።» ጭንቀት ብዙሓት ናብ ዝኸዱዎ ዘበለ ዝጸርዎ ከቢድ ጾር እዩ። መንፈሳዊ ሓይሎም የንቅጾም፡ ከም ቁስሊ፡ ልዑል ግፊት፡ ከምኡ ድማ ካልኦት ዝኣመሰሉ ኣካላዊ እውን ከስዕብ ይኽእል እዩ። እዚ ጭንቀት እዚ ንጐይታ ንደቀ መዛሙርቱ፡ ኣቦኦም ድሌታቶም ስለ ዝፈልጥ፡ ብዛዕባ እንታይ ክበልዑ ወይ ክሰትዩ ከይጭነቑ፡ ንሱ ከም ዝምግቦም ክምህሮም ኣገደዶ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ህይወቶም ቅድሚያ ክወሃቦም ዝግብኦም ነገራት ነበሩ፡ «መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን።» እዚኦም ብምድላይ፡ እቶም ንኣሽቱ ነገራት ክወሃቡ እዮም።

ክንጽሊ፡ ክንህብ፡ ብጽድቂ ክንነብር ከሎና፡ ንመንግስቱ ንምዕባይ ንሕግዝ ኣሎና። እዚ ምቕያር ቅድሚያታትና ምእዛዝን እምነትን ኣብ እሙን ኣምላኽ የድሊ። ንቓሉ ክንሰምዕ ከሎና፡ ንሱ ብርግጽ መብጽዓታቱ ክሕሉ እዩ። ሓደ ናይቲ ኣገዳሲ ቅዱሳዊ ትምህርቲ፡ ገለ ነገራት ካልኦት ቅድሚያ ክወሃቦም ከም ዘለዎም፡ ኣብ ነገስታት ይርከብ። እዚ ምስ ነብዪ ኤልያስን ምስ ጻርፌትን ዝተኣሳሰረ እዩ። ንሳ ምስ ሓደ ወዳ ኣብ ትነብር ነበረት። ብሓንሳእ ሓፍ ዝበለ ሓሙሽተ እፍኒ ሓርጭን ጕርጕር ዘይትን፡ ናይ መወዳእታ ምግቦም ክሰርሑን ክሞቱን ድማ ተዳልዮም ነበሩ። ሽዑ ነብዪ መጺኡ ጕርጕር ማይን ቍራጽ እንጌራን ሓተታ። መልሳ ንሞት ዝተዳለወት ከም ዝነበረት ኣርኣየ፡ «እግዚኣብሔር ኣምላኽካ ከም ዝዀነ፡ የብለይን፡ ኣብ ማዕከን ሓንሳእ ሓፍ ዝበለ ሓሙሽተ እፍኒ ሓርጭን ኣብ ማሰ ጕርጕር ዘይትን ጥራይ እዩ ዘሎኒ። እንሆ፡ ንዓይን ንወደይን ምእንቲ ኽንበልዖ እሞ ክንመውት፡ ክልተ ዕንጨይቲ እእክብ ኣሎኹ» (1 ነገስት )። ድማ ፡ «ኣይትፍርሂ፡ ኪዲ እሞ ከምቲ ዝበልኪዮ ግበሪ፡ ግናኸ ቅድም ንዓይ ንእሽቶ ስርሓለይ ... ድሕሪኡ ኸኣ ንዓኺን ንወድኺን ስርሑ» (ቍ.13)።

ንስኻ ወይ ኣነ እንታይ ምገበርና፧ እታ ፡ ብዘይካ እቲ ዘጋጠማ ጸገም፡ ንትእዛዛት ብምስዓብ፡ ቅድም ካብቲ ሒደት ንብረታ ሰርሓትሉ። እቲ ውጽኢት ድማ፡ «ንሳን ንሱን ቤታን ንብዙሕ መዓልታት በልዑ። እቲ ማዕከን ኣይተወድአን፡ እቲ ማሰ ዘይቲ እውን ኣይነጸፈን» (ቍ.15-16)። ኣምላኽ ናይ ዝኾነ ሰብ የብሉን። ንዕኡ ቅድሚት ክነንብር ከሎና፡ ንሱ ንዅሉ ድሌታትና ይከናኸን።

ቅድም ነቲ ኣብ ዓይንኻ ዘሎ ግንድ ኣውጽእ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ነቲ ኣብ ዓይኒ ሓውኻ ዘሎ ጕድለት ንምውጻእ ብንጹር ክትርኢ ኢኻ። —

ሓደ ነቐፌታዊን ፈራድን መንፈስ ኣብ ፡ ስድራ ቤት፡ ከምኡ ድማ ኣብ ስራሕ ዓቢ ኣስዒቡ እዩ። ናብ ቤት ስምኦን ፈሪሳዊ ንምብላዕ ተዓዲሙ ነበረ። ሓንቲ ጋለሞታ ዝነበረት ሰበይቲ ኣተወት፡ ብንብዓት ዝመልአ ገጻ ድማ ኣብ ድሕሪ ተንበርኪኻ፡ ኣእጋሩ ብንብዓታ ክትሓጽብን ብጸጕራ ክትደርቕን ጀመረት። ስምኦን እዚ ምስ ረኣየ፡ ኣብ ውሽጡ፡ «እዚ ሰብኣይ እዚ ነብዪ እንተ ዝኸውን፡ እዛ እትትንክፎ ዘላ ሰበይቲ መን ምዃናን እንታይ ዓይነት ሰበይቲ ምዃናን ምፈለጣ ነይሩ፡ ከመይሲ ሓጥእ እያ» () በለ። እቲ ሞራል ናይዚ ዛንታ እዚ፡ ስምኦን ንኣኣ እናነቐፈ፡ ንርእሱ መንፈሳዊ ምኽንያቱ ኣይፈለጥን ነበረ። ጽድቂ ርእሱ ንኣዒንቱ ኣዕዊሩዎ ነበረ።

ሓደ «ግንድ» ኣብቲ ዝነቅፍ ዘሎ ሰብ ንጹር ዘይተመጣጠነ ነገር የርኢ፡ እቲ «ጕድለት» ድማ ንምርኣዩ ኣዝዩ ንእሽቶ ስለ ዝኾነ ብንጹር ክትርእዮ የድልየካ። እዚ ድማ ብሓፈሻ ምስ ነቐፌታዊን ፈራድን ሰብ የጋጥም እዩ። እዚ ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ እዚ ንመርዓታት ኣፍሪሱ፡ ንቘልዑ ዓቢ ኣስዒቡ፡ ኣብ ድማ ንብዙሓት መዓንቀፊ ዀይኑ እዩ፤ እዚ ቅድም እንተ ዘይተፈሪዱ፡ ነቶም ከምዚ ዝገብሩ ክፈርድ እዩ። ስለዚ እቲ ምዕዶ፡ «ኣይትፍረዱ፡ ምእንቲ ኸይትፍረዱ» ()።

የሱስ ነቲ ኣብ ዓይኒ ሓዉ ዘሎ «ጕድለት» ዝፈርድ፡ ነቲ ኣብ ዓይኑ ዘሎ «ግንድ» ግና ዘይፈልጥ ሰብ «» ይብሎ። እዚ ስርዓት እዚ፡ ቅድም ነቲ ኣብ ዓይኑ ዘሎ ግንድ ምውጻእ፡ እንተ ተተግቢሩ፡ ሽዑ ነቲ ኣብ ዓይኒ ሓዉ ዘሎ ጕድለት ንምውጻእ ብንጹር ክርኢ ይኽእል እዩ። ንዓኻን ንዓይንን ኣብ ንሓድሕድና ዘሎና ምትእስሳር ቅድም ብትሕትናን ብርእስና ምፍራድን ክንገብር ይሓግዘና።

ካባኻትኩምከ ግምቢ ኺሰርሕ ዚደሊ፡ ቅድም ተቐሚጡ እቲ ኺውድኦ ዚኽእል እንተ ዀይኑ፡ ወጻኢኡ ዘይቘጽር መን እዩ፧ —

ንጐይታ ክንገብሮ እንደሊ ዝኾነ ስራሕ፡ ወጻኢኡ ብምቍጻር ክጅምር ኣለዎ። ብዙሕ ነገራት ምሕዳግ የጠቓልል፤ ከምኡ ድማ ግዜና፡ ሓይልና፡ ከምኡ ድማ ንብረትና ምጥቃም ማለት እዩ። ንዝመጽእ ዘበለ – ተስፋ ምቝራጽ፡ ወይ ሽግር – ክንዳሎ ኣለና። ይኹን እምበር፡ ምስ ፍቓድ ኣምላኽ እንተ ተሰማሚዑ፡ ብርግጽ ናብ ቅድሚት ክንከይድ ንኽእል ኢና። ህዝቢ ኖህ ንግምቢ ባቤል ምህናጽ ገደፉ፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ንዝገብርዎ ዝነበሩ ኣይፈቐደን።

ንክርስቶስ ምኽታል ከም ግምቢ ምህናጽ እዩ – ብዙሕ የድሊ – ሓንሳእ ምስ ጀመርና ድማ ናብ ድሕሪት ክንምለስ የብልናን። የሱስ ከምዚ በለ፡ «ሓደ እኳ ኢዱ ኣብ ማሕረስ ኣንቢሩ ናብ ድሕሪት ዚጥምት፡ ንመንግስቲ ኣምላኽ ኣይበቅዕን እዩ» ()።

ኣብ ቅድሚት ከሎ ስለምንታይ ናብ ድሕሪት ክንጥምት ኣለና፧ ከም ፡ «ናብቲ ናይ ላዕሊ ኣምላኽ ብክርስቶስ የሱስ ዝዀነ ዓስቢ፡ ናብ ዕላማ ንቕድሚት ንበጽሕ» (ፊልጲ )፡ «ናብቲ ጀማሪ እምነትናን ፈጻሚኣን ዝዀነ የሱስ እናጠመትና» (እብራውያን )። ንሱ መርኣያናን ኣብነትናን እዩ። ንዋጋ ምድሓን ቘጸረ፡ ግናኸ «ምእንቲ እቲ ኣብ ቅድሚኡ ዝነበረ ሓጐስ፡ ንመስቀል ተጻዊሩ፡ ንነውሪ ድማ ንዒቑ፡ ኣብ የማን ዝፋን ኣምላኽ ተቐመጠ» (ቍ.2)። ንሱ ጥራይ እዩ ንኣቦ፡ «እቲ ክገብሮ ዝሃብካኒ ስራሕ ወዲአዮ ኣለኹ» () ክብል ዝኽእል ዝነበረ። ፡ ከም እሙን ባርያ ፡ «እቲ ወዲአዮ ኣለኹ» (2 ) ክብል ጥራይ እዩ ዝኽእል ዝነበረ።

ቅድም ንርእሶም ንጐይታ ሃቡ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ብፍቓድ ኣምላኽ ንዓና። — 2 ቈረንቶስ

እቲ ናይቶም ዝተጨነቑን ድኻታትን ኣብ ዝነበሩ ኣብያተ ክርስትያናት ንሓድሕዶም ንምሕጋዝ ዝገበርዎ መስዋእቲ የሕፍረና። ኣብ መግለጺ ፍቕሮምን ሕብረቶምን፡ ዓቕሞም ንላዕሊ ሃቡ። ንእኡ ከም ተጠቒሙ፡ ንቕኑዕነት ፍቕሪ ቈረንቶሳውያን ንምፍታን፡ እቶም ንዝተጨነቑ ኣብ የሩሳሌም ህያቦም ንምልኣኽ ዝደንጐዩ ዝነበሩ። እቲ ናይቶም ግሩም እኳ እንተ ዀነ፡ ምስቲ ናይ የሱስ ዝነበረ ግን ይንጸር እዩ፡ ንሱ፡ «ሃብታም እኳ እንተ ነበረ፡ ምእንቲ ኣባኻትኩም ዀነ፡ ምእንቲ ንስኻትኩም ብድኽነቱ ሃብታማት ክትኾኑ» (ቍ.9)። ከም መቄዶንያውያን፡ ቅድም ንርእስና ንጐይታ ንሃብ። ንሱ ቅድም ልብና ይደሊ።

ቅድሚ ንስምኦን ጴጥሮስ ንበጊዑን ንኣባጊዑን ክምግብ ምሕታቱ፡ ፡ «ስምኦን ወዲ ዮና፡ ትፈትወኒዶ፧» () ኢሉ ተገዳደሮ። ኣብ ራእይ 2 ንኤፌሶናውያን ብዛዕባ ስራሖም ኣመስገኖም፡ ግናኸ፡ «ግናኸ እዚ ኣባኻ ኣሎኒ፡ ንቐዳማይ ፍቕርኻ ሓዲግካዮ ኣሎኻ» (ቍ.4) በሎም። ማለት፡ እቲ ኣብ መጀመርታ ዝነበሮም ፍቕሪ ንዕኡ እናበርደ ይኸይድ ነበረ። ንሱ ኣብ ፍቕርና ቅድሚት ክኸውን ከሎ፡ ኣገልግሎትና ፍርቂ ወይ ሜካኒካዊ ኣይኸውንን እዩ።

ክልተ ካልኦት ኣብነታት፡ ገለ ነገራት ብሰንኪ ኣገዳስነቶም ኣብ ህይወትና ቅድሚት ክወሃቦም ከም ዘለዎም ንምጕላሕ እኹል እዩ። ንጢሞቴዎስ ብዛዕባ ኣብ ባህርይ ክምህሮ ከሎ፡ ብዛዕባ ዲያቆናት፡ «ግናኸ እዚኦም እውን ቅድም ይፈተኑ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ከም ዲያቆናት የገልግሉ» (1 ) በለ። ድሕሪኡ፡ ብዛዕባ መበለታት፡ ፡ «ግናኸ ሓንቲ ውሉድ ወይ ደቂ ውሉድ እንተ ኣለዋ፡ ቅድም ኣብ ቤት ንኣምላኽ ምፍራህ ክምህሩን ንወለዶም ክምልሱ ይማሃሩ፤ እዚ ንኣምላኽ ጽቡቕን ቅቡልን እዩ» () በለ።

መደምደምታ

ብሓፈሻዊ ትምህርቲ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ቅድሚያታትና ከነዐራርይን ቅድሚያ ንዘለዎም ነገራት ቅድሚት ከነንብርን ከም ዝደልየና ንጹር እዩ። ከምኡ ብምግባርና፡ ብዝተፈላለየ ስርዓት ኣገዳስነት ከም እንነብር ንዓለም ንሕብር።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia